T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
CEZA BÖLÜMÜ
ESAS NO : 2014 / 18
KARAR NO : 2014 / 18
KARAR TR : 05.05.2014
ÖZET: Jandarma personeli olan sanık hakkında, mülki görevleri sırasında işlediği ileri sürülen “emre itaatsizlikte ısrar etmek” suçu nedeniyle açılan kamu davasının ADLİ YARGI yerinde görülmesinin gerek-tiği hk.
K A R A R
Davacı :K.H.
Mağdur :M.D.
Sanık :H.D.
OLAY :İnebolu M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundan Bolu, İstanbulve Tekirdağ/Vize Kapalı Ceza İnfaz Kurumlarına 25.04.2012tarihinde yapılacak olan hükümlü sevkinde devriye komutanyardımcısı olarak görevli sanıkUzm.J.II.Kad.Çvş. H.D.’ın, devriye komutanımağdur J.Kd.Bçvş. M.D. ile birlikte, sevk olacakhükümlüleri cezaevinden alıp ring aracınayerleştirdikten sonra, mağdurun sanığa,“Hasan sen deaskerlerle birlikte arkaya bineceksin” dediği, bunun üzerinesanığın “mahkumların eşyalarının birkısmını aracın arkasına aldık, zaten yerkalmadı, asker sayısı da kalabalık, ben ön taraftagideyim komutanım” demesi üzerine, mağdurun “benemir veriyorum, arkaya geçeceksin” şeklinde cevapverdiği, bunun üzerine sanığın “geçmiyorum,Eskişehir sevkinde Tayfur uzman ile Davut uzman ring aracınınarkasında gitmiyor da ben niye gideceğim” dediği, mağdurun“gitmezsen tutanağını tutarım” demesiüzerine sanığın “tutarsanız ben desavunmamı yazarım” şeklinde karşılıkverdiği, böylece, sanığın, İldışına yapılan sevk ve nakil devriyesi özeltalimatının 13’üncü maddesinde yer alan “Devriyekomutanı aracın ön kısmında (şoförmahallinde), diğer rütbeli personel devriye erleri ile birlikte arkatarafta bulunacaktır. Devriye komutanı ile arkadaki rütbelipersonel telefon ve telsizle sürekli olarak haberleşecektir”hükmüne istinaden, mağdur tarafından verilmiş olanhizmete ilişkin emri yerine getirmediği ilerisürülerek, eylemine uyan Askeri Ceza Kanunu’nun 87/1.maddesi ikinci cümlesi uyarınca cezalandırılmasıistemiyle Jandarma Genel Komutanlığı AskeriSavcılığı’nın 3.8.2012 gün veE:2012/706,K:2012/330 sayılı iddianamesiyle kamu davasıaçılmıştır.
JANDARMA GENEL KOMUTANLIĞI ASKERİMAHKEMESİ: 30.10.2012 gün ve E:2012/856, K:2012/326 sayıyla; sanığayüklenen eylemin; jandarmanın mülki görev alanınagiren hükümlü sevkinde devriye komutanyardımcısı olarak, mağdurun vermiş olduğuemri yerine getirmek istememesinin, askeri hizmetle bir ilgisininbulunmadığı,bu eylemi nedeniyle askeri hizmette herhangi biraksaklık meydana gelmediği, asker kişi aleyhine veya askerlikhizmet ve görevleriyle ilgili olarak da işlenmediği, askerisuç kapsamına girmeyen jandarmanın mülki hizmetindendoğan ve mülki hizmete başlanıldığısırada işlendiği, bu nedenle yüklenen suça aitdavaya bakma görevinin adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiylegörevsizlik kararı vermiş, temyiz edilmeyen kararkesinleşerek, dava dosyası, İnebolu Asliye CezaMahkemesi’ne gönderilmiştir.
İNEBOLU ASLİYE CEZA MAHKEMESİ: 25.2.2013gün ve E:2013/56, K:2013/26 sayıyla; sanığın olaysırasında İnebolu M Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumu’ndan Bolu İstanbul ve Tekirdağ/Vize Kapalı Cezaİnfaz Kurumlarına yapılacak olan hükümlü sevkindedevriye komutan yardımcısı olarakgörevlendirildiği, bu görev jandarmanın askerlikgörevi ile ilgili olmayıp mülki görevlerinden olan tutukluve hükümlülerin sevk ve nakilleri ile ilgili ise de, sanığıneyleminin, Jandarma Genel Komutanlığının "Cezaevi Sevkve Nakil Hizmetleri ile ilgili Özel Talimatlar" konulu emrinin ekindebulunan İI dışına yapılan sevk ve nakil devriyesiözel talimatın 13. maddesinde düzenlenen;"DevriyeKomutanı aracın önünde, diğer rütbeli personeldevriye erleriyle birlikte arkada olacaktır. Devriye komutam ilearacın arkasında oturan rütbeli personel telefon ve telsiz ilesürekli olarak haberleşecektir "şeklindeki emreaykırılık teşkil ettiği, sanığın, ilgiliyönerge gereğince emir komuta zinciri doğrultusunda askeri birgöreve ilişkin verilen emre uyması ve aracın arkakısmında oturması gerektiği yönünde amirininverdiği emre aykırı davrandığı, eylemin buhaliyle, hükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarınısağlama şeklindeki mülki ya da adli bir görevle ilgilibulunmayıp, hizmetin gereği nedeniyle kendisine amiri tarafındanilgili yönerge doğrultusunda verilen emre uymayacağınısöylemek şeklinde gerçekleştiğiaçıklanarak, yargılama görevinin askeri yargı yerineait olduğu gerekçesiyle İnebolu Ağır CezaMahkemesine itiraz yolu açık olmak üzere görevsizlikkararı vermiş, dava dosyası, İnebolu CumhuriyetBaşsavcılığı’nca, Mahkememize gönderilmiştir.
Mahkememize gönderilen dava dosyasında,Uyuşmazlık Mahkemesi’nce 3.2.2014 gün ve E:2014/4,K:2014/4 sayılı karar ile adli yargı yerince verilengörevsizlik kararı kesinleşmeden dava dosyası Mahkememizegönderildiğinden, 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 1 ve 14.maddesinde belirtilen koşullar oluşmadığından,aynı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yöntemine uygunbulunmayan başvurunun reddine karar verilip dosyanın Mahkemesinegönderilmesinden sonra, dosyadaki eksiklik giderilip, adli yargıyerince verilen görevsizlik kararı kesinleştirilerek davadosyası, İnebolu CumhuriyetBaşsavcılığı’nca, Mahkememizegönderilmiştir. İNCELEMEVE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi CezaBölümünün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler; Ahmet KARADAVUT, DavutTELLİ, Şuayip ŞEN, Haluk ZEYBEL, Yusuf Tamer ÇETİN,Mehmet AVCIOĞLU’nun katılımlarıyla yapılan05.05.2014 günlü toplantısında; I-İLK İNCELEME: Yapılan incelemede, usuleilişkin işlemlerde 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş Ve İşleyişi Hakkında Kanun'dabelirtilen süre ve biçim yönünden bir eksiklik görülmediği,askeri ve adli yargı yerleri arasında Yasa'nın 14. maddesindeöngörüldüğü biçimde olumsuz görev uyuşmazlığıdoğduğu anlaşıldığından, esasınincelenmesine oybirliği ile karar verildi. II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim G.Fatma BÜYÜKEREN’in, davanınçözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu yolundaki raporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Mehmet BAYHAN’ın adli yargı, AskeriYargıtay Başsavcı Yardımcısı TunaÖZKAN’ın davanın çözümünün adliyargı yerinin görev alanına girdiğine ilişkinyazılı ve sözlü açıklamaları dinlendiktensonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜPDÜŞÜNÜLDÜ: Anayasanın “askeri yargı” yıdüzenleyen 145 nci maddesinde asker kişilerin “askerimahallerde” işledikleri suçlara bakmanın askerimahkemelerin görevinde olduğu belirtilmişken; 12.9.2010tarihinde yapılan halkoylaması sonucu kabul edilip, 23.9.2010gün ve 27708 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarakyürürlüğe giren 5982 sayılı Yasa’nın15. maddesi ile yapılan değişiklik ile maddenin birinci fıkrasında,“Askeri yargı, askerî mahkemeler ve disiplin mahkemeleritarafından yürütülür. Bu mahkemeler; asker kişiler tarafından işlenen askerî suçlar ile bunlarınasker kişiler aleyhine veya askerlik hizmet ve görevleriyle ilgiliolarak işledikleri suçlara ait davalara bakmakla görevlidir.Devletin güvenliğine, anayasal düzene ve bu düzeninişleyişine karşı suçlara ait davalar her haldeadliye mahkemelerinde görülür. Savaşhali haricinde, asker olmayan kişiler askeri mahkemelerdeyargılanamaz” denilmek suretiyle “askerimahallerde” unsuru madde metnindençıkarılmıştır. 353 sayılıAskeri Mahkemeler Kuruluşu Ve Yargılama Usulü Kanunu'nun"Askeri Mahkemelerin Görevleri" başlığıaltında düzenlenen İkinci Bölümünde yer alan"Genel Görev" başlıklı 9. maddesinde;"Askeri Mahkemeler Kanunlarda aksi yazılı olmadıkçaasker kişilerin askeri olan suçları ile bunların askerkişiler aleyhine veya askeri mahallerde yahut askerlik hizmet vegörevleri ile ilgili olarak işledikleri suçlara ait davalarabakmakla görevlidirler" denilmekte iken, maddenin“….askeri mahallerde….” ibaresi Anayasa Mahkemesi’nin26.6.2012 tarih ve 28335 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan15.3.2012 gün ve E:2011/30, K:2012/36 sayılı kararı ileiptal edilmiştir. "Askerisuç" ise, öğretide ve uygulamada; a)Unsurları ve cezalarının tamamı Askeri Ceza Kanunu'ndayazılı olan, başka bir anlatımla, Askeri Ceza Kanunudışında hiçbir ceza yasası ilecezalandırılmayan suçlar, b)Unsurları kısmen Askeri Ceza Kanunu'nda kısmen diğer cezayasalarında gösterilen suçlar, c)Türk Ceza Kanunu'na atıf suretiyle askeri suç halinedönüştürülen suçlar, olmak üzereüç grupta mütalaa edilmektedir. Ancak,sanık Jandarma Personeli olduğuna göre, Jandarmanın hanginitelikteki görevler ile görevlendirildiğine ilişkin yasaldüzenlemenin göz önünde tutulması, suça konuolayın meydana geldiği sırada yerine getirilmekte olangörevin, Yasa'da belirtilen görevlerden hangisine uygunolduğunun incelenmesi, görevli yargı yerinin buna görebelirlenmesi gerekmektedir. 2803sayılı Jandarma Teşkilat Görev Ve YetkileriKanunu’nun 7. maddesinde, Jandarmanın sorumluluk alanlarındagenel olarak görevleri: a) Mülkigörevleri; Emniyet veasayiş ile kamu düzenini sağlamak, korumak ve kollamak,kaçakçılığı men, takip ve tahkik etmek,suç işlenmesini önlemek için gerekli tedbirleri almakve uygulamak, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinin dışkorunmalarını yapmak, b) Adligörevleri; İşlenmişsuçlarla ilgili olarak kanunlarda belirtilen işlemleri yapmak vebunlara ilişkin adli hizmetleri yerine getirmek, c) Askerigörevleri; Askeri kanunve nizamların gereği görevlerle GenelkurmayBaşkanlığı'nca verilen görevleri yapmak, d) Diğergörevleri; Yukarıdabelirtilen görevler dışında kalan ve diğer kanun venizam hükümlerinin icrası ile bunlara dayalı emir vekararlarla Jandarmaya verilen görevleri yapmak, şeklindesayılmıştır. JandarmaTeşkilatı Görev Ve Yetkileri Yönetmeliğinin,“Mülki Görevlerin Esasları”başlığı altında düzenlenen 45. maddesinde,“Jandarma: a.Halkıncan, ırz ve malını korur. b……. ……….. h.Ceza infazkurumlarının ve tutukevlerinin dış korumalarınısağlayıcı önlemleri alır. Tutuklu vehükümlülerin sevk ve nakilleriyle muhafazalarınısağlar” denilmektedir. Dosyanınincelenmesinde, dosya içinde mevcut Kastamonu İl JandarmaKomu-tanlığının 7.4.2011 gün veASYŞ.:9120-18045-11 sayılı yazısına ekli “ildışına yapılan sevk ve nakil devriyesi özeltalimatı”ndan, sanığın olaysırasında, İnebolu M Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundayatmakta olan bir kısım hükümlü ve tutuklularınÜmraniye, Bolu, Vize ve Tekirdağ Ceza İnfazKurumlarına nakil ile görevlendirilen devriye personeliiçerisinde bulunduğu anlaşılmış olup, bugörevin de jandarmanın askerlik görevi ile ilgili olmayıpmülki görevlerinden olan tutuklu ve hükümlülerin sevkve nakilleri ile ilgili olduğu, olay sırasında devriyekomutanı astsubayın vermiş olduğu emrin mülkigörevin yerine getiriliş şekline dahil olması nedeniyle sanığa yüklenen eylemin mülki göreveilişkin emre itaatsizlik şeklinde gerçekleştiği açıktır. 2803sayılı Kanun’un 15 ve Yönetmeliğin 186. maddelerinegöre jandarma personelinin ancak askeri hizmete ilişkin eylemlerindendolayı askeri yargıya tabi bulundukları kuşkusuzdur. Açıklanannedenlerle, asker kişi sanığın mülki görevlerisırasında işlediği ileri sürülen suçnedeniyle hakkında açılan kamu davasının adli yargıyerinde görülmesi ve İnebolu Asliye CezaMahkemesi’nin görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ:Davanın çözümünde ADLİ YARGI yeriningörevli olduğuna, bu nedenle İnebolu Asliye CezaMahkemesi’nin 25.2.2013 gün ve E:2013/56, K:2013/26 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 05.05.2014gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. Başkan Serdar ÖZGÜLDÜR Üye Ahmet KARADAVUT Üye Haluk ZEYBEL Üye Davut TELLİ Üye Yusuf Tamer ÇETİN Üye Şuayip ŞEN Üye Mehmet AVCIOĞLU
Full & Egal Universal Law Academy