T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS
NO : 2016/501
KARAR
NO : 2016/623
KARAR
TR : 26.12.2016 ÖZET : Davalı idare ile davacı arasında imzalananbayilik sözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenenbayilik ruhsatının; 18 yaşından küçüklere oyunoynatıldığından bahisle, Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği'nin 24. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendiuyarınca, iptaline ilişkin işlemin iptali istemiyle açılandavanın İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk.
K A R A R Davacı
: E.C.K.Vekili
: Av. H.A.Davalı
: Spor Toto Teşkilat BaşkanlığıVekilleri
: Av. H.Ş., Av.S.N.S. O L A Y: Davacı vekili dilekçesinde özetle; Konya İli, Ereğli İlçesi, İnönü Mahallesi, Ar İlhami Bey İşhanı,No:42/2 adresinde faaliyet gösteren müvekkili adına kayıtlı işyerinde, Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli veMüşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi uyarınca, 18 yaşındanküçüklere oyun oynatıldığından bahisle 121601 numaralı bayilik ruhsatının iptal edilmesine ilişkin 14.02.2014 günlü30875700-110.05/301 sayılı işlemin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.KONYA 2.İDARE MAHKEMESİ; 6.11.2014 gün ve E:2014/1355, K:2014/1082 sayı ile, “(…) 7258 sayılıFutbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun 1. maddesinde, futbolve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şans oyunlarını düzenleme hak ve yetkisininGençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne ait olduğu, 2. maddesinin birinci fıkrasında, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğününfutbol ve diğer spor müsabakalarına dayalı olarak sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şans oyunlarını düzenleme hakve yetkisini, kendisine bağlı, Spor Toto Teşkilat Başkanlığı eliyle kullanacağı ve yürüteceği, Teşkilat Başkanlığının sözkonusu yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebileceği veya mal vehizmet satın alma yoluna gidebileceği hükme bağlanmıştır.28.2.2009 tarih ve 27155 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliğinin 15. maddesinin 1. fıkrasında, sabit bayilik ruhsatıverilen gerçek veya tüzel kişiler ile Teşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemek üzere süreli sabit bayilik sözleşmesiyapılacağı kurala bağlanmış; aynı Yönetmeliğin 24. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendinde, 18 yaşından küçüklere oyunoynatılması veya ikramiye ödenmesi halinde bayilik ruhsatının iptal edileceği düzenlenmiştir.Dosyanın incelenmesinden, yukarda belirtilen Yasa ve Yönetmelik hükümleri uyarınca davalı idare ile davacıarasında 13.04.2006 tarihinde imzalanan spor toto bayilik sözleşmesi uyarınca, Konya İli, Ereğli İlçesi, İnönü Mahallesi,Ar İlhami Bey İşhanı, No:42/2 adresinde spor toto bayiliği yapmak üzere aynı tarih ve 121601 bayi numaralı bayilikruhsatı verildiği, ancak davacıya ait işyerinde yukarıda anılan yönetmeliğin 24. maddesinin 1. fıkrasının (i) bendi uyarınca18 yaşından küçüklere oyun oynatıldığından bahisle 121601 ruhsat numaralı bayilik ruhsatının yetkisinin 14.02.2014günlü 30875700-110.05/301 sayılı davalı idare işlemiyle tek taraflı olarak iptal edildiği, bakılmakta olan davada buişlemin iptalinin istenildiği anlaşılmaktadır.İdarenin, davacı ile yapmış olduğu bayilik sözleşmesinin, idari sözleşme niteliği taşımayıp, idarenin özel hukukalanında gerçekleştirdiği bir hukuksal işlem olduğu ve bu ilişkiden doğan hakların kullanılmasına ve takibine ilişkindavaların da özel hukuk hükümleri çerçevesinde çözümlenmesi gerekeceği dikkate alındığında, taraflar arasındaimzalanan sözleşmenin uygulanmasından kaynaklanan işbu uyuşmazlığın görüm ve çözümü adli yargının görevindebulunmaktadır.Nitekim, 'Danıştay İDDK’nm 30.09.2013 günlü E:2010/2420, K2013/2552 sayılı kararı ile Danıştay OnuncuDairesinin 20.03.2014 günlü E:2014/889, K2014/1696 ve 02.06.2014 günlü E:2011/2231, K:2014/3693 sayılı kararıda bu yöndedir.Açıklanan nedenlerle; davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” karar vermiş, bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.Davacı vekili aynı istemle, bu kez adli yargı yerinde dava açmıştır.ANKARA 2.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ; 4.6.2015 gün ve E:2014/698, K:2015/249 sayı ile, “(…)Dosya kapsamı incelendiğinde; idarenin tek yanlı irade ile kamu gücüne dayanarak bayilik sözleşmesini uygulamasındandoğan bir uyuşmazlığın giderilmesi için açılan davada, Uyuşmazlık Mahkemesinin 17/11/2008 tarih ve 2008/7 E.2008/279 K. sayılı kararında da kabul edildiği gibi, İdare Mahkemesi görevli olduğundan mahkememizin görevsizliğisebebiyle dava dilekçesinin reddi ve bu kararın kesinleşmesi halinde görevli mahkemenin tayini için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesi kararı verilmesi gerekmiştir.HÜKÜM:1-Uyuşmazlık mahkemesinin emsal kararlarına göre İdari Yargının görevli olduğu kanaatine varıldığındanmahkememizin görevsizliği sebebiyle dava dilekçesin reddine, kararın kesinleşmesi halinde Adli Yargı ve İdari Yargıarasında olumsuz görev uyuşmazlığı ortaya çıktığından görevli mahkemenin tayin edilebilmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesi Başkanlığına gönderilmesine…” karar vermiş; bu karar temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.Davacı vekilinin talebi doğrultusunda, olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosya Mahkememizegönderilmiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE :Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler: Ali ÇOLAK,Yusuf Ziyaattin CENİK, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN, Mehmet AKBULUT ve Yüksel DOĞAN’ınkatılımlarıyla yapılan 26.12.2016 günlü toplantısında;
l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Olay kısmında belirtildiği üzere, tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davada; idari yargı yerince adli yargıyerinin görevli olduğu gerekçesiyle verilmiş ve kesinleşmiş bir görevsizlik kararı bulunmakta olup, bunun üzerine kendinegelen davayı inceleyen adli yargı yerinin sahip olduğu seçenekler ile verdiği karar bakımından bir değerlendirme yapılmasıgerekmektedir.1- 2247 sayılı Yasa’nın 14. maddesinde yer alan, “Olumsuz görev uyuşmazlığının bulunduğunun ilerisürülebilmesi için adli, idari veya askeri yargı mercilerinden en az ikisinin tarafları, konusu ve sebebi aynı olan davadakendilerini görevsiz görmeleri ve bu yolda verdikleri kararların kesin veya kesinleşmiş olması gerekir.Bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi, ancak davanın taraflarınca ve ceza davalarında ise ayrıca ilgili makamlarcaileri sürülebilir” hükmüne göre, idare mahkemesinin kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine adli yargı yerince de görevsizlikkararı verilmesi ve bu kararın kesinleşmesi halinde, olumsuz görev uyuşmazlığı doğmuş olacak; hukuk alanında doğmuşbulunan bu uyuşmazlığın giderilmesi istemi ise, ancak davanın taraflarınca ileri sürülebilecektir.2- 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesindeki “Adli, idari, askeri yargı mercilerinden birisinin kesin veyakesinleşmiş görevsizlik kararı üzerine kendine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargımercii davada görevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini Uyuşmazlık Mahkemesinin kararvermesine değin erteler.” hükmüne göre ise, adli yargı yeri, davaya bakma görevinin daha önce görevsizlik kararı verenidari yargı yerine ait olduğunu belirten gerekçeli bir karar ile doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağınasahiptir. Şu kadar ki, başvuru kararının, görev konusunda Uyuşmazlık Mahkemesi’nce karar verilmesine değin işinincelenmesinin ertelenmesi hususunu da ihtiva etmesi gerekir.Yasakoyucu, 14. maddeye göre hukuk alanında olumsuz görev uyuşmazlığı doğması halinde her iki yargımerciince işten el çekilmiş olduğundan başvurma iradesini davanın taraflarına bırakmış iken, bu yönteme nazaran dahakısa zamanda çözüme ulaşılmasını amaçladığı 19. madde ile, daha önce görevsizlik kararı veren yargı merciinden sonradavayı inceleyen yargı merciine, işten el çekmeden doğrudan Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurma olanağını tanımıştır.Olayda, adli yargı yerince, öncelikle görevsizlik kararı verilmekle birlikte, bununla yetinilmemiş ve görevlimerciin belirtilmesi için re’sen Uyuşmazlık Mahkemesi’ne başvurulmasına da karar verilmiştir.Bu haliyle, Ankara 2.Asliye Hukuk Mahkemesi’nce re’sen yapılan başvuru, 2247 sayılı Yasa’da öngörülenyönteme uymamaktadır.Ancak, adli ve idari yargı yerleri arasında olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli yargı dosyasının, davacıvekilinin görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderilmesi istemine ilişkin dilekçesiile birlikte son görevsizlik kararını veren Mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği; Başkanlık yazısıyla, idariyargı kararının kesinleşme durumunu gösteren onaylı bir örneğinin Mahkemesinden istenildiği ve sonuçta usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in davanın çözümünde idari yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davalı idare ile davacı arasında imzalanan bayilik sözleşmesi kapsamında davacı adına düzenlenen121601 numaralı bayilik ruhsatının; 18 yaşından küçüklere oyun oynatıldığından bahisle Spor Müsabakalarına DayalıSabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarıncaiptaline ilişkin 14.02.2014 günlü 30875700-110.05/301 olur/sayılı işlemin iptali istemiyle açılmıştır.Dava konusuna ilişkin mevzuat hükümleri incelendiğinde; 3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel MüdürlüğününTeşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun’un 1. maddesine göre, Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğü, Başbakanlığa bağlı vetüzelkişiliğe sahip bir kamu kurumu iken; aynı Kanunun 4. maddesine göre Genel Müdürlüğe bağlı bir birim olan SporToto Teşkilat Başkanlığının tüzelkişiliğinin bulunmadığı; Kanunun 2. maddesinin mülga (i) bendi uyarınca, Türkiye'dedüzenlenecek futbol ve diğer spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahisler ile şans oyunlarınındüzenlenmesi ve yürütülmesi yetki ve görevinin Genel Müdürlüğe ait olduğu; Genel Müdürlüğün bu yetkisini, 7258 sayılıFutbol ve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun’un 2. maddesi uyarıncaSpor Toto Teşkilat Başkanlığı kanalı ile kullandığı; Başkanlığın ise kendisine ait olan bu faaliyetini, sözleşme imzaladığıve bayilik ruhsatı verdiği bayileri aracılığı ile yürüttüğü görülmekte iken; 08.06.2011tarih, 27958-Mük. Sayılı Resmi Gazetede yayınlanarak yürürlüğe giren 638 No.lu “Gençlik veSpor Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname” ile Gençlik ve Spor Bakanlığınınkuruluş, görev, yetki ve sorumlulukları düzenlenmiş; Kararnamenin 31. maddesinin 1.fıkrasında; 21/5/1986 tarihli ve3289 sayılı Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunda ve diğer mevzuatta gençlikhizmetleriyle ilgili olarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Bakanlığa, spor hizmetleriyle ilgiliolarak Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış olan atıfların Spor Genel Müdürlüğüne yapılmış sayılacağı;2.fıkrasının c bendinde (3289 sayılı Kanunun) 2 nci maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinin yürürlükten kaldırıldığı; çbendi ile; 4 üncü maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendinin "e) Uluslararası Organizasyonlar Dairesi Başkanlığı" şeklindedeğiştirildiği ve aynı maddede yer alan "Bağlı Birimler: Spor Toto Teşkilat Başkanlığı" ibaresinin yürürlükten kaldırıldığı;Kararnamenin 31. maddesinin 6.fıkrasının a bendinde; 29/4/1959 tarihli ve 7258 sayılı Futbol ve Diğer SporMüsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanunun; 1 inci maddesinin birinci fıkrasının birincicümlesinin "Yurtiçinde ve yurtdışında spor müsabakaları üzerine sabit ihtimalli ve müşterek bahis oyunlarını oynatmaküzere, Gençlik ve Spor Bakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı kurulmuştur." şeklindedeğiştirildiği; Kararnamenin “Düzenleyici İşlemler” başlıklı Geçici 1. maddesinde; bu Kanun Hükmünde Kararnameninuygulanmasına ilişkin düzenlemelerin, bir yıl içinde yürürlüğe konulacağı, bu düzenlemeler yürürlüğe girinceye kadarmevcut düzenlemelerin bu Kanun Hükmünde Kararnameye aykırı olmayan hükümlerinin uygulanmasına devamolunacağı; Geçici 9.maddesinde; Gençlik ve Spor Genel Müdürlüğünün, Spor Toto Teşkilat Başkanlığının iş ve işlemlerinedeniyle taraf olduğu her türlü davalar ve icra takipleri ile sair hukukî ihtilaflardaki aktif ve pasif husumet ehliyetinin, buKanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğü tarihinde, başka herhangi bir işleme gerek kalmaksızın Spor Toto TeşkilatBaşkanlığına devredilmiş sayılacağı hükümlerine yer verilmiştir.638 No.lu Kanun Hükmünde Kararname ile yapılan değişiklikler de dikkate alındığında; 7528 sayılı “Futbolve Diğer Spor Müsabakalarında Bahis ve Şans Oyunları Düzenlenmesi Hakkında Kanun” 2.maddesinde; TeşkilatBaşkanlığının yetkisini bizzat kullanabileceği gibi kısmen veya tamamen özel hukuk tüzel kişilerine devredebileceği veyamal ve hizmet satın alma yoluna gidebileceği belirtilmiş; Yurt içinde ve yurt dışında yapılan her türlü spor müsabakasıüzerine yurt içinde ve yurt dışında spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenlemek, denetim ve gözetimi altındadüzenletmek, bunlara ilişkin her türlü izni vermek ve sözleşmeyi yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarına yönelikmevzuata aykırı iş ve eylemlerin önlenmesi için gerekli denetimleri yapmak, faaliyetlerde bulunmak ve tedbirleri almak;spora dayalı bahis ve şans oyunlarının kamu yararına ve sosyal amaçlara uygun olarak düzenlenmesi ve gelişmesinisağlayacak politikalar belirlemek ve uygulamak; izinsiz olarak spora dayalı bahis ve şans oyunları düzenleyen, başbayilikveya bayilik faaliyetinde bulunan veya kurallara aykırı hareket eden gerçek ve tüzel kişilere uygulanacak yaptırımlara
ilişkin esasları belirlemek ve bunlar hakkında gerekli yasal işlemleri yapmak; spora dayalı bahis ve şans oyunlarıdüzenleme faaliyetinin gelişmesini sağlayacak tedbirleri almak ve bu konuda yapılması gerekli düzenlemeleri Gençlik veSpor Bakanlığına önermek Teşkilat Başkanlığının görev ve yetkileri arasında sayılmış; aynı maddede, TeşkilatBaşkanlığının spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi ve düzenletilmesinde tek yetkili olduğu; Gençlik veSpor Bakanlığının izin veya onayıyla spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesi, denetim ve gözetimi altındadüzenletilmesi, oynatılması, gerekli altyapı ve organizasyonun sağlanması ve yürütülmesi için gerçek ve tüzel kişilerlesözleşme yapabileceği ifade edilmiş; spora dayalı bahis ve şans oyunlarının düzenlenmesine ilişkin kararları almanın,bayiliklerin nerede kurulacağını ve sayısını tespit etmenin, bayilere verilecek komisyon ve teşvik primi oranlarını tespitetmenin Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri arasında olduğu hükümlerine yer verilmiştir.3289 ve 7258 sayılı Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve 28.02.2009 tarih ve 27155 sayılı ResmiGazetede yayımlanan “Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları UygulamaYönetmeliği”nin spor müsabakalarına dayalı olarak düzenlenecek sabit ihtimalli ve müşterek bahislerin oynatılmasını,oyun çeşitlerini, bu oyunlara ait kupon kabul ve değerlendirme işlemlerini, dağıtılacak ikramiye ile sabit, gezici ve sanalortam bayilerine ilişkin esaslar ile uygulama şekil ve şartlarını kapsadığı belirtilmiş; “Bayilik ruhsatı” başlıklı 14.maddesinde; “Sabit bayilik faaliyetinin yapılabilmesi için Teşkilattan ruhsat alınması zorunlu olup, bayilik faaliyetindebulunması uygun görülenlere bayilik ruhsatı verilir. Ruhsat verildiği tarihten itibaren Teşkilatça iptal edildiği tarihe kadarbaşka bir işleme gerek olmaksızın geçerlidir. Ancak, Teşkilat tarafından gerekli görülen hallerde ruhsat yenilenebilir veyavize edilebilir.”;“Sabit bayilik sözleşmesi” başlıklı 15. maddesinde; “(1) Sabit bayilik ruhsatı verilen gerçek veya tüzel kişiler ileTeşkilat arasında süresi 10 yılı geçmemek üzere süreli sabit bayilik sözleşmesi yapılır.(2) Sabit bayilik sözleşmesi ruhsatın geçerli olduğu sürece yürürlükte kalır, ruhsatın iptali halinde başkaca birişleme gerek olmaksızın kendiliğinden feshedilmiş sayılır.(3) Teşkilatça gerekli görülen durumlarda sabit bayilik sözleşmesi yenilenebilir.(4) Sabit bayilik ruhsatı vermeye ve bu bayiler ile sözleşme yapmaya Teşkilat Başkanı yetkilidir. TeşkilatBaşkanı bu yetkisini alt birimlere devredebilir.(5) Sabit bayilikler tüzel kişilere birden fazla olarak ve 16 ncı maddede belirtilen kriterler dahilinde verilebilir.Bu durumda verilen bayiliklerin her türlü hukuki ve cezai sorumluluğu bu tüzel kişiye aittir.”; denilmiş;Yönetmeliğin 16.maddesinde “Sabit bayilik ruhsatı verilmesi şartları”, 17.maddesinde “Bayilerin işyerlerindearanılacak asgari nitelikler”,18.maddesinde “Sabit bayiliklerin verilmesinde izlenecek yöntem”, 19.maddesinde “Sabitbayilik teminatı”, 20.maddesinde “Sabit bayi komisyonu ve ikramiye ödeme primi oranı” 21.maddesinde “Sabit bayiininadres değişikliği”, 22.maddesinde “Sabit bayiliğin devredilmesi”, 23.maddesinde “Sabit bayilik faaliyetinin sürekliliği veyürütülmesi” ne ilişkin düzenlemelere yer verilmiş;“Sabit bayilik ruhsatının iptali” başlığını taşıyan 24.maddede ise “(1) Aşağıda belirtilen hallerde bayilik ruhsatı,Teşkilat tarafından tek taraflı olarak ve herhangi bir bildirim süresine uyulmaksızın iptal edilir:a) Gerçek kişi bayiinin ölmesi halinde mirasçılarından altmış gün içinde bayilik ruhsatı talebinde bulunulmaması,b) Bayilik ruhsatını haiz olan şirketin iflas etmesi,c) İzinli süreler ve mücbir sebepler dışında, her ne sebeple olursa olsun bayiinin bir takvim yılı içerisinde, izinsiztoplam on beş gün oyun oynatmaması,ç) Teşkilatın izni olmaksızın, işyerinde Teşkilata ait olmayan oyunlar oynatması,d) Teşkilat tarafından her bayi için belirlenen haftalık hasılat limitinin üzerinde oyun oynatılması,e) Oyun bedellerinin kayıt dışı olarak bayiinin kendi nam ve hesabına tahsil edilmesi,f) Yetkisi dahilindeki ikramiye ödeme taleplerini geri çevirmesi, g) Bayi olabilme şartlarından herhangi birini kaybetmesi veya ruhsat verildikten sonra bu şartlardan herhangibirine sahip olmadığının anlaşılması,ğ) Teşkilatın itibarını zedeleyecek veya Teşkilata olan güvenin sarsılmasına neden olacak davranış, yayın veyafaaliyetlerde bulunulması, Teşkilat tarafından verilen talimat ve kurallara riayet edilmemesi,h) Teşkilatın veya Başbayiinin yetkili personellerine fiili saldırı, hakaret ve tehditte bulunulması,ı) Teşkilat veya Başbayiinin mallarına kasıtlı zarar verilmesi,i) 18 yaşından küçüklere oyun oynatılması veya ikramiye ödenmesi,j) Yılbaşından itibaren dörder aylık periyotlardaki asgari haftalık satış hasılatı ortalamasının Yönetim Kuruluncabelirlenen limitin altında olması,k) Teşkilattan yazılı izin almadan adresini değiştirmesi veya bayiliği devretmesi,l) Teşkilata ait olan oyun hasılatlarının işlemiş yasal faiziyle birlikte veya gecikme cezalarının tamamının yatırmatarihinden itibaren en geç on beş gün içinde ödenmemesi,m) Teşkilata ait olan oyun hasılatının bir takvim yılı içerisinde beş kez geç ödenmesi,n) Güncellenen teminat miktarının süresinde tamamlanmaması,o) Süreli teminat mektuplarının süresi dolmadan en geç on gün önce yenilenmemesi,ö) Yasa dışı bahis oynatılması, oynatılmasına aracılık edilmesi, bunlara yer veya imkan sağlanması veya bunlarınreklam ve tanıtımın yapılması,p) Haklı bir gerekçe olmadan bilet iptal edilmesi, iptal edilen biletlerin bir yıl süresince saklanmaması veya iptaledilen biletlerin talep tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde Teşkilata teslim edilmemesi,r) Oyunları, Teşkilat tarafından belirlenen değerinden fazla bedelle oynatması,s) Borç mukabili veya kredi kartıyla ya da kredili hesaptan oyun bedelini tahsil etmek suretiyle oyunoynatılması,(2) Teşkilat tarafından bayilik ruhsatı iptal edilenlere yeniden bayilik ruhsatı verilmez.” hükmü yer almıştır.Öte yandan, Spor Toto Teşkilat Müdürlüğü ile davacı arasında 13.04.2006 tarihinde, 121601 Numaralı SporToto Bayilik Sözleşmesi imzalanmıştır.Söz konusu Sözleşmenin 2. maddesinin (a) bendinde, 7258 sayılı Futbol Müsabakalarında Müşterek BahislerTertibi Hakkında Kanun, Futbol Müsabakalarında Müşterek Bahisler Tüzüğü, Futbolda Müşterek Bahis OyunlarıUygulama Yönetmeliği ve bunlara ait tebliğler ve talimatların, bu sözleşmenin vazgeçilmez parçası olduğu, bunlarınbayilere ait hükümlerine, bayiinin aynen uymakla yükümlü bulunduğu; Bayiinin Teşkilatın ve Başbayiinin re’sen vereceğitalimatlara, mevcut veya değişebilecek Yönetmelik vb. düzenlemelere uymayı peşinen kabul edeceği, (h) bendinde,bayinin 18 yaşından küçük çocuklara oyun oynatamayacağı ve ikramiye ödeyemeyeceği; 8.maddenin (b) bendinde, ödeme ile ilgili maddeler ve bayiinin başbayie karşı olan yükümlülükleri de dahil olmak üzere, bayi tarafından iş busözleşmenin maddelerine uyulmaması halinde bayilik ruhsatının Teşkilat tarafından ayrıca herhangi bir gerekçegösterilmeksizin iptal edileceği; (d) bendinde, bayilik ruhsatının herhangi bir sebeple iptali halinde sözleşmeninkendiliğinden feshedilmiş sayılacağı hükme bağlanmıştır.Uyuşmazlık konusu sözleşmenin hukuki niteliği incelendiğinde;İdare, özel hukuk kişileri gibi özel hukuk sözleşmeleri yapabildiği gibi; kamusal yetkisinin verdiği üstünlük veayrıcalıklara dayanarak konusu, hüküm ve koşulları bakımından özel hukuk sözleşmelerinden farklı olan sözleşmeler de
yapabilir. İdare hukuku esaslarına tabi bulunan bu sözleşmeler “idari sözleşme” olarak adlandırılırlar. İdarenin, genelehliyetini kullanarak, sözleşme serbestisi ve tarafların eşitliği gözetilerek gerçekleştirdiği sözleşmelerin tamamen özelhukuk hükümlerine tabi olması ve dolayısıyla bunların yargısal denetiminin adli yargı yerince yapılmasına karşılık, 2577sayılı Yasa’nın idari dava türlerinin sayıldığı 2/1-c maddesinde belirtildiği üzere, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesiamacıyla ve kamusal nitelikte üstün hak ve yetkilere dayanarak yaptığı idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların görümve çözümünde ise, idari yargı yerleri görevli bulunmaktadır.Anılan düzenlemeler uyarınca, müşterek bahisler ile şans oyunları düzenleme hak ve yetkisi, Gençlik ve SporBakanlığına bağlı, tüzel kişiliği haiz Spor Toto Teşkilat Başkanlığı’na ait olduğuna ve bu hak, bir sözleşme ile bayilikruhsatı alma koşullarını taşıyanlara devredilebildiğine göre, buna ilişkin bayilik sözleşmesinin, bir genel hizmetinyürütülmesi için yapılan idari sözleşme olduğu açıktır.Olayda, davacıya ait 121601numaralı bayilik ruhsatının Spor Müsabakalarına Dayalı Sabit İhtimalli veMüşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği'nin 24. Maddesinin birinci fıkrasının (i) bendi uyarınca, 18 yaşındanküçüklere oyun oynatıldığından bahisle iptaline ilişkin 14.02.2014 günlü, 30875700-110.05/301 sayılı işlemin iptaliistemiyle görülmekte olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Bu durumda, idarece, kamu gücüne dayanılarak tek yanlı düzenlenen bayilik sözleşmesinde yer alanyaptırımların uygulanmasına ilişkin işlemin iptali isteminden doğan uyuşmazlığın çözümünde, idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.Öte yandan, dava konusu işlemin, hem bayilik sözleşmesine, hem de Spor Müsabakalarına Dayalı Sabitİhtimalli ve Müşterek Bahis Oyunları Uygulama Yönetmeliği hükümleri uyarınca tesis edildiği; İdarenin sözleşmeyi anılanYönetmelik hükümleri uyarınca tek taraflı olarak iptal etme yetkisi göz önüne alındığında, sadece sözleşme hükümlerininuygulanmasından kaynaklanan bir uyuşmazlıktan söz etme olanağı da bulunmamaktadır.Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümünde idari yargı mercileri görevli olduğundan; Ankara 2.AsliyeHukuk Mahkemesinin yönteme aykırı başvurusunun kabulü ile, Konya 2. İdare Mahkemesince verilen görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.S O N U Ç
: Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Ankara 2.Asliye HukukMahkemesinin yönteme aykırı BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Konya 2. İdare Mahkemesince verilen 6.11.2014gün ve E:2014/1355, K:2014/1082 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26.12.2016 günündeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanNuriNECİPOĞLU ÜyeAliÇOLAK
ÜyeSüleyman HilmiAYDINÜyeYusuf ZiyaattinCENİK
ÜyeMehmetAKBULUTÜyeAlaittin AliÖĞÜŞ
ÜyeYükselDOĞAN