T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2014 / 1124
KARAR NO : 2014 / 1167
KARAR TR : 29.12.2014ÖZET : 2918 sayılı Yasadan kaynaklanansorumluluk davasının ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.K A R A R Davacı
: A.Sigorta A.Ş.Vekilleri
: Av. A. Ö. B. & Av. Y.G.B.Davalı
: Karayolları Genel MüdürlüğüVekilleri
: Av. Ö.Ş. B. & Av. F. Y.
(İdari Yargıda)
Av. S. P.
(Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; davacı şirket tarafından sigortası yapılan 25ER 866 plakalı aracın 14.07.2010 tarihinde, davalı kurumun 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluğunda bulunanIlıca-Erzurum karayolunda davalı kurumca yapılan yol çalışması esnasında trafik işaret levhalarınınyönetmeliğe uygun şekilde koyulmaması sebebiyle maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, bukaza sebebi ile davalı idarenin 2/8 oranında kusurlu bulunduğunu, meydana gelen kaza sonrasındayapılan eksper raporuna göre araçta 16.500,00 TL zarar oluştuğunu ve söz konusu zararın 08.10.2010tarihinde sigortalıya ödendiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı idarenin 2/8kusur nispetine isabet eden 4.125,00 TL zarar bedelinin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birliktedavalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Erzurum 1. İdare Mahkemesi: 16.06.2011 gün, E:2011/1082, 2011/902 sayılı kararı ile özetle;“....2918 sayılı Yasa’nın 110. maddesinde yapılan söz konusu değişiklik sonrası, Karayolları TrafikKanunu’na dayalı olarak açılan sorumluluk davalarında Yasa değişikliğinin yürürlüğe girdiği 19.01.2011tarihi sonrasında açılan davalarda adli yargı mercileri görevli olduklarından, anılan istemle, 06.06.2011tarihinde Mahkememiz kayıtlarına giren dilekçeyle açılan işbu davanın görüm ve çözümünde adli yargınıngörevli olduğu sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiştir.İşbu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 16.11.2011gün ve E:2011/509, K:2011/594 sayılı ilamı ile özetle; “...davalı Karayolları Genel Müdürlüğü’nün, gerek2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 7. Maddesinde verilen görev ve yetkiler, gerekse 6001 sayılıKarayolları Genel Müdürlüğü’nün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 4.maddesiyle verilen görev veyetkiler çerçevesinde üstlendiği kamu hizmetinin ifası amacıyla tesis ettiği idari işlemlerden ve idarieylemlerden dolayı idari sorumluluğu bulunduğu açık olup davalı idarenin ilgili Kanunlar çerçevesindeüstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesi sırasında doğduğu ileri sürülen zararın, idarenin hizmet kusurunadayandırılarak tazmini istemiyle açılan tam yargı davasının özel hukuk hükümlerine göre sonuçlandırılmasımümkün olmayıp bu davaların görülmesi ve çözümünde görev idari yargı yerlerine ait bulunmaktadır.Açıklanan nedenlerle itirazın kabulüne, Erzurum 1.İdare Mahkemesince verilen 16.06.2011 gün veE:2011/1082, K:2011/902 sayılı kararın bozulmasına” şeklinde karar vermiştir.
Erzurum 1.İdare Mahkemesi: Erzurum Bölge İdare Mahkemesi’nin bozma ilamına uymayarak27.04.2012 gün ve E:2012/4, K:2012/613 sayı ile özetle; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun14/3-a/6 ve 15/1-a maddeleri uyarınca davada adli yargının görevli olduğunu belirterek, davanın görevyönünden reddine karar vermiştir.İşbu karara karşı yapılan itiraz başvurusu üzerine Erzurum Bölge İdare Mahkemesi 04.07.2012gün ve E:2012/557, K:2012/463 sayılı ilamı ile özetle; görev red kararına ilişkin kısmına yönelik itirazınreddi hükmün onanmasına karar vermiş, davalı idare vekilince karar düzeltme talebi üzerine yine Erzurum
Bölge İdare Mahkemesi 20.09.2012 gün ve E:2012/796, K:2012/638 sayı ile davalı vekilinin karardüzeltme isteminin reddine karar vermiş ve karar kesinleşmiştir.Davacı vekili aynı istemle bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.Erzurum 1.Asliye Hukuk Mahkemesi: 16.05.2013 gün ve E:2012/707, K:2013/476 sayı ile özetle;davaya bakmakla idari yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine kararvermiştir.İşbu karara karşı yapılan temyiz başvurusu üzerine Yargıtay 17.Hukuk Dairesi 03.12.2013 gün veE:2013/18189, K:2013/17010 sayılı ilamı ile hükmün onanmasına karar vermiş ve taraflarca karardüzeltme talebinde bulunulmaması üzerine karar kesinleşmiştir. İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: AliÇOLAK, Bahri AYDOĞAN, Nurdane Topuz, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU ve Mehmet AKBULUT’unkatılımlarıyla yapılan 29.12.2014 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeyegöre; 2918 sayılı Yasa’dan kaynaklanan sorumluluk davasında idari ve adli yargı yerleri arasında 2247sayılı Yasa’nın 14.maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu,davacı vekilininistemi üzerine, adli yargı dosyasının son görevsizlik kararını veren mahkemece, idari yargı dosyası datemin edilmek suretiyle Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilenYargıtay Cumhuriyet Savcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargınıngörevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacı şirket tarafından sigortası yapılan 25 ER 866 plakalı aracın 14.07.2010 tarihinde,davalı kurumun 12. Bölge Müdürlüğü sorumluluğunda bulunan Ilıca-Erzurum karayolunda davalı kurumcayapılan yol çalışması esnasında maddi hasarlı trafik kazasının meydana geldiğini, bu kaza sebebi iledavalı idarenin 2/8 oranında kusurlu bulunduğunu, meydana gelen kaza sonrasında yapılan eksperraporuna göre araçta 16.500,00 TL zarar oluştuğunu ve söz konusu zararın 08.10.2010 tarihindesigortalıya ödendiğini belirterek, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davalı idarenin 2/8 kusurnispetine isabet eden 4.125,00 TL zarar bedelinin ödeme tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte davalıidareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 1.maddesinde, Kanunun amacının karayollarında can vemal güvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri belirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanunun trafikle ilgili kuralları, şartları,hak ve yükümlülükleri bunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki vesorumluluk, çalışma usulleri ile diğer hükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı; 10.maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmanın gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymak ve yerişaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu belirtilmiştir.Öte yandan 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 günlü Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren6099 sayılı Yasanın 14. maddesiyle değişik 110. maddesinde “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamukuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumlulukdavaları, adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasınıönlemez. Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”; Geçici 21. maddesinde de “BuKanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiği tarihten önce idariyargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalara uygulanmaz” denilmiştir.2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye HukukMahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyenAnayasa Mahkemesi, şu gerekçesi ile anılan kuralı Anayasaya aykırı görmemiş ve iptal istemini oybirliğiyle reddetmiştir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere,
tarihsel gelişime paralel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayrımına gidilmemiş ve idariuyuşmazlıkların çözümünde idare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genelolarak idare hukuku alanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargıgörevli olacaktır. Bu durumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargınıngörevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemek olanaklıdeğildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü, haklı nedenve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir. İtiraz konusu kural,trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askeri hizmete ilişkin olmasınaveya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargı kollarında görülmekte olan2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görüleceğini öngörmektedir.İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi, askeri idari yargı, idari yargı veya adliyargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolu belirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgiliolarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı tür davaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarakdavaların görülmesi ve çözümlenmesinin hızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklıkılındığı ve bunun söz konusu davaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamuyararına yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridiüzerindeki araç trafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle, itirazkonusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” (Any.Mah.nin 26.12.2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararı; R.G. 27.3.2014, Sayı: 28954, s.136-147.)Anayasa’nın 158 inci maddesinin son fıkrasında “ Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir. AnayasaMahkemesi’nin yukarıda gerekçesine yer verilen kararı, yasa koyucunun idari yargının görevine giren birkonuyu adli yargının görevine verebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanunun 110 uncu maddesinin birincifıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tüm sorumluluk davalarının adli yargıda görülmesidüzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariyle görev konusunda verilmiş birkarardır ve Anayasa’nın 158 inci maddesi uyarınca, başta Mahkememiz olmak üzere diğer yargı organlarıbakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir.Bu durumda, 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can vemal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacakönlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunlarınuygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışmausullerini kapsadığı, dolayısıyla meydana gelen zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargıyerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Erzurum1.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Erzurum1.Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 16.05.2013 gün ve E:2012/707, K:2013/476 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 29.12.2014 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanSerdarÖZGÜLDÜR
ÜyeAliÇOLAK
ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞÜyeBahriAYDOĞAN
ÜyeAyhanAKARSUÜyeNurdaneTOPUZ
ÜyeMehmetAKBULUT