T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2015 / 6
KARAR NO : 2015 / 6
KARAR TR : 06.04.2015
ÖZET: Jandarma personeli olan sanık hakkında adli görevleri sırasında işlediği ileri sürülen suç nedeniyle açılan kamu davasının ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk. K A R A R Davacı : K.H. Sanık :M.A.B. OLAY : Gölköyİlçe Jandarma Komutanlığı emrinde İlçeJandarma Komutanı olarak görevli J.Ütğm. A.K.’nun,16.11. 2007 günü, aynı Komutanlık emrindegörevli sanık J.Astsb.Çvş.M.A.B.’a, Komutanlıktarafından tutulmakta olan zoru gerektiren müzekkerelerinkaydına mahsus defterin (adli makamlar tarafından sorumlulukbölgesinde çeşitli suç isnadı ile aranankişilerin yakalanması için çıkarılanmüzekkerelerin kayıt edildiği defter) 2002-2006yılları kapsayan dönemde devir sayılarınabakılarak boş kalmış hanelerin doldurulması hususunda emirverdiği, 23.11.2007 günü yaptığı kontroldehiçbir işlem yapılmadığını tespitederek, bu eksikliklerin tamamlanması ve bir gün sonra kontroledeceği konusunda emir verdiği, 24.11.2007 günü, sanığahitaben “iki defa emir vermeme rağmen, neden emre itaatsizlikteısrar yaptınız” diye sorduğu, sanığın “birgün önce midem ağrıyordu, rahatsızdım o yüzdenyapamadım" demesi üzerine, “pekirahatsızlığından dolayı verdiğim emriyapamayacaksanız bana bildirmeniz gerekmiyor mu, neden bildiremedinizemrimi bilerek ve isteyerek mi yapmadınız” diyesorduğu, sanığın ise “evet, emrinizi bilerek veisteyerek yapmadım” şeklinde cevap verdiği, böylecesanığın kendisine verilen hizmete ilişkin bir emri bilerekve isteyerek yapmadım diyerek emrin yerine getirilmesini söz ileaçıkça reddetmek suretiyle “emre itaatsizlikte ısrar”suçunu işlediği ileri sürülerek, eylemine uyanAskeri Ceza Kanunu’nun 87/1. maddesi uyarıncacezalandırılması istemiyle 48. Motorlu Piyade TugayıKomutanlığı Askeri Savcılığı’nın5.2.2008 gün ve E:2008/163, K:2008/89 sayılı iddianamesiyle kamudavası açılmıştır. 48.MOTORLU PİYADE TUGAYI KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 29.12.2009gün ve E:2009/218, K:2009/676 sayıyla; sanığa birlikkomutanlığı tarafından doldurulması emredilen zorugerektiren müzekkerelerin kaydına mahsus defterin doldurulmasıişleminin jandarmanın adli görevleri kapsamındabulunması, emrin askeri hizmete ilişkin olmaması nedeniylesanığa tevdi edilen bu adli görevin ihmal edilmesinin diğerunsurlarının da bulunması durumunda eylemin Türk Ceza Kanunu’nun257. maddesinde tanımlanan “görevi kötüye kullanmak”suçunu oluşturabileceği, jandarmanın adli görevlerikapsamındaki suçların yargılamasının adliyemahkemelerinin görev yetkisine girdiği, bu nedenlesanığı yargılama görevinin adli yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyizedilmeyen karar kesinleşerek, dava dosyası, Gölköy AsliyeCeza Mahkemesi’ne gönderilmiştir. GölköyAsliye Ceza Mahkemesi, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 257.maddesinde düzenlenen görevi kötüye kullanma suçundacezanın üst sınırında yapılan değişikliknedeniyle artık bu suçun yargılamasının sulh cezamahkemesinin görev alanına girdiği gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş, dava dosyasınıngönderildiği Gölköy Sulh Ceza Mahkemesi’nce,yargılama konusu suça ilişkin öngörülencezanın üst sınırının yeni yasa iledeğiştirilmesi halinde üst mahkemenin alt mahkemeyekarşı görevsizlik kararı vermeyip yargılamaya devametmesi gerektiği gerekçesiyle görevsizlik kararıverilmesi üzerine, dava dosyası mercii tayini için OrduAğır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiş, OrduAğır Ceza Mahkemesi, Gölköy Sulh Ceza Mahkemesi’nceverilen görevsizlik kararının usul ve yasaya uygun olduğugerekçesiyle Gölköy Asliye Ceza Mahkemesi’nce verilengörevsizlik kararının kaldırılmasına kararvermiş, dava dosyası Gölköy Asliye Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir. GÖLKÖYASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 5.2.2014 gün ve E:2012/133, K:2014/32sayıyla; sanığa yüklenen eylemin, İlçe JandarmaKomutanlığının idari işleyişinde tutulmasıgereken deftere girilmesi gereken kayıtları komutanınınemrine rağmen girmemekten ibaret olup böylece Askeri CezaKanunu’nun 87/1. maddesi kapsamında kaldığı,sanığın görevi yerine getirmemesinin adli işlemleryönünden bir eksikliğe neden olmadığı açıklanarak,yargılama görevinin askeri yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, davadosyası, aynı Mahkemece, Mahkememize gönderilmiştir. Mahkememizegönderilen dava dosyasında, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce22.9.2014 gün ve E:2014/23, K:2014/23 sayılı karar ileadli yargı yerince verilen görevsizlik kararı kesinleşmedendava dosyası Mahkememize gönderildiğinden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından,aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygunbulunmayan başvurunun reddine karar verilip dosyanın Mahkemesinegönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip, adli yargıyerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek davadosyası, Gölköy Asliye Ceza Mahkemesince, Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık MahkemesiCeza Bölümünün, SerdarÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında,Üyeler; Ahmet KARADAVUT, Şuayip ŞEN, Kenan YUMUŞAK, HalukZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN ve Mehmet AVCIOĞLU’nunkatılımlarıyla yapılan 06.04.2015 günlütoplantısında; I-İLKİNCELEME: Yapılan incelemede, usule ilişkin işlemlerde 2247sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş Veİşleyişi Hakkında Kanun'da belirtilen süre vebiçim yönünden bir eksiklik görülmediği, askerive adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğuanlaşıldığından, esasın incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASINİNCELENMESİ: Raportör-Hakim G. FatmaBÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu yolundaki raporu ve dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN’un adliyargı, Askeri Yargıtay Başsavcı Yardımcısı VeliÇALIŞKAN’ın davanınçözümünün adli yargı yerinin görevalanına girdiğine ilişkin yazılı ve sözlüaçıklamaları dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesindeasker kişilerin “askeri mahallerde” işlediklerisuçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğubelirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucukabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılandeğişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeriyargı, askerîmahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafındanyürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaşhali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerdeyargılanamaz” denilmeksuretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353 sayılı AskeriMahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun "AskeriMahkemelerin Görevleri" başlığı altındadüzenlenen İkinci Bölümünde yer alan "GenelGörev" başlıklı 9. maddesinde; "Askeri MahkemelerKanunlarda aksi yazılı olmadıkça asker kişilerinaskeri olan suçları ile bunların asker kişiler aleyhineveya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmaklagörevlidirler" denilmekte iken, maddenin “….askerimahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarihve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. "Askeri suç"ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. Ancak, sanık JandarmaPersoneli olduğuna göre, Jandarmanın hangi niteliktekigörevler ile görevlendirildiğine ilişkin yasaldüzenlemenin göz önünde tutulması, suça konuolayın meydana geldiği sırada yerine getirilmekte olangörevin, Yasa'da belirtilen görevlerden hangisine uygunolduğunun incelenmesi, görevli yargı yerinin buna görebelirlenmesi gerekmektedir. 2803 sayılı JandarmaTeşkilat Görev Ve Yetkileri Kanunu’nun 7. maddesinde,Jandarmanın sorumluluk alanlarında genel olarak görevleri: a) Mülki görevleri; Emniyet ve asayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak,kaçakçılığı men, takipve tahkik etmek, suç işlenmesini önlemek için gereklitedbirleri almak ve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinindış korunmalarını yapmak, b) Adli görevleri; İşlenmişsuçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilenişlemleri yapmak ve bunlara ilişkin adlihizmetleri yerine getirmek, c) Askeri görevleri; Askeri kanun ve nizamların gereği görevlerle Genelkurmay Başkanlığı'nca verilen görevleriyapmak, d) Diğer görevleri; Yukarıda belirtilengörevler dışında kalan ve diğer kanun ve nizam hükümlerinin icrasıile bunlara dayalı emir ve kararlarla Jandarmaya verilen görevleriyapmak, şeklinde sayılmıştır. Jandarma TeşkilatıGörev Ve Yetkileri Yönetmeliğinin, “Adli GörevlerinGenel Esasları” başlığı altındadüzenlenen 81. maddesinde, “Adli görevler ; işlenmiş suçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilenişlemleri yapmayı ve bunlara ilişkin adli hizmetleri yerinegetirmeyi kapsar. Bu esasçerçevesinde Jandarma; a. Suçları aramak,herhangi bir ihbar ya da şikayet beklemeksizin, bütün istihbarattekniklerinden yararlanarak, suçları ve suçlularıortaya çıkarmak, b. Olayınaydınlanması, adli makamlarca konunun yeterinceanlaşılması için gerekli Acele Önlemleri almak ve buanlamda olmak üzere; suç ve suçun sanığıolabilecekleri, bunlarla ilgili delilleri aramak, saptamak; toplayıpkorumak, olay yerini aynen ya da resim, kroki vb. yöntemlerle koruyucuönlemler almak, c. Düzenlenen belgeleri,toplanan delilleri, suçun sanık ve ilgililerini; ilgisine göreCumhuriyet Savcılığına ya da diğer yetkili makamlar,kanun ve nizamlarda öngörülen esaslara uygun olarakgöndermek, d. CumhuriyetSavcısının ya da diğer yetkili adli makamların, kanunve nizamlar çerçevesindeki isteklerine uygun olarak; gereklisoruşturma işlemlerini yerine getirmek, bilgi vermek veyetkilendirilmişse Hazırlık Soruşturmasını birbütün olarak, baştan sona yürütmek, e. Gereğinde zor kullanmayetkisi veren müzekkereler olarak; ihzar, tutuklama, yakalama vehapsen tazyik müzekkerelerini yerine getirmek, f. Polisteşkilatı olmayan yerlerde duruşmaların güvenlik vedisiplininin sağlanması ya da diğer adli işlemlerinyürütülüşü sırasında önlemalınması için; Cumhuriyet Savcılığıaracılığıyla iletilen kanun ve nizama uygun istekleriyerine getirmek, g. Zor kullanılmasıgereken durumlarda, görevi yerine getirirken engellenme ya dasaldırıya uğrama tehlikesinin bulunduğu durumlarda; icramemurları tarafından, yazıyla istenen yardım göreviningereğini yapmak, yükümlülüğündedir."denilmektedir. Dosyanınincelenmesinden, sanığa yüklenen eylemin, zoru gerektirenmüzekkerelerin kaydına mahsus defterin (adli makamlar tarafındansorumluluk bölgesinde çeşitli suç isnadı ilearanan kişilerin yakalanması için çıkarılan müzekkerelerinkayıt edildiği defter) ) 2002-2006 yılları kapsayandönemde devir sayılarına bakılarak boşkalmış hanelerin doldurulması hususunda verilen emri yerinegetirmemekten ibaret olup, bu eylemin jandarmanın askerlik görevi ileilgili olmayıp adli görevi ile ilgili olduğu açıktır. 2803sayılı Kanun’un “Disiplin ve soruşturmausulleri” başlığı altında 15. ve benzerdüzenlemenin yer aldığı, Yönetmeliğin 186.maddeleri uyarınca, jandarma personelinin ancak askeri hizmeteilişkin eylemlerinden dolayı askeri yargıya tabi bulunduklarıkuşkusuzdur. Olumsuz görevuyuşmazlığına konu kamu davasında, adli yargıyerince verilen görevsizlik kararında, asker kişi olansanığa yüklenen “emre itaatsizlikte ısrar”suçu nedeniyle, sanığı yargılamagörevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesine yerverilmiş ise de, sanığın işlediği ilerisürülen bu suçun, jandarma personelinin adli görevlerisırasında işlendiği sonucunavarılmıştır. Açıklanannedenlerle, jandarma personelinin adli görevleri sırasındaişlendiği ileri sürülen, askerlik hizmet vegörevleri ile ilgili olarak işlenmediği anlaşılansuç nedeniyle, asker kişi sanık hakkındaaçılan kamu davasının adli yargı yerindegörülmesi ve Gölköy Asliye Ceza Mahkemesi’ningörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ: Davanınçözümünde ADLİ YARGI yerinin görevliolduğuna, bu nedenle Gölköy Asliye Ceza Mahkemesi’nin5.2.2014 gün ve E:2012/133, K:2014/32 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 06.04.2015gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ahmet KARADAVUT Üye Haluk ZEYBEL Üye Şuayip ŞEN Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Kenan YUMUŞAK Üye Mehmet AVCIOĞLU
Full & Egal Universal Law Academy