T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2015 / 448
KARAR NO : 2015 / 453
KARAR TR
: 1.6.2015 ÖZET : Davacılar tarafından, davalı kurumdaöğretmen olarak çalışan dava dışı üçüncü kişinindavranışı nedeni ile uğradıkları zararların davalıidareden tazmini istemi ile açtıkları davanın, zararaneden olan davranışın dava dışı üçüncü kişininkişisel kusurundan kaynaklanması ve bu itibarlaidarenin sorumluluğu ile eylem arasındaki illiyetbağının kesilmesi nedenleri ile; özel hukukhükümlerine göre ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesinin gerektiği hk.
K A R A R Davacılar
:Kendi adlarına asaleten, oğulları E.A.’ya velayeten Z.A.&F.A.Vekili
:Av. E.Ö.Davalı
:Milli Eğitim Bakanlığı O L A Y
: Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkillerinin oğlu Emirhan’ın Ayancık İnönüİlköğretim Okulu’nda öğrenci olduğunu, 11.01.2013 tarihinde beden eğitimi dersinde masa tenisi oynamak için birarkadaşı ile birlikte tenis masalarının olduğu alana gittiğini, bu sırada masa tenisi oynamakta olan, okul Beden EğitimiÖğretmeni Ahmet Demirhan’ın oğlu Deniz Demirhan’a; “Siz çok uzun zamandır oynuyorsunuz, izin verin de biraz bizoynayalım” dediğini, Deniz Demirhan’ın kabul etmeyerek oynamaya devam etmesi üzerine okulda öğretmen olarakgörevli Bülent Çakır’a durumu ilettiklerini, Bülent Çakır’ın da Deniz Demirhan ve arkadaşını uyararak, arkadaşlarınınoynamasına da müsaade etmeleri ikazında bulunduğunu, bunun üzerine Deniz Demirhan ile arkadaşının masayı terkederek gittiklerini, arkasından Deniz Demirhan’ın babası ve okul beden eğitimi öğretmeni olan Ahmet Demirhan’ın olayyerine gelerek Emirhan’ın boğazını sıktığını ve “kimse benim oğluma dallama, şerefsiz diyemez” dediğini ve Emirhan’ıduvara vurduğunu, olay nedeni ile Emirhan’ın basit şekilde yaralandığını ve psikolojisinin bozulduğunu, eğitim yılıortasında okul değiştirmek zorunda kaldığını, Emirhan’ın gerek fiziksel ve gerekse psikolojik tedavisi için masraf yapanailesinin, bu olaylar nedeni ile işletmekte oldukları restorandaki işlerini de aksatmak zorunda kaldıklarını, bu şekildemaddi ve manevi zarara uğradıklarını belirterek; fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydı ile 2250.00 TL maddi ve8.000 TL manevi zararın 07.01.2014 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsil edilmesine kararverilmesi istemi ile adli yargı yerinde dava açmıştır.Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesi; 07.01.2015 gün ve 2015/3 Esas, 2015/9 Karar sayılı kararında aynen;“Olayımızda Ayancık İnönü İlköğretim Okulu'nda öğretmen olarak görev yapan Ahmet Demirhan'ın yine aynı okuldaöğrenci olan Emirhan AKSU'yu darp etmesi, hakarette bulunması sonucu oluşan zarar nedeniyle tazminat talepedilmektedir. Bu haliyle olay kamu görevlisinin görevi sırasında ve görevle ilgili olarak işlediği kusuruna dayanmaktadır.Olayın hizmet kusurundan kaynaklandığı Yargıtay temyiz incelemesinden geçerek kesinleşen Ayancık Asliye HukukMahkemesinin 2014/4 esas sayılı dosyası ile de sabittir. Hizmet kusurundan kaynaklanan davalarda idari yargı görevlidirve yargı yolu kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle mahkemece yargılamanın her aşamasında dikkate alınmalıdır.”şeklindeki gerekçesi ile davanın görev nedeni ile reddine karar vermiş, verilen karar taraflarca temyiz edilmeksizin karara şerh edildiği üzere 04.02.2015 tarihinde kesinleşmiştir.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargıda dava açmıştır.Samsun 1. İdare Mahkemesi; 08.04.2015 gün ve 2015/394 Esas sayılı kararında aynen; “Olayda, Sinop ili,Ayancık ilçesi, inönü ilköğretim Okulu'nda öğretmen olarak görev Lapan Ahmet Demirhan'ın, davacıların oğlu EmirhanAksu'ya, aynı okulda öğrenci olan oğlu Deniz Demirhan ile masa tenisi sırası yüzünden aralarında çıkan tartışmaöğrenmesi üzerine, bir anlık sinir ile şiddet uyguladığı, anılan davranışın, adı geçen öğretmenin kamu görevini ifa etmesisırasında ve öğretmen olarak yetkisini kullanırken sergilediği bir davranış olmadığı, Emirhan Aksu'nun kamu hukukunatabi bir görevle ilgili olarak uğradığı bir zararın bulunmadığı anlaşılmakta olup, bu nedenle uyuşmazlığın, idari yargınıngörev alanına giren idari işlem, idari eylem ve idari sözleşme kapsamında değerlendirilmesine hukuken olanakbulunmamaktadır.Bu durumda, dava dosyası içerisinde yer alan bilgiler ile yukarıda metnine yer verilen mevzuat hükümlerininbirlikte değerlendirilmesinden, öğretmen Ahmet Demirhan'ın, kamu görevlisi olarak görevini ifası sırasında ve okuldayürüttüğü görevine ilişkin bir fiilinin ve eyleminin bulunmadığı, yaşanılan şiddet olayının tamamen Ahmet Demirhan'ınkişisel kusurundan ve haksız fiilinden doğduğu anlaşıldığından, Ahmet Demirhan'ın haksız fiili nedeniyle uğranıldığı iddiaedilen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün adli yargının görev alanına girdiğisonucuna ulaşılmıştır.” şeklindeki gerekçesi ile Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesi’nin de aynı konuya ilişkin olarak idari
yargının görevli olduğu yönünde verdiği karara dayalı olarak, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesi'nebaşvurulmasına, işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesi'nce karar verilmesine değin ertelenmesine karar vermiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Eyüp SabriBAYDAR, Ali ÇOLAK, Nurdane TOPUZ, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Ayhan AKARSU, Mehmet AKBULUT ’unkatılımlarıyla yapılan 1.6.2015 günlü toplantısında:
l-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, idariyargı dosyası ile birlikte adli yargı dosyası da temin edilmek sureti ile 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesinde öngörülenşekilde başvurulduğu ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasındadoğan görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Birgül YİĞİT’in, davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN’un davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, Milli Eğitim Bakanlığı’na bağlı Ayacık İnönü İlk Öğretim Okulu’nda beden eğitimi öğretmeni olarak görevyapan Ahmet Demirhan’ın, 11.01.2013 tarihinde kendi oğluna hakaret ettiği gerekçesi ile Emirhan Aksu’yu darp etmesinedeniyle, davacıların uğradığı maddi ve manevi zararın davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemi ile açılmıştır.Dosya kapsamında bulunan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, dava konusu olay ile ilgili olarak SinopValiliği, İl Milli Eğitim Müdürlüğü Eğitim Denetmenleri Başkanlığı tarafından Ahmet Demirhan hakkında soruşturmabaşlatıldığı, neticesinde hazırlanan 27.03.2013 gün ve 76603158-663.07/19 sayılı raporda; “Beden Eğitimi ÖğretmeniAhmet DEMİRHAN'ın; mağdur öğrencinin kendi ifadesi, tanık öğrenci ifadeleri ve kamera kaydı görüntüsündenöğrencisi Emirhan AKSU'ya karşı "dayak, tokat atma. dövme veya darp etme" eylemini gerçekleştirmediği; ancaköğrenciyi kameraların çekim alanı dışına çekerek, "yakadan yapışma, itekleme, silkeleme, sarsma, kulaktan çekme,yüzüne bastırma " vb. eylemlerini gerçekleştirdiği, olaya tanık öğrencilerin ifadeleri, kamera kaydı görüntüsü ve işgöremezlik raporundan Beden Eğitimi Öğretmeni Ahmet DEMİRHAN'ın kaba muamele ve kaba lisan kullandığıanlaşıldığından: İlimiz Ayancık İlçesi İnönü Ortaokul Beden Eğitimi Öğretmeni Ahmet DEMİRHAN hakkında;DİSİPLİN YÖNÜNDEN : 1702 Sayılı Kanunun 20/3 maddesi uyarınca "İHTAR" ile tecziyesine “ karar verildiği, adli,idari ve mali yönden ise işlem tayinine gerek olmadığına karar verildiği tespit edilmiştir.Yine Ahmet Demirhan hakkında, aynı olaya ilişkin olarak davacılar tarafından yapılan şikayet üzerine basityaralama suçundan başlatılan cezai soruşturma neticesinde, Ayancık Sulh Ceza Mahkemesi’nin; 16.12.2013 gün ve2013/14 Esas, 2013/461 Karar sayılı kararı ile Ahmet Demirhan’ın üzerine atılı suçun subuta erdiğine karar verilerek,hakkında 150 gün karşılığı 3000.00 TL adli para cezasına hükmedilmiş, verilen kararın açıklanması 5271 sayılıKanun’un 231. Maddesi gereğince geriye bırakılmış ve yapılan itirazın reddi üzerine 07.01.2014 tarihinde kesinleşmiştir.Anayasa``nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kuralına yer verilmiş; 129. maddesinin beşinci fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerininyetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunungösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiş; 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 13. maddesinde de, kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı, bugörevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları ve kurumun genel hükümlere göresorumlu personele rücu hakkının saklı olduğu hükme bağlanmıştır.
Bu düzenlemelerle, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken kusurlu davrandıklarındanbahisle haklı ya da haksız olarak yargı mercileri önüne çıkarılmasını önlemek ve kamu hizmetinin sekteye uğratılmadanyürütülmesini sağlamak suretiyle kamu düzenini korumak amaçlanmış; aynı zamanda, zarara uğrayan kişi bakımından,memurlar veya diğer kamu görevlilerine oranla ödeme gücü daha yüksek olan bir sorumlu (idare) muhatap kılınmıştır.Buna göre, kural olarak, kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullandığı sırada doğan zararın giderilmesiistemiyle, görev kusurunu kapsayan hizmet kusuru esasına dayanılarak, idari yargıda ve ancak idare aleyhine davaaçılabilecek; yargı yerince tazminle yükümlü tutulması halinde idare, ilgili yasa kurallarının gösterdiği şekil ve şartlarauygun olarak, sorumlu personeline rücu edebilecektir. Ancak, kamu görevlilerince görevleri sırasında gerçekleştirilen işlem ya da eylemler sırasında, ağır kişisel kusurile hareket edilmiş olması ve bu kusurun hizmet kusurundan ayrılabilir nitelikte bulunması durumlarında, hizmet kusuru vezarara konu olay arasındaki illiyet bağı kesileceğinden, kamu görevlisinin yukarıda belirtilen Anayasal ve yasalkorumadan yararlanması ve kamu görevlisine karşı şahsi kusuruna dayanılarak açılan davanın, 2577 sayılı Kanunçerçevesinde idari yargı yerinde görülmesi mümkün olmayacaktır.Belirtilen durum karşısında, Ayancık İnönü İlk Öğretim Okulu beden eğitimi öğretmeni olarak görev yapan davadışı Ahmet Demirhan hakkında, aynı okulda öğrenci olarak bulunan Emirhan Aksu’yu darp etmesi şeklindeki eyleminedeniyle yapılan ceza yargılaması sonucunda mahkumiyetine karar verildiği ve itiraz üzerine verilen kararın 17.01.2014tarihinde kesinleştiği, davacının suç teşkil eden eylemlerinin kamu görevi sırasında gerçekleşmiş olsa bile kamu hizmetininbir gereği olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla davacının ağır kişisel kusuruna dayalı eylemi sonucuidarenin hizmet kusuru ile dava konusu olay arasındaki illiyet bağının kesildiği ve bu nedenle davanın haksız fiillere özgüözel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.Açıklanan nedenlerle, Samsun 1. İdare Mahkemesi’nin başvurusunun kabulü ile Ayancık Asliye HukukMahkemesi’nin görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Samsun 1.İdareMahkemesi’nce yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, Ayancık Asliye Hukuk Mahkemesi’nin 07.01.2015 gün ve2015/3 Esas, 2015/9 Karar sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 1.6.2015 günündeÜyelerden Eyüp Sabri BAYDAR ile Nurdane TOPUZ’un KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİNOLARAK karar verildi.
Başkan
Serdar
ÖZGÜLDÜRÜyeEyüp Sabri BAYDAR
ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞ
Üye
Ali
ÇOLAK
ÜyeAyhanAKARSU
Üye Nurdane
TOPUZ
Üye Mehmet AKBULUT