Hukuk Bölümü
2011/32 E. , 2011/257 K.HALK EĞITIM MERKEZINDE USTA ÖĞRETICI OLAN DAVACININ GÖREVINE SON VERILMESINE ILIŞKINIŞLEMIN IPTALI ISTEMIYLE AÇILAN DAVANIN, ADLİ YARGI YERİNDE ÇÖZÜMLENMESI GEREKTIĞI HK.SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 101MİLLİ EĞİTİM TEMEL KANUNU (1739) Madde 47İŞ MAHKEMELERİ KANUNU (5521) Madde 1UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN (2247) Madde 27UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN (2247) Madde 19SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU (5510) Madde 1"İçtihat Metni"Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca hazırlanmıştır. İzinsiz olarak kopyalanması ve dağıtılması hukukisorumluluk gerektirir. Davacı
: H.H.U.Vekili
: Av. M. C.İ.Davalı
: Batman Milli Eğitim İl Müdürlüğü O L A Y
: Davacı, davalı kuruma bağlı Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde gümüş ve altın işletmeciliği ustalık belgesi ileusta öğretici sıfatıyla sigortalı işe giriş bildirgesi uyarınca Sosyal Sigortalar Kurumuna tabi sigortalı olarak çalışmakta iken, kursunkapatılması nedeniyle 19.11.2009 tarihi itibariyle görevine son verildiğinin sözlü olarak davacıya bildirilmesi üzerine, davacıtarafından işverenin yapmış olduğu feshin usulsüzlüğünün tespiti ile işe iadesine karar verilmesi, davanın devam ettiği süre içintüm hak ve alacakları ile birlikte 4 maaş tazminata, işe iade edilmemesi halinde ise tüm hak ve alacakları ile birlikte 8 maaştazminata hükmedilmesi istemiyle 26.1.20010 tarihinde adli yargı yerinde dava açılmıştır.BATMAN İŞ MAHKEMESİ: 2.4.2010 gün ve E:2009/1053, K:2010/290 sayı ile, Batman İli ve İlçelerinde Vali, Kaymakamlık ve MilliEğitim Müdürlükleri gibi idari birimlerin, yasalardan aldıkları yetkiye istinaden yürütme erkini kullanan, otorite olarak yasalardankaynaklanan idari görevlerini yerine getirerek, Halk Eğitim Merkezlerinde vatandaşlar için kurs düzenlediği, bu kursa usta eğiticiolarak davacının idari işlem olan “Olur” ile işe alındığı, çalışma şartları ve ücretinin daha önceden belirtilen yasa, yönetmelik vegenelge hükümleri çerçevesinde aldığı, taraflar arasında iş hukukunu ilgilendiren ve iş mevzuatı ile Borçlar Kanununda belirtilenşekilde bir iş akdinin yapılmadığı, kaldı ki taraflar arasındaki ilişkinin B.K. anlamında bir sözleşme ilişkini de gerektirmediği, aksiispatlanıncaya kadar geçerli ve uyulması gereken resmi kurum Milli Eğitim Müdürlüğü yazışmalarında da davacı ile idare arasındaiş akdinin bulunmadığının bildirildiği, bu bildirimin aksinin davacı tarafından ispatlanamadığı taraflar arasında işçi işveren ilişkisininolmadığı, “olur” ile işe başlamanın işçi işveren ilişkisini doğurmayacağı, bu nedenlerle taraflar arasındaki ilişkinin statü hukukunaait olup çıkan uyuşmazlıkların çözüm yerinin idari yargı olduğu, dosyada yargı yolunun yanlış seçildiği gerekçesiyle davanın görevyönünden reddine karar vermiş, bu karar Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 10.6.2010 gün ve E:2010/22455, K:2010/17525 sayılıkararıyla onanarak kesinleşmiştir.Davacı aynı istemle 23.12.2010 gününde idari yargı yerinde dava açmıştır.DİYARBAKIR 1. İDARE MAHKEMESİ; 12.11.2010 gün ve E:2010/2043 sayılı kararı ile, dosyadaki bilgi ve belgelerden davacı iledavalı idare arasında yazılı bir hizmet sözleşmesinin bulunmaması nedeniyle hizmet akdinin koşullarının oluşmadığı görülmekte isede, 5510 sayılı Kanunun ilgili maddeleri gereğince açılmış bir tespit davanın söz konusu olduğu ve bu dava türünün 2577 sayılıKanunda yer alan bir dava türü olmadığı belirtilen tüm bu hususlara göre, iş akdinin feshinin tespiti, işe iadeye karar verilmesi ilebuna bağlı parasal hakların ödenmesine ilişkin bulunan davanın, özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli bulunduğu gerekçesi ile 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca, görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'ne başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda kararverilinceye kadar ertelenmesine, kararın dava dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Ahmet AKYALÇIN’ın Başkanlığında, Üyeler: Mustafa AYSAL, Eyüp Sabri BAYDAR, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Sedat ÇELENLİOĞLU ve Ayhan AKARSU’nun katılımlarıyla yapılan 19.12.2011 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idariyargı fotokopi dosyası ile birlikte adli yargı kararının kesinleşmiş örneği gönderilmek suretiyle 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeöngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleriarasında doğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ileDanıştay Savcısı Mehmet AKKAYA’nın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonraGEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, Batman Milli Eğitim İl Müdürlüğü, Halk Eğitim Merkezinde 7201200300303 SSK sicil no ile usta öğretici sıfatıyla çalışmaktaolan davacının görevine son verilmesi nedeniyle işe iadesi, davanın devam ettiği süre için tüm hak ve alacakları ile birlikte 4maaş tazminata, işe iade edilmemesi halinde ise tüm hak ve alacakları ile birlikte 8 maaş tazminata hükmedilmesi istemiyleaçılmıştır.506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. Maddesinde “Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafındançalıştırılanlar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar…” denilmiş, aynı Yasanın “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri” Başlıklı 134. maddesinde,“Bu kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerdegörülür” hükmüne yer verilmiştir.5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesinde, “İş Kanununa göre işçi sayılan kimselerle (o kanunun değiştirilen ikincimaddesinin Ç, D ve E fıkralarında istisna edilen işlerde çalışanlar hariç) işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya işKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözülmesi ile görevli olarak lüzum görülen yerlerdeiş mahkemeleri kurulur.
Bu mahkemeler:A) 5018 sayılı kanunun 4 üncü maddesinin (E) fıkrasına göre sendikaların açacakları ve bu sıfatla aleyhlerine açılacak hukukdavalarına;B) İşçi Sigortaları Kurumu ile sigortalılar veya yerine kaim olan hak sahipleri arasındaki uyuşmazlıklardan doğan itiraz ve davalarada bakarlar.İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerdeki bu davalara o yerde görevlendirilecek mahkeme tarafından, temsilci üyeler alınmaksızın,bu kanundaki esas ve usullere göre bakılır.Fiili ve hukuki imkansızlıklar dolayısiyle iş mahkemesinin toplu olarak görevini yapamadığı hallerde de yukarki fıkra hükmüuygulanır.” denilmiştir.506 sayılı yasa hükümleri 01.10.2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Bu Kanunun 101. maddesinde “Bu kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bukanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür” denilmiştir.Dosyanın incelenmesinden, Batman İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı Halk Eğitim Merkezinde imzalanmış yazılı bir hizmetsözleşmesi bulunmadan Batman Valiliğinin onayı ile gümüş ve altın işlemeciliği usta öğretici sıfatıyla çalışmakta olan davacının,19.11.2009 tarihi itibari ile görevine son verildiği tarafına sözlü olarak bildirilerek işten ayrılışının gerçekleştirildiği, davacıtarafından işverenin yapmış olduğu feshin usulsüzlüğünün tespiti ile işe iadesine karar verilmesi, davanın devam ettiği süre içintüm hak ve alacakları ile birlikte 4 maaş tazminata, işe iade edilmemesi halinde ise tüm hak ve alacakları ile birlikte 8 maaştazminata hükmedilmesi istemiyle dava açıldığı anlaşılmıştır.Olayda, 14.3.2003 günlü işe giriş bildirgesi ile 15.4.2003 tarihinde Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak işe başlayan,18.12.2003 tarihli valilik oluru alınan ve her yıl olur alınmaya devam edilen, ek ders ücretlerinin Valilik onayı ile harcamakalemlerinden ödeme yapılan davacının, 19.11.2009 tarihinde öğrenci yokluğu nedeniyle kurs kapatılınca işine son verildiğianlaşılmıştır.Davacının, 506 sayılı Yasa yürürlükte iken mahalli mülki amirin atama tasarrufu ile işe alınan ve işe giriş bildirgesi bulunan kamugörevlisi olduğu, hizmet akdi ilişkisinin 5510 sayılı Yasanın 101. maddesinin yürürlükte bulunduğu tarihte kesildiği gözetildiğindeişe iadesi talebinin adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi başvurusunun kabulü ile Batman İş Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Diyarbakır 1. İdare Mahkemesi’ninBAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Batman İş Mahkemesi’nin 2.4.2010 gün ve E:2009/1053, K:2010/290 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 19.12.2011 gününde Üye Nurdane TOPUZ’’un KARŞIOYU ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
(X)-KARŞI OY Dava, Batman Milli Eğitim İl Müdürlüğü Halk Eğitim Merkezi Müdürlüğünde imzalanmış yazılı bir hizmet sözleşmesi bulunmadanBatman Valiliğinin onayına istinaden gümüş ve altın işletmeciliği ustalık belgesi ile usta öğretici sıfatıyla Sosyal SigortalarKurumuna tabi sigortalı olarak çalışmaktayken, öğrenci yokluğundan kursun kapatılması nedeniyle 19.11.2009 tarihi itibariylegörevine son verildiğinin sözlü olarak davacıya bildirilmesi üzerine davacı tarafından, işverenin yapmış olduğu feshinusulsüzlüğünün tespiti ile işe iadesine karar verilmesi, davanın devam ettiği süre için tüm hak ve alacakları ile birlikte 4 maaştazminata, işe iade edilmemesi halinde ise tüm hak ve alacakları ile birlikte 8 maaş tazminata hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu'nun 47. maddesinde, "Örgün ve yaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs,seminer ve konferanslarında uzman ve usta öğreticiler de geçici veya sürekli olarak görevlendirilebilir.Öğretim tür ve seviyelerine göre uzman ve usta öğreticilerin seçimlerinde aranacak şartlar, görev ve yetkileri, yönetmeliklerletespit edilir" hükmü yer almıştır.Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek Ders Görevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler HakkındaYönetmelik'in 1. maddesinde, "1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanununun 47 nci maddesine göre Milli Eğitim Bakanlığı örgün veyaygın eğitim kurumlarında ve hizmetiçi yetiştirme kurs ve seminerlerinde geçici veya ek ders görevi ile görevlendirilecek uzmanve usta öğreticiler hakkında bu yönetmelik hükümleri uygulanır" ve 14. maddesinde, "Uzman ve usta öğreticilerden 3 üncümaddede belirtilen şartları taşımadıkları, sözleşme hükümlerine uymadıkları ve görevlerinde başarısız oldukları kurummüdürlüğünce tespit edilenlerin, sözleşmeleri tek taraflı olarak feshedilebilir" denilmiştir.Bu hükümlerden, usta öğreticilerin geçici veya ek ders görevi ile görevlendirilmek suretiyle çalıştırılabilecekleri anlaşılmaktadır.Olayda, davacı 14.3.2003 günlü işe giriş bildirgesi ile 15.4.2003 tarihinde Halk Eğitim Merkezinde usta öğretici olarak işebaşlamış, 18.12.2003 tarihli valilik oluru alınmış ve her yıl olur alınmaya devam edilmiş, ek ders ücretleri Valilik onayı ile harcamakalemlerinden ödenmiştir.Yukarıda yer alan düzenlemeler ve davacının durumu birlikte değerlendirildiğinde, davacının, davalı idarede bir iş sözleşmesineistinaden değil, kamu hukuku kurallarına tabi olarak çalıştığı, dolayısıyla kamu görevlisi olduğu sonucuna varıldığından, sigortalıolarak çalışmasının görevli yargı yerini değiştirmeyeceği ve 5510 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili bir ihtilafın dabulunmadığı görüşüyle yukarıda belirtilen istemle açılan davanın idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği oyu ile kararakatılmıyorum.
Üye
NurdaneTOPUZ