T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 25
KARAR NO : 2014 / 26
KARAR TR :13.10.2014
ÖZET: Sivil kişi sanık hakkında “zimmet suçuna iştirak etmek” suçu nedeniyle açılan kamu davasının, Anayasa, 353 ve 5271 sayılı Yasa’da yapılan değişiklikler ile 353 sayılı Yasa’nın 10. maddesinin (C) ve (D) bentleri ile12. maddesinin Anayasa Mahkemesi’nce iptali nedeniyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :K.H.
Sanık : E.A.
OLAY :Deniz Kuvvetleri Komutanlığı AskeriSavcılığınca, Samsun Sahil Güvenlik KaradenizBölge Komutanlığı TCSG-121 Komutanlığıemrinde motor astsubayı olarak görevli sanık SGMot.Kd.Bçvş. O.G.'nin, Nisan 2010-Mart 2011 tarihleri arasında,gemi motorinini müteaddit defalar sivil sanık E.A.'a verdiği,ancak TCSG-121 Komutanlığına ait olan "makinejurnali", "makineye verilen komuta jurnali", "aylıkdevri çark cetvelleri" ve "gemi jurnali"kayıtlarının sanık SG Mot.Kd.Bçvş. O.G.tarafından tutulması nedeniyle gemi kayıtlarında herhangibir fazla yakıt tüketiminin, dolayısıyla hazinezararının tespit edilemediği belirtilerek, SGMot.Kd.Bçvş. O.G.'nin hizmet ve görevi gereği muhafaza, denetimsorumluluğu altında bulunan gemi motorinini mal edinmek kastıylasivil sanık E.A.'a verdiği, sivil sanık E.A.'ın da SGMot.Kd.Bçvş. O.G.'nin eylemine iştirak ettiği, bu suretlesanıkların iştirak halinde Askeri Ceza Kanunu’nun 131.maddesinde düzenlenen zimmet suçunu zincirleme olarak işlediklerisonucuna varıldığı;
353 sayılı Kanun’un 12. maddesinde,"Askeri mahkemelere ve adliye mahkemelerine tabi kişilertarafından bir suçun müştereken işlenmesi halindeeğer suç Askeri Ceza Kanununda yazılı bir suç isesanıkların yargılanmaları askeri mahkemelere; eğersuç Askeri Ceza Kanununda yazılı olmayan bir suç iseadliye mahkemelerine aittir." düzenlemesi mevcut ise de, Avrupaİnsan Hakları Mahkemesi tarafından verilen kararlardan, sivilşahıs-ların askeri mahkemelerde yargılanmaları sonucuverilecek kararların adil yargılama hakkının ihlali olarakkabul edileceği anlaşıldığından, sivilşahısların askeri mahkemelerde yargılanmalarına olanaktanıyan düzenlemelerin uygulanmaması, adil yargılamahakkının ihlal edilmemesi bakımından, Anayasa'nın 90.maddesinin son fıkrası kapsamında uluslararasıantlaşma esas alınarak sivil şahıslarınyargılanmasının adliye mahkemelerinde yapılmasıgerektiği, mevcut yasal düzenlemeler ve içtihatlar dikkate alınarakasker kişi ile sivil kişi tarafından iştirak halindeişlenen soruşturma konusu zincirleme zimmet suçuyönünden her iki sanığın adli yargı makamlarıönünde yargılanmasının gerektiği,dolayısıyla şüpheliler hakkındakisoruşturmanın da adli yargı makamları tarafındanyapılması gerektiği açıklanarak verilengörevsizlik kararı üzerine;
Bafra Cumhuriyet Başsavcılığının14.1.2014 gün ve E:2014/90, K: 2014/7 sayılıiddianamesiyle, TCSG-121 Komutanlığı emrinde görevlisanık S.G.Mot.Kd.Bçvş O.G.'nin, 2010 yılıNisan ayı ile 2011 yılı Mart ayı tarihleri arasında,görev yaptığı geminin motorinini müteaddit defalar,Sinop İlinde gemi motor tamir işleri ile uğraşan OnaranTicaret isimli firmanın sahibi sivil sanık E.A.'a verdiği, sanıkE.A.'ın kendisine ait araç ile gemiye geldiği ve sanıkS.G.Mot.Kd.Bçvş O.G.'nin talimatları doğrultusundamotorinin sanık E.A.'ın aracında bulunan bidon veya tankanakledildiği, TCSG-121 Komutanlığına ait makine jurnali,makineye verilen komuta jurnali gibi kayıtların sanık O.G. tarafındantutulduğu, bu kayıtlarda fazla bir yakıt tüketimininbulunmadığı, sanığın durumunanlaşılmaması için kayıtlarda düzenlemeyaptığının bilirkişi raporu ve tanıkbeyanlarından anlaşıldığı, böylece sanıkların“resmi belgede sahtecilik, zimmet ve zimmet suçunaiştirak etmek” suçlarını işledikleriileri sürülerek, sanık O.G.'nin eylemine uyan 5237sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 212. maddesinin yollamasıile 204/2, 43/1,53/1,1632 sayılı Askeri Ceza Kanunu’nun 131/1, 43/1,53/1.,sanık E.A.'ın eylemine uyan 1632 sayılı Askeri CezaKanunu’nun 131/1, 43/1,53/1. maddeleri uyarıncacezalandırılmaları istemiyle kamu davasıaçılmıştır.
BAFRA AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 20.1.2014 günve E:2014/21, K:2014/2 sayıyla; sanıklardan birinin asker kişiolup, yüklenen suçun da Askeri Ceza Kanunu’ndadüzenlenmiş olduğu anlaşıldığından 353sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca sanıkları yargılamagörevinin askeri yargı yerine ait olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen kararkesinleşerek, dava dosyası, Deniz Kuvvetleri KomutanlığıAskeri Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
DENİZ KUVVETLERİ KOMUTANLIĞI ASKERİMAHKEMESİ: 20.5.2014 gün ve E:2014/185, K:2014/150 sayıyla; öncelikle,sanıklardan E.A.'ın sivil kişi olması nedeniyle, davadosyasının bu sanık hakkında açılan kamudavası yönünden ayrılmasına, Mahkemenin 2014/185esasına kaydedilmesine karar vermiş;
Sanık E.A.'ın sivil kişi olmasınedeniyle 353 sayılı Kanun’un 9 ve Ceza MuhakemeleriKanunu’nun 3. maddesinde yer alan düzenlemeler nedeniyle sivilkişi sanığın askeri yargı yerindeyargılanmasının mümkün bulunmadığı veyargılamanın adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyenkarar kesinleşerek, dava dosyası, aynı Mahkemece, Mahkememizegönderilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi CezaBölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, DavutTELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN,Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan13.10.2014 günlü toplantısında; I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usuleilişkin işlemlerde 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'dabelirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklikgörülmediği, adli ve askeri yargı yerleri arasında,sanıklardan E.A. hakkında açılan dava yönündenYasa'nın 14. maddesinde öngörüldüğübiçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğuanlaşıldığından, esasın incelenmesineoybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G.Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, AskeriYargıtay Başsavcı Yardımcısı MehmetTEZCAN’ın davanın çözümünün adliyargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkinyazılı ve sözlü açıklamaları dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yı düzenleyen 145 nci maddesindeasker kişilerin “askeri mahallerde” işlediklerisuçlara bakmanın askeri mahkemelerin görevinde olduğubelirtilmişken; 12.9.2010 tarihinde yapılan halkoylaması sonucukabul edilip, 23.9.2010 gün ve 27708 sayılı ResmiGazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren 5982sayılı Yasa’nın 15. maddesi ile yapılandeğişiklik ile maddenin birinci fıkrasında, “Askeriyargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleri tarafındanyürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaşhali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerdeyargılanamaz” denilmek suretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama UsulüKanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"başlığı altında düzenlenen İkinciBölümünde yer alan "Genel Görev"başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksiyazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olansuçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerimahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarakişledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler"denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılıResmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. "Askerisuç" ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ile cezalandırılmayansuçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c) TürkCeza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. AynıYasa’nın “Müşterek Suçlar”başlığı altında düzenlenen 12. maddesinde "Askeri mahkemelere ve adliye mahkemelerine tabi kişilertarafından bir suçun müştereken işlenmesi halindeeğer suç Askeri Ceza Kanununda yazılı bir suç isesanıkların yargılanmaları askeri mahkemelere;eğer suç Askeri Ceza Kanununda yazılı olmayan birsuç ise adliye mahkemelerine aittir" denilerek, Askeri CezaKanununda yazılı olan bir suçun müşterekenişlenmesi halinde sanıkların yargılamalarınınaskeri mahkemelerde yapılacağı hükmebağlanmış iken, madde Anayasa Mahkemesi’nin 20.9.2012gün ve E:2011/80, K:2012/122 sayılı kararı ile iptaledilmiş,1.6.2013 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu durumda,sanığın sivil kişi olması nedeniyle 353sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama UsulüKanunu’nun asker olmayan (sivil) kişilerin askeri mahkemelerdeyargılanma koşullarını belirleyen maddeleri ile 5271sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 3. maddesi yönündendeğerlendirme yapılması gerekmektedir. 5530 sayılı Yasa’nın 4. maddesi ile değiştirilen353 sayılı Yasa’nın 13. maddesinde, “Askeri Ceza Kanunu’nun 55, 56, 57, 58, 59, 61, 63, 64,75, 79, 80, 81, 93, 94, 95, 114 ve 131. maddelerinde yazılısuçlar, askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabi olmayan sivilkişiler tarafından barış zamanında işlenirse; bukişilerin yargılanması, adli yargı mahkemeleritarafından, Askeri Ceza Kanunu hükümleri uygulanmak suretiyleyapılır”; 5918sayılı Yasa’yla değişik 5271 sayılı CezaMuhakemesi Kanunu’nun 3. maddesine eklenen ikinci fıkrasında,“Barış zamanında, asker olmayan kişilerin Askeri CezaKanununda veya diğer kanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargıyetkisine tabi bir suçu tek başına veya asker kişilerleiştirak halinde işlemesi durumunda asker olmayan kişilerinsoruşturmaları Cumhuriyet savcıları, kovuşturmalarıadli yargı mahkemeleri tarafından yapılır”; TürkiyeCumhuriyeti Anayasası’nın 145. maddesinin ikincifıkrasında da, “Savaş hali haricinde, asker olmayankişiler askeri mahkemelerde yargılanamaz” denilmiştir. Öteyandan, 353 sayılı Kanunun “Asker kişiler”başlıklı 10’uncu maddesinin “Milli SavunmaBakanlığı veya Türk Silahlı Kuvvetleri kadro vekuruluşlarında çalışan sivil personel” i askerkişi kabul eden (C) bendi, Anayasa Mahkemesinin 20.9.2012 tarih veE:2012/45, K:2012/125 sayılı kararı ile iptal edilmiş;aynı şekilde “Askeri işyerlerinde çalışanve İş Kanununa tabi bulunan işçiler” i askerkişi kabul eden (D) bendi de Anayasa Mahkemesinin 27.12.2012 tarih ve E:2012/117,K:2012/204 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Budüzenlemeler gözetildiğinde, sivil kişilerinbarış zamanında, Askeri Ceza Kanununda veya diğerkanunlarda yer alan askeri mahkemelerin yargı yetkisine tabisuçları tek başına veya asker kişilerle iştirakhalinde işlemeleri durumunda adli yargı yerindeyargılanacakları kuşkusuzdur. Açıklanannedenlerle, davanın adli yargı yerinde görülmesi ve Bafra AğırCeza Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının sanıksivil şahıs E.A. yönünden kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ:Davanın çözümünde ADLİ YARGI yeriningörevli olduğuna, bu nedenle Bafra Ağır Ceza Mahkemesi’nin20.1.2014 gün ve E:2014/21, K:2014/2 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ sivil kişi sanık E.A.yönünden KALDIRILMASINA, 13.10.2014 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ahmet KARADAVUT Üye Haluk ZEYBEL Üye Davut TELLİ Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Şuayip ŞEN Üye Mehmet AVCIOĞLU
Full & Egal Universal Law Academy