T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2014 / 1121
KARAR NO
: 2014 / 1165
KARAR TR
: 29.12.2014ÖZET : Maddi hasarlı trafik kazası sonucudüzenlenen trafik kazası tespit tutanağınıniptali istemiyle açılan davanın, ADLİ YARGIYERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: F.Ç. B.
Davalı
: 1-Adli Yargıda: Hasımsız
2-İdari Yargıda: İstanbul Emniyet Müdürlüğü Trafik Denetleme Şube
Müdürlüğü Çevre Yolları Trafik Ekipler Amirliği
O L A Y
: Davacı dilekçesinde; 24/02/2014 günü Şişli, Okmeydanı Devlet Karayolunda (D100), 34 EN 6036 plaka sayılı aracı ile seyir halinde iken, aracının arızalanması nedeniyle aracı sağaemniyet şeridine çektiğini; yol yardımı için beklediğini; saat 23;00 civarında 34 HN 0298 plakalıminibüsün aracına çarptığını; yaralamalı maddi hasar oluştuğunu; ancak görevli polis memurlarının hiçkusuru olmadığı halde, kaza tespit tutanağında kendi aracına tüm kusuru yükletildiğini ifade ederek;24.2.2014 tarihli Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağının iptali istemiyle 26.2.2014 tarihinde adliyargı yerinde dava açmıştır.İSTANBUL 3.SULH CEZA MAHKEMESİ: 10.3.2014 gün ve Değişik İş No:2014/1296,K:2014/1296 sayı ile, başvuranın Trafik kaza tespit tutanağına itiraz ettiği ve başvuranla ilgili her hangi biridari yaptırım kararına itiraz etmediği, belirtilen başvuru konusunun mahkemelerinin görev alanı içerisindekalmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle; görevsizlik kararı vermiş, bu karar itiraz edilmeksizin kesinleşmiştir.Davacı, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.İSTANBUL 2.İDARE MAHKEMESİ: 9.5.2014 gün ve E:2014/925, K:2014/858 sayı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Yasasının 112.maddesinde; "Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafiktescil kuruluşlarının yetkilendirildiği hâller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptalinesulh ceza mahkemeleri karar verir. Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci veüçüncü fıkralarında yazılı “100 ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin gerialınmasına yine bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevliler yetkilidir. Sürücü belgelerinin geçiciolarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkeme kararı örnekleri, sürücülerinsicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir. Bu Kanuna göre görülendavalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez. Askeri araçları süren kişiler ile askerkişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bu mahkemelerde bakılır. Askeri görev vehizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşı işledikleri trafik kazalarıylailgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu ve Yargılama Usulü Kanunuhükümleri saklıdır." hükmünün yer aldığı; 18/07/1997 gün ve 23053 mükerrer sayılı Resmi Gazetedeyayımlanarak yürürlüğe giren Karayolları Trafik Yönetmeliğinin trafik kazalarına el konulmasındauygulanacak esas ve usulleri belirleyen 154. maddesinin a/2 bendinde, “Trafik kazalarına; kazanedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek Kaza Tespit Tutanağı düzenlemek üzere trafik zabıtasınca ( polisveya jandarma ) el konulur.” denilmiş, 156. maddesinin a/l bendinde de, “Örneğine uygun olarak; kazayerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölü ve yararlılar, hasar veya zarar, gün vesaat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere (kaza tespit tutanağı) düzenlenir ve olay yerinindurumu bir krokide gösterilir. / Tutanaklar, soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak vesayısına göre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.” kuralına yer verilmiş olduğu; yukarıdaanılan hükümlere göre, maddi hasarlı kaza tespit tutanağının kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecekhukuki ihtilafların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olduğu, idari işlemniteliği bulunmadığı; belirtilen nedenle, adli yargı düzenine ait mahkemelerde çözümlenecek uyuşmazlıklarsırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olan maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanıngörüm ve çözümünün Adli Yargı makamlarına ait olduğu sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle; davanın 2577sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine kararvermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE: Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ünBaşkanlığında, Üyeler: Eyüp Sabri BAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, AyhanAKARSU ve Mehmet AKBULUT’un katılımlarıyla yapılan 29.12.2014 günlü toplantısında;l-İLK İNCELEME: Adli ve idari yargı yerleri arasında 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesindeöngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargı dosyasının 15. maddede belirtilenyönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı
dosyası da temin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oybirliği ile kararverildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, yaralanmalı ve maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik” başlığını taşıyan83. maddesinde, “Trafik kazalarına;a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemeküzere de trafik zabıtasınca el konulur.Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafikkaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında taraflarınanlaşması halinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk Ceza Kanununun565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmayayetkilidir. Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar nedenolmuş ve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsaCumhuriyet savcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölülerkenara alınarak durum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslaryönetmelikte gösterilir.” hükmü; “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı 110.maddesinde, “ (Değişik:11/1/2011-6099/14 md.)
İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamugörevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafikkazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.
Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkezveya şubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.” hükmü; “Sürücü belgelerinin gerialınmasında ve iptalinde yetki” başlıklı 112.maddesinde, “ (Değişik: 12/7/2013-6495/20 md.)Bu Kanunun 6 ncı maddesinde sayılan görevlilerin ve trafik tescil kuruluşlarının yetkilendirildiğihâller hariç olmak üzere, sürücü belgelerinin geri alınmasına ve iptaline sulh ceza mahkemeleri kararverir.Bu Kanunun 51 inci maddesinin ihlali ve 118 inci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında yazılı“100 ceza puanını doldurmak” eylemi nedeniyle sürücü belgelerinin geri alınmasına yine bu Kanunun 6 ncımaddesinde sayılan görevliler yetkilidir.Sürücü belgelerinin geçici olarak geri alınması veya iptaline dair verilen kesinleşmiş mahkemekararı örnekleri, sürücülerin sicillerine işlenmek üzere mahkemelerce ilgili trafik birimlerine gönderilir.Bu Kanuna göre görülen davalar, diğer kanunlara göre görülen davalarla birleştirilemez.Askeri araçları süren kişiler ile asker kişilerin bu Kanunda yazılı suçlarla ilgili davalarına da bumahkemelerde bakılır.Askeri görev ve hizmetlerin yürütülmesi sırasında askeri araç sürücülerinin asker kişilere karşıişledikleri trafik kazalarıyla ilgili suçlarda 25/10/1963 tarihli ve 353 sayılı Askeri Mahkemeler Kuruluşu veYargılama Usulü Kanunu hükümleri saklıdır.” Hükmü, yine aynı Yasanın “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı 114.maddesinde “– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)(Değişik birinci fıkra : 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarını işleyenler hakkındayetki sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile UlaştırmaBakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli ve yetkilikılınmış personelince tutanak düzenlenir.
Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.
(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.
(Mülga dördüncü fıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga beşinci fıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga altıncı fıkra: 12/7/2013-6495/24 md.)
(Mülga yedi ve sekizinci fıkralar: 3/11/1988 - 3493/48 md.)
Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.
(Ek fıkra: 3/7/2003-4916/32 md.) Trafik para cezaları kredi kartı ile de ödenebilir. Kredi kartı ileyapılan tahsilatın saymanlık hesaplarına aktarılma süresi ile uygulamaya ilişkin usul ve esaslar MaliyeBakanlığınca belirlenir.” hükmü yer almıştır.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’na dayanılarak çıkarılmış bulunan Karayolları Trafik
Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına EI Konulması” başlıklı 154. maddesinde, “Trafik kazalarına elkonulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.a) Trafik kazalarına;1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.Trafik zabıtasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespittutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasınagönderilir.(…)” denilmiş; aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler” başlıklı 156. maddesindede, “ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölüveya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzere düzenlenirve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölüm veya yaralanmadurumu işlenir.Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanındatoplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir.2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtasıve genel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tek görevlitarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir.Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcininbulundurulması mecburidir.3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanınoluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veyaunsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazası tespittutanağı düzenlenir.5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddihasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlaraverilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarınaveya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.Ancak;Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafik kazalarında,kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğu takdirde olay yerininfotoğraflarını çekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan ve taraflarınbu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafikkazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz ve delillerdenkazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.b) Kaza istatistikleriKazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere, trafikkazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir.” Hükmüne yerverilmiştir.Diğer taraftan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemlerhakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayıiptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır.
Bu düzenlemelere göre, maddi hasarlı kaza tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasındaçıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belgeolup, idari işlem niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıklarıngörümü sırasında o mahkemelerce değerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağınayönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmamaktadır.Bu durumda, davacı tarafından; yaralamalı ve maddi hasarlı trafik kaza tespit tutanağına itirazenaçılan ve idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargıyerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, İstanbul 3.Sulh Ceza Mahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılmasıgerekmiştir. S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle İstanbul 3.Sulh
Ceza Mahkemesi’nin 10.3.2014 gün ve Değişik İş No:2014/1296, K:2014/1296 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 29.12.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanSerdarÖZGÜLDÜR
ÜyeEyüp SabriBAYDAR
ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞÜyeAliÇOLAK
ÜyeAyhanAKARSUÜyeNurdaneTOPUZ
ÜyeMehmetAKBULUT