T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2014 / 1000
KARAR NO : 2014 / 1075
KARAR TR
: 29.12.2014 ÖZET : Davacı tarafından, davalı Gübre FabrikalarıA.Ş ile imzalanan işletme hakkı devirsözleşmesine istinaden, kira hakkının kiralanantaşınmazların tapu kaydına şerh düşülmesi istemiile yapılan başvurunun davalı İskenderun Tapu SicilMüdürlüğü tarafından reddedilmesine ilişkinişlemin, hukuka aykırı
olması nedeniyle iptalinekarar verilmesi ve kira sözleşmesinin ilgili kirakonusu taşınmazların tapu kaydına şerh düşülmesiistemi ile açılan dava kısmı yönünden; iptaliistenen davaya konu ret kararının tek taraflı,kamu gücüne dayanan, tasarrufi bir işlemi olmasınedeni ile İDARİ YARGI YERİNDE;Davacı tarafından, Gübre Fabrikaları A.Ş. ileimzalanan kira sözleşmesinin, kira hakkı tapukaydına şerh edilebilecek şekilde yenidendüzenlenmesine ilişkin talebinin reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğu iddiası ile açılan dava kısmı yönünden, davalının özel hukuk tüzelkişisi olması ve talebin taraflar arasında imzalananözel hukuk hükümlerine dayanan sözleşmeyeilişkin olması nedenleri ile ADLİ YARGI YERİNDE,çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı
:D.B.D. Nakliyat ve Tic. A.Ş.Vekilleri
:Av.H.K. & Av.A.Ş.Davalılar
:1.İskenderun Tapu Sicil MüdürlüğüVekili
:Av.F.M.E. 2.Gübre Fabrikaları Türk A.Ş.
Vekilleri
:Av.F.G.& Av.A.İ.& Av.M.E. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili firma ile davalı GÜBRETAŞfirması arasında İstanbul 31. Noterliği’nin 03.04.2007 tarih ve 16614 yevmiye numarası ile İskenderunSarıeski Tesisleri İşletme hakkı Devir Sözleşmesi yapıldığını; davalı GÜBRETAŞ'ın işletme hakkı devirsözleşmesi doğrultusunda hazine tarafından GÜBRETAŞ’a verilen kullanma ve ön izin haklarını davacışirkete devir yetkisi olmadığını, bu nedenle taraflar arasında 04.07.2008 tarihli kira sözleşmesininimzalandığını; bu sözleşme gereğince, Hatay İli; İskenderun İlçesi Akçay Köyü 395 Parsel, DeğirmendereKöyü 222-223-224-225-226-401-790 ve 796 parsel sayılı taşınmazların kiralandığını;Bu kira sözleşmesinin 3. maddesi gereğince davacıya kira sözleşmesini tapuya şerh etmeyetkisinin verildiğini; davacının da bu yetkiye dayalı olarak kira sözleşmesinin tapu kütüğüne şerhi içinİskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’ne müracaat ettiğini; ancak, müracaatın 27.10.2011 tarihindereddedildiğini, ret gerekçesi olarak sözleşmenin kira sözleşmesi niteliği taşımadığı, talepte bulunan şirketyetkilisi ile sözleşmeyi imzalayan şirket yetkilisinin aynı şahıslar olmadığı ve şirket yetkililerinin ticaretsicilden alınmış yetki belgelerinin olmadığı hususlarının belirtildiğini, İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’nünret kararı üzerine davacının hem ret kararına itiraz ettiğini, hem de davalı GÜBRETAŞ’a konuyla ilgili yazıyazarak tapunun istediği evrakların kendilerine verilmesini, kira sözleşmesinin tapu müdürlüğü tarafındankabul edilecek şekilde düzenlenerek kendisine verilmesini talep ettiğini;Davalı GÜBRETAŞ’a yapılan başvurunun reddedildiğini, İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü kararınayapılan itirazın ise Hatay 12. Bölge Tapu Sicil Müdürlüğü tarafından reddedildiğini, gerek GÜBRETAŞtarafından gerekse Hatay 12. Bölge Müdürlüğü tarafından verilen kararların hukuka uygun olmadığını; davakonusu kira sözleşmesinin davalı GÜBRETAŞ'ın kendi sorumluluklarını yerine getirmemesinden dolayıtapuya şerh edilemediğini,Bu süreç devam ettiği esnada, maliye hazinesi tarafından kıyı kanununun ilgili maddeleri gereği kıyıkenar çizgisinin deniz tarafında mülkiyet olamayacağı ve 796 parselin kıyı kenar çizgisinin deniz tarafındaolduğu gerekçesiyle İskenderun 3. Asliye Hukuk Mahkemesi’nde 2011/76 Esas no ile Gübretaş aleyhinetapu terkin ve tescil davası açıldığını ve hazine tarafından tapuya tedbir konulduğunu; bu durumda davacışirket davalı ile arasındaki sözleşmelere dayanarak kira şerhi koyma hakkının kendisine verilmesi içinİskenderun 3.Asliye Hukuk Mahkemesi’ne müracaat edildiğini; Mahkemenin 13.02.2012 tarihli kararı iletapuya davacı şirket lehine kira şerhi konulmasında bir sakınca olmadığına karar verdiğini; bu karar ile
birlikte tapuya tekrar talepte bulunulduğunu; tapunun talep ettiği şekil şartı sözleşmesi hariç diğereksiklikler giderildiğini ve mahkemece şerh konulmasında sakınca olmadığını belirtir karar alındığını, bunarağmen İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’nce verilen işlem formuna uygun olarak tapuya şerhkonulmadığını, bu şekilde davacının dava konusu taşınmaz üzerinde yatırım yapılmasını sağlayamadığınıbelirterek;Kira sözleşmesinin konusu olan Hatay İli; İskenderun İlçesi Akçay Köyü 395 Parsel, DeğirmendereKöyü 222-223-224-225-226-401-790 ve 796 parsellerin tapu kayıtları üzerine davalıdır şerhikonulmasına; taraflar arasında yapılan İstanbul 31. Noterliği’nin 03.04.2007 tarih ve 16614 yevmiyenumarası ile İskenderun Sarıeski Tesisleri İşletme Hakkı Devir Sözleşmesi ve bağlı 04.07.2008 tarihindeek 1 kira sözleşmesinin 3. maddesi gereğince kiralanan Hatay İli; İskenderun İlçesi Akçay Köyü 395Parsel Değirmendere Köyü 222-223-224-225-226-401-790 ve 796 parsellerin tapu kayıtlarına şerhedilmesine karar verilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.
İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi; 05.11.2013 gün ve 2012/40 Esas, 2013/596 Karar sayılıkararında aynen ; “Dava tapu kaydına şerhin terkini talebine ilişkindir. Davacı vekili dilekçesinde davacışirket ile davalı şirket arasında İskenderun Sarıeski Tesisleri İşletme Hakkı Devir Sözleşmesiyapıldığından bahisle davalı GÜBRETAŞ’ın işletme hakkı devir sözleşmesi doğrultusunda hazinetarafından GÜBRETAŞ’a verilen kullanma ve ön izin haklarını davalı şirkete devir yetkisi olmamasındandolayı taraflar arasında yapılan sözleşme ile davacı şirketin davalıdan mülkiyeti GÜBRETAŞ'a ait Hatay iliİskenderun ilçesi Akçay Köyü 395 parsel, Değirmendere Köyü 222-223-224-225-226- 401- 790 ve 796parselleri kiraladığından söz ederek GÜBRETAŞ'ın davacıya tek taraflı olarak kira sözleşmesini tapuyaşerh yetkisi verdiğini belirtmektedir. Bu sözleşmeye istinaden tapu kütüğüne şerh için İskenderun TapuMüdürlüğü’ne müracaat ettiklerini ancak bu taleplerinin de reddedildiğini belirterek, kira sözleşmesinintapuya şerh edilmesini talep etmektedirler. Davacı taraf davalı idareden öncelikle şerh düşülmesini talepetmiş ve talepleri reddedilmiştir. Yapılan işlemin idari işlem niteliğinde olduğu ve talep edilen tapuya şerhişleminin idari bir karara dayalı olduğu, bunlar hakkında açılacak davalarının temelinde bir idari kararbulunması sebebiyle, idari kararın ortadan kaldırılmasına dayalı bir isteği kapsayan davanın idari yargıyerinde görülmesi gerektiği anlaşıldığından Mahkememizin görevsizliğine, dosyanın süresi içerisindetalep halinde görevli ve yetkili Hatay Nöbetçi idare Mahkemesine gönderilmesine karar verilerekaşağıdaki hüküm kurulmuştur.” şeklindeki gerekçesi ile davanın görev nedeni ile reddine karar vermiş,verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin 04.04.2014 tarihinde kesinleşmiştir.
Davacı vekili aynı isteklerle, idari yargı yerinde dava açmıştır.
Hatay İdare Mahkemesi; 08.05.2014 gün ve 2014/481 Esas sayılı kararı ile; “Bakılan davanındavacı şirket ile davalı GÜBRETAŞ arasında özel hukuk hükümlerine tabi kira sözleşmesinin ve buna dairözel hukuk davalarına ilişkin hakların tapu kaydına şerh edilmesi talebine ilişkin olduğu ve davadilekçesinde davanın konusunun da "muarazanın men'i talebi" şeklinde belirtildiği, şu halde davaya konuedilen kira sözleşmesi ve sair hukuki ilişkilerin tamamen özel hukuk çerçevesinde şekillendiği ve idarehukuku ile bir ilgisinin bulunmadığı gibi bu sözleşme ve ilgili ibarelerin tapuya şerh verilmesine ilişkindavaların da yukarıda aktarılan Türk Medeni Kanunun hükümleri uyarınca ve ilgili Yargıtay içtihatlarıdoğrultusunda Asliye Hukuk Mahkemelerinde görüleceği, yine muarazanın men'i davasının da ancak adliyargıda açılabileceği anlaşılmakla, idari bir işleme veya eyleme dayanmayan, özel hukuk ilişkilerikapsamında açılan ve tapu kaydına şerh düşülmesi talebini içeren işbu davanın görüm ve: çözüm yerininadli yargı mahkemeleri olduğu sonucuna varılmıştır.” şeklindeki gerekçesi ile dosyanın görevli yargı yerininbelirlenmesi için 2247 sayılı Kanun’un 19. Maddesi gereğince Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesinekarar vermiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: EyüpSabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 29.12.2014 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, idari yargı dosyası ile birlikte İskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi dosyası da teminedilmek sureti ile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülen şekilde başvurulduğu ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde davalılardanGübre Fabrikaları A.Ş. aleyhine açılan dava yönünden adli yargının, davalılardan İskenderun Tapu SicilMüdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden, idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadakibelgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ileDanıştay Savcısı Yakup BAL’ın davalılardan Gübre Fabrikaları A.Ş. aleyhine açılan dava yönünden adliyargının, davalılardan İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden, idari yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacının, davalı GÜBRETAŞ ile imzaladığı işletme hakkı devir sözleşmesine bağlı olarak,bu hakkını kiralanan taşınmazların tapu kaydına şerh düşülmesi istemi ile yaptığı başvurusunun, davalıİskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü tarafından reddedilmesi nedeni ile hukuka aykırı olan işlemin iptali ilekira sözleşmesinin ilgili kira konusu taşınmazların tapu kaydına şerh düşülmesi istemi ile açılmıştır.Davacı dava dilekçesinde, davalı GÜBRETAŞ ile yaptığı İstanbul 31. Noterliğinin 03.04.2007 tarihve 16614 yevmiye numaralı sözleşme ile, davaya konu, Hatay İli; İskenderun İlçesi Akçay Köyü 395Parsel, Değirmendere Köyü 222-223-224-225-226-401-790 ve 796 parsel sayılı taşınmazları kiraladığını
ve bu sözleşme gereğince ilgili kira şerhini taşınmazın tapu kaydına koydurmak konusunda davalışirketten yetki aldığını, ancak bu yetkiye dayalı olarak İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’ne yaptığıbaşvurusunun reddedildiğini, red gerekçesinde şerhe dayanak teşkil edecek kira sözleşmesinin gereklişartları taşımadığının belirtildiğini, bunun üzerine davalı GÜBRETAŞ’dan şerhe uygun kira sözleşmesidüzenlenmesinin istendiğini; ancak bu istemin davalı şirket tarafından yerine getirilmesini, davacının buşekilde zarara uğradığını belirterek; kira sözleşmesinin tapu kaydına şerh düşülmesini istediğini belirttiğigörülmüştür. Buradan hareketle davacının davasını gerek tapuya şerh talebini reddeden İskenderun TapuSicil Müdürlüğü’ne gerekse şerhe uygun sözleşme talebini reddeden GÜBRETAŞ’a yönelttiğianlaşılmaktadır. Sonuç olarak davanın her iki davalı yönü ile ayrı ayrı incelenmesi gerekmektedir.a)Davalı GÜBRETAŞ’a (Gübre Fabrikaları Ticaret A.Ş.) açılan dava yönünden;2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı”başlığını taşıyan 2. maddesinin birinci fıkrasında, “1. (Değişik: 10/6/1994 - 4001/1 md.) İdari dava türlerişunlardır:a) (İptal: Ana.Mah.nin 21/9/1995 tarih ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile; YenidenDüzenleme: 8/6/2000 - 4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafındanaçılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davaları,c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” denilmiştir.İdari davalardan olan iptal ve tam yargı davalarında davalı daima idaredir. Bir başka deyişle, idariyargı yerinde açılan bir iptal ya da tam yargı davasına bakılabilmesi için, diğer dava koşullarının yanısıra,davanın idare aleyhine açılmış olması gerekmekte; idari yargı yerinde gerçek kişiler aleyhine davaaçılabilmesine hukuken olanak bulunmamaktadır.Bu durumda davalı Gübre Fabrikaları A.Ş.’nın hukuki niteliğinin incelenmesi gerekmektedir. DavalıŞirketin resmi web sitesinde ulaşılan, şirketin kuruluş sözleşmesinin 1. maddesinde; “Aşağıda imzalarıbulunan kurucular arasında, yürürlükte bulunan kanunlar ve bu Esas Sözleşme hükümlerine göre idareedilmek üzere bir Anonim Şirket kurulmuştur.” Denilmek sureti ile kuruluşun Anonim şirket vasfındaolduğu ortaya konulmuştur.6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ‘Umumi Hükümler’ başlıklı 1. Faslında yer alan 136.maddesinde “Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerinden ibarettir.”denildikten sonra;6762 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun ‘Anonim Şirket’ başlıklı 4. Faslının 269. maddesinde; “Anonimşirket, bir unvana sahip, esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş olan ve borçlarından dolayı yalnızmamelekiyle mesul bulunan şirkettir./ Ortakların mesuliyeti, taahhüt etmiş oldukları sermaye payları ilemahduttur.” şeklindeki tanımı ile, A.Ş’in esas sermayesi muayyen ve paylara bölünmüş bir özel hukuktüzel kişisi olduğunu ortaya koymuştur.Bu durumda, davanın, ortada idarece kamu gücüne dayalı olarak ve idari usul ve esaslara görere'sen ve tek yanlı biçimde tesis edilmiş bir işlem veya eyleminden dolayı hak ve menfaati ihlâl edilenlertarafından idare aleyhine açılmış 2577 sayılı Yasa'nın 2. maddesinde belirtilen davalardan biri olmayıp,davacı ile davalı arasında imzalanan sözleşmeden kaynaklanan bir ihtilafın çözülmesi istemi ile özelhukuk tüzel kişisi aleyhine açılan dava olması karşısında, idari yargının görevine giren bir davabulunduğundan söz etmek olanaksızdır.Buna göre, davalı GÜBRETAŞ aleyhine açılan davanın, özel hukuk hükümleri çerçevesinde görümve çözümünde adli yargı yeri görevlidir.b)Davalı İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’ne karşı açılan dava yönünden;Davacı dava dilekçesinde, diğer Davalı Gübre Fabrikaları A.Ş. ile imzaladığı 03.04.2007 tarihli,işletme devir hakkı sözleşmesine istinaden imzalanan bila tarihli ek kira sözleşmesinin 3. maddesigereğince kullanılan tapuya şerh talebinin, davalı İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’nce reddine ilişkinişlemin hukuka aykırı olduğunu belirterek, işlemin iptali ile kira şerhinin tapuya tesciline karar verilmesiniistemiştir.Bu iddialar doğrultusunda dava dosyası incelendiğinde, davacı ile davalılardan Gübre FabrikalarıA.Ş. arasında 03.04.2007 tarih ve 16614 yevmiye numaralı işletme hakkı devir sözleşmesinin arkasından08.12.2010 tarih ve 31163 yevmiye numaralı kiralama sureti ile işletme sözleşmesinin imzalandığı, busözleşmelere ek olarak yine aynı taraflar arasında ek kira sözleşmesinin imzalandığı, ek kirasözleşmesinin 3. maddesinde, kira konusu taşınmazlar üzerine kira sözleşmesine ilişkin şerh konulmasıkonusunda davacı şirkete yetki verildiği anlaşılmıştır.Davacı şirketin bu yetki kapsamında davalı İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’ne müracaat ettiği vekira sözleşmesinin tapuya şerhine karar verilmesini istediği, İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’nün27.10.2011 gün ve B. 09.1.TKG.4.31.50.01-100.01/Yev:17928 numaralı kararı ile; “İskenderun 1.Noterliğince 08 Aralık 2010 tarih, 30441 sayı ile tasdikli "EK SÖZLEŞME 1" GÜBRETAŞ adına FeratGÜMÜŞBAŞ ile Mehmet KOCA, İŞLETİCİ adına Genel Müdür A.Nejat YILDIRIM İle YönKrl..Bşk.Dr.Özhan GURKAN tarafından imza edilmiş olup, gayrimenkul maliki Gübre Fabrikaları T.A.Ş.Gübre Fabrikaları Türk Anonim Ortaklığı adına yetki belgesi ibraz edilmediğinden sözleşmede imzalarıbulunan şahısların şirketi temsil yetkilerinin olup-olmadığı tespit edilememiştir. Yine İŞLETİCİ adına imzaatanlardan Dr.Özhan GÜRKÂN'ın şirketi temsil yetkisinin bulunmadığı bu sayfanın ilk fıkrasında
belirtilmiştir. Ek Sözleşmenin 3.sayfasının 3.maddesinde "Mün'akit sözleşme çerçevesinde İşleticininkullanımına kıra sözleşmesi çerçevesinde bırakılan İskenderun Sarıeski Tesisleri içindeki GÜBRETAŞmülkiyetindeki gayrimenkullerin Tapu Sicil kayıtlarına İŞLETİCİ lehine kiracı sıfatıyla şerh konulabilecektir.IŞLETİCİ bu hükme dayanarak tek taraflı talebi ile tapuya şerh koyabilecektir.” hükmü yazılmış olsa bileadı geçen şirketleri temsil yetkisi bulunan kişilerin imzalamış oldukları adi/hasılat kira sözleşmesi veyanoterce düzenlenmiş kira sözleşmesi bulunmamaktadır/Kira sözleşmesinin tek taraflı olarak tapuya şerhverilebilmesi için adı geçen şirketleri temsil yetkisi bulunan kişilerin imzalarının bulunduğu ve tek taraflıtapuya şerh yetkisinin bulunduğu noterce düzenlenmiş kira söyleşmesinin ibrazı gerekmektedir.” şeklindeki gerekçesi ile davacının talebini reddettiği tespit edilmiştir.Davacının bu karara karşı Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 12.Bölge Müdürlüğü’ne itiraz ettiği, ilgili makamca değerlendirilen itiraz üzerine verilen 09.01.2012 gün veB.09.1.TKG1120001-100/5 numaralı karar ile; “Bilindiği üzere 2644 sayılı Tapu Kanunun 2. Maddesi"Hükmi şahısların tapu işlerinde merkez veya şubelerin bulundukları yerin en büyük mülki amirinden,nizamnamelerine göre gayrimenkul tasarruflarına izinli olduklarına ve tescil işini yapacak mümessilinsalahiyetine dair alınacak belgenin verilmesi mecburidir. Ticaret Şirketlerinin bu belgeyi ticaret sicilmemurundan alır" hükmündedir. Yine TKGM 'nün de 2010/6 sayılı genelgesi "Kuruluş Kanunu bulunmayantüm özel hukuk tüzel kişilerinden Tapu Kanunun 2. Maddesi gereğince Ticaret Sicil Memurluğundanalınacak Yetki Belgesinin aranılması, özel hukuk tüzel kişilerinin Tapu ve Kadastro İşlemlerinde; TicaretSicil Memurluğundan alınan yetki belgesi yanında temsilcilerin imza sirküleri ve Tapu Sicil Tüzüğünün 13.Maddesi gereğince kimlik belgelerinin ibrazı gerekmektedir" Hükmündedir. Buna rağmen GÜBREFABRİKALARI T.A.Ş ve GÜBRE FABRİKALARI T.A.O temsiline ilişkin Ticaret Sicil Memurluğundanverilen Gayrimenkul tasarruf vesikası / Yetki Belgesi ibraz etmedikleri ve ayrıca DENİZCİLER BİRLİĞİDENİZ NAKLİYATI TİCARİ A.Ş. adına sözleşmelere Genel Müdür A. Nejat YILDIRIM ve Yönetim Kurulubaşkanı Dr. Özhan GÜRKAN imza attıkları ancak adı geçen şirket adına İstanbul Ticareti SicilMemurluğuna verilen 27/10/2011 tarih 864201 sayılı yetki belgesinde ve ekindeki Kadıköy 27.Noterliğince tasdikli 10 Haziran 2011 tarih 23033 sayılı imza sirkülerinden "Dr. Özhan GÜRKAN" isimlişahsın şirketi temsil yetkisinin bulunmadığı anlaşılmıştır. GÜBRE FABRİKALARI TÜRK A.Ş. İleDENİZCİLER BİRLİĞİ DENİZ NAKLİYATI VE TİCARET A.Ş. arasında Mün' akit Beyoğlu 31. Noterliğinin03/04/2007 tarih ve 16614 yevmiye numarası ile tasdikli İskenderun Sarıseki Tesisleri İşletme HakkıDevri Sözleşmesi ve buna Ek olarak düzenlenen "EK SÖZLEŞME 1" de belirtilen hükümlerincelendiğinde söz konusu ibraz edilen sözleşmelerin şekil ve içerik açısından Kira Sözleşmesi niteliğitaşımadığı anlaşılmıştır.Medeni Kanun 1009 maddesi " Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satış vaadi, kira, alım, ön alım,geri alım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerh edilebileceği kanunlarda açıkça ön görülün diğer haklartapu kütüğüne şerh edilebilir. Bunlar Şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan haklarınsahiplerine karşı ileri sürülebilir."Yine Borçlar Kanunun 255. Maddesi " Bir gayrimenkulün icarından akdin tapu siciline şerhverilmesini iki taraf mukavele edebilirler. Bu şerh, sonraki malikleri müstecirin icar akdi dairesinde gayrimenkulden indifaına müsaade etmek mecburiyetini tahmil eder".Yine Tapu Sicil Tüzüğünün 55/d maddesinin ise " Kira ve hasılat kirası için kira sözleşmesi aranır"Tapu Sicil Tüzüğünün 13. Maddesi "istek bir tüzel kişi adına yapılmış ise, Talep edilen işlemiyapılabileceğini ve Temsilcilerini belirten, kanunlarda yazılı mercilerden alınmış yetki belgesi aranır".Hükmünde olduğundan müdürlükçe verilen ret kararının yerinde olduğu anlaşılmakla İskenderun TapuMüdürlüğünün 27/10/2011 tarih ve 17928 yevmiye numaralı ret kararının "ONANMASINA" Bölge İncelemeKurulu üyelerince oy birliği ile karar verilmiştir.” denilmek sureti ile İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğükararına yapılan itirazı reddetmiştir.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1009. maddesinde; “Arsa payı karşılığı inşaat, taşınmaz satışvaadi, kira, alım, önalım, gerialım sözleşmelerinden doğan haklar ile şerh edilebileceği kanunlarda açıkçaöngörülen diğer haklar tapu kütüğüne şerh edilebilir.Bunlar şerh verilmekle o taşınmaz üzerinde sonradan kazanılan hakların sahiplerine karşı ilerisürülebilir.” denilmek sureti ile kira sözleşmesinin tapuya şerh edilebileceği belirtilmiştir.Aynı Kanunun 1016. maddesinde; “Tasarruf yetkisine ve hukuki sebebe ilişkin belgeler tamamdeğilse istem reddedilir.Bununla birlikte, hukuki sebebe ilişkin belgeler tamam olmasına rağmen, tasarruf yetkisini belirtenbelgenin tamamlanması gereken hallerde, malikin rızası veya hakimin kararıyla geçici tescil şerhiverilebilir.” denilmek sureti ile tescil talebinin kabul şartları belirlenmiştir.17/8/2013 tarih ve 28738 numaralı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren Tapu SicilTüzüğü’nün “Kişisel hakların şerhi için aranacak belgeler” başlıklı 47. maddesinde “ (1) Kişisel hakların,şerhler sütununa kaydı için;a) Satışla birlikte kurulan gerialım hakkı, bağışla birlikte kurulan bağışlayana dönme hakkı, rehinlebirlikte kurulanboşalan dereceye geçme hakkı ve irtifak hakkı vaadi için resmî senet,b) Satış sözleşmesinden ayrı olarak düzenlenen gerialım hakkı, bağış sözleşmesinden ayrı olarakdüzenlenen bağışlayana dönme hakkı ve rehinden ayrı olarak düzenlenen boşalan dereceye geçme hakkıiçin noterce düzenlenensözleşme,c) Alım, taşınmaz satış vaadi, bağışlama vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat hakkı için notercedüzenlenen sözleşme,
ç) Sözleşmeden doğan önalım hakkı ve taşınmaz kiraları için yazılı sözleşme,aranır.” denilmek sureti ile konu daha ayrıntılı biçimde düzenlenmiştir.Dava tarihinde yürürlükte bulunan 07.06.1994 tarih ve 21953 sayılı Resmi Gazetede yayınlananTapu Sicil Tüzüğü’nün 55. maddesinde:” Kişisel hakların, kütük sayfasının şerhler sütununa kaydı için; a) Satışla birlikte tesis edilen geri alım hakkı(vefa), bağışla birlikte tesis edilen bağışlayana dönüşhakkı(rücu) ve rehinle birlikte tesis edilen serbest dereceden istifade hakkı için resmi senet. b) Satış akdinden ayrı olarak düzenlenen geri alım hakkı (vefa), bağış akdinden ayrı olarakdüzenlenen bağışlayana dönüş hakkı (rücu) ve rehinden ayrı olarak düzenlenen serbest derecedenistifade hakkı için noterce düzenlenmiş sözleşme, c) Alım (iştira), sözleşmeden doğan ön alım (şuf'a), satış vaadi, bağışlama vaadi ve kat karşılığıinşaat hakkı için noterce düzenlenmiş sözleşme,d) Kira ve hasılat kirası için kira sözleşmesi aranır.” denilmek sureti ile, tescil talebinin kabulşartları belirlenmiştir.Öte yandan, 2577 sayılı idari Yargılama Usulü Kanunu'nun "idari dava türleri ve idari yargıyetkisinin sınırı" başlıklı 2 nci maddesinin 1'inci bendinde de; idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlaledilenler tarafından açılan iptal davaları; idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları dava muhtelolanlar tarafından açılan tam yargı davaları ile tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma vesözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olaraksayılmıştır.Dava dosyasının incelenmesinden, davacı ile davalı Gübre Fabrikaları A.Ş. arasında imzalanan03.04.2007 tarih ve 16614 yevmiye numaralı işletme hakkı devir sözleşmesinin arkasından 08.12.2010tarih ve 31163 yevmiye numaralı kiralama sureti ile işletme sözleşmesi gereğince, bila tarihli ek kirasözleşmesinin imzalandığı, bu ek sözleşme gereğince İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü’ne müracaatedildiği ve kişisel hak niteliğindeki kira sözleşmesinin tapuya şerhinin istendiği, ancak istemin kanundagösterilen yasal şartları taşımadığından reddedildiği, bunun üzerine davacı tarafından karara itiraz edildiğiancak itirazı inceleyen Çevre ve Şehircilik Bakanlığı Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü 12. BölgeMüdürlüğü’nün de 4731 sayılı Kanun’un 1009 ve Tapu Sicil Tüzüğünün 55. maddesi koşullarını taşımayanbaşvurunun reddine dair kararı yerinde bulduğu ve itirazı bu gerekçe ile reddettiği, davacının bu kararlarüzerine davalı Tapu Sicil Müdürlüğü aleyhine dava açarak, kira sözleşmesinin gereğinin tapuya şerhedilmesini istediği anlaşılmaktadır.
Görüldüğü üzere dava konusu olayda, Tapu Sicil Müdürlüğü, tek taraflı, kamu gücüne dayanan,tasarrufi bir işlemi ile davacının talebini reddetmiş, gerekçe olarak da 4721 sayılı Türk MedeniKanunu’nun 1009, Tapu Sicil Tüzüğünün( dava tarihinde yürürlükte olan 07.06.1994 tarih ve 21953 sayılıResmi Gazetede yayınlanan Tapu Sicil Tüzüğü’nün 55. Maddesi gereğince gerekli şartlarını taşımadığınıbelirtmiştir. Bu nedenle davaya konu iptali istenen işlem bir idari işlemdir ve aleyhine açılan davanın idariyargı yerinde görülmesi gerekmektedir.
Her ne kadar 4731 sayılı TMK’nun 1007. maddesinde; “Tapu sicilinin tutulmasından doğan bütünzararlardan Devlet sorumludur./ Devlet, zararın doğmasında kusuru bulunan görevlilere rücu eder./ Devletin sorumluluğuna ilişkin davalar, tapu sicilinin bulunduğu yer mahkemesinde görülür.” denilmiş isede, dava konusu olayın, 4721 sayılı Yasa’nın 1007. Maddesi kapsamında değerlendirilmesi mümkündeğildir. Zira davacı, davaya konu talep dilekçelerinde, idareden bir idari işlemin tesisini talep etmekte,bunun reddine ilişkin kararın hukuka aykırı olduğunu, iptalinin gerektiğini ve tapuya lehine kişisel hak şerhikonulmasını istediğini belirtmektedir. Davacının bu talepleri doğrultusunda, idarece tesis edilen tek taraflı,kamu gücüne dayalı tasarrufi işlemlerin yerindeliğinin, ilgili yasal mevzuat çerçevesinde ve 2577 sayılıYasa’nın 2/1-a maddesi gereğince idari yargıda denetlenmesi gerekmektedir.
Nitekim Mahkememizin 8.4.2013 gün ve 2012/224 Esas, 2013/477 Karar, 13.5.2013 gün ve2013/262 Esas, 2013/656 Karar, 4.6.2013 gün ve 2012/636 Esas, 2013/870 Karar sayılı benzerkararlarında da, idarenin hizmet kusuru olarak nitelenen benzer işlemlerinde idari yargının görevliolduğuna karar verilmiştir.
Açıklanan bu nedenlerle,
Davalılardan Gübre Fabrikaları A.Ş. aleyhine açılan dava yönünden adli yargı görevli olduğundanİskenderun 2. Asliye Hukuk Mahkemesi kararının, salt bu davalıya ilişkin kısım yönünden kaldırılmasıgerektiği,Davalılardan İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden, idari yargı görevliolduğundan, Hatay İdare Mahkemesi’nin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir. S O N U Ç : Davalılardan Gübre Fabrikaları A.Ş. aleyhine açılan dava yönünden ADLİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle İskenderun 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 05.11.2013 gün ve 2012/40Esas, 2013/596 Karar sayılı kararının SALT BU DAVALIYA İLİŞKİN KISIM YÖNÜNDENKALDIRILMASINADavalılardan İskenderun Tapu Sicil Müdürlüğü aleyhine açılan dava yönünden, İDARİ YARGININgörevli olduğuna, bu nedenle Hatay İdare Mahkemesi’nin BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 29.12.2014gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜRÜyeEyüp Sabri BAYDAR
ÜyeAlaittin Ali
ÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
ÜyeAyhanAKARSU
ÜyeNurdaneTOPUZ
Üye Mehmet AKBULUT