Hukuk Bölümü
2008/136 E. , 2008/363 K.4857 SAYILI İŞ KANUNU UYARINCA VERILEN IDARI PARA CEZASINA KARŞI AÇILAN DAVANIN ADLİ YARGIYERİNDE ÇÖZÜMLENMESIİŞ KANUNU (4857) Madde 77"İçtihat Metni"Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca hazırlanmıştır. İzinsiz olarak kopyalanması ve dağıtılması hukukisorumluluk gerektirir.
Davacı
: N. Mozaik Haf. Mad. İnş. Taah. Tarım İth. İhr. Tic. ve San. Ltd. Şti.
Vekili
: Av. H. H.G.
Davalı
: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
O L A Y
: Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Konya Bölge Müdürlüğü’nün 19.12.2006 gün ve 17346 sayılı işlemi ile, 4857sayılı İş Kanunu’nun 77 ve 78. maddelerine muhalefet edildiğinden bahisle 108. maddesine dayanılarak aynı Kanunun 105.maddesine göre davacı adına idari para cezası verilmiştir.Davacı vekili, para cezasına karşı adli yargı yerinde itirazda bulunmuştur.N. SULH CEZA MAHKEMESİ; 23.2.2007 gün ve 2007/33 MÜT. sayı ile, muteriz vekili, davalı Kurumun İş Kanunu’nun 77 ve 78.maddelerine aykırılık nedeniyle aynı Kanunun 105/2 ve 1. maddeleri gereğince müvekkili hakkında verilen idari para cezasınıniptalini talep ettiği, ilgili Kuruma yazılan müzekkere cevabında da itirazdaki İş Kanunu maddeleri gereğince muteriz hakkındagerekli yasal işlemin yapıldığının belirtildiği, Kabahatler Kanunu’nun 27/son ve İş Kanunu’nun 108/2 maddesi gereğinceMahkemelerinin görevli olmadığı, görevli mahkemenin idare mahkemesi olduğu, bu
durumda görevsizlik kararı
verilmesininicap ettiği gerekçesiyle dava konusu idari para cezasına itirazla ilgili Mahkemelerinin İş Kanunu’nun 108/2. maddesi gereğincegörevsizlik kararı vermiş; bu karar, karara yapılan itirazın reddi suretiyle kesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez, söz konusu idari para cezasının kaldırılması istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.KONYA 2. İDARE MAHKEMESİ; 27.2.2008 gün ve E:2007/1216 sayı ile, davacı N. Mozaik Haf. Mad. İnş. Taah. Tarım İthal. İhr.Tic. ve San. Ltd. Şti. vekili tarafından Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı aleyhine, davacının toplam 4.094,00YTL para cezasıile cezalandırılmasına ilişkin 18.12.2006 tarih ve 17346 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Konya Bölge Müdürlüğüişleminin iptali istemiyle dava açıldığı, dosyanın incelenmesinden, davacıya 4857 sayılı Yasa’nın 77 ve 78. maddelerine muhalefetettiğinden bahisle verilen idari para cezasına ilişkin 18.12.2006 tarih ve 17346 sayılı Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı KonyaBölge Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle N. Sulh Ceza Mahkemesi’nde dava açıldığı, anılan Mahkemece, 23.2.2007 tarih ve2007/33 müt. sayılı kararla, davanın görev yönünden reddedildiği, bu karara süresi içerisinde itiraz eden vekilinin itirazı üzerineN. 1. Asliye Ceza Mahkemesi’nin 19.4.2007 tarih 2006/97 müt. sayılı kararı ile itirazın reddine karar verilmekle N. Sulh CezaMahkemesi’nin 23.2.2007 tarih ve 2007/33 müt. sayılı kararının 17.5.2007 tarihinde kesinleşmesi neticesinde, davacı vekilinceAksaray İdare Mahkemesi’nde dava açıldığı, Aksaray İdare Mahkemesi’nce davanın görüm ve çözümünde Konya İdareMahkemelerinin yetkili olduğu gerekçesiyle yetki yönünden reddine karar verildiği, 08 Şubat 2008 tarihinde yürürlüğe giren 5728sayılı Temel Ceza Kanunlarına Uyum Amacıyla Çeşitli Kanunlarda ve Diğer Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’un578. maddesinin öö bendi ile 22.5.2003 tarih ve 4857 sayılı Kanun’un 108 inci maddesinin ikinci fıkrasının yürürlükten kaldırıldığı,dava konusu uyuşmazlığın 4857 sayılı İş Kanunu’na aykırı davrandığından bahisle davacının toplam 4.094,00YTL para cezası ilecezalandırılmasına ilişkin işlemin iptaline ilişkin olduğu, yukarıda yer verilen Kanun hükümleri gereğince, Mahkemelerince iş budavanın görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğunun anlaşıldığı gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık MahkemesininKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi gereğince, N. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 23.2.2007 tarih ve 2007/33 müt.sayılı kararı ile görev yönünden reddedilen ve Mahkemelerinde açılmış bulunan işbu davanın adli yargının görev alanına girdiğikanaatine varılmış olduğundan, dava dosyası ve ekleri ile N. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 2007/33 müt. sayılı dosyasının görevlimerciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesine, davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nce görevlimerciin belirlenmesine ilişkin karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :
Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Ahmet AKYALÇIN’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa KICALIOĞLU, MahmutBİLGEN, Turan KARAKAYA, Nüket YOKLAMACIOĞLU, Serdar AKSOY ve Muhittin KARATOPRAK’ın katılımlarıyla yapılan 22.12.2008günlü toplantısında;I-İLK İNCELEME : Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Uyuşmazlık Mahkemesi Genel Kurulunun 11.7.1988 günlü, E:1988/1, K:1988/1 sayılı İlke Kararında, “2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun bütünüyle incelenip değerlendirilmesinden, bu Kanunun uygulanmasıyönünden 2 nci maddesinin ikinci fıkrasında yer alan, ‘ceza uyuşmazlıkları’ ibaresinden, savcının ya da şahsi davacının talebi ilebaşlayan yargılaması sonunda sanığın mahkumiyetine ya da beraatine hükmedilebilecek davalarda, askeri ve adli cezamahkemeleri arasında çıkan görev ve hüküm uyuşmazlıklarının anlaşılması, bunun dışında kalan tüm görev uyuşmazlıklarının ‘hukukuyuşmazlığı’ sayılması gerektiği sonucuna varılmaktadır. Uygulanması idari organlara bırakılan cezalar, adli nitelikte olmadığından,bunlar hakkında yapılan itirazlar ya da açılan davalar ‘ceza davası’ olarak nitelendirilemezler. İdari niteliklerinden dolayı budavalara ilişkin görev ve hüküm uyuşmazlıklarının Uyuşmazlık Mahkemesinin Hukuk Bölümünde incelenip çözümlenmesi gerektiği…”açıkça belirtilmiştir. Bu durum göz önüne alındığında, olay bölümünde yazılı başvuru konusu görev uyuşmazlığının HukukBölümünde incelenmesi gerektiği kuşkusuzdur.İdare Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ilekarar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ : Raportör-Hakim Nurdane TOPUZ’un, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı İlknur ALTINTAŞ ile DanıştaySavcısı Gülen AYDINOĞLU’nun, davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, 4857 sayılı Kanun’un 77, 78, 105 ve 108. maddelerine göre verilen idari para cezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.4857 sayılı İş Kanunu’nun 77. maddesinde, işverenlerin ve işçilerin yükümlülüklerine, 78. maddesinde, sağlık ve güvenlik tüzük veyönetmeliklerine ilişkin düzenlemeye yer verilmiş; 105. maddesinde, iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili hükümlere aykırılık halindeverilecek para cezaları belirtilmiş; “İdari para cezalarının uygulanmasına ilişkin hususlar” başlığını taşıyan 108. maddesinde ise,“(Değişik: 15/5/2008-5763/10 md.) Bu Kanunda öngörülen idari para cezaları, 101 ve 106 ncı maddelerdeki idari para cezalarıhariç, gerekçesi belirtilmek suretiyle Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürünce verilir. 101 ve 106 ncı maddelerkapsamındaki idari para cezaları ise doğrudan Türkiye İş Kurumu İl Müdürü tarafından verilir ve genel esaslara göre tahsil edilir.106 ncı maddeye göre verilecek idari para cezası için, 4904 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin (h) bendindeki tutar esas alınır” denilmiş, madde hükmü 26.5.2008 tarihinde yürürlüğe girmiştir.4857 sayılı İş Kanunu’nda idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır.
Öte yandan; 30.3.2005 gün ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 6.12.2006 gün ve 5560 sayılı Yasa’nın 31. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesinde, " (1) Bu Kanunun;
a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımını gerektiren bütün fiiller hakkında,
uygulanır"; Kanunun “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise "idari para cezası ve mülkiyetin kamuyageçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç onbeş gün içinde, sulhceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir"düzenlemeleri yer almıştır.
Bu düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı anlaşılmaktadır.Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yenibir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanın açıldığıanda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesi gerekeceği; ancak, yeniyasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalarda uygulanacağına dair intikal hükümlerininvarlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme o dava için görevlihale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için) davaya bakmaya devametmesi gerekir.
İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 4857 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediğianlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yolunailişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacak olması nedeniyle, görevli mahkemeninbelirlenmesinde 5326 sayılı Yasa hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde,anılan Kanunun 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, İdare Mahkemesince yapılan başvurunun kabulü ile Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Konya 2. İdare Mahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUNKABULÜ ile N. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 23.2.2007 gün ve 2007/33 MÜT. sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,22.12.2008 gününde OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.