T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2016 / 23
KARAR NO : 2016 / 60
KARAR TR
: 15.02.2016 ÖZET: Davacıların murisinin, hemzemin geçittemeydana gelen trafik kazasında hayatınıkaybetmesinden dolayı davacıların uğradığı maddi vemanevi zararın yasal faiziyle birlikte tazmini istemiyleaçılan davanın, 2918 sayılı Kanun’un 110.maddesigereğince ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk. K A R A R Davacılar
: İ.D.,S.D.,G.D.,Y.D.’a velayeten,
kendisine asaleten M.D.Vekilleri
: Av.N.Y.
(Adli Yargıda)
Av.C.A.
(İdari Yargıda)Davalı
: TCDD Genel Müdürlüğü (Adli ve İdari Yargıda)Vekilleri
: Av. M.D. (Adli Yargıda)
Av.Y.T.
(İdari Yargıda)Dahili Davalı
: Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı (İdari Yargıda)Vekili
: Av.S.H.
O L A Y : Davacı vekili, dava dilekçesinde özetle; 22.08.2009 tarihinde hemzemin geçit üzerinde treninminibüse çarpması sonucu meydana gelen kazada davacıların murisi N.D.’ın vefat ettiğini, olayla ilgili olarak alınanbilirkişi raporlarında davalı idarenin kusurlu olduğunun belirlendiğini, davacıların murisleri N.D.'ın desteğinden yoksunkaldığını, ayrıca yaşanan olaydan dolayı davacıların büyük bir üzüntü yaşadıklarını, açıklanan sebeplerle M.D. için5.000,00 TL maddi ve 10.000,00 TL manevi tazminat, İ.D. için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat,S. D. için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat, Y.D. için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevitazminat, G.D. için 2.500,00 TL maddi ve 5.000,00 TL manevi tazminat olmak üzere toplam 45.000,00 TL tazminatınolay tarihi olan 22.08.2009 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle20.08.2010 tarihinde adli yargıda dava açmıştır.
Van 3.Asliye Hukuk Mahkemesi: 22.02.2011 gün ve 2010/428 Esas, 2011/75 Karar sayılı kararı ile: “Davadilekçesi, cevap dilekçesi, getirtilen belgeler ve tüm dosya kapsamından; Davacının davalı kurum aleyhine 22.08.2009tarihinde Van ili Vali Mithatbey Mahallesi Yalım Erez Yolu Hemzemin geçit üzerinde trenin minibüse çarpması sonucumeydana gelen ölümlü trafik kazasında davacıların murisi N.D.'ın vefat ettiği, olayla ilgili alman bilirkişi raporunda, davalıidarenin kusurlu olması nedeniyle fazlaya ilişkin haklan saklı kalmak kaydıyla toplam 45.000,00 TL maddi ve manevitazminat istemiyle dava açılmış ise de: Uyuşmazlık Mahkemesinin 17.11.2003 tarih ve 2003/83 esas 2003/85 kararsayılı ilamından da anlaşılacağı üzere Davalı kurumun kamu hizmeti ifa eden bir KIT olduğu, idari eylemin idarenin kamuhukuku alanındaki maddi edim ve davranışlarını ifade ettiği, dava konusu tazminat talebinin dayanağını oluşturan kazanın,davalı idarenin hizmet ifası için trenin seyir halindeki eylemi esnasında meydana geldiği, kamu hizmetinin düzenlenmesi veyürütülmesi ile ilgili eylemlerin "idari" nitelikte olduğu, bu hizmeti ifa ederken meydana gelen zararların tazmini içinaçılacak davanın idari yargıda açılması gerektiği, adli yargının görev alanına girmediği anlaşıldığından davacının davasınıngörev (yargı yolu) yönünden reddine karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.” şeklindekigerekçesi ile davacının davasının görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar davacıya 05.05.2011 tarihinde,davalı vekiline 11.03.2011 tarihinde tebliğ edilmiş olup tarafların kararı temyiz etmemesi üzerine 23.05.2011 tarihindekesinleşmiş, karara bu şekilde şerh edilmiştir.Davacı vekili, bu kez aynı taleplerle idari yargıda dava açmıştır.Van 1.İdare Mahkemesi; 25.12.2014 gün ve 2011/637 Esas sayılı hasım düzeltme kararı ile; davanın doğruhasım olan Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı ve TCDD Genel Müdürlüğü husumetiyle incelenmesi gerektiğindenbahisle, Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı’nın TCDD Genel Müdürlüğü yanında hasım mevkiine alınmasına, davadilekçesinin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 14/6 ve 15.maddesinin ( c ) fıkrası gereğince gerçek hasımolarak tesbit edilen Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı’na bu kararlar birlikte tebliğ edilmek suretiyle dava dosyasınıntekemmül ettirilmesine ve kararın bir örneğinin davacı vekili ile diğer davalı TCDD Genel Müdürlüğü’ne tebliğine kararvermiştir.Van1.İdare Mahkemesi: 13.11.2015 gün ve 2011/637 Esas sayılı kararı ile: “2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesinde; "Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisininkesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olanbir yargı mercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevlimerciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin
karar vermesine değin erteler. Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir." hükmüne yer verilmiştir.Öte yandan; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun "Görevli ve Yetkili Mahkeme" başlıklı 110. maddesinde;"İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, buKanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmününuygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. "hükmüne yer verilmiştir.Diğer taraftan; 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluşu veGörevleri Hakkındaki Kanun'un 5. maddesinin 1. fıkrasında ise; İdare Mahkemelerinin, Vergi Mahkemelerinin görevinegiren davalar ile Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davaları ile tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülenimtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerini birinin yürütülmesi için yapılan idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar ve kanunlarla verilen diğer işleriçözümleyeceği kurala bağlanmıştır.Dava dilekçesi ve eklerinin incelenmesinden; davacılar tarafından, hemzemin geçitte meydana gelen kaza sonucugerçekleşen ölüm olayı nedeniyle zarara uğranıldığından bahisle tazminat ödenmesine karar verilmesi istemiyle açılandavanın, idare mahkemesinin görevine giren iş ve işlemlerden olmadığı, 2918 sayılı Yasanın 110. maddesi ile belirlenensorumluluk davası niteliğinde olduğu, dolayısıyla adli yargı yerlerince çözüme bağlanması gerektiği anlaşılmakta olup, bukapsamda davalı Van Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca yapılan görev itirazının yerinde olduğu sonucunavarılmıştır.”şeklindeki gerekçesi ile görevsizlik kararı vererek, davanın adli yargının görev alanına girdiğinden bahisle,2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. Maddesi hükümleri uyarınca görevliyargı merciinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesi’nce kararverilinceye kadar davanın ertelenmesine karar vererek dosya Mahkememize gönderilmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK,Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Fikret ERES’inkatılımlarıyla yapılan 15.02.2016 günlü toplantısında:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesi’nceanılan Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen usul ve yönteme uygun biçimde başvuruda bulunulduğu anlaşılmaktadır. Usuleilişkin herhangi bir noksanlık görülmediğinden görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, hemzemin geçit üzerinde trenin minibüse çarpması sonucu meydana gelen trafik kazası nedeniyle hayatınıkaybeden N.D.’ın mirasçılarının maddi ve manevi tazminat istemine ilişkindir.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1. maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri belirlemek olduğu;“Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasınıve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı vebu kanunun karayollarında uygulanacağı; 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni vegüvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhalarıkoymak ve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıYasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçlarınsebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarargörenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veya şubesinin veyasigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birinde açılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yermahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreveilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunandavalara uygulanmaz” denilmiştir.Dava dosyanın incelenmesinden; davaya neden olan kazanın 22.08.2009 tarihinde Van ili Mithat Bey MahallesiYalım Erez yolu hemzemin geçit üzerinde trenin minibüse çarpması meydana geldiği, bu kaza sonucu davacıların murisiNevzat Dayan’ın vefat ettiği, davacıların da kazanın meydana gelmesinde davalı idarenin kusurlu olduğu iddiasıyla maddive manevi tazminat istemiyle önce adli yargı yerinde dava açtıkları, Van 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce davanın,davada idari yargının görevli olduğu gerekçesiyle reddedilmesi üzerine bu kez davacıların aynı istemlerle idari yargıyerinde dava açtıkları, Van 1.İdare Mahkemesi’nce de davada adli yargı yerinin görevli olduğu belirtilerek 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi uyarınca dosyanın Mahkememize gönderildiği anlaşılmıştır.2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi veBatman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi, şugerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir: “… AnayasaMahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli veidari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkilikılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda
adli yargı görevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargınıngörevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklı değildir.Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı neden ve kamu yararınınbulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar göreninasker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesidurumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarınınadli yargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idariyargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusudavalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bununsöz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araç trafiğinden kaynaklanansorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışma bulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücündenkaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusu olmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden,bu nedenle aynı tür risk üreten araçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanannedenlerle, itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesi’nin yukarıdagerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevineverebileceğine, dolayısiyle 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğantüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esasitibariyle görev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmaküzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.1.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile Anayasa Mahkemesi’ninişaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliği yönünden trafikdüzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgilikuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetkive sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle açılacak sorumlulukdavalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanında adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Her ne kadar Van 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’nde davanın açıldığı 20.08.2010 tarihinde 2918 sayılı Kanun’un110.maddesi yürürlükte değil ise de; görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için birmüktesep hak doğmayacağı; bu nedenle, yeni bir yasayla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı,bilinen bir genel hukuk ilkesidir.
Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir yasa ile görevsiz hale gelmiş ise, (davanınaçıldığı anda görevli olan ve fakat yeni yasaya göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni yasadaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsiz mahkeme odava için görevli hale gelmiş ise, mahkeme, artık görevsizlik kararı veremeyip (yeni kanuna göre görevli hale geldiği için)davaya bakmaya devam etmesi gerekir.Bu durumda, eldeki davada adli yargının görevli olduğu konusunda tereddüt bulunmadığından, davanın görüm veçözümünde adli yargının görevli olduğu dolayısıyla, Van 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Van 3. AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 22.02.2011 gün ve 2010/428 Esas, 2011/75 Karar sayılı görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Van 1.İdareMahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE Van 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 22.02.2011 gün ve2010/428 Esas, 2011/75 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 15.02.2016 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanSerdarÖZGÜLDÜR
ÜyeAliÇOLAK
ÜyeSüleyman HilmiAYDINÜyeYusuf ZiyaattinCENİK
ÜyeMehmetAKBULUTÜyeAlaittin AliÖĞÜŞ
ÜyeFikretERES