Hukuk Bölümü
2013/1530 E. , 2013/1791 K.DAVACININ KIRACISI OLDUĞU ÇAY OCAĞININ KIRA SÖZLEŞMESININ FESHINE ILIŞKIN ITA AMIRI ONAYININ IPTALIISTEMIYLE AÇTIĞI DAVANIN, ADLİ YARGI YERİNDE ÇÖZÜMLENMESI GEREKTIĞIUYUŞMAZLIK MAHKEMESİNİN KURULUŞ VE İŞLEYİŞİ HAKKINDA KANUN (2247) Madde 14"İçtihat Metni"Adalet Bakanlığı Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığınca hazırlanmıştır. İzinsiz olarak kopyalanması ve dağıtılması hukukisorumluluk gerektirir.Davacı
: B.K.Vekili
: Av. F.A.Ç.Davalı
: Sivas ValiliğiVekili
: Av. N.G. O L A Y : Sivas İli, Hükümet Konağı A Blok zemin katta bulunan20.00 m2lik çay ocağı, 16.2.2012 tarihinde, 2886 sayılı Devletİhale Kanununun 51/g maddesi uyarınca yapılan pazarlık usulü ihale ile iki yıl süreyle davacıya kiraya verilmiş, taraflar arasında17.2.2012 günlü kira sözleşmesi imzalanmıştır.Sivas Valiliğinin 26.12.2012 gün ve 470-7828 sayılı yazıları ile anılan çay ocağının sözleşme hükümlerine aykırı kullanıldığınıntespit edildiğinin bildirilmesi üzerine, 17.2.2012 tarihli Kira Sözleşmesi 26.12.2012 tarihi itibariyle tek taraflı feshedilmiştir.Davacı vekili, Kira sözleşmesinin tek taraflı feshine ilişkin 27.12.2012 gün ve 533 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerindedava açmıştır.SİVAS İDARE MAHKEMESİ; 22.3.2013 gün ve E:2013/96, K: 2013/269 sayı ile, somut olayda uyuşmazlık konusunun davacı ileSivas Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğü arasında Hükümet Konağı, A Blok zemin katta bulunan mülkiyeti hazineye ait20.00m2yüzölçümlü alanın çay ocağı olarak kullanılmasına ilişkin imzalanan sözleşmenin uygulanmasına yönelik olduğu, diğer birifadeyle ihale safhası tamamlanıp sözleşme imzalandıktan ve yer teslimi yapılarak sözleşme hükümleri uygulanmaya başladıktansonra sözleşme hükümlerinin usulüne uygun uygulanıp uygulanmadığı sorunundan kaynaklanmakta olduğu ve bu haliyle davakonusu işlemin özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu sonucuna ulaşıldığı, bu durumdaözel hukuk ilişkisinden doğan bir işlem nedeniyle açılan iş bu davanın görüm ve çözümü adli yargının görevinde olup,mahkemelerinin görevsizliğine karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle, davanın görev yönünden reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Davacı vekili, bu kez, Kira sözleşmesinin feshinin geçersizliğinin tespitine, sataşmanın önlenmesine ve tahliye işleminin ihtiyatitedbir yoluyla durdurulmasına karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.SİVAS 2. SULH HUKUK MAHKEMESİ : 17.5.2013 gün ve E: 2013/659, K: 2013/640 sayı ile, dava dilekçesi ve tüm dosyakapsamından Hükümet Konağı çay ocağının işletmesine dair kira sözleşmesinin feshedilmesi üzerine, mecurun 2886 sayılı Yasa’nın75. maddesine göre Valilikçe tahliyesine ilişkin işlemin idari nitelikte olduğu, idarece başka merciin kararına ihtiyaç duyulmaksızın2886 sayılı Yasa’nın 75. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak tesis edilen mecurun tahliyesi yolundaki işlemin, kamu gücünedayanması resen ve tek yanlı olması nedeniyle idari nitelik taşıması karşısında, açılan davanın 2577 sayılı İdari Yargılama UsulüKanunu’nun 2/1A maddesinde yer alan iptal davası kapsamında yer aldığından Adli Yargının bu konuda görevli olmamasıdolayısıyla açılan davanın idari yargının görevi içerisinde yer alması nedeniyle reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Davacı vekili, idari ve adli yargı yerlerince verilen görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğu ileri sürülen olumsuz görevuyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, SıddıkYILDIZ, Nurdane TOPUZ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 30.12.2013 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli ve idari yargı yerleriarasında davacı ile davalı idare arasında imzalanan kira sözleşmesinin idarece tek taraflı feshi nedeniyle oluşan uyuşmazlıkta2247 sayılı Yasa'nın 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının 15.maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece UyuşmazlıkMahkemesi'ne gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Mehmet BAYHAN ileDanıştay Savcısı Mehmet Ali GÜMÜŞ’ün adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİGÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, Sivas ili, Hükümet Konağı, A Blok zemin katta bulunan mülkiyeti hazineye ait20.00 m2yüzölçümlü davacının kiracısı olduğuçay ocağına ilişkin olarak kira sözleşmesinin feshine ilişkin 27.12.2012 gün ve 533 sayılı ita amiri onayının iptali istemiyleaçılmıştır.2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun ‘’Kapsam’’ başlıklı 1.maddesinde; ‘’ Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin,özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanundayazılı hükümlere göre yürütülür.Birinci fıkrada sayılan daire ve idarelere bağlı döner sermayeli kuruluşlar ile özel kanunlarla veya özel kanunların vermiş olduğuyetkiyle kurulmuş bulunan fonların yukarıda belirtilen işlerinin nasıl yapılacağı Maliye Bakanlığınca hazırlanarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılacak yönetmelikte belirtilir.’’ denilmiştir. Kanun’un üçüncü bölümü ‘’İhale Usulleri’’ başlıklı olup, 35.maddede ise ihale usullerinin neler olduğu belirtilmiştir. Buna görekanunun 1 inci maddesinde yazılı olan işlerin ihalelerinde; Kapalı teklif usulü, Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü, Açık teklif
usulü, Pazarlık usulü, Yarışma usulünün uygulanabileceği ifade edilmiştir.Kanun’un ‘’Pazarlık Usulünde İhale’’ başlıklı 50.maddesinde; ‘’Pazarlık usulü ile yapılan ihalelerde teklif alınması belli bir şekle bağlıdeğildir. İhaleler, komisyon tarafından işin nitelik ve gereğine göre. bir veya daha fazla istekliden yazılı veya sözlü teklif almakve bedel üzerinde anlaşmak suretiyle yapılır.Pazarlığın ne suretle yapıldığı ve ne gibi tekliflerde bulunulduğu ve üzerine ihale yapılanların neden dolayı tercih edildiği pazarlıkkararında gösterilir.’’ denilmiştir.Kanun’un 51.maddesinde ise, ‘’Pazarlık Usulüyle Yapılacak İşler’’ belirtilmiş olup,
‘’… (g) Kullanışlarının özelliği, idarelere yararlıolması veya ivediliği nedeniyle kapalı veya açık teklif yöntemleriyle ihalesi uygun görülmeyen, Devletin özel mülkiyetindekitaşınır ve taşınmaz malların kiralanması, trampası ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ile Devletin hüküm ve tasarrufu altındakiyerlerin kiralanması ve mülkiyetin gayri ayni hak tesisi.’’ işinin pazarlık usulüyle yapılacağı ifade edilmiştir.Dosyanın incelemesinden, Sivas İli, Hükümet Konağı A Blok zemin katta bulunan 20.00 m2lik çay ocağı 16.2.2012 tarihinde 2886sayılı Devlet İhale Kanununun 51/g maddesi uyarınca yapılan pazarlık usulü ihale ile iki yıl süreyle davacıya kiraya verilmiş,taraflar arasında 17.2.2012 günlü kira sözleşmesi imzalanmıştır.Sivas Valiliğinin 26.12.2012 gün ve 470-7828 sayılı yazıları ile anılan çay ocağının sözleşme hükümleri hilafına, kiralama amacıdışında, ahlaki değerlere aykırı kullanıldığının tespit edildiğinin bildirilmesi üzerine, 17.2.2012 tarihli Kira Sözleşmesinin 26.12.2012tarihi itibariyle tek taraflı olarak feshedildiği anlaşılmıştır.Belirtilen yasal düzenlemeler çerçevesinde, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun kamu hukukunu ilgilendiren bir kanun olmasınedeniyle, öğreti ile adli ve idari yargı uygulamasında sözleşme aşamasına kadar kanuna dayanılarak idarece alınan karar veyapılan işlemlerin iptali istemiyle açılan davaların idarî yargı yerinde, sözleşme yapıldıktan sonra sözleşme hükümlerininuygulanması nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlıkların ise sözleşme ve özel hukuk hükümlerine göre adlî yargı yerinde görülmesigerektiği hususu genel kabul görmektedir.Somut olayda, uyuşmazlık konusunun davacı ile Sivas Defterdarlığı Milli Emlak Müdürlüğü arasında Hükümet Konağı, A Blok zeminkatta bulunan20.00 m2yüzölçümlü alanın çay ocağı olarak kullanılmasına ilişkin imzalanan sözleşmenin uygulanmasına yönelikolduğu, diğer bir ifadeyle ihale safhası tamamlanıp sözleşme imzalandıktan ve yer teslimi yapılarak sözleşme hükümleriuygulanmaya başladıktan sonra sözleşme hükümlerinin usulüne uygun uygulanıp uygulanmadığı sorunundan kaynaklanmaktaolduğu ve bu haliyle dava konusu işlemin özel hukuk ilişkisinden doğan ve adli yargının konusuna giren bir işlem olduğu sonucunaulaşılmakla davanın kira sözleşmesinin tek taraflı feshine ilişkin kısmı yönünden özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerindegörülmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, Sivas 2. Sulh Hukuk Mahkemesince verilen görevsizlik kararının “çay ocağının işletilmesine ilişkin kirasözleşmesinin tek taraflı feshine ilişkin işlem yönünden” kaldırılması gerekmiştir. SONUÇ : Davanın görüm ve çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Sivas 2. Sulh Hukuk Mahkemesinin17.5.2013 gün ve E:2013/659, K:2013/640 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 30.12.2013 gününde OY BİRLİĞİİLE KESİN OLARAK karar verildi.