T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ
ESAS NO
: 2020 / 576
KARAR NO : 2020 / 577
KARAR TR
: 26.10.2020ÖZET : Davacı şirketten talep edilen evsel katı atıktoplama ve taşıma ücretinin; özel hukuk hükümlerine tabiolan abonelik sözleşmesinden kaynaklandığıgözetildiğinde, söz konusu ücretin iptali/ davacı şirketinborçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemiyleaçılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesigerektiği hk. K A R A R
Davacı
: M.T.A. Ş.Vekilleri :(İdari Yargıda): Av. N.E., Av. S.K., Av. G. E.(Adli Yargıda) : Av.Ö. T.,Av. S. K.,
Av. S. E. H., Av.Vildan D. A.Davalı
: Süleymanpaşa Belediye BaşkanlığıVekilleri
: Av. S.T. A., Av.C.Y. O L A Y : Davacı vekili, dilekçesinde; müvekkili Şirket tarafından işletilen, Süleymanpaşa ilçesinde bulunanSatış mağazalarına ilişkin olarak, davalı Belediye tarafından düzenlenen 2018/01 sayılı, 03.07.2018 düzenleme tarihli,82.800,00-TL katı atık toplama ve taşıma ücreti, 14.904,00-TL KDV olmak üzere toplam 97.704,00-TL tutarlı birinciihbarnamenin kendilerine tebliğ olunduğunu; bu ihbarname ile müvekkil şirketten 2017 yılı 1. Dönem ve 1.Dönemine aitevsel katı atık toplama ve taşıma ücreti ve KDV adı altında bedel talep edildiğini; ihbarnamenin iptali istemiyle açtıklarıdavada Tekirdağ Vergi Mahkemesince, 17.07.2018 tarih, 2018/290 E. 2018/407 K. sayı ile, dava konusu ödemeemrinin "çöp toplama ve taşıma ücreti"ne ilişkin kısmının iptali ve "katma değer vergisi"ne ilişkin kısmının iptali için ayrıayrı davalar açılması gerektiği gerekçesiyle, dava dilekçesinin reddine karar verildiğini; kararın tebliği üzerine, davakonusu ödeme emrinin "çöp toplama ve taşıma ücreti"ne ilişkin kısmının iptali için bu davayı açtıklarını; davalı İdaretarafından 2017 yılı Evsel Katı Atık Ücretinin Belirlenmesi ile ilgili 07.06.2017 tarih ve 179 no.lu katı atık toplama,taşıma ve bertaraf ücretinin belirlenmesine ilişkin kararının iptali talebi ile davalı Süleymanpaşa Belediyesi aleyhineTekirdağ İdare Mahkemesi nezdinde 2018/964 E. sayılı dosyası üzerinden dava açıldığını, yargılamanın devam ettiğini; davalı idarenin Evsel Katı Atık Ücreti tarifesinin belirlendiği 2016 yılı meclis kararının mahkeme kararı ile iptal edildiğinive kararın kesinleştiğini; evsel katı atık ücretinin de hukuka aykırı olduğunu; belediyelerin, Katı Atık Toplama veBertaraf ücreti, Çöp İmha Tesisleri Hasılat payı, katı atık bertaraf ücreti, Katı atık bedeli gibi farklı isimler altında bedeltaleplerinin yasal olmadığını; katı atıkların toplanması Belediyelerin asli ve zorunlu kamusal görevleri arasındaolduğundan, ilgililerin isteği üzerine yapılmayan, bizzat kanunların Belediyelere verdiği kamusal bir görevin yerinegetirilmesine ilişkin olan bu hizmet ile ilgili olarak müvekkili şirket aleyhine Katı Atık Toplama ve Bertaraf ücreti adıaltında ücret talep edilemeyeceğini; Belediye Gelirleri Kanununun mükerrer 44. maddesinde "Belediye sınırları vemücavir alanlar içinde bulunan ve belediyelerin çevre temizlik hizmetlerinden yararlanan konut, iş yeri ve diğer şekillerdekullanılan binalar çevre temizlik vergisine tabidir." hükmünün yer aldığını, ayrıca Katı Atık Toplama ve Bertaraf ücreti adıaltında talepte bulunulmasının, bu açıdan da mevzuata aykırı olduğunu; diğer yandan. Çevre Kanununun 11. Maddesinedayanılarak Çevre Bakanlığı tarafından "Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Ve Bertaraf Tesisleri TarifelerininBelirlenmesine Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik" hazırlandığını, 27.10.2010 tarih ve 27742 sayılı ResmiGazetede yayınlanarak yürürlüğe girdiğini; dava konusu Vergi İhbarnamelerine dayanak meclis kararında belirtilentutar/tarifenin, işbu yönetmelik ve kılavuz hükümlerine aykırı olarak belirlendiğini; Yönetmeliğin 4/m maddesinde ücrettanımı yapıldığını, ücretin içerisinde çevre temizlik vergisinin de'“dâhil olduğunu, oysaki davalı idarenin, müvekkil şirkettenhem çevre temizlik vergisi talebinde bulunduğunu, hem Çevre Temizlik Vergisi hem de "Katı Atık Toplama ye Bertarafücreti ve KDVsi" adı altında ücret talep ettiğini; mevzuatta, verilen aynı hizmet için birden fazla bedel alınamayacağının açıkça düzenlendiğini; açıkça hukuka aykırı olan karar nedeniyle telafisi güç zararlarının oluşacağını ifade ederek;03.07.2018 düzenleme tarihli, 2018/01 sayılı, haksız ve hukuka aykırı birinci ihbarnamesinin "2017 Evsel Katı AtıkToplama ve Taşıma Ücreti" açıklamalı 82.800,00 TL'lik katı atık ücreti bakımından iptaline karar verilmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır.Tekirdağ İdare ve Vergi Mahkemelerinin birbirlerini karşılıklı görevli görmeleri nedeniyle verdikleri görevsizlikkararlarından sonra dosyanın gönderildiği İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Birinci İdare Dava Dairesi; 8.11.2018 günve E:2018/1066, K:2018/934 sayı ile, 2872 sayılı Çevre Kanunu uygulamasından kaynaklanan davanın görüm veçözümünde İdare Mahkemesinin görevli kılınmasına karar vererek dosyayı anılan Mahkemeye göndermiştir.TEKİRDAĞ İDARE MAHKEMESİ: 4.1.2019 gün ve E: 2018/1454, K.2019/6 sayı ile, “(…)idari yargınıngörev alanı; idare hukuku kuralları içinde kamu hizmetinin yürütülmesi amacıyla, kamu gücü kullanılarak tesis edilen idariişlemler, idari eylemler ve idari sözleşmelerden doğan uyuşmazlıklar nedeniyle açılan davaların görüm ve çözümüylesınırlıdır.İptal davasının davacı; idarenin hukuka aykırı işlemlerinin hukuk düzeninden kaldırılmasını sağlamaktır. Hukuka
aykırılık ise, objektif hukuk kuralının varlığı koşulu ile bu kuralın ihlali halinde ortaya çıkmaktadır. Oysa sözleşmeler, birerhukuk kuralı olmadığından, bunların ihlali de hukuka aykırılık değil, sözleşme hükümlerine aykırılık oluşturmaktadır.Öte yandan, bir sözleşmenin idari sözleşme sayılabilmesi için sürekli bir kamu hizmetinin görülmesi amacınıtaşıması, taraflardan birinin idare olması ve kamu hukukuna özgü, kamu hukukundan doğan şart ve hükümlerinsözleşmede yer alması zorunludur.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanundaharç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediyemeclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir." kuralına yer verilmiştir.5393 sayılı Belediye Kanununun "belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15/d maddesinde; "Özel kanunlarıgereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim veharç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsiliniyapmak veya yaptırmak." belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır.27.10.2010 tarihli, 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel KatıAtık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "tanımlar" başlıklı4/m maddesinde, ücret; "26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44. maddesi hükmügereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87. maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evselkatı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetinikarşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri, ifadeeder." şeklinde tanımlanmıştır.Aynı Yönetmeliğin "abonelik" başlıklı 10. maddesinde ise; "Atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekleyükümlü olduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur", kuralına, "hizmet sözleşmesi" başlıklı 12.maddesinde de; "her bir abone için toplam sistem maliyeti o aboneye verilen veya verilecek hizmete göre hesaplanır.Atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idareleri hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone karşılıklısözleşme yapmakla yükümlüdürler." düzenlemesine yer verilmiştir.Yukarıda aktarılan mevzuat hükümleri ile dosyada bulunan bilgi ve belgelerin birlikte değerlendirilmesinden;atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması veizlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetleri karşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesikonusunda anılan hizmetleri sağlayacak idarelere takdir yetkisi verildiği, hizmeti alan gerçek ve tüzel kişilerin ise buhizmetlere karşılık olarak abone olmak zorunda olduğu; ayrıca, atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atıkidarelerinin hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone ile karşılıklı sözleşme yapmakla yükümlü olacaklarısonucuna varılmaktadır. Nitekim katı atık toplama ücretine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan bir davada, UyuşmazlıkMahkemesinin 09.05.2016 günlü, E:2016/266, K:2016/305 sayılı kararıyla söz konusu ücretin, idareyle kişi arasındaabonman sözleşmesi ile kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kar esasına göre idarecebelirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu, idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak yürürlüğe koyduğu yönetmelikile buna dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonman sözleşmesinedayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki katı atık toplama bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise adli yargı yerindegörülüp çözümlenmesi gerektiği, uygulamanın bu doğrultuda istikrar kazandığı belirtilmiştir.Bu durumda, davalı belediye tarafından evsel katı atık ücretinin ödenmesine ilişkin (03.07.2018 tarih ve2018/01 sayılı birinci ihbarname ile tarh edilen 82.800,00 TL evsel katı atık toplama ve taşıma ücretinin ödenmesineilişkin) işlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.Açıklanan nedenlerle davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarıncagörev yönünden reddine…” kesin olarak karar vermiş; buna karşın, istinaf yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölgeİdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesince; 8.5.2019 gün ve E:2019/530, K:2019/855 sayı ile, istinaf istemininreddine kesin olarak karar verilmiş; sonuç itibariyle görevsizlik kararı kesinleşmiştir.Davacı vekili bu defa; 03.07.2018 düzenleme tarihli, 2018/01 sayılı " 2017 Evsel Katı Atık Toplama veTaşıma Ücreti" açıklamalı toplam 97.704,00-TL (KDV dahil) tutarlı birinci ihbarnamenin, 82.800,00-TL'lik katı atıkücreti kısmı bakımından müvekkili şirketin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerinde davaaçmıştır.Tekirdağ 1.Asliye Hukuk Mahkemesi; 22.10.2019 gün ve E:2019/220, K:2019/307 sayı ile, yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle davanın dava şartı yokluğundan usulden reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yolunabaşvurulmuştur.İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 9.Hukuk Dairesi: 26.2.2020 gün ve E:2020/247, K:2020/384 sayı ile,“(…)Somut uyuşmazlıkta bu davadan evvel davacı tarafından aynı konuda davalı idare aleyhine Tekirdağ İdareMahkemesinin 2018/1454 Esas 2019/6 Karar sayılı dosyasından açılan davada mahkemece davada adli yargının görevliolduğu yönünde karar verildiği anlaşılmaktadır.Bu durumda mahkemece, aynı konuda açılan davada idare mahkemesi tarafından verilen kararın kesinleşipkesinleşmediği araştırılarak kesinleşmemiş ise kesinleşmesinin beklenmesi, kesinleşmiş ise açılan davada idari yargıyolunun görevli olduğu gözetilerek 2247 sayılı UMK'nın 19/1.maddesi gereğince görevsizlik kararına ilişkin dava dosyasıda temin edilerek, gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilerek yargı yoluuyuşmazlığının çözümlenmesinin talep edilmesi, Uyuşmazlık Mahkemesi tarafından verilecek karar beklenerek sonucunagöre karar verilmesi gerekirken davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiği gerekçesi ile usulden red kararı verilmişolması doğru olmamıştır.Açıklanan nedenlerle, davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile HMK'nın 353/1-a-4. maddesi uyarınca
İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yukarıda belirtilen şekilde işlem yapılmak üzere mahkemesinegönderilmesine karar verilmiştir.KARAR; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davacı vekilinin istinaf başvurusunun kabulüne, yukarda esas ve karar numarası yazılı İlk Derece Mahkemesikararının HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince KALDIRILMASINA,2-Dosyanın, yargılamanın devamı için mahkemesine GÖNDERİLMESİNE,3-İstinaf karar harcının istek halinde İlk Derece Mahkemesince davacıya iadesine,4-Duruşma yapılmadığından, vekalet ücreti hükmedilmesine yer olmadığına(…)” kesin olarak karar vermiştir.TEKİRDAĞ 1.ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ: 9.7.2020 gün ve E:2020/127 sayı ile, “(…)Dava, davalıidare tarafından düzenlenen katı atık ücreti kısmından davacının borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir.Davacı vekili dava dilekçesiyle, davalı idare tarafından düzenlenen 03/07/2018 tarihli. 2018/01 sayılı 2017evsel katı atık toplama ve taşıma ücreti açıklamalı toplam 97.704,00 TL (KDV dahil) tutarlı birinci ihbarnamenin82.800,00 TL’lık katı atık ücreti kısmı bakımından davacı şirketin borçlu olmadığının tespitini Mahkememizden talepetmiştir.Taraflar arasındaki uyuşmazlık davalı tarafından davacı şirketten 2018 yılına ait evsel katı atık toplama vetaşıma ücreti ve KDV adı altında talep edilen bedelden katı atık ücreti kısmı yönünden davacı şirketin borçlu olmadığınıntespiti istemine ilişkindir.İstanbul Bölge İdare Mahkemesi Altıncı İdare Dava Dairesi'nin 2019/614 Esas 2019/718 Karar sayılı kararıile "..Dava; davacı şirket tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanunu, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf TesisleriTarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ve Evsel Katı Atık TarifelerininBelirlenmesine Yönelik Kılavuza istinaden 2018 dönemine ilişkin olarak 22.10.2018 tarih ve 99 sayılı birinci ihbarnameile adına tarh edilen 2.729,34 TL evsel katı atık toplama ve taşıma ücretinin iptali istemiyle açılmıştır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı” başlıklı 2.maddesinin l.fıkrasında, idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem veişlemlerinden dolayı kişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, tahkim yolu öngörülen imtiyazşartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlüidari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.2577 sayılı Kanunun 3. maddesinin birinci fıkrasında, idari davaların, Danıştay, idare mahkemesi ve vergimahkemesi başkanlıklarına hitaben yazılmış imzalı dilekçelerle açılacağı, 14. maddesinin 3.fıkrasında dilekçelerin; görevve yetki, idari merci tecavüzü, ehliyet, idari davaya konu olacak kesin ve yürütülmesi gereken bir işlem olup olmadığı,süre aşımı, husumet, 3 ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları yönlerinden sırasıyla inceleneceği; 15. maddesinin l/abendinde ise, adli ve askeri yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği kural altınaalınmıştır.İdarenin, kamu gücüne dayalı olarak idare hukuku alanında idari faaliyete ilişkin olarak re'sen ve tek yanlı iradeaçıklaması suretiyle tesis etmiş olduğu işlemlerin, kural olarak idari yargı yerlerince hukuki denetime tabi tutulmasıgerekmektedir.5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun "Büyükşehir, İlçe ve İlk Kademe Belediyelerinin Görev veSorumlulukları" başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (i) bendinde; büyükşehir katı atık yönetim plânını yapmak,yaptırmak; katı atıkların kaynakta toplanması ve aktarma istasyonuna kadar taşınması hariç katı atıkların ve hafriyatınyeniden değerlendirilmesi, depolanması ve bertaraf edilmesine ilişkin hizmetleri yerine getirmek, bu amaçla tesislerkurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; sanayi ve tıbbî atıklara ilişkin hizmetleri yürütmek, bunun için gereklitesisleri kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmek; deniz araçlarının atıklarını toplamak, toplatmak, arıtmak vebununla ilgili gerekli düzenlemeleri yapmak, Büyükşehir Belediyesi'nin görevleri arasında sayılmış, aynı maddenin üçüncüfıkrasının (a) bendinde; Kanunlarla münhasıran büyükşehir belediyesine verilen görevler ile birinci fıkrada sayılanlardışında kalan görevleri yapmak ve yetkileri kullanmak, (b) bendinde ise; Büyükşehir katı atık yönetim plânına uygunolarak, katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonuna taşımak ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görev ve yetkileriarasında olduğu hükmüne yer verilmiştir.2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 11. maddesinin 11. fıkrasında; Büyükşehir belediyeleri ve belediyelerin evselkatı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak, işletmek veya işlettirmekle yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananve/veya yararlanacakların, sorumlu yönetimlerin yapacağı yatırım, işletme, bakım, onarım ve ıslah harcamalarınakatılmakla yükümlü oldukları, bu hizmetten yararlananlardan, belediye meclisince belirlenecek tarifeye göre katı atıktoplama, taşıma ve bertaraf ücreti alınacağı, ve bu fıkra uyarınca tahsil edilen ücretlerin katı atıkla ilgili hizmetler dışındakullanılamayacağı hükümlerine yer verilmiştir.Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslaraİlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4. maddesinin (m) bendinde; "Ücret: 26/5/1981 tarihli ve 2464 sayılı BelediyeGelirleri Kanununun Mükerrer 44 üncü maddesi hükmü gereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87 nci maddesiuyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560 sayılı Kanunun 13 üncü maddesi uyarınca alınan kullanılmışsuları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evsel katı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tammaliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetini karşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerindenyararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri," ifade edeceği, Yönetmeliğin "Evsel Katı Atık İdarelerininGörev ve Yetkileri" başlıklı 8. maddesinde; Evsel Katı Atık İdareleri; a) Evsel katı atık hizmetini vermek veyaverdirmekle, b) Evsel katı atık hizmetlerine ilişkin tarifeleri belirlemekle, c) Evsel katı atık ücretini toplamakla, yükümlüoldukları kurallarına yer verilmiş, son olarak Yönetmeliğin "Faturalandırma" başlıklı 22. maddesinde ise; atıksu ve evselkatı atık hizmetlerine ait ücretlendirme yapılan hizmetin karşılığı olarak müstakilen, düzenli aralıklarla su faturaları
üzerinden faturalandırma yapılacağı kuralı getirilmiştir.Yukarıda yer verilen yasa hükümleri ve daha sonra konu ile ilgili özel düzenlemeleri getiren Yönetmelikhükümleri birlikte değerlendirildiğinde, katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarak bu tesislereilişkin tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesi hususunda Büyükşehir Belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, ilçeve/veya ilk kademe belediyelerinin ise bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak ileyükümlü kılındıkları, 2872 sayılı Kanunun 11. maddesinde belirtilen ücretin ise; söz konusu bertaraf tesislerinin işletme,bakım ve onarım masraflarının karşılamak üzere katı atık toplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerekkatı atık bertaraf sürecindeki oluşan maliyetlerin bir bütün olarak ( toplama, taşıma ve bertaraf) değerlendirildiği ve busüreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağı ifade edildiği,Yönetmeliğin de aynı doğrultuda düzenlemeler getirerek görevli bulunan Belediye tarafından kurulacak olan katı atıkbertaraf tesisleri için bu tesisin işletme maliyetlerine katılım ve katı atıkların toplanma ve taşınma maliyetlerine ilişkinobjektif maliyet hesaplama kuralları getirdiği ve buna göre belirlenen ücretin ise su faturaları ile katı atık üreticisi olanilgililere faturalandırılacağının belirtildiği, sonuç olarak anılan hizmetten yararlananlara yönelik olarak belirlenecek olantarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin bahsi geçen tesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeyeait olduğu görülmektedir.Uyuşmazlıkta, katı atık bertaraf tesisini kuran ve işletmekte olan kurumun Tekirdağ Büyükşehir Belediyesiolduğu dikkate alındığında, katı atıkları toplama ve taşıma aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecineilişkin giderlerin içinde yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin 2872 sayılı Kanunun 11/11.maddesi ve 5216 sayılı Kanunun 7/1-i maddesi gereğince Tekirdağ Büyükşehir Belediye Meclisi'nce belirlenmesigerekmektedir.Bu durumda, davalı belediyece böyle bir yetkisi bulunmadığı halde tek taraflı kamu gücüne dayalı olarak ve birabonelik ilişkisine bağlı olmaksızın oluşturulan işlemin iptali istemiyle açılan davanın esasının incelenmesi gerekmekte iken,adli yargının görevinde olduğundan bahisle reddedilmesinde hukuki isabet görülmemiştir.Açıklanan nedenlerle; istinaf talebinin kabulüne, Tekirdağ İdare Mahkemesi Hakimliği'nin 10/01/2019 tarih veE:2018/1456, K:2019/17 sayılı kararının kaldırılmasına, dava dosyasının yeniden bir karar verilmek üzere mahkemesinegönderilmesine, yeniden verilecek kararda hüküm altına alınacağından yargılama giderleri yönünden bu aşamada kararverilmesine yer olmadığına, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 45.maddesinin 6.fıkrası ve 46.maddesiuyarınca kesin olarak karar verildiği..." denilerek katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi ve buna bağlı olarakbu tesislere ilişkin tüm yükümlülüklerini yerine getirmesi hususunda büyükşehir belediyelerinin yetkili ve görevli kabuledildiği, ilçe ve/veya ilk kademe belediyelerinin bu süreçte sadece katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarınataşımakla yükümlü kılındıkları, 2872 sayılı Çevre Kanununun 11. maddesine göre ücretin ise söz konusu bertaraftesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarım karşılamak üzere katı atık toplama taşıma ve bertaraf ücreti almayacağıbu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardan alınacak katılım ücreti ile karşılanacağı bu doğrultudahizmetten yararlananlara yönelik belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak ücretlendirme yetkisinde bahsi geçen tesislerikurma ve işletme sorumluluğu olan belediyeye ait olduğunun belirtildiği, bu nedenle katı atıkları toplama ve taşımahizmetlerine ilişkin katı atıkların bertaraf işlemlerine ilişkin giderlerin yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecekolan ücretlerin 2872 sayılı Kanunun 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanunu'nun 7/1-i maddesi gereğince büyükşehirbelediye meclisince belirlenmesinin gerektiği ifade edildiği bu nedenle ilçe belediyelerinin böyle bir yetkisi bulunmadığıhalde tek taraflı kamu gücüne dayalı olarak bir abonelik ilişkisine bağlı olmaksızın oluşturulan işlemin iptali ve ödenenbedelin iadesi talepli açılan davalarda idari yargı yerinin görevli olduğu ifade edilmiştir.Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde, davacı şirket tarafından işletilen bir takım satış mağazalarına ilişkinolarak davalı belediye tarafından 2018/01 sayılı 03/07/2018 düzenlenme tarihli 82.800,00 TL katı atık toplama vetaşıma ücreti ve 14.904,00 TL KDV olmak üzere toplam 97.704,00 TL tutarlı ücret talep edildiği, buna ilişkin davacışirkete birinci ihbarname gönderildiği, davacı şirket tarafından bu ihbarnamenin 82.800,00 TL’lık katı atık ücreti kısmıbakımından borçlu olmadığının tespitinin talep edildiği, 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun 7. maddesinin 1.fıkrasının i bendi uyarınca katı atık bertaraf tesislerinin kurulması, işletilmesi, buna bağlı olarak tüm yükümlülüklerin yerinegetirilmesi hususunda büyükşehir belediyelerinin yetkili ve görevli kabul edildiği, aynı maddenin 3. fıkrasının b bendindeise büyükşehir katı atık yönetim planına uygun olarak katı atıkları toplamak ve aktarma istasyonlarına taşımak hususundaise ilçe ve ilk kademe belediyelerinin görevli ve yetkili olduğunun düzenlendiği, 2872 sayılı Kanunun 11. maddesindebelirtilen ücretin ise söz konusu bertaraf tesislerinin işletme, bakım ve onarım masraflarının karşılamak üzere katı atıktoplama, taşıma ve bertaraf ücretinin alınacağı ifade edilerek katı atık bertaraf sürecindeki oluşan maliyetlerin bir bütünolarak (toplama, taşıma ve bertaraf ) değerlendirildiği ve bu süreçte oluşan giderlerin bu hizmetten yararlananlardanalınacak katılım ücreti ile karşılanacağı ifade edildiği, Yönetmeliğin de aynı doğrultuda düzenlemeler getirerek görevlibulunan Belediye tarafından kurulacak olan katı atık bertaraf tesisleri için bu tesisin işletme maliyetlerine katılım ve katıatıkların toplanma ve taşınma maliyetlerine ilişkin objektif maliyet hesaplama kuralları getirdiği ve buna göre belirlenenücretin ise su faturaları ile katı atık üreticisi olan ilgililere faturalandırılacağının belirtildiği, sonuç olarak anılan hizmettenyararlananlara yönelik olarak belirlenecek olan tarife uyarınca yapılacak olan ücretlendirme yetkisinin bahsi geçentesisleri kurma ve işletme sorumluluğu olan Belediyeye ait olduğu bu nedenlerle katı atıkları toplama ve taşımahizmetlerine ilişkin katı atık ücretlerini belirleme yetkisinin 2872 sayılı Kanunu'nun 7/1-i maddesi gereğince TekirdağBüyükşehir Belediye meclisine ait olduğu, davalı ilçe belediyesinin böyle bir yetkisinin bulunmadığı, taraflar arasındadosya kapsamına göre yapılmış bir abonelik sözleşmesi bulunmadığı, bu nedenle davalı ilçe belediyesinin tek taraflı kamugücüne dayalı olarak ve abonelik ilişkisine bağlı olmaksızın oluşturulan tahakkuk ettirilen borcun olmadığına dair açılandavalarda idari yargı yeri görevli olduğu ancak Tekirdağ İdare Mahkemesinin 2018/1454 Esas 2019/6 Karar sayılı davadosyasında da adli yargının görevli olduğuna dair görevsizlik kararı verildiği ve görevsizlik kararının kesinleştiğianlaşıldığından yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine tevdiine karar
verilerek aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir:HÜKÜM; Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-) İstinaf kaldırma ilamı doğrultusunda aynı konuda açılan davada İdare Mahkemesi tarafından verilen kararınkesinleştiği anlaşıldığından, yargı yolu uyuşmazlığının çözümlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesinetevdiine…” karar vermiştir.İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü’nün, Burhan ÜSTÜN’ün Başkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER,Mehmet AKSU, Birol SONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan26.10.2020 günlü toplantısında:I-İLK İNCELEME: Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre;Asliye Hukuk Mahkemesince, 2247 sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, adli yargıdosyasının Mahkemece, ekinde idari yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkinherhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevliolduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay CumhuriyetSavcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacı şirket tarafından, 2872 sayılı Çevre Kanunu, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf TesisleriTarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik ve Evsel Katı Atık TarifelerininBelirlenmesine Yönelik Kılavuza istinaden Süleymanpaşa Belediye Başkanlığının 07.06.2017 tarih ve 179 sayılı mecliskararı gereğince 2017/1 dönemine ilişkin olarak 03.07.2018 tarih ve 2018/01 sayılı birinci ihbarname ile adına tarhedilen 82.800,00 TL evsel katı atık toplama ve taşıma ücretinin iptali istemiyle açılmıştır.2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun "Ücrete tabi işler" başlıklı 97. maddesinde; "Belediyeler bu Kanundaharç veya katılma payı konusu yapılmayan ve ilgililerin isteğine bağlı olarak ifa edecekleri her türlü hizmet için belediyemeclislerince düzenlenecek tarifelere göre ücret almaya yetkilidir. Belediye'ye tekel olarak verilmiş işler kendi özelhükümlerine tabidir." kuralına yer verilmiştir.5393 sayılı Belediye Kanununun "Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15/d maddesinde; "Özel kanunlarıgereğince belediyeye ait vergi, resim, harç, katkı ve katılma paylarının tarh, tahakkuk ve tahsilini yapmak; vergi, resim veharç dışındaki özel hukuk hükümlerine göre tahsili gereken doğal gaz, su, atık su ve hizmet karşılığı alacakların tahsiliniyapmak veya yaptırmak." belediyenin yetki ve imtiyazları arasında sayılmıştır. 27/10/2010 tarihli, 27742 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Atıksu Altyapı ve Evsel KatıAtık Bertaraf Tesisleri Tariflerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin "Tanımlar" başlıklı 4/mmaddesinde, Ücret; "26.05.1981 tarihli ve 2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun Mükerrer 44. maddesi hükmügereği çevre temizlik vergisi ile aynı Kanunun 87. maddesi uyarınca kanalizasyon harcamalarına katılma payı ve 2560sayılı Kanunun 13. maddesi uyarınca alınan kullanılmış suları uzaklaştırma bedelini de içerecek şekilde; atıksu ve evselkatı atık ile ilgili verilen tüm hizmetler karşılığında tam maliyet esaslı tarifeye göre belirlenen toplam sistem maliyetinikarşılamak üzere evsel katı atık ve atıksu hizmetlerinden yararlananlar tarafından ödenmesi gereken parasal değeri, ifadeeder." şeklinde tanımlanmıştır.Aynı Yönetmeliğin "Abonelik" başlıklı 10. maddesinde; "Atıksu altyapı yönetimlerinin hizmet vermekle yükümlüolduğu tüm gerçek ve tüzel kişilerin abone olması zorunludur", kuralına,
"Hizmet sözleşmesi" başlıklı 12. maddesinde; "(1) Her bir abone için toplam sistem maliyeti o aboneye verilen veya verilecek hizmete göre hesaplanır. Atıksu altyapıyönetimleri ve/veya evsel katı atık idareleri hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone karşılıklı sözleşmeyapmakla yükümlüdürler./ (2) Sözleşme, abonenin ve/veya atık üreticisinin hangi hizmetlerden yararlandığını ve hangitarife türü üzerinden ücretlendirileceğini tanımlar." düzenlemesine yer verilmiştir.Dava dosyalarının incelenmesinden, davacı Şirket tarafından işletilen ve Süleymanpaşa ilçesinde bulunan YSKCenter Migros, Tekirdağ Migros, Altınova Migros, Saykallar Migros, 100. Yıl Migros, Hürriyet Migros, Kumbağ MjetSatış mağazalarına ilişkin olarak, davalı Belediye tarafından düzenlenen 03.07.2018 tarihli, 2018/01 sayılı Birinciİhbarname ile, 2017 yılı katı atık toplama ve taşıma ücreti olarak 82.800,00-TL.nın,
KDV olarak da 14.904,00-TLolmak üzere toplam 97.704,00-TL.nin
ödenmesi gerektiğinin tebliğ olunduğu; anılan ihbarnamede, 2872 sayılı ÇevreKanunu, Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslaraİlişkin Yönetmelik ve Evsel Katı Atık Tarifelerinin Belirlenmesine Yönelik Kılavuza istinaden Süleymanpaşa BelediyeBaşkanlığının 07.06.2017 tarih ve 179 sayılı Belediye Meclis Kararının gerekçe olarak gösterildiği görülmüş; yargılamasırasında İdare Mahkemesince ve daha sonra istinaf incelemesi sırasında Bölge İdare Mahkemesince ara kararla, taraflararasında abonman sözleşmesi bulunup bulunmadığının sorulması üzerine davalı İdarece; davacı tarafından sayılan işyerleri adına su aboneliği için başvuruda bulunulduğu sırada Su, Atık Su ve Katı Atık sözleşmesi yapıldığı, sözleşmeninilgili maddesinde katı atık tahakkuku yapılır hükmü yer aldığından, ilgili tarife hükümleri gereği tahakkuk işlemininyapıldığı yolunda cevap verildiği ve temin edilen Sözleşmelerin Mahkemeye sunulduğu anlaşılmıştır.Mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte değerlendirildiğinde; atıksu altyapı tesisleri ile evsel katı atık bertaraftesislerinin kurulması, bakımı, onarımı, işletilmesi, kapatılması ve izlenmesi, bu tesislerle ilgili olarak verilen tüm hizmetlerikarşılayabilecek tam maliyet esaslı tarifelerin belirlenmesi konusunda anılan hizmetleri sağlayacak idarelere takdir yetkisiverildiği, hizmeti alan gerçek ve tüzel kişilerin ise bu hizmetlere karşılık olarak abone olmak zorunda olduğu; ayrıca,atıksu altyapı yönetimleri ve/veya evsel katı atık idarelerinin hizmetten yararlanan ve/veya yararlanacak her abone ilekarşılıklı sözleşme yapmakla yükümlü olacakları sonucuna varılmaktadır.Nitekim, katı atık toplama ücretine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davalarda, Mahkememizce, 09/05/2016gün, E:2016/266, K:2016/305; 28.05.2018 gün, E: 2018/325, K:2018/341 sayı ile; söz konusu ücretin, idareyle kişi
arasında abonman sözleşmesi ile kurulan özel hukuk ilişkisi çerçevesinde ve hizmet karşılığında maliyet-kar esasına göreidarece belirlenen tarifeye dayanılarak alınan bir ücret olduğu, idarenin faaliyet alanıyla ilgili olarak yürürlüğe koyduğuyönetmelik ile buna dayanan tarife kararlarının yargısal denetiminin idari yargı yerinde -idare mahkemeleri; abonmansözleşmesine dayanan bir alacak- borç ilişkisi kapsamındaki katı atık toplama bedelinin tahsiline ilişkin davaların ise adliyargı yerinde görülüp çözümlenmesi gerektiği, uygulamanın bu doğrultuda istikrar kazandığı belirtilerek, davalı belediyetarafından katı atık ücretinin ödenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın adli yargı yerinde görülmesigerektiğine karar verilmiştir.Bu durumda; davacıdan talep edilen evsek katı atık ücretinin, özel hukuk hükümlerine tabi olan aboneliksözleşmesinden kaynaklandığı, bu sebeple, söz konusu ücretin iptali/ davacı şirketin borçlu olmadığının tespitine kararverilmesi isteminden kaynaklanan uyuşmazlığın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerine ait olduğu sonucunavarılmıştır.Açıklanan nedenlerle davanın görüm ve çözümünde adli yargı yeri görevli olduğundan; Tekirdağ 1.AsliyeHukuk Mahkemesinin, 9.7.2020 gün ve E:2020/127 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir. S O N U Ç: Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenle Tekirdağ 1.Asliye HukukMahkemesinin, 9.7.2020 gün ve E:2020/127 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE, 26.10.2020 gününde, OYBİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Burhan
Şükrü
Mehmet
Birol
ÜSTÜN
BOZER
AKSU
SONER
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Bilal
TUNÇ
TOPUZ
ÇALIŞKAN