T.C.
UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS
NO
: 2015 / 526
KARAR NO : 2015 / 538
KARAR TR
: 6.7.2015
ÖZET : Davacının taşınmazına imar planında ‘YolAlanı‘nda bırakılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığıve bu şekilde zararına yol açıldığı gerekçesi ile açılankamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini ve taşınmazındavalı idare adına tesciline karar verilmesi istemi ileaçılan davanın, dava konusu taşınmazın bir bölümüneyol yapılmak suretiyle el atıldığı tespit edilmiş olmakla,tefrik edilen kısım yönünden el atma gerçekleşmemişolsa dahi taşınmazın bir bütün halinde ele alınıp davanınçözümlenmesi gerektiği sonucuna ulaşıldığından, haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı
: H.E.Vekili
: Av.T.Ç.
Davalılar
: 1.İzmir B.B.B.Vekili
: Av. C.M.Ç.
2.Karşıyaka B.B.Vekili
: Av. G.Y. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkilinin İzmir ili, Karşıyaka İlçesi, ÖrnekköyMahallesi, Ada No: 35736, Parsel No:21 olan taşınmazın maliki olduğunu, taşınmazın imar planında yol güzergahındakaldığını, davalılara yapılan kısıtlamanın kaldırılması yönündeki taleplere olumlu cevap verilmediği gibi taşınmaz hakkındaimar planına uygun işlemlere de başlanılmadığını, bu şekilde davacının dava konusu taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkınınkısıtlandığını belirterek; 1987 yılından bu yana tamamı yola terk edilen ve uzun yıllar kamulaştırılmayan, ekonomik vesosyal yönden istifa edilme olanağı bulunmayan davaya konu taşınmazın davacı hissesine düşen 53/66 oranındakikısmının davalı idare adına tescili ile taşınmaz bedeli olarak tespit edilecek fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ileşimdilik 25.000,00 TL’nin davalılardan alınarak davacıya verilmesine karar verilmesi istemi ile 06.12.2012 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.Karşıyaka 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 27.12.2013 gün ve 2012/568 Esas, 2013/ 738 Karar sayılı kararı ileaynen; “Dava, davacıya ait taşınmazın imar planında fiilen kamu hizmetine tahsis edilmekle birlikte uzun süredirkamulaştırma işlemi yapılmayarak davacıların taşınmaz üzerinde tasarruf hakkının engellendiği iddiası ile açılan tazminatisteğine ilişkindir.6487 Sayılı " Bazı Kanunlar ile 375 Sayılı Kanun Hükmünde Kararnamede Değişiklik Yapılması HakkındaKanun " nun 21. Maddesi ile 2942 Sayılı Kanunun geçici 6. Maddesi gereğince, idarece fiilen kamu hizmetine ayrılantaşınmazların bedeli konusunda taraflar arasında uzlaşma sağlanmadığı takdirde fiilen el atılmayan taşınmazların bedelinintesbiti için İdari Yargı da dava açılabileceği hükmü karşısında davacılara ait taşınmaza fiilen el atılmayan bölüm yönündendavaya bakma görevi idari Yargıya ait olmakla Mahkememizin görevsizliğine, fiili olarak el atılan bölüm yönündendavanın tefriki ile ayrı bir esas kaydının yapılmasına karar vermek gerekmiştir.” şeklindeki gerekçesi ile dava konusutaşınmazın fiilen el atılan kısmı yönünden dava dosyasının ayrılarak ayrı esasa kaydedilmesine ve fiilen el atılmayan kısmıyönünden ise Mahkemenin görevsizliğine karar vermiş, verilen karar, karara şerh edildiği üzere 11.03.2014 tarihindekesinleşmiştir.Davacı vekili bu kez aynı istemle; davaya konu taşınmazın fiilen el atılmadığı tespit edilen kısmı yönünden uğradığızararın tazmini istemi ile idari yargı yerinde dava açmıştır.
İzmir 2. İdare Mahkemesi: 11.12.2014 gün ve 2014/515 Esas, 2014/1650 Karar sayılı kararı ile; “Belediyelerin, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerinde imarplanlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imarplanlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel vedüzenleyici işlemler olduğu, bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerindeçözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır.Öte yandan, idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan veprojeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yollan, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargıyerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza
kamulaştırması/ el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydanagelen /ararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerlerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal İçtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.Bakılan davada; davalı idare vekilinin savunma dilekçesinde, dava dilekçesinde ve Karşıyaka Asliye HukukMahkemesi'nin davanın kısmen görev yönünden reddine ilişkin kararında taşınmaza davalı idarece kamulaştırmasız fiilenel atıldığı belirtildiğinden ve bir parsele fiili bir el atma olduğu takdirde parselin bütünü açısından el atamadan sözedilebileceğinden başka bir ifadeyle taşınmazın bir bütün olarak düşünülmesi ve el atamanın varlığı halinde taşınmazıntamamı açısından el atmanın varlığı kabul edilerek buna göre değerlendirilmesi gerekliğinden, el atmadan doğan zararıntazminine yönelik davanın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.” şeklindeki gerekçesi ile davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar davacı vekiline 16.02.2015, davalıKarşıyaka Belediye Başkanlığı vekiline 17.02.2015 ve İzmir Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı vekiline 19.02.2015tarihinde tebliğ edilmiş, süresi içinde yasal yollara başvurulmayarak kesinleşmiştir.Davacı vekili, adli ve idari yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluşan olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp SabriBAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 6.7.2015 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME:
Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; Adli ve idari yargı yerleriarasında 2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacının taşınmazına imar planında ‘Yol Alanı‘nda bırakılmak suretiyle kamulaştırmasız el atıldığı ve buşekilde zararına yol açıldığı gerekçesi ile açılan kamulaştırmasız el atma bedelinin tazmini ve taşınmazın davalı idare adınatesciline karar verilmesi istemli davadır.Dosya kapsamında bulunan ve dava konusu alanda Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan06.06.2013 tarihli keşif sonrasında aldırılan 10.06.2013 tarihli Harita ve Kadastro Mühendisi Eyüp Karakurt’a aitraporda; “Dava konusu yer Karşıyaka - Örnekköy-Zübeyde hanım Mahallesi 35736 ada 21 nolu parsel olup alanı66m2 dir. Dava dosyasındaki tapu kaydına göre parsellerin vasfı " Arsa " olup Taşınmazın 53/66 hissesi davacı HasanEser adına kayıtlıdır./ Dava konusu 21 nolu parsel , İmar Islah parseli olup dava dosyasında bulunan KarşıyakaBelediye Başkanlığı Plan ve Proje Müdürlüğünün 21.12.2012 tarih ve 1-6673 sayılı yazılarında taşınmazın imar Islahparseli olduğu ve uygulama esnasında %18 D.O.P. kesildiği, ayrıca İmar ve Şehircilik Müdürlüğünün 10.01.2013 tarihve 18367 sayılı yazılarında parselin tamamının onaylı imar planında Yol da kalmakta olduğu ve İmar kanununun13.maddesi hükmüne tabi olduğu belirtilmektedir./Dava dosyasında,Tapu kayıtları ,çap , imar planı ve yerinde yapılantetkik ve ölçümler sonucu; dava konusu 21 nolu parselin imar planında 14.50 m genişliğinde imar yoluna isabet ettiğianlaşılmaktadır. Yerinde yapılan ölçüm ve incelemelerde ise ekli ölçü krokisinde gösterildiği şekilde 21 nolu parselin Aile gösterilen 35.64 m2lik kısmına 7400/6 sokak nolu asfalt yol ve yaya kaldırımı yapılmak suretiyle fiilen el atılmışolduğu, parselin B ile gösterilen kalan kısmının alanı 30.36 m2 olduğu anlaşılmaktadır.” denilmek sureti ile dava konusutaşınmazın tamamının imar planında yol alanında kaldığı, fiili zeminde el atılan kısmının ise 35,64 m2 lik kısım olduğubelirtilmiştir.Yine dosya kapsamında bulunan ve aynı keşif sonrası aldırılan İnşaat Mühendisi Ali İhsan Dereli, İnşaatMühendisi Şahan Arel ve Harita ve Kadastro Mühendisi Eyüp Karakurt’a ait müşterek imzalı raporda da; Harita veKadastro Mühendisi Eyüp Karakurt’a ait rapora atıf yapılarak dava konusu taşınmazın imar planında 14.50 mgenişliğinde imar yoluna isabet ettiği, taşınmazın 35,64 m2 lik kısmına fiilen yol ve kaldırım yapılmak sureti ile el atıldığı vegeriye 30,65 m2 lik alanında kaldığı belirtilmiştirDosya kapsamında bulunan, Karşıyaka Belediye Başkanlığı’nın 21.06.2012 gün ve 10/394 sayılı yazısındadavaya konu 35736 Ada 21 Parsel sayılı taşınmazın 02.10.1987 tarih ve 1/1000 ölçekli uygulama imar planında tamamıile yolda kaldığının belirtildiği görülmüştür. Yine davalı Karşıyaka Belediye Başkanlığı Mahkemeye hitaben vermiş olduğu10.01.2013 gün ve 18367 sayılı yazı cevabında, dava konusu taşınmazın tamamının yol alanında kaldığını belirtmiştir.Belediyelerin 3194 sayılı imar Kanunu 8. maddesi ve 18. maddesinin verdiği yetki ile arazi ve arsalar üzerindeimar planlarının hazırlanması ve yürürlüğe konulması, arazi ve arsa düzenlemesi gibi faaliyetleri kapsamında yaptıkları imarplanlarından kaynaklanan işlemlerin tek yanlı ve kamu gücüne dayanan irade açıklamaları ile tesis edilen genel vedüzenleyici işlemler olduğu bu yönü ile de idari eylem ve işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların idari yargı yerlerindeçözümlenmesi gerektiği tartışmasızdır. Buna karşılık, Belediyece, Kamulaştırma Kanunu’nda öngörülen usul veyöntemlere uygun idari nitelikte uygulama işlemleri yapılmaksızın, dava konusu taşınmazlardan bir tanesine fiilen elatılması karşısında, idarenin bu eyleminin kamulaştırmasız el atma niteliğini taşıdığı açıktır.Öte yandan, İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan veprojeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı
sırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargıyerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.Nitekim, yukarıda belirtilen genel kabul doğrultusundaki Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11.2.1959günlü, E:1958/17, K:1959/15 sayılı kararının III. bölümünde, “İstimlaksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlakKanunu’na uygun hareket etmeden ferdin malını elinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuşdurumdadır. Ve bu bakımdan dava Medeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiilneticesinde meydana gelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.” görüşüneyer verilmiştir.İdarenin dava konusu İzmir ili, Karşıyaka İlçesi, Örnekköy Mahallesi, Ada No: 35736, Parsel No:21 sayılıtaşınmaza kamulaştırmasız el atması karşısında, bu taşınmaz bakımından el atmadan doğan zararın tazminine yönelik olandavanın, haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girmektedir.Her ne kadar, dava konusu Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından verilen karar ile davaya konutaşınmazın fiilen el atılmadığı tespit edilen 30,65 m2 lik alanı yönünde dava ayrılarak görevsizlik karar verilmiş ise de; davalı Karşıyaka Belediye Başkanlığı’nın gerek 21.06.2012 gün ve 10/394 sayılı yazısı ve gerekse 10.01.2013 gün ve18367 sayılı yazı cevabı içeriklerinden dava konusu taşınmazın imar planında tamamı ile yol alanında kaldığıbelirtildiğinden ve söz konusu durum bilirkişi Eyüp Karakurt’a ait rapor ile de tespit edildiğinden, tek bir imar planıkapsamında bulunan ve bu kapsamda el atılan taşınmazın, fiilen el atılan kısım yönünden ayrı, el atılmayan kısımyönünden ayrı değerlendirilmesinde yargılamanın salahiyeti ve usul ekonomisi yönünden fayda bulunmadığı anlaşılmakla;Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nin bu yöndeki gerekçesi ve kararına itibar edilmesi mümkün olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, Karşıyaka 2. Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir.S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Karşıyaka 2.AsliyeHukuk Mahkemesi’nin 27.12.2013 gün ve 2012/568 Esas, 2013/ 738 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 6.7.2015 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanSerdarÖZGÜLDÜR
ÜyeEyüp SabriBAYDAR
ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞÜyeAliÇOLAK
ÜyeAyhanAKARSUÜyeNurdaneTOPUZ
ÜyeMehmetAKBULUT