T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
HUKUK BÖLÜMÜ
ESAS
NO : 2017/770
KARAR NO : 2017/844
KARAR TR
: 25.12.2017
ÖZET: Davacı vekili tarafından, müvekkiline aittaşınmazın, tehlike arzetmesi nedeni ile davalıidarece yıkılmasına ilişkin eylemin, hukuka aykırıolduğu ve davacının bu eylem nedeni ile uğradığızararın davalı idareden tazmini gerektiği belirtilerekaçılan davanın, 2577 sayılı Kanun’un 2/1-b maddesigereğince İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk.
K A R A R Davacı
: M.K.Vekili
: Av. G.A.Davalı
: İncesu Belediye BaşkanlığıVekili
: Av. H.Ç. O L A Y
: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Kayseri İli, İncesu İlçesi, Bulgurcu Mahallesi, DereSokağı 52 ada, 17 parsel sayılı taşınmazın müvekkilinin adına tapuda kayıtlı olduğunu, taşınmaz üzerinde bulunan iki katlıevin davalı belediye tarafından yıkılarak üzerine park yapıldığını, dava konusu taşınmaz üzerindeki binanın iki katlı taşbina olup bu tür binaların Bayındırlık Bakanlığının genelgelerine göre 3.sınıf A grubu binalardan olduğunu, dava konusubinanın ve arsanın değerinin çok fazla olduğunu, bu aşamada 5.000,00-TL arsa değeri ile, 6.000,00-TL bina değerininileride bilirkişi raporuna göre ıslah edecekleri değer üzerinden, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla davatarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.İNCESU ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 23.1.2014 gün ve E:2012/67, K:2014/11 sayı ile, 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesi gereğince; İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudanmuhtel olanlar tarafından açılan davaların idari yargı yerinde tam yargı davası açılması gerektiği; bu nedenlerle davanınusul yönünden reddi ile mahkemelerinin görevsizliğine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Davacı vekili bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.KAYSERİ 1. İDARE MAHKEMESİ: 24.11.2017 gün ve E:2017/1352 sayı ile, davacının sahibi olduğu evinidari bir işleme dayalı olarak yıkıldığı konusunda dosyada herhangi bir bilgi veya belgenin bulunmadığı, bu haliyle sözkonusu evin yıkımından dolayı uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini isteminin haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerinegöre görüm ve çözümünün adlî yargı yerinin görevine girmekte olduğu; taşınmaza hukuka aykırı olarak el atılmasındankaynaklı tazminat talebinin çözümlenmesinin ise davaya konu taşınmazın imar planında dava tarihi itibariyle kısmen yolkısmen konut alanında kaldığının anlaşılması, adli yargı yerinde yapılan keşifte taşınmazın konut alanında kalan kısmına fiilibir müdahalenin söz konusu olmadığının ve yol alanında kalan kısmına fiilen el atıldığının tespit edilmiş olması karşısındayine haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümleri gereğince adli yargı yerinin görevine girdiği gerekçesiyle; 2247 SayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesinin 1. fıkrası uyarınca dosyanın görevlimerciin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir.
İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Nuri NECİPOĞLU’nun Başkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Suna TÜRE, Alaittin Ali ÖĞÜŞ, Süleyman Hilmi AYDIN ve Birgül KURT’un katılımlarıyla yapılan 25.12.2017 günlü toplantısında:l-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasınınMahkemece, ekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN’ın, davanın çözümünde idariyargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:
Dava; Kayseri İli, İncesu İlçesi, Bulgurcu Mahallesi, 52 ada, 17 parsel sayılı taşınmaz üzerindekidavacının sahibi olduğu evin davalı idare tarafından yıkılması ve taşınmaza hukuka aykırı olarak el atılması nedeniyleuğranıldığı ileri sürülen zarara karşılık 5.000,00 TL arsa değeri ve 6.000,00 TL bina değeri olmak üzere toplam11.000,00 TL tazminatın davalı idareden tahsiline karar verilmesi istemiyle açılmıştır.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun ‘Encümen’in görev yetkileri’ başlıklı 34. maddesinde; “Belediye encümeniningörev ve yetkileri şunlardır:a) Stratejik plân ve yıllık çalışma programı ile bütçe ve kesin hesabı inceleyip belediye meclisine görüş bildirmek.b) Yıllık çalışma programına alınan işlerle ilgili kamulaştırma kararlarını almak ve uygulamak.c) Öngörülmeyen giderler ödeneğinin harcama yerlerini belirlemek.d) Bütçede fonksiyonel sınıflandırmanın ikinci düzeyleri arasında aktarma yapmak.e) Kanunlarda öngörülen cezaları vermek.f) Vergi, resim ve harçlar dışında kalan dava konusu olan belediye uyuşmazlıklarının anlaşma ile tasfiyesine kararvermek.g) Taşınmaz mal satımına, trampasına ve tahsisine ilişkin meclis kararlarını uygulamak; süresi üç yılı geçmemeküzere kiralanmasına karar vermek.h) Umuma açık yerlerin açılış ve kapanış saatlerini belirlemek.i) Diğer kanunlarda belediye encümenine verilen görevleri yerine getirmek.” Şeklindeki düzenleme ile 5393 sayılıKanun dışında diğer Kanunlar ile verilen görevlerin de Belediye Encümeni tarafından yerine getirileceği düzenlenmiştir.3194 sayılı Kanun’un ‘Yıkılacak derecede tehlikeli yapılar:’ başlıklı 39. maddesinde; “Bir kısmı veya tamamınınyıkılacak derecede tehlikeli olduğu belediye veya valilik tarafından tespit edilen yapıların sahiplerine tehlike derecesinegöre bunun izalesi için belediye veya valilikçe on gün içinde tebligat yapılır.Yapı sahibinin bulunmaması halinde binanın içindekilere tebligat yapılır. Onlar da bulunmazsa tebligat varakasıtebliğ yerine kaim olmak üzere tehlikeli yapıya asılır ve keyfiyet muhtarla birlikte bir zabıtla tespit edilir.Tebligatı müteakip süresi içinde yapı sahibi tarafından tamir edilerek veya yıktırılarak tehlike ortadankaldırılmazsa bu işler belediye veya valilikçe yapılır ve masrafı % 20 fazlası ile yapı sahibinden tahsil edilir.Alakalının fakruhali tevsik olunursa masraf belediye veya valilikçe bütçesinden karşılanır. Tehlike durumu o yapıve civarının boşaltılmasını icab ettiriyorsa mahkeme kararına lüzum kalmaksızın zabıta marifetiyle derhal tahliye ettirilir.”denilmek sureti ile, belediye sınırları içinde yer alan ve varlığı kamu için tehlike arz eden binaların, Belediyelerceyapılacak tebligat üzerine gereğinin ilgilileri tarafından yerine getirilmemesi kaydı ile yıktırılabileceği düzenlenmiştir.
Aynı Kanunun ‘Kamunun selameti için alınması gereken tedbirler:’ başlıklı 40. maddesinde de “Arsalarda, evlerde ve sair yerlerde umumun sağlık ve selametini ihlal eden, şehircilik, estetik veya trafik bakımındanmahzurlu görülen enkaz veya birikintilerin, gürültü ve duman tevlideden tesislerin hususi mecra, lağım, çukur, kuyu;mağara ve benzerlerinin mahzurlarının giderilmesi ve bunların zuhuruna meydan verilmemesi ilgililere tebliğ edilir.Tebliğde belirtilen müddet içinde tebliğe riayet edilmediği takdirde belediye veya valilikçe mahzur giderilir;masrafı % 20 fazlasıyla arsa sahibinden alınır veya mahzur tevlit edenlerin faaliyeti durdurulur.” denilmek sureti ile yıkılanevlerin enkazları hakkında da düzenleme yapılmış ve bunların da ilgililerine gereği için yapılan tebligata rağmenkaldırılmaması halinde, belediye başkanlıkları tarafından kaldırılabileceği düzenlenmiştir.
3194 sayılı Yasanın yukarıda hükmü yazılı 39. maddesinde belirtilen sakıncaların, 5393 sayılı Yasa kapsamındaidarece giderilmesi için idareye kamu gücünü kullanma yetkisini tanımakta olup; bu yolda tesis edilen işlemin, idaridavaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari bir işlem olduğu tartışmasızdır.Dosyanın incelenmesinden; dava konusu Kayseri İli, İncesu İlçesi, Bulgurcu Mahallesi, 52 ada, 17 parsel sayılıtaşınmaz üzerinde belediye görevlilerince yapılan incelemede yıkılma tehlikesine karşılık önlemler alınması gerektiğinin;parsel içerisindeki binanın taşıyıcı sisteminin yer yer yıkılmış durumda olduğunun; pencere ve kapı kenarlarında büyükaşınmalar ve yapı genelinde göçmelerin bulunduğunun; bu yapının meskun mahal içerisinde kaldığının ve çocuklar içintehlike arzettiğinin; yapının atıl durumda olduğunun tespit edildiği; 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 39. maddesi gereğinceyapının tamamının yıkılacak derecede tehlikeli olduğu ve hafriyatının da mahalde yer alan vatandaşlar için tehlikeli olacağınedeniyle belediye görevlileri ve mahalle muhtarı tarafından yerinde yapılan inceleme sonucu tutanağa bağlandığı;davacının sahibi olduğu evin yıkılması ve taşınmaza hukuka aykırı olarak el atılması nedeniyle uğranıldığı ileri sürülenzararın tazmini istemiyle bakılan bu davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Anayasa’nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kurala bağlanmış; 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 2/1-b maddesinde, idari eylem veişlemlerden dolayı hakları ihlal edilenler tarafından açılan tam yargı davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır.Bu durumda, kamu hizmeti yürüten Belediyenin bu hizmeti yürüttüğü sırada verdiği zararın tazmini istemiyle açılandava, olayda kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, bu hizmetin yürütülmesindehizmet kusuru veya başka nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanmasını gerektirmektedir. Buhususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Yasa’nın 2/1-b maddesikapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yeri görevli bulunmaktadır. Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde idari yargının görevli olduğu dolayısıyla, Kayseri 1. İdareMahkemesinin başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N U Ç
: Davanın çözümünde İDARİ YARGININ görevli olduğuna, bu Kayseri 1. İdare Mahkemesinin24.11.2017 gün ve E:2017/1352 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 25.12.2017 gününde OY BİRLİĞİ İLEKESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanNuriNECİPOĞLU
ÜyeŞükrüBOZER
ÜyeAlaittin AliÖĞÜŞÜyeMehmetAKSU
ÜyeSüleyman HilmiAYDINÜyeSunaTÜRE
ÜyeBirgülKURT