T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS NO
: 2015 / 943
KARAR NO
: 2015 / 963
KARAR TR : 28.12.2015ÖZET: Davacının maliki olduğu taşınmaz üzerinekurulu 7 katlı binanın kamulaştırma sonrası yıkımçalışmalarında kamulaştırılan kısımlarının dışındakalan kısımlarının da yıkıldığı, yıkım süresinin uzunsürmesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığı,bunun yanında baz istasyonunun gelirinden demahrum kalındığı iddiaları ile uğranıldığı ilerisürülen maddi tazminatın ödenmesine kararverilmesi istemiyle açılan davanın; sözkonusueylemin idarenin plan ve proje kapsamındayürüttüğü kamu hizmetinin ifası sırasındagerçekleşmesi karşısında İDARİ YARGIYERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı
: S.Y.
Vekili
: Av. O.S.Davalı
: Mardin ValiliğiVekili
: Av. Z.O.Ç.
(Adli Yargıda) O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde; “Müvekkilimiz, Mardin İli, Merkez İlçesi birinci caddemevkiinde kain, 112 Ada, 16 Parsel sayılı taşınmazın tamamının malikidir.Söz konusu taşınmaz daha evvelden 7 katlı olup 7.katının üstünde su deposu, asansör odası ve iki adet bazistasyonu kulübesi bulunmaktaydı.Söz konusu taşınmaz Mardin ilinde yürütülmekte olan Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında kamulaştırılmaişlemine tabi tutulmuş davalı kurum ile müvekkilimiz tarafından yapılan uzlaşma görüşmelerinde taşınmazın üstten ikikatının yıkımı ile su deposu ve baz istasyonunda davalı kuruma hibe edilmesi sonucunda 600.000 TL üzerinden tapuyadevredilmiştir. Uzlaşma görüşmelerinde söz konusu taşınmazın üstten 2 katının devri konusunda anlaşma sağlanmışolmasına rağmen taşınmazın 7. katının tapuda kayıtlı olmamasından mütevellit 5 ve 6. katlar kamulaştırma şerhi olaraktapuya geçmiştir.Tapu kaydında taşınmazın 5. ve 6. katlarının davalı kurum adına şerh edilmesi sonrasında başlayan yıkımçalışmalarında 5, 6 ve 7. katın tamamı yıkılmış olup bununla da kalmayıp 4 katında yarısının yıkılması devam ederkenmüvekkilimizce yapılan itirazlar sonucunda yıkım işlemi sonlandırılmıştır.Yapılan yıkım işlemleri sonucunda müvekkilimizin haksızlığa uğramış olmasından sonra davalı kuruma yapılanbaşvuruda yıkım işleminin Hukuksuz olduğu ve sehven işlemlerde hata yapıldığı ortaya çıkmış olup, söz konusu taşınmazile ilgili kamulaştırma işlemi yapılmaksın 4. katının da yıkıldığı beyan edilmiştir.Bilindiği gibi 4650 sayılı Kamulaştırma Kanunu Hakkında değişiklik yapılması hakkında kanunun 19 maddesi vedevamı maddelerinde Kamulaştırma İşlemlerinin Tapuya kayıtlı olmayan taşınmazlar içinde yapılabileceğinin belirttiğiaşikardır.Dava konusu taşınmazın 7. katı tapuya kayıtlı olmadığı halde kamulaştırma bedeli ödenmeksizin yıkılmıştır. (Ekfotoğraflar) Ayrıca yıkılan 4. kattın kamulaştırmaya ilişkin uzlaşma kapsamının dışında olduğu tartışma götürmez birgerçektir.Sonuç olarak 2 kat yıkımı için uzlaşılmasına rağmen toplamda 4 kat yıkılarak kamulaştırmasız bir şekildemüvekkilimizin mülkiyet hakkına halel getirilmiştir.Müvekkilimize dava konusu yer için yıkılan yerin haksız yıkılmasından doğan zararların tevdii dışında söz konusuyerin yıkım işlemlerinin geç tamamlanması sonucu 3 yıllık zaman zarfında oluşan muhtemel kira gelirlerinden de mahrumkalmıştır. Bu 3 yıllık kira gelirlerinin bilirkişi tarafından hesaplanarak ödenmesi gerekmektedir.Dava konusu taşınmazın bulunduğu yerin Mardin birinci cadde oluşu, Ticaret merkezleri ile Sit alanı içindekiTarihi yapılara yakın oluşu, müvekkilimize ait taşınmazın oldukça yüksek bir bedele sahip olduğu ortadadır.Butaşınmazların daha başkaca yerlerdeki emsal kamulaştırılmış yerler ile aynı yere yakın taşınmazların Gayrimenkulcinsinden Emsal değerinin kıyaslanmasında değerinin oldukça yüksek olmasından dolayı bu yere ödenecek tazminatta buhususun dikkate alınması gerekir.Dava konusu taşınmazın zemin ve birinci katında bulunan değişik metrekarelerde 20 adet işyerinin 3 yıllıkmahrum kalınan kira geliri ile, taşınmazın diğer katlarında bulunan toplam 7 dairenin kira gelirleri ve daha evvelde terastabulunan ve yıkım sonrası kullandırılacak olan baz istasyonlarına ait 3 yıllık kira geliri taşınmazın fazladan yıkımı ve yıkımıngecikmesi ve taşınmazın tarafımıza teslimi ertelendiğinden taşınmazın kullanamama durumu sonucunda; müvekkilimizekonomik bedelinden mahrum kalınmıştır.Bu sebeple ilgili taşınmazın yıkımı ve istifade edilememesinden dolayı buralarınekonomik menfaatlerinden müvekkilimiz faydalanamamış ve büyük bir zarara uğramıştır.
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıkladığımız nedenlerle,
Mardin
İli, Merkez İlçesi birinci cadde mevkiinde kain, 112 Ada, 16 Parsel sayılı taşınmazın 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu hükümleri kıyasen uygulanarak tespit edilecek değerin tam ve kesin olarak belirlenebilmesininmümkün olduğu anda arttırılmak üzere fazlaya ilişkin haklarımız saklı kalmak koşulu ile kamulaştırmasız el atma karşılığıher kat için ayrı ayrı 50.000 TL toplam 100.000 TL bedelin ayrıca mahrum kalınan işyeri, daire ve baz istasyonlarınınmahrum kalınan kira gelirleri için 20.000 TL genel toplamda 120.000 TL’nin tarihinden itibaren işleyecek faizi ile birliktedavalı idareden tahsiline, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin karşı tarafa yükletilmesine karar verilmesini müvekkilimizadına saygıyla talep ederiz.” demek suretiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.Mardin 2.Asliye Hukuk Mahkemesi: 07.05.2013 tarih ve E:2012/428, K:2013/238 sayılı kararında özetle;“...taraflar arasında Mardin Kentsel Dönüşüm Projesinin uygulanması kapsamında bir anlaşma sağlandığı, anlaşmayagöre davacının maliki olduğu dava konusu taşınmazın iki katının kamulaştırılarak yıkılmasına karar verildiği, bu doğrultudatapuda devir işlemlerinin yapıldığı, ancak davalı kurumun anlaşma kapsamında olmayan bir katı yıktığı anlaşılmaktadır.Davacı tarafın talebi oluşan bu zararın giderilmesine ilişkindir. Davacı taraf, dava dilekçesinde taleplerini kamulaştırmasızel atmadan kaynaklı tazminat talebi olarak nitelendirmiştir. Ancak davalı kurumun faaliyetleri Mardin Kentsel DönüşümProjesi kapsamında gerçekleşen eylemlerdir. Bu doğrultuda davalı kurumun çevre düzenlemesi yapmak amacıyla davacıile anlaşmış, ne var ki anlaşmanın dışına çıkılarak fazladan bir kat yıkılmıştır. Olayın idarenin kamu görevi doğrultusundayürüttüğü faaliyet sonrasında yaşandığı açıktır. 2577 Sayılı Yasanın 2/b maddesine göre, idari eylem ve işlemlerdendolayı kişisel hakları doğrudan zarar görenler tarafından açılan tam yargı davalarında idare mahkemeleri görevlidir.”şeklindeki gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, taraflarca temyiz talebinde bulunulmaması üzerinekarar kesinleşmiştir.Davacı vekili süresi içerisinde aynı istemle yeninden idari yargı yerinde dava açmıştır.Mardin idare Mahkemesi: 15.04.2015 gün ve E:2013/1481 sayılı gönderme kararında özetle; “Bakılan davadadavacıya ait Mardin İli, Merkez 1.caddede bulunan 112 Ada, 16 parsel sayılı taşınmaz üzerine kurulu 7 katlı binanın, 5.ve 6. Katının kamulaştırılmasına karar verildiği, buna ilişkin olarak davacı ile Valilik arasında tarihsiz bir anlaşma metniimzalandığı, bu katlara ilişkin olarak muayyen bedelin 600.000,00 TL olarak kararlaştırıldığı, her ne kadar davacıya aitbina fiili olarak 7 katlı ise de 7. katın ruhsatsız olduğu ve ara kararla gönderilen bilgi ve belgelerden anlaşılacağı üzeredavacı tarafından 7. Katın yıkılıp temizlendiği, bununla birlikte taraflar arasında imzalanan tarihsiz anlaşmadakamulaştırılan 5. ve 6. Katın yıkım şekli, yıkımın kimin tarafından gerçekleştirileceği, ne zaman başlayıp ne zamanbitirileceği, yıkım çalışmaları devam etmekte iken binanın alt katında bulunan ve boş vaziyette bırakılacak dükkanlarailişkin kira geliri kaybının ne şekilde karşılanacağı ya da kaybın kamulaştırma bedeline dahil olup olmadığı hususlarındaherhangi bir düzenlemenin yer almadığı, bundan dolayı iddia edildiği gibi bir zarar varsa bu zararın tazmininin yinearalarında yapılan bu anlaşmaya göre, anlaşmada hüküm bulunmaması durumunda ise Borçlar Kanunu uyarıncasözleşmelerin yorumlanmasıyla çözüme kavuşturulabilecek bir anlaşmazlık olduğu, dolayısıyla kamulaştırma işlemlerindendoğan bir zarar olmadığı açıktır.Öte yandan usulüne uygun olarak alınmış bir kamulaştırma kararı olmaksızın binanın 4. Katının bir kısmının da 5.ve 6. Katlarla birlikte yıkıldığı dava dosyası içeriğinden anlaşılmakta olup, idarece herhangi bir ayni hakka müdahaledebulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıylaaçılacak müdahalenin men’i ve meydana gelen zararın tazmini davalarının mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksızfiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmişbulunduğu göz önüne alındığında, söz konusu olayda idarenin yıkım esnasında bu faaliyetin dışına çıkılarak davacınınmaliki bulunduğu evine bir müdahalede bulunulduğu ve bu müdahale neticesinde de bir zarar meydana geldiği iddiasıylaaçılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerekmektedir.Bu durumda açılan davanın, idarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak kurulmuş birişleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak 2577 sayılı idariYargılama Usulü Kanununun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olmayıp, müdahalenin men'i (el atmanınönlenmesi), müdahaleyi oluşturan kısımların kal’i ile yıkıntıların kaldırılması ile gelirlerine ilişkin olarak da, tarafların özgüriradesiyle ve özel hukuk hükümlerine göre imzaladıkları anlaşmanın yorumlanmasından kaynaklanan ve bunların doğalsonucu olan tazminat istemine ilişkin olduğu sonucuna varılmış olup, davanın adli yargı düzeninde yer alan bir dava türüolması nedenleriyle uyuşmazlığın adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.” demek suretiyle 2247sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca dava dosyasının adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’negönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilene kadar ertelenmesine karar vermiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Serdar ÖZGÜLDÜR’ün Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK,Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 28.12.2015 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27.maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; adli veidari yargı yerleri arasında 2247 sayılı yasa’nın 19.maddesinde öngörülen biçimde görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının, son görevsizlik kararını veren mahkemece, adli yargı dosyası da temin edilmek suretiyle UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığınınesasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim İsmail SARI’nın, davanın çözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Uğurtan ALTUN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacının maliki olduğu Mardin ili, Merkez ilçesi, Birinci Caddede bulunan 112 ada, 16 parsel sayılı
taşınmaz üzerine kurulu 7 katlı binanın kamulaştırma sonrası yıkım çalışmalarında kamulaştırılan kısımlarının dışında kalankısımlarının da yıkıldığı, yıkım süresinin uzun sürmesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığı, bunun yanında bazistasyonunun gelirinden de mahrum kalındığı iddiaları ile uğranılan zarara karşılık toplam 120.000,00-TL Madditazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle açılmıştır.Dosya kapsamında yapılan incelemede, davaya konu bina tapu kaydına göre 6 katlı kargir binadır. MardinValiliği İdare Kurulu’nun 24.11.2010 ve 9.2.2011 tarihli kararları ile davacının da taşınmazının bulunduğu binalarhakkında “kamu yararı kararı” alınmıştır. Mardin Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü bünyesinde Valilik Makamının 11.2.2011 tarihli Olur’u ile “KamuYararı Kararı alınan taşınmazların ekli listede durumu belirtilen şekliyle kamulaştırma bedellerinin tespit edilmek üzereaşağıda adı ve soyadı yazılı bulunan personelden Uzlaştırma Komisyonu oluşturulmasına” karar verilmiştir.Bu komisyon ile davacıya ait bina ile ilgili olarak “…112 ada 16 nolu parselde bulunan altı katlı kargirapartmanın 5. Ve 6. Katlarının yıkımı ve kamulaştırılması çalışmaları çerçevesinde, aşağıda belirtilen fiyatlar üzerindetaşınmaz sahibi ile uzlaşma sağlanmıştır” şeklinde rapor tutulmuştur.Mardin 2. Asliye Hukuk Mahkemesi tarafından 14.2.2013 tarihinde keşif icra edildiği, yapılan keşif tutanağınagöre “ yapılan incelemede dava konusu olan taşınmasın halen 4 kat olduğu, ilk iki katın pasaj niteliğinde olduğu, toplam20 adet dükkan bulunduğu, bu dükkanların faal olmadığı, 3. katın da faal olmadığı, 4. Katın çatısının yıkıldığı, tavanınaçık olduğu görüldü” hususları belirtilmiştir.İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeninhukuka aykırı olduğu nedeniyle iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılacak davalar ile idarenin aynı plan veprojeye göre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımısırasında kişilere verdiği zararların tazmini istemiyle idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları muhtel olanlartarafından açılacak davaların görüm ve çözümünün, iptal ve tam yargı davaları kapsamında yargısal denetimi yapan idariyargı yerine ait olduğu; idarece herhangi bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmazakamulaştırmasız el atıldığı veya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men’i ve meydanagelen zararın tazmini davalarının ise, mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre adli yargı yerinde çözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır.Dava dilekçesinde, davacının maliki olduğu Mardin ili, Merkez ilçesi, Birinci Caddede bulunan 112 ada, 16parsel sayılı tapınmaz üzerine kurulu 7 katlı binanın kamulaştırma sonrası yıkım çalışmalarında kamulaştırılan kısımlarınındışında kalan kısımlarının da yıkıldığı, yıkım süresinin uzun sürmesi nedeniyle kira gelirinden mahrum kalındığı, bununyanında baz istasyonunun gelirinden de mahrum kalındığı iddiaları ile uğranılan zarara karşılık toplam 120.000,00-TLMaddi tazminatın dava tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte ödenmesine hükmedilmesi istemiyle davaaçılmıştır. Bu bağlamda, söz konusu olayda, dosya kapsamındaki idare ile yapılan yazışmalardan da anlaşıldığı üzere,idarenin plan ve proje dâhilinde olan, Mardin Valiliği İdare Kurulu tarafından alınan Kamu Yararı Kararı kapsamındayapılan çalışma sırasında davacının binasının zarar gördüğü iddia edilmiştir.6098 sayılı Borçlar Kanununun 49. ve müteakip maddelerinde haksız fiilden doğan davalar, 4721 sayılı TürkMedeni Kanunun 683. maddesinde ise el atmanın önlenmesi davaları düzenlenmiştir. Bu tür davaların adli yargıdüzeninde yer aldığı tartışmasızdır.Öte yandan, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi içinyapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.Bu durumda açılan davanın, idarenin plan ve proje kapsamında yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetineilişkin olarak kurulmuş bir işleme karşı ya da bu nitelikteki işlem ve eyleminden doğan zararların tazminine yönelik olarak2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 2/1. maddesinde belirtilen dava türlerinden olması nedenleriyleuyuşmazlığın İdari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunduğundan, Mardin İdareMahkemesinin başvurusunun reddine karar verilmesi gerekmiştir.SONUÇ: Davanın çözümünde İDARİ YARGI YERİNİN görevli olduğuna, bu nedenle Mardin İdareMahkemesince yapılan BAŞVURUNUN REDDİNE, 28.12.2015 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi. BaşkanSerdarÖZGÜLDÜR ÜyeAliÇOLAK
ÜyeSüleyman HilmiAYDIN ÜyeYusuf ZiyaattinCENİK
ÜyeMehmetAKBULUT ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞ
ÜyeYükselDOĞAN