T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2019/851KARAR NO : 2019/871
KARAR TR : 23/12/2019 ÖZET: Davacının tutuklu olarak nakledildiği Cezaİnfaz Kurumunda ailesiyle görüşmelerininengellendiğini ileri sürerek, kişilik haklarının zararauğratıldığı iddiasıyla ve manevi tazminat istemiyleaçtığı davanın ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: H.A.İ.
Davalı
: Adalet Bakanlığı
Davalı
: Milli Eğitim Bakanlığı O L A Y
:Davacı dava dilekçesinde özetle; Halen Tekirdağ 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfazKurumunda hükümlü olarak bulunduğunu, Anayasa'nın 20,41 ve 42. Maddelerinde belirtilen anayasal haklarının ve 5275sayılı kanunla belirlenen ziyaretçileriyle ve öğrenim gören çocukları ile görüşme hakkı ihlal edildiği ve kısıtlandığı için itirazhakkını kullandığını ve itirazının kabul edildiğini, hem kendisinin hem de ailesinin bu hak ihlalleri nedeniyle yaşamışoldukları mağduriyetlerinin giderilmesi amacıyla tarafına 20.000 TL manevi tazminat verilmesi istemiyle Adalet ve MilliEğitim Bakanlıklarına karşı 24/04/2019 tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır.TEKİRDAĞ 1. AĞIR CEZA MAHKEMESİ: 14.05.2019 gün, 2019/957 değişik iş sayılı dosyasında"...Başvurucunun talebi kurum tarafından Anayasa'nın 20, 41 ve 42. Maddelerinde belirtilen anayasal haklarının ve 5275sayılı kanunla belirlenen ziyaretçileriyle ve öğrenim gören çocukları ile görüşme hakkı ihlal edilmesi ve kısıtlanmasınedeniyle bir nevi idarenin kusuruna dayalı manevi zararlarının tazminini talep ettiği, Mahkememiz ise CMK. 141.maddekapsamında koruma tedbirleri nedeniyle kişilerin uğramış oldukları maddi manevi her türlü zararlarının giderilmesinehakkında davalara bakmaya görevli olup, başvurucunun cezaevinde haklarının ihlal edilmesi, kısıtlanması nedeniylemanevi tazminat talebi idari yargının görev alanında kaldığı kanaatiyle" Hükümlü/tutuklu Haşan Alparslan İlter' in talebiMahkememizin görev alanı dışında kaldığından bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, Hükümlü/tutuklu H.A.İ.talebi konusunda İdare Mahkemesine veya Anayasa Mahkemesine başvurmakta muhtariyetine kesin olarak kararvermiştir.Davacının aynı taleple 07/05/2009 tarihinde adli yargıda dava açtığı anlaşılmıştır.TEKİRDAĞ 1. İDARE MAHKEMESİ: 06.11.2019 gün, E:2019/847 sayılı dosyada "4675 sayılı İnfaz HakimliğiKanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ceza infaz kurumlan ve tutukevlerinde bulunanhükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, kararabağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infaz hâkimliklerine ilişkin hükümlerikapsadığı, "İnfaz Hakimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinde; hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumlan vetutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerininsağlanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileriçalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemenin ve karara bağlamanın infaz hakimlikleriningörevleri arasında olduğu, "İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumlan vetutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya diğer mevzuathükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren onbeş gün, herhaldeyapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmü ve “İnfaz HâkimliğinceŞikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin 3.fıkrasında, "İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerindegörmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine kararverir" hükmü ve son fıkrasında "İtiraz, infaz hakimliğinin kurulduğu yer ağır ceza mahkemesine (...) yapılır. İnfaz hâkimiaynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara katılamaz” hükümlerine yer verilmiştir.Dava dilekçesinde özetle, davacının 24/10/2017 tarihinden itibaren Muğla E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundatutuklu olarak bulunmakta iken 23/10/2018 tarihinde Tekirdağ 2 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna nakil edildiği;ailesinin Kırklareli ilinde ikamet etmesi ve oğlu H.K.İ.'nin orta öğretim kurumuna devam etmesi nedeniyle oğlu H.K.İ. ilehafta içi görüşemediği; bu nedenle ailesiyle hafta sonları görüşebilmesi için yaptığı talebinin idare tarafından reddedildiği;bunun üzerine bir dilekçe ile Tekirdağ İnfaz Hakimliğine yaptığı şikayetinin de reddedildiği; anılan karara karşı Tekirdağ1. Ağır Ceza Mahkemesine itiraz ettiği; anılan itirazının Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesi tarafından kabul edilmesineticesinde çocuklarının öğrenim durumunu belgelendirmesi kaydıyla çocuklarıyla hafta sonları görüşebilmesinehükmedildiği; anılan yargı kararları ve gelinen süreç içerisinde Muğla E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda bulunduğusüre içerisinde oğlu H.K.İ.'yle sadece iki kez görüşebildiği; naklinin yapıldığı Tekirdağ 2 Nolu T Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda ise oğlu H.K.İ. ile üç kez görüşebildiği; Tekirdağ 1. İdare Mahkemesine yaptığı tazminat başvurusuna ilişkinverilen karara kadar ise oğluyla bir kez görüşebildiği ve bu görüşmenin de hafta içi olması nedeniyle oğlunun devamsızlıkyapmak zorunda kaldığını ileri sürerek 20.000,00-TL manevi tazminatın tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiylebakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Bu durumda, 4675 sayılı İnfaz Hakimliği Kanunu ile ceza infaz kurumlan ve tutukevlerinde bulunan hükümlü vetutuktular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlere yönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak vekanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere infaz hakimliğinin görevli kılındığı; infaz hakimliğinin kararlarınakarşı itiraz mercii de belirlenmek suretiyle bu Kanun uygulamasında takip edilmesi gereken sürecin düzenlenmişbulunduğu; bakılan uyuşmazlıkta; davacının kapalı görüş hakkının kısıtlanmasının hukuka ve mevzuata aykırı olduğundanbahisle yaptığı şikayetin 4675 sayılı Kanun hükümlerince adli yargı yerince incelenerek sonuçlandırıldığı; dolayısıyla butalebin yerine getirilmesinin bihakkın ihlali iddiasına dayalı manevi tazminat istemiyle açılan bu davanın görüm veçözümünün de adli yargı yerlerine ait olduğu sonucuna varıldığından ve bakılan davada Tekirdağ 1. Ağır CezaMahkemesinin 14/05/2019 günlü, D.İş.N:2019/957 sayılı görevsizlik kararının kesinleştiği görüldüğünden, 2247 sayılıKanun’un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesizorunluluğu doğmuştur.Açıklanan nedenlerle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanunun 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyanınincelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince bu konuda bir karar verilinceye kadar ertelenmesine" kararvererek14/11/2019 gün ve 2019/847 esas numaralı üst yazıyla dava dosyalarını Mahkememize göndermiş olup, başvuru26.11.2019 tarihinde kayda girmiştir.İNCELEME VE GEREKÇE:Uyuşmazlık Mahkemesi’nin, Hicabi DURSUN’un Başkanlığında, Üyeler: Şükrü BOZER, Mehmet AKSU, BirolSONER, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 23.12.2019 günlütoplantısında:I-İLK İNCELEME:Dosya üzerinde 2247 sayılı Yasa’nın 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdare Mahkemesince, 2247sayılı Yasa’nın 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesi’ne gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.II-ESASIN İNCELENMESİ: Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanın çözümünde adli yargınıngörevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen YargıtayCumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra GEREĞİ GÖRÜŞÜLÜP DÜŞÜNÜLDÜ:Dava, davacının tutuklu olarak nakledildiği Tekirdağ 2 Nolu Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda ailesiylegörüşmelerinin engellendiğini ileri sürerek, kişilik haklarının zarara uğratıldığı iddiasıyla ve 20.000,00 TL manevi tazminatistemiyle açılmıştır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde idari dava türleri, idari işlemler hakkında yetki, şekil,sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenlertarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel haklan doğrudan muhtel olanlar tarafından açılantam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklarailişkin davalar olarak tanımlanmıştır.5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanununun "Hükümlüyü ziyaret" başlıklı 83.maddesinde; "(1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ile vasisi veyakayyımı tarafından haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller dışında bir daha değiştirilmemek üzere,ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından, yarım saatten az ve bir saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleriiçinde ziyaret edilebilir. (Ek cümle: 24/1/2013-6411/9 md.) Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üçsaatten fazla olmamak üzere belirlenir.(2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından yazılı olarak izinverilebilir.(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmak üzere iki biçimdeyaptırılır.Hükümlerine yer verilmiştir.4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun'un, ceza infazkurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsadığı, "İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri" başlıklı 4. maddesinde; hükümlü vetutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri, barındırılmaları, ısıtılmaları vegiydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin saplanması, bedensel ve ruhsal sağlıklarının korunması amacıyla muayene vetedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmaları gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemenin vekarara bağlamanın infaz hâkimliklerinin görevleri arasında olduğu, "İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü" başlıklı 5.maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgilifaaliyetlerin kanun veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiğitarihten itibaren onbeş gün, herhalde yapıldığı tarihten itibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğinebaşvurulabileceği hükmü ve “İnfaz Hâkimliğince Şikâyet Üzerine Verilen Kararlar" başlıklı 6. maddesinin 3.fıkrasında,"İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyeti yerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya dafaaliyetin durdurulmasına veya ertelenmesine karar verir" hükmü ve son fıkrasında "İtiraz, infaz hâkimliğinin kurulduğu yerağır ceza mahkemesine (...) yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili karara
katılamaz” hükümlerine yer verilmiştir.Dosyanın incelenmesinden; davacının tutuklu olarak bulunduğu ceza infaz kurumundan başka bir ceza infazkurumuna nakil edildikten sonra ailesi ile görüşmelerinin engellendiği, itiraz üzerine haklı bulunmasından sonra başka birilde ikamet eden ailesiyle hafta içi görüşmelerinin gerçekleştiğini ancak bu seferde öğrenci olan oğlunun devamsızlık ilekarşı karşıya kaldığını ileri sürerek 20.000,00 TL manevi tazminat istemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmıştır.Bakılan davada, davacının iddiasının yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunun 4.maddesinde "... gibi işlem ve faaliyetlere ilişkin şikayetleri" karara bağlamanın İnfaz Hâkimliği’nin görevinde olduğudüzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla görevli olan Adli Yargı yerinin müddeabihin değerine göreaynı şikayetten kaynaklanan manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğu kanaatine varılmıştır.Açıklanan nedenlerle, davanın görüm ve çözümü adli yargı yerinin görevine girdiğinden, Tekirdağ 1. İdareMahkemesinin başvurusunun kabulü ile Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.05.2019 gün ve 2019/957 değişik işsayılı kararının kaldırılması gerekmiştir. S O N U Ç : Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, bu nedenleTekirdağ 1. İdareMahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Tekirdağ 1. Ağır Ceza Mahkemesinin 14.05.2019 gün ve 2019/957değişik iş sayılı KARARININ KALDIRILMASINA, 23.12.2019 gününde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Hicabi
Şükrü
Mehmet
Birol
DURSUN
BOZER
AKSU
SONER
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN