Hukuk Bölümü
2011/182 E. , 2011/275 K.DAVACI İDARE TARAFINDAN, ALACAĞININ TAHSILI IÇIN GERÇEK KIŞI ALEYHINE AÇILAN DAVANIN ÖZELHUKUK HÜKÜMLERINE GÖRE ADLİ YARGI YERİNDE ÇÖZÜMLENMESI GEREKTIĞI HK.BÖLGE İDARE MAHKEMELERİ, İDARE MAHKEMELERİ VE VERGİ MAHKEMELERİNİN KURULUŞU VEGÖREVLERİ HAKKINDA KANUN (2576) Madde 5"İçtihat Metni"Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca hazırlanmıştır. İzinsiz olarak kopyalanması ve dağıtılması hukukisorumluluk gerektirir.Davacılar
: 1) Sağlık Bakanlığı (Afyonkarahisar İl Sağlık Müdürlüğü adına,
İl Muhakemat Müdürlüğü)
(Adli Yargıda)
2) Afyonkarahisar Valiliği
(İdari Yargıda)Vekili
: Haz. Av. A.B.S.Davalı
: E.A. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde, Maliye Bakanlığı Muhasebat Genel Müdürlüğü Kontrolörlüğünce yapılaninceleme sonucunda düzenlenen 8.8.2008 tarih ve 50/İR.5/6 sayılı rapor ile Afyonkarahisar Kocatepe Devlet Hastanesi (SSKAfyon Hastanesi) personeline 2005 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran aylarına ilişkin olarak ödenen döner sermaye katkı payıödemelerinin geç ödenmesi nedeniyle 4958 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu Kanunu'nun 17/5 maddesine göre ödenen eködemenin, döner sermayeden ödenen katkı payı dikkate alınmadan (fark tazminatı hesaplanmadan ) ödenmesi nedeniylepersonele fazla ödeme yapıldığının tespit edilmiş olduğunu; davalı E.A.'nun da 2005 yılının Nisan, Mayıs ve Haziran aylarındaAfyonkarahisar Kocatepe Devlet Hastanesinde görev yaptığını, kendisine 15.4.2005 tarihinde 337,87 TL, 15.5.2005 tarihinde337,87 TL ve 15.6.2005 tarihinde 337,87 TL fazla maaş ödemesinde bulunulduğunu; söz konusu fazla ödemenin iadesi içinKamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Yönetmelik Hükümleri uyarınca düzenlenen 17.2.2009 tarihli ve 53 sayılı yazılı ihtarın davalıya26.02.2009 tarihinde tebliğ edildiğini, ancak davalının fazla maaş ödemesini iade etmediğini ve Afyonkarahisar İdareMahkemesinin E:2009/238 esasında, tebliğ edilen ihtarın iptali için dava açtığını, yapılan yargılama sonucunda 10.7.2009 tarih veK:2009/507 sayı ile davanın incelenmeksizin reddine karar verildiğini; bu nedenle davalıya fazla ödenen toplam 1.013,61 TL ninödeme tarihlerinden işleyecek temerrüt faizi ile birlikte tahsil edilmesi amacıyla dava açma zorunluluğu doğduğunu ifade ederek,sonuç itibariyle;
fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, yapılan fazla ödemelerden 337,87TL’ye 15.4.2005 tarihinden,337,87TL’ye 15.5.2005 tarihinden ve 337,87TL’ye 15.6.2005 tarihinden itibaren 3095 Sayılı Kanunun 2./1 maddesi uyarıncaişleyecek temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.KÜTAHYA SULH HUKUK MAHKEMESİ; 13.04.2010 gün ve E:2009/1810, K:2010/783 sayı ile; dava dilekçesi, davalının beyanı,bilirkişi raporu ile tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, davanın Sağlık Bakanlığı'nca yapılan maaş ödemesi sırasına2005 yılı Nisan, Mayıs ve Haziran ayları döner sermaye katkı payları dikkate alınmadan yapılan fazla ödemeye ilişkin olup, konusuitibariyle İdari Yargı'nın görev alanına girdiği, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere 2577 sayılı yasada öngörülendava açma süresi içerisinde İdari Yargı'ya başvurulması gerektiğinin anlaşılmış olduğu gerekçesiyle görevsizlik kararı vermiş;davacı vekili tarafından temyiz edilmesi üzerine Yargıtay 3.H.D., 2.11.2010 gün ve E:2010/16164, K:2010/17950 sayı ile,HUMK.’nun 427.maddesi uyarınca bu gibi kararlara karşı temyiz yoluna başvurulamayacağı gerekçesiyle temyiz isteminin reddinekarar vermiş ve görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Bu kez Afyonkarahisar Valiliği tarafından, aynı istemle idari yargı yerinde dava açılmıştır.
ESKİŞEHİR 2. İDARE MAHKEMESİ; 17.03.2011 gün ve E:2011/235, K:2011/269 sayı ile; 2576 sayılı Kanunun 5.maddesinde, idare mahkemelerinin, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlardışındaki; iptal davalarını, tam yargı davalarını, tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğanuyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davaları, diğer konularla verilen işleri, özel kanunlarda Danıştay'ın görevli olduğu belirtilen ve idari YargılamaUsulü Kanunu ile idare mahkemelerinin görevli kılınmış bulunduğu davaları çözümler düzenlenmesinin yer aldığı; yine 2577 sayılıYasanın 2'nci maddesinde idari dava türlerinin sayıldığı, kural olarak idari yargıda ancak idare ve kamu tüzel kişilerine karşı açılandavalara bakılabileceği; öte yandan 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 12. Maddesinde; devlet memurunun kasıt, kusur,ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararın ilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesininesas olduğu, zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümlerin uygulanacağının kurala bağlandığı, Kamu ZararlarınınTahsiline ilişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in 10. maddesinin 6. fıkrasında da; kamu zararı alacaklarının yapılantebligata rağmen sorumlular ve/veya ilgililerce süresinde rızaen ödenmemesi halinde ilgili alacak takip dosyasının, süreninbitiminden itibaren beş iş günü içerisinde, alacağın hükmen tahsili için, strateji geliştirme birimi veya taşradaki ilgili takip biriminceidaresini temsile yetkili hukuk birimine gönderileceği hükmüne yer verilmiş olduğu; bir kimsenin malvarlığının haklı bir sebepolmaksızın diğer bir kimsenin malvarlığı aleyhine çoğalmasının sebepsiz zenginleşme teşkil ettiği, sebepsiz zenginleşmenin BorçlarKanununda düzenlenen borç kaynaklarından olduğu, bu borç kaynaklarından doğan uyuşmazlığın adli yargıda çözümleneceği,davalının, davacı idareye ait hastanede 657 sayılı Kanuna tabi memur statüsünde bulunmasının da bu sonucu değiştirmeyeceği; bu nedenle, Kütahya 13 Nolu Sağlık Ocağında hizmetli olarak görev yapan E.A.'ya Afyonkarahisar Kocatepe Devlet Hastanesindegörev yaptığı dönemde fazladan yapılan maaş katkı payı ödemesinin ödeme tarihlerinden itibaren işletilecek yasal faizi ile birliktesebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geri alınmasına karar verilmesi istemiyle açılan davanın adli yargı yerince görülüpçözümleneceği gerekçesiyle; davanın 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi uyarınca görev yönündenreddine karar vermiş; bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Ahmet AKYALÇIN’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 19.12.2011 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleriarasında anılan Yasanın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının davacıidarenin istemi üzerine son görevsizlik kararını veren Mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının
incelenmesine oybirliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ile DanıştaySavcısı Mehmet AKKAYA’nın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava, Davacı İdare tarafından, davalı E.A.’ya Afyonkarahisar Kocatepe Devlet Hastanesinde görev yaptığı dönemdefazladan yapılan maaş katkı payı ödemesi yapıldığının anlaşılması nedeniyle, söz konusu tutarın ödeme tarihlerinden itibarenişletilecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle açılmıştır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı” başlığını taşıyan 2. maddesininbirinci fıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; Yeniden Düzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.)İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları,c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar” denilmiştir.İdari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idari yargı yerinde açılan bir iptal yada tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanısıra, davanın idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idariyargı yerinde gerçek kişiler aleyhine dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.
Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara göre re'sen ve tek yanlıbiçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenler tarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılıYasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayıp, davacı alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan dava olmasıkarşısında, idari yargının görevine giren bir dava bulunduğundan söz etmek olanaksızdır.
Buna göre, davacı idare alacağının tahsili için gerçek kişi aleyhine açılan davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesindegörüm ve çözümünde adli yargı yeri görevlidir.Açıklanan nedenlerle, Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle, Kütahya Sulh Hukuk Mahkemesi’nin13.04.2010 gün ve E:2009/1810, K:2010/783 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 19.12.2011 gününde OYBİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.