T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS
NO : 2016/482
KARAR
NO : 2016/617
KARAR
TR : 26.12.2016ÖZET : Davacıların tedavi için gittikleri AtatürkÜniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Doktortarafından hakarete uğradıkları gerekçesiyle manevitazminatın davalı idarece tazmini istemiyle açılan davanın,ADLİ YARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacılar
: 1- B.Ç.
2- Ö.Ç.Vekili
: Av. K.Y.Davalı
: Atatürk Üniversitesi RektörlüğüVekili
: Av. A.Y.G.
O L A Y
: Davacılar vekili dava dilekçelerinde özetle; müvekkillerinin 07/04/2013 günü AtatürkÜniversitesi Tıp Fakültesi Araştırma Hastanesine muayene için başvurduklarını, gerek duyulması üzerine ultrason çekimiiçin radyoloji bölümüne yönlendirildiğini, müvekkili Ö.'ün o tarihte hamile olup düşük yapmak üzere olduğunu, müvekkiliÖ.'ün davalı kurum çalışanı olan Ç.A.'e muayene olduğu esnada doktorun sert tavırları son derece hassas olanmüvekkilinin doktora yavaş olması hususunda kendisini uyarmasına neden olduğunu, doktorun aynı tavırları devamedince taraflar arasında tartışma çıktığını, zaman sonra taraflar arasında geçen sözlü münakaşanın doktorun hakaretlerinedönüştüğünü, müvekkillerinin şikayeti üzerinde doktorun ceza mahkemesinde yargılandığını ve cezalandırıldığını, doktorile aynı hastanede görev yapmakta olan müvekkili B.'ın uğramış olduğu hakaretler nedeniyle personel önünde rencideolduğunu, haksız ve mesnetsiz fiil nedeniyle cezalandırılan doktorun eylemi nedeniyle davalının müvekkili B. ve müvekkiliÖ. lehine ayrı ayrı 2.500,00 TL toplam 5.000,00 TL manevi tazminata mahkum edilmesine karar verilmesini talepederek adli yargı yerinde dava açmıştır.ERZURUM 2. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.10.2014 gün ve 2014/573, K:2014/963 sayı ile, davalıüniversite bünyesinde görevli doktorun muayene esnasında davacılara yönelik eylemi nedeniyle davacıların varsa manevizararlarını dava dışı doktorun bağlı olduğu idare aleyhine idari yargıda açacakları davayla talep etmeleri gerekeceği, buhususun Anayasanın 129/5 ve 657 sayılı yasanın 13. maddesinde de belirtilmiş olduğu; bu nedenle davanın idari yargıyerinde açılması gerektiği anlaşılmakla yargı yolu bakımından mahkemenin görevsizliği nedeniyle dava dilekçesininreddine karar vermek gerektiği gerekçesiyle davanın yargı yolu bakımından reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir.
Davacılar vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.
Erzurum 2. İdare Mahkemesi: 26.6.2015 gün v e E:2015/125, K:2015/774 sayı ile, 2577 sayılı Kanunun13'üncü maddesi uyarınca idarenin eylemlerinden kaynaklanan tam yargı davalarında zararın ve eylemin birlikteöğrenildiği tarihten itibaren bir yıl içinde idareye başvurulması ve reddi veya 60 gün içinde cevap verilmeyerekreddedilmiş sayılması halinde de takip eden 60 gün içinde dava açılması gerekmekte olup; 7.4.2012 tarihindegerçekleşen eylem nedeniyle anılan kanun hükümleri uyarınca en geç 7.4.2013 tarihine kadar idareye başvurulması vebunun üzerine dava açılması gerekirken bu süreler geçtikten çok sonra ilk olarak Erzurum 2'nci Asliye HukukMahkemesi'nde dava açma tarihi olan 30.06.2014 tarihinde açıldığı kabul edilen davanın süresinde olmadığı gerekçesiyledavanın süre aşımı nedeniyle reddine karar vermiş, bu karara davacılar vekilince itiraz edilmiştir.Erzurum Bölge İdare Mahkemesi: 29.9.2015 gün ve E:2015/951, K:2015/874 sayı ile, davacı tarafındanuğranıldığı ileri sürülen zararın, hakaret olayı ile ilgili olarak Ç.A. hakkında açılan davada Erzurum 2'nci Sulh CezaMahkemesi'nin 21.05.2014 günlü, E:2014/l85, K:2014/463 sayılı kararıyla adı geçenin hakaret eyleminin sabit olduğubelirtilerek adli para cezasıyla cezalandırılmasına karar verilmesi üzerine kesin olarak ortaya çıktığı dikkate alındığında,davacının 2577 sayılı Yasanın yukarıda belirtilen 13.maddesinde öngörülen bir yıllık süre içinde açtığı davanın süresindeolduğu sonuç ve kanaatine ulaşıldığı, bu durumda, Mahkemece uyuşmazlığın esası incelenmek suretiyle bir kararverilmesi gerekirken, davanın süre yönünden reddi yolunda verilen kararda hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyleitirazın kabulüne kararın bozulmasına, yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine geri gönderilmesine kararvermiştir.Erzurum 2. İdare Mahkemesi: 18.12.2015 gün v e E:2015/1354, K:2015/1329 sayı ile, her ne kadar davalıidarede doktor olarak görev yapan Ç.A.'ün davacılara hakaret ettiği sabit olduğundan adı geçeni istihdam eden davalıidare tarafından davacılara manevi tazminat ödenmesi gerekmekle birlikte, verilen ceza mahkemesi kararında eyleminşikayetçinin haksız fiiline tepki olarak gerçekleştirdiğinin belirtilmesi, yine dosya kapsamındaki alınan ifadeler sonucunda
hakaretlerin karşılıklı olması ve davacılardan B.Ç.'nin adı geçeni iterek düşürmesi hususlarının manevi tazminatın miktarıbelirlenirken dikkate alınması gerekeceğinden sonuç olarak davacıların her biri için 500,00- TL olmak üzere toplam1.000,00- TL manevi tazminatın ödenmesi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, dava konusu manevi tazminattalebinin davacılardan her biri için 500,00- TL olmak üzere 1.000,00.-TL'ye ilişkin kısmı yönünden davanın kabulüne,bunu aşan kısım yönünden davanın reddine karar vermiş, davalı idare vekilince karara itiraz edilmiştir.
Erzurum Bölge İdare Mahkemesi: 31.3.2016 gün v e E:2016/423, K:2016/397 sayı ile, Dava dosyasında yeralan tüm bilgi ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde; bakılan davanın idarenin hizmet kusurundan dolayı açılan tam yargıdavası niteliğinde olmayıp, davacıların 07.04.2012 tarihinde tedavi için gittikleri Atatürk Üniversitesi Tıp FakültesiHastanesi'nde Dr. Ç.A. tarafından hakarete uğradıklarından bahisle kişisel kusur nedeniyle açılan tazminat davası olduğu,davanın Atatürk Üniversitesi Rektörlüğü'ne karşı açılmış olmasının da davanın niteliğini değiştirmeyeceğinin anlaşılmasıkarşısında, davanın görüm ve çözümünde Adli Yargının görevli olduğu sonucuna varıldığı; bu durumda, Erzurum 2. İdareMahkemesi'nin 2015/1354 esas sayılı dosyasında açılan bu davanın, Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesi'nde açılandavada verilen görevsizlik kararı üzerine açıldığının anlaşılması karşısında, Mahkemece, davada görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvuruda bulunulması ve işin incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin ertelenmesi gerekirken, işin esasına girilerek karar verilmesinde hukuki isabet görülmediği gerekçesiyleitirazın kabulüne, Erzurum 2. İdare Mahkemesi'nce verilen 18/12/2015 gün ve E:2015/1354, K:2015/1329 sayılıkararının bozulmasına karar vermiştir.
ERZURUM 2. İDARE MAHKEMESİ: 13.7.2016 gün v e E:2016/652 sayı ile, Anayasanın 129/5. maddesigereğince memurların ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırken meydana gelen zararlara ilişkin davaların idarealeyhine dava açılabilmesinin, eylemin hizmet kusurundan kaynaklanmış olması koşuluna bağlı bulunması karşısında; davadilekçesinde sıralanan maddi olgularda manevi tazminat konusunun salt kişisel kusura dayanılması nedeniyle davanın adliyargı yerinde çözümlenmesi gerektiği gerekçesiyle mahkemelerinin görevsizliğine, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesi’ninKuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesi uyarınca, görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi’ne gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK, YusufZiyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 26.12.2016 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınMahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.I-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idariyargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacıların tedavi için gittikleri Atatürk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde Dr. Ç.A. tarafındanhakarete uğradıkları gerekçesiyle 5.000,00-TL manevi tazminatın davalı idarece tazminine karar verilmesi istemiyleaçılmıştır.Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kuralına yer verilmiş; 129. maddesinin beşinci fıkrasında, memurlar ve diğer kamu görevlilerininyetkilerini kullanırken işledikleri kusurlardan doğan tazminat davalarının, kendilerine rücu edilmek kaydıyla ve kanunungösterdiği şekil ve şartlara uygun olarak, ancak idare aleyhine açılabileceğine işaret edilmiş; 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununun 13. maddesinde de, kişilerin kamu hukukuna tabi görevlerle ilgili olarak uğradıkları zararlardan dolayı, bugörevleri yerine getiren personel aleyhine değil, ilgili kurum aleyhine dava açacakları ve kurumun genel hükümlere göresorumlu personele rücu hakkının saklı olduğu hükme bağlanmıştır.Dava dosyasının incelenmesinden; davacıların 07.04.2012 tarihinde tedavi için gittikleri Atatürk Üniversitesi TıpFakültesi Hastanesi'nde Dr.Ç.A. tarafından hakarete uğradıklarından bahisle yaptıkları şikayet üzerine Dr.Ç.A. hakkındaaçılan davada Erzurum 2. Sulh Ceza Mahkemesi'nin 21.05.2014 günlü, E:2014/185, K:2014/463 sayılı kararıyla adıgeçenin hakaret eyleminin sabit olduğu belirtilerek adli para cezasıyla cezalandırılmasına ve hükmün açıklanmasının geribırakılmasına karar verildiği anlaşılmaktadır.Yukarıda sözüedilen mevzuat hükümleri uyarınca, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin yetkilerini kullanırkenkusurlu davrandıklarından bahisle haklı ya da haksız olarak yargı mercileri önüne çıkarılmasını önlemek ve kamuhizmetinin sekteye uğratılmadan yürütülmesini sağlamak suretiyle kamu düzenini korumak amaçlanmış; aynı zamanda,zarara uğrayan kişi bakımından, memurlar veya diğer kamu görevlilerine oranla ödeme gücü daha yüksek olan birsorumlu (idare) muhatap kılınmıştır.Buna göre, kural olarak, kamu görevlisinin görev ve yetkilerini kullandığı sırada doğan zararın giderilmesiistemiyle, görev kusurunu kapsayan hizmet kusuru esasına dayanılarak, idari yargıda ve ancak idare aleyhine davaaçılabilecek; yargı yerince tazminle yükümlü tutulması halinde idare, ilgili yasa kurallarının gösterdiği şekil ve şartlarauygun olarak, sorumlu personeline rücu edebilecektir. Ancak, kamu görevlilerince görevleri sırasında gerçekleştirilen işlem ya da eylemler sırasında, ağır kişisel kusurile hareket edilmiş olması ve bu kusurun hizmet kusurundan ayrılabilir nitelikte bulunması durumlarında, hizmet kusuru vezarara konu olay arasındaki illiyet bağı kesileceğinden, kamu görevlisinin yukarıda belirtilen Anayasal ve yasalkorumadan yararlanması ve kamu görevlisine karşı şahsi kusuruna dayanılarak açılan davanın, 2577 sayılı Kanun
çerçevesinde idari yargı yerinde görülmesi mümkün olmayacaktır.Belirtilen durum karşısında, suç teşkil eden eylemler kamu görevi sırasında gerçekleşmiş olsa bile kamuhizmetinin bir gereği olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, bu itibarla ağır kişisel kusura dayalı eylem sonucuidarenin hizmet kusuru ile dava konusu olay arasındaki illiyet bağının kesildiği ve bu nedenle davanın haksız fiillere özgüözel hukuk hükümleri çerçevesinde adli yargı yerinde görülmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.Belirtilen nedenlerle, Erzurum 2. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüyle, Erzurum 2. Asliye HukukMahkemesince verilen görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.S O N U Ç
: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, Erzurum 2. İdare MahkemesininBAŞVURUSUNUN KABULÜYLE, Erzurum 2. Asliye Hukuk Mahkemesince verilen 23.10.2014 gün ve 2014/573,K:2014/963 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.12.2016 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi. BaşkanNuriNECİPOĞLU
ÜyeAliÇOLAK
ÜyeSüleyman HilmiAYDINÜyeYusuf ZiyaattinCENİK
ÜyeMehmetAKBULUTÜyeAlaittin AliÖĞÜŞ
ÜyeYükselDOĞAN