T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 26
KARAR NO : 2014 / 24
KARAR TR : 22.09.2014
ÖZET: Asker kişi sanık hakkında “zincir-leme resmi belgede sahtecilik ve zin-cirleme kamu kurumuna karşı dolandırıcı-lık” suçuna uygun eylemleri nedeniyle açılan kamu davasının, suçun askeri suç olmaması, askeri suça bağlı bulunmaması ve yargılama aşamasında sanığın Türk Silahlı Kuvvetlerinden ilişiğinin kesilme-siyle, askeri mahkemede yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmiş olması nede-niyle ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerektiği hk.
K A R A R
Davacı :K.H.
Sanık : S.Ç.
OLAY :Topkule/İstanbul 66. Mekanize Piyade Tugay Komutanlığıemrinde Temmuz 2004 - Temmuz 2008 tarihleri arasında maaşmutemeti olarak görevli Mu.Kad. Bçvş. S.Ç.’ın,aynı Komutanlık emrinde görevli iken 24.10.2005 tarihindesözleşmesi sona eren Uzm.Çvş.V.Ö.’i 15.08.2006tarihinden itibaren, 03.03.2004 tarihinde sözleşmesi sona erenUzm.Çvş.A.Ç.’ı 15.08.2007 tarihinden itibaren,21.04.2003 tarihinde sözleşmesi biten Uzm.Çvş.C.K. veUzm.Çvş.A.B.’u 15.11.2007 tarihinden itibaren gerçektegörev yapmadıkları halde maaş bordrolarına (15.07.2008tarihi dahil olmak üzere) dahil ederek 16.975.41 YTL.si emeklikeseneği olmak üzere bu kişiler adına tahakkukettirdiği toplam 94.874.32 YTL maaşın 73.132.39 YTL.likbölümünü kendisi çekerek zimmetine geçirdiği,ayrıca görev yaptığı döneme ilişkin olarakKomutanlığa ait ortak hesaptan çektiği ya da kendihesabına aktardığı para miktarları ile bu dönemdeTugay Sosyal Yardım Sandığına aktardığı paramiktarı ile özel telefon görüşme bedelleri olarakMuhabere Takımına teslim ettiği para miktarı arasında125.478.64 YTL fark olduğu, bu farkın 73.132.39 TL.likkısmının yukarıda izah edildiği üzere sanığındaha evvelden Komutanlık emrinde görevli iken ilişkisikesilmiş olan gerçekte Tugayda görevli olmayanşahıslara maaş tahakkuk ettirilmesindenkaynaklandığı, geri kalan 52.346.26 YTL lik kısmın isemaaş tahakkuku sırasında personele ait veri girişlerindeoynama yaparak fazladan maaş tahakkuk ettirmesindenkaynaklandığı, bu şekilde hazırlanıp MalMüdürlüğüne teslim edilen maaş ödemeevraklarının tahakkuk tutarının MalMüdürlüğü tarafından TugayKomutanlığının anlaşması olan bankada bulunanyukarıda ifade edilen ortak hesaba aktarıldığı ve sanıktarafından çekildiği ve sanığın bu eylemlerigörev yaptığı 2004 Temmuz ile 2008 Temmuz arasındaaynı kasıt altında işlediği göz önünealındığında zincirleme suç hükümlerininuygulanmasının gerektiği açıklanarak, sanığınzimmet suçunu işlerken gerçekte olmayan kişilerivarmış gibi göstererek bunlar adına maaş tahakkukettirilmesi için gerçeğe aykırı belgeleri tanzimetmek suretiyle resmi belgede sahtecilik suçunu da işlediği ilerisürülerek, eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 131/1. maddesiile Türk Ceza Kanunu’nun 204/2, 212 ve 43. maddeleriuyarınca ayrı ayrı cezalandırılması, meydanagelen hazine zararının Askeri Ceza Kanunu’nun 131/1 (üçüncüfıkrası) uyarınca sanıktan tahsili vesanığın aynı Kanun’un 30/B. maddesi uyarıncaTürk Silahlı Kuvvetlerinden çıkartılmasınakarar verilmesi istemiyle 3. Kolordu Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 14.10.2008 gün ve E:2008/608,K:2008/599 sayılı iddianamesiyle kamu davasıaçılmıştır.
3. Kolordu Komutanlığı Askeri Mahkemesi11.2.2011 gün ve E:2011/36, K:2011/52 sayılı kararı ile,sanığın yüklenen zimmet suçunu işlediğininsabit görüldüğü gerekçesiyle bu suçnedeniyle cezalandırılmasına, yüklenen resmi belgedesahtecilik suçunun ise, suçun askeri bir suçolmaması, askeri bir suça bağlı bulunmaması vesanığın 08.07.2009 tarihinde Türk SilahlıKuvvetlerinden ilişinin kesilmiş olmasıyla askeri mahkemedeyargılanmayı gerektiren ilginin kesildiği nedeniyle sanığıyargılama görevinin adli yargı yerine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş, kararınsanık tarafından temyiz edilmesi üzerine, Askeri Yargıtay 4.Dairesi’nce 27.11.2012 gün ve E:2012/1143, K:2012/1123sayılı karar ile, suça konu paranın sanığagörevi dolayısıyla ve kanuna uygun olarak teslimedilmediği; önce gerçeğe aykırı belgedüzenlenmesi, daha sonra bundan yararlanma söz konusuolduğundan, eylemlerin zincirleme zimmet olarakvasıflandırılmasının mümkünolmadığı; sanığın, hileli davranışlarla(maaş tahakkuk işlemlerinde, gerçeğe aykırıbelge düzenlemek ve personele ait veri girişlerinde oynama yapmak)haksız ve fazla maaş tahakkuk ettirilmesini sağlayarak,Hazinenin zararına sebebiyet vermek ve kendisine yarar sağlamaktanibaret olan eylemlerinin sübutu halinde, belgelerin aldatıcınitelikte olması durumunda Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen“zincirleme resmi belgede sahtecilik ve zincirleme kamu kurumunakarşı dolandırıcılık”suçlarının oluşacağı açıklanarak, zincirlemeresmi belgede sahtecilik suçundan verilen görevsizlikkararında bir isabetsizlik bulunmamakta ise de; zincirleme kamu kurumunakarşı dolandırıcılık suçunun,“hileli davranış” unsurunun sahte olarak düzenlenenresmi belgelerle ortaya konulacak olması nedeniyle, bahse konu ikisuçun birbirlerine bağlı olduğu, dolayısıylaher iki suçun da unsurlarının eylembütünlüğü içerisinde değerlendirilmesigerektiği, bu suçların ayrı ayrı elealınmaları halinde, kanıtların değerlendirilmesinde,ceza miktarlarının saptanmasında ve cezalarınkişiselleştirilmesinde telafisi kabil olmayacakçelişkilerin doğabileceği göz önünealınarak, zincirleme resmi belgede sahtecilik suçundan verilengörevsizlik kararının da bozulmasına karar verilmesigerektiği belirtilerek, zincirleme zimmet suçundan verilenmahkumiyet hükmü ile zincirleme resmi evrakta sahteciliksuçundan verilen görevsizlik kararının suçvasfında yapılan hata sebebiyle ayrı ayrı bozulmasınakarar verilmiştir.
3. KOLORDU KOMUTANLIĞI ASKERİ MAHKEMESİ: 2.5.2013 gün veE:2013/421, K:2013/208 sayıyla; bozma ilamına uyularak, sanığayüklenen eylemlerin Türk Ceza Kanunu’nun 158/1-e maddesindedüzenlenen “zincirleme kamu kurumuna karşıdolandırıcılık” ve yine aynı Kanun’un204/2. maddesinde yazılı “zincirleme resmi belgede sahtecilik”suçlarını oluşturabileceği değerlendirilerek busuçların ikisinin de askeri bir suç veya askeri birsuça bağlı suç olmadıkları vesanığın Türk Silahlı Kuvvetleri ileilişiğinin kesilmiş olması nedeni ile askeri mahkemedeyargılanmayı gerektiren ilginin kesildiğiaçıklanarak, sanığı yargılama görevininadli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle görevsizlikkararı vermiş, kararın sanık tarafından temyizedilmesi üzerine Askeri Yargıtay 4. Dairesi, 19.11.2013 gün ve E:2013/1302,K:2013/1282 sayılı kararı ile, sanığagörevi gereği önceden tevdi ve teslim edilmiş, muhafaza,kontrol ve sorumluluğu altına verilmiş bir paranın sözkonusu olmayıp, sanığın hileli davranışlarla(maaş tahakkuk işlemlerinde, gerçeğe aykırıbelge düzenlemek ve personele ait veri girişlerinde oynama yapmak)haksız ve fazla maaş tahakkuk ettirilmesini sağlayarak,Hazinenin zararına sebebiyet vermek ve kendisine yarar sağlamaktanibaret olan eylemlerinin “zincirleme resmi belgede sahtecilik vezincirleme kamu kurumuna karşıdolandırıcılık” suçlarınıoluşturacağının anlaşıldığıgerekçesiyle hükmün onanmasına karar vermiş, buşekilde kesinleşen karar ve dava dosyası Bakırköy 5.Ağır Ceza Mahkemesi’ne gönderilmiştir.
BAKIRKÖY 5. AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 21.1.2014gün ve E:2014/11, K:2014/3 sayıyla; asker kişisanığın görevi dolayısıyla yedinde bulunan paraveya sair menfaati üzerine almasının niteliklidolandırıcılık suçuyla ilgisininbulunmadığı, eylemin Askeri Ceza Kanununun 131. maddesindedüzenlenen zimmet suçunu oluşturma ihtimalinin bulunduğu,sanığın daha sonra askerlik görevindençıkartılmış olmasının, suç tarihiitibariyle asker kişi olmadığı anlamınagelmediği, resmi belgede sahtecilik suçu yönünden ise,sanığın suç tarihi itibariyle asker kişi olması nedeniyle Anayasa'nın 145 maddesi kapsamındayargılamanın askeri yargı yerine ait olduğugerekçesiyle Bakırköy 6. Ağır Ceza Mahkemesineitiraz yolu açık olmak üzere görevsizlik kararıvermiş, dava dosyası Bakırköy CumhuriyetBaşsav-cılığınca, Mahkememizegönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava dosyasında,Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 2.6.2014 gün ve E:2014/19,K:2014/19 sayılı karar ile adli yargı yerince verilengörevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememizegönderildiğinden, 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun’un 1 ve 14. maddesinde belirtilen koşullaroluşmadığından, aynı Yasa’nın 27. maddesiuyarınca yöntemine uygun bulunmayan başvurunun reddine kararverilip dosyanın Mahkemesine gönderilmesinden sonra, dosyadakieksiklik giderilip, adli yargı yerince verilen görevsizlikkararı kesinleştirilerek dava dosyası, kendisine gelmekle, 5.Piyade Eğitim Tugay Komutanlığı Askeri Mahkemesince,Mahkeme-mize gönderilmiştir.
İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi CezaBölümünün, Zehra Ayla PERKTAŞ’ınBaşkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, DavutTELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN,Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan 22.09.2014günlü toplantısında;
I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usuleilişkin işlemlerde 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'dabelirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği,askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görevuyuşmazlığı doğduğuanlaşıldığından, esasın incelenmesineoybirliği ile karar verildi.
II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G.Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, AskeriYargıtay Başsavcı Yardımcısı MehmetYAYLA’nın davanın çözümünün adliyargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkinyazılı ve sözlü açıklamaları dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ:
Anayasanın “askeri yargı” yıdüzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askerimahallerde” işledikleri suçlara bakmanın askerimahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birincifıkrasında, “Askeri yargı, askerî mahkemeler vedisiplin mahkemeleri tarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerlikhizmet ve görevleriyle ilgili olarak işledikleri suçlara aitdavalara bakmakla görevlidir. Devletin güvenliğine, anayasaldüzene ve bu düzenin işleyişine karşısuçlara ait davalar her halde adliye mahkemelerindegörülür.
Savaşhali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerdeyargılanamaz” denilmek suretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır.
353sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama UsulüKanunu'nun "Askeri Mahkemelerin Görevleri"başlığı altında düzenlenen İkinciBölümünde yer alan "Genel Görev"başlıklı 9. maddesinde; "Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksiyazılı olmadıkça asker kişilerin askeri olansuçları ile bunların asker kişiler aleyhine veya askerimahallerde yahut askerlik hizmet ve görevleri ile ilgili olarakişledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidirler"denilmekte iken, maddenin “….askeri mahallerde….”ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin 26.6.2012 tarih ve 28335 sayılıResmi Gazete’de yayımlanan 15.3.2012 gün ve E:2011/30,K:2012/36 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
"Askerisuç" ise, öğretide ve uygulamada;
a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar,
b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar,
c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir.
AynıYasa’nın 13.10.1996 gün ve 22786 sayılı ResmiGazete’de yayımlanan 4191 sayılı Yasa’yladeğişik 17. maddesinde; “askeri mahkemelerdeyargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, daha önceişlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevinideğiştirmez. Ancak suçun askeri bir suç olmamasıaskeri bir suça bağlı bulunmaması ve sanıkhakkında kamu davası açılmamış olmasıhalinde askeri mahkemenin görevi sona erer” denilmekte iken,maddenin "... ve sanık hakkında kamu davasıaçılmamış olması ..." tümcesi AnayasaMahkemesi'nin 11.3.2000 gün ve 23990 sayılı Resmi Gazete'deyayımlanan 1.7.1998 gün ve E:1996/74, K:1998/45 sayılıkararı ile iptal edilmiştir.
Buna göre,askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesi, dahaönce işlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakmagörevini değiştirmez. Ancak yüklenen suçun askeribir suç olmaması, askeri bir suça bağlıbulunmaması halinde, askeri mahkemenin görevinin sona ereceğiaçıktır. İptal kararı nedeniyle, sanıkhakkında kamu davasının açılmış olupolmamasının bir önemi bulunmamaktadır.
Dosyaiçinde bulunan bilgi ve belgelerden, sanığın 8.7.2009tarihinde Türk Silahlı Kuvvetlerinden resen ilişiğinin kesildiğive terhis belgesi suretinin gönderildiğianlaşılmıştır.
Olumsuzgörev uyuşmazlığına konu kamu davasında, adliyargı yerince verilen görevsizlik kararında, sanığıngörevi dolayısıyla yedinde bulunan para veya sair menfaatiüzerine almasının nitelikli dolandırıcılıksuçuyla ilgisinin bulunmadığı, eylemin Askeri CezaKanununun 131. maddesinde düzenlenen zimmet suçunu oluşturmaihtimalinin bulunduğu, sanığın daha sonra askerlikgörevinden çıkartılmış olmasının,suç tarihi itibariyle asker kişi olmadığıanlamına gelmediği, resmi belgede sahtecilik suçuyönünden ise, sanığın suç tarihi itibariyleasker kişi olması nedeniyle Anayasa'nın 145 maddesikapsamında yargılamanın askeri yargı yerine ait olduğugerekçesine yer verilmiş ise de; dosyanın incelenmesinde,askeri yargı yerince verilen görevsizlik kararınıngerekçesinde, sanığa görevi gereği öncedentevdi ve teslim edilmiş, muhafaza, kontrol ve sorumluluğu altınaverilmiş bir paranın söz konusu olmayıp, iddianamedeanlatılan, yargı yerlerince de kabul edilen ve dosya içindebulunan mevcut bilgi ve belgelerden, sanığın daha önceKomutanlık emrinde görevli iken ilişkisi kesilmiş olangerçekte Tugayda görevli olmayan şahıslara maaştahakkuk edilmesini ya da maaş tahakkuku sırasında personele aitveri girişlerinde oynama yaparak fazladan maaş tahakkuk edilmesinisağlamak üzere hazırlayıp MalMüdürlüğüne teslim ettiği maaş ödemeevraklarının tahakkuk tutarının Mal Müdürlüğütarafından Tugay Komutanlığının anlaşmasıolan bankada bulunan ortak hesaba aktarıldığı ve sanıktarafından çekildiğinin ilerisürüldüğü ve bu şekildegerçekleştiği anlaşılan eylemin, öncegerçeğe aykırı belge düzenlenmesi, daha sonra bundanyararlanma söz konusu olduğundan, zimmet olarakvasıflandırılmasının mümkünolmadığı; hileli davranışlarla (maaş tahakkukişlemlerinde, gerçeğe aykırı belge düzenlemekve personele ait veri girişlerinde oynama yapmak) haksız ve fazlamaaş tahakkuk ettirilmesini sağlayarak, Hazinenin zararına sebebiyetvermek ve kendisine yarar sağlamaktan ibaret olan eylemlerin sübutuhalinde, Türk Ceza Kanunu’nda düzenlenen “zincirlemeresmi belgede sahtecilik ve zincirleme kamu kurumuna karşıdolandırıcılık” suçlarını oluşturabileceğinindeğerlendirildiği gözetildiğinde, 3. KolorduKomutanlığı Askeri Mahkemesi’nce verilen görevsizlikkararı hukuka uygun bulunmuştur.
Bu durumda,sanığa yüklenen eylemlerin 5237 sayılı Türk CezaKanunu’nda düzenlenen “resmi belgede sahtecilik ve kamukurumuna karşı dolandırıcılık”suçları kapsamında kaldığı, Askeri CezaKanunu’nda bu eylemlere ilişkin bir düzenlemeninbulunmadığı, bu nedenle “askeri suç”olmadığı açıktır.
353sayılı Yasa'nın 17. maddesinde, askeri mahkemelerdeyargılanmayı gerektiren ilginin kesilmesiyle daha önceişlenen suçlara ait davalara bu mahkemelerin bakma görevinindeğişmeyeceği, ancak suçun askeri bir suçolmaması askeri bir suça bağlı bulunmamasıdurumunda, askeri mahkemelerde yargılanmayı gerektiren ilgininkesilmesiyle, askeri mahkemenin görevinin sona ereceğidüzenlenmiş bulunduğundan ve somut olayda sanık hakkındayukarıda anlatıldığı şekilde Türk CezaKanunu’nda düzenlenen suçlar kapsamındakalabileceği kabul edilen eylemleri nedeniyle açılan kamudavasının 353 sayılı Yasa’nın 17. maddesiuyarınca adli yargı yerinde görülmesi ve Bakırköy5. Ağır Ceza Mahkemesi’nin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.
SONUÇ:Davanın çözümünde ADLİ YARGI yeriningörevli olduğuna, bu nedenle Bakırköy 5. AğırCeza Mahkemesi’nin 21.1.2014 gün ve E:2014/11, K:2014/3 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 22.09.2014 günündeOYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan V.
Zehra Ayla PERKTAŞ
Üye
Ahmet KARADAVUT
Üye
Haluk ZEYBEL
Üye
Davut TELLİ
Üye
Yusuf Tamer ÇETİN
Üye
Şuayip ŞEN
Üye
Mehmet AVCIOĞLU
Full & Egal Universal Law Academy