T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/685KARAR NO : 2022/367
KARAR TR : 20/06/2022ÖZET: Yersiz olarak ödenen "ek ödemenin" geriistenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygunolmadığının saptanması karşısında yersiz ödemeningeri alınması için idarece açılan alacak davasısonunda, davanın kısmen kabul, kısmen reddineilişkin Adli Yargı yerince verilen kararınKALDIRILMASINA, hukuk ve usule uygunbulunan İdari Yargı yeri KARARININ KABULÜile HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININGİDERİLMESİNE karar verilmesi hk.
K A R A R Hüküm UyuşmazlığınınGiderilmesini İsteyen(İdari yargıda DavacıAdli Yargıda Davalı)
: S. KVekili
: Av. K. AKarşı Taraf
: T.C. Sağlık Bakanlığı(Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu)Vekilleri
: Av. A. D, Huk. Müş.A. Ö Av. M. K. D
I. İDARİ YARGIDA DAVA SÜRECİA. Dava Konusu Olay1. Davacı S. K' ın vekili; Çorum Hitit Üniversitesi Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Anestezi ve ReanimasyonUzmanı olarak görev yaptığı dönemde müvekkiline, Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında yapılan toplam5.446,18 TL döner sermaye ek ödemesinin haksız ve yersiz ödendiğinden bahisle yasal faiziyle birlikte iadesine ilişkin11/01/2016 tarih ve .../E16000590 sayılı işlemin; hatalı ödemelerin yapıldığı tarihten itibaren dava açma süresi içerisindegeri istenebileceğini, çalışılan hastanenin eğitim onayı almış bir hastane olduğunu, hastaneye ilişkin evrakın hastanebölümlerinin klinik olarak çalıştığını gösterdiğini ileri sürerek iptali istemiyle davalı idareye karşı idari yargı yerinde davaaçmıştır.B. Yargılama Aşamaları2. İstanbul 8. İdare Mahkemesi26/04/2016 tarihli ve E.2016/326, K.2016/637 sayı ile, söz konusu idariişlemin idari davaya konu olabilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikte bir işlem olmadığı, bildirim niteliğinde bir işlemolduğu gerekçesiyle, davanın incelenmeksizin reddine karar vermiş,karara karşı itiraz yoluna başvurulmuştur.3. İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdare Dava Dairesi 26/10/2016 tarihli ve E.2016/803, K.2016/396sayılı karar ile, ortada kesin ve yürütülebilir nitelikte bir idari işlem olduğunu ve işin esasının incelenmesi gerektiğinibelirterek idare mahkemesi kararının bozulmasına karar vermiştir. 4. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 14/02/2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311 sayılı kararı ile, davakonusu işlemin iptaline karar vermiş; itiraz yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 3. İdare DavaDairesi, 21/11/2017 tarihli ve E.2017/953, K.2017/1913 sayı ile, itirazın reddine ve ve kararın onanmasına kararvermiş; kararın düzeltilmesi istemi de aynı Dairece, 08/03/2017 tarihli ve E.2018/155, K.2018/266 sayı ile reddedilmişve Mahkeme kararı kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir: "...uyuşmazlığın Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E; 1968/8, K:1973/14 sayılı kararı çerçevesinde değerlendirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E: 1968/8, K:1973/14 sayılıkararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde surearanmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı
ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içindeolanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararıngerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine,idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecekkadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatabulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanakbulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapan ödemeler için süre düşünülemeyeceği,bu ödemelerin herzaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar vekanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalıödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır.Yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan "açık hata" halinin; yapılanödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanınmevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir. Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekildeve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır.Buna göre; davacının yürütmüş olduğu görev nedeniyle davacıya yapılan döner sermaye eködemelerinde, davacının hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadığı gibi "açık hata" halinin debulunmadığı sonucuna varılmıştır.Bu durumda; yukarıda yer verilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenenilkeler uyarınca, davacıya 2013 Şubat-2014 Haziran tarihleri arasında yersiz ödendiği tespit edilen davakonusu ödemelerin, en son ödendiği tarihten itibaren dava açma süresi içerisinde geri istenilmesimümkün olup, bu süreye ve Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelikhükümlerinde belirtilen usule uyulmaksızın söz konusu ödemelerin geri istenilmesi yolunda düzenlenendava konusu işlemde hukuka uygunluk bulunmamaktadır." II. ADLİ YARGIDA DAVA SÜRECİ A. Dava Konusu Olay5. Davacı Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu vekili; davalının Çorum Devlet Hastanesinde görev yaptığı Ekim2011-Kasım 2014 döneminde, mevzuata aykırı olarak açık bir hata sonucu kendisine ödenen toplam 5.446,18 TL eködemenin geri ödenmesi gerektiğine ilişkin Çorum Devlet Hastanesinin 11/01/2016 tarih ve16000590 sayılı yazısını16/01/2016 tarihinde tebliğ aldığını fakat gereğini ifa etmediğini, dilekçe ekinde bulunan Bakanlar Kurulu kararındagörüleceği üzere, davalıya uygulanması gereken tazminat oranı 94 olması gerekirken sehven 124 kat sayı üzerindenkendisine ödeme yapılmasının mevzuata açık aykırılık oluşturduğunu, yapılan bu açık hatanın kamunun zararına, davalınınsebepsiz yere zenginleşmesine neden olduğunu, dava konusu edilen yersiz ödemenin daha önce bu yolda alınmış bir idarikarara dayanmadığını, ödemenin hesaplamadaki hata sonucu sehven yapıldığını ve haksız ödemelerin basit bir incelemeile tespit edilebilecek nitelikte olduğunu, dolayısıyla yapılan yersiz ödemelerin açık hatadan kaynaklandığını, söz konusualacağın genel hükümler çerçevesinde Borçlar Kanunu'nun 77. maddesindeki koşullara göre talep edilebileceğini,davalıya fazladan yapılan ödemeleri gösterir liste incelendiğinde idarenin açık hataya düşmüş olduğunun anlaşılacağını,davalı personele her ay fazladan ödeme yapıldığını, bir memurun almış olduğu maaş düşünüldüğünde her ay maaşındakifazladan yatan bir ödemeyi fark edememesinin hayatın olağan akışına aykırılık taşıdığını ve memurun kötü niyetinigösterdiğini ifade ederek; davanın kabulü ile fazlaya ilişkin taleplerinin saklı kalınması kaydıyla 5.446,18 TL'nin her birödeme döneminden itibaren ayrı ayrı işleyecek yasal faiziyle birlikte davalıdan tahsili istemiyle, S. K'a karşı adli yargıyerinde dava açmıştır.B. Yargılama Aşamaları6. İstanbul Anadolu 10. Asliye Hukuk Mahkemesi 28/02/2019 tarihli ve E.2016/278, K.2019/77 sayılı kararıile; davacının davasının kısmen kabulü ile 4.433,45 TL'nin15/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiz ile birliktedavalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf yolunabaşvurulmuştur. 7. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi 18/05/2021 tarihli ve E.2019/1487,K.2021/1408 sayılı kararı ile, istinaf talebinin kabulüyle HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararın kaldırılarakyeniden esas hakkında; davanın kısmen kabulü ile 4.433,45 TL'nin 15/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, fazlaya ilişkin istemin reddine; ilk derece mahkemesi kararında harç vevekalet ücretine ilişkin kısmın hükümden çıkarılmasına kesin olarak karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir: "Dosya kapsamındaki mutemetlik denetim raporu ve belgeler birlikte değerlendirildiğinde, ÇorumDevlet Hastanesi'nin, Eğitim ve Araştırma Hastanesi olarak, statü değişikliğinin 17/01/2012 tarihindeimzalanan protokol ile gerçekleştiği sabittir. Davacı vekili "2011-2014 tarihleri arasında davacınınkadro ve derecesine göre fazla ödeme yapıldığını", davalı vekili ise "davacıya bağlı bir klinikteçalışmanın yeterli olduğunu, eğitim kliniği şartının aranmadığını" iddia etmektedir.Çorum Devlet Hastanesi'nde statü değişikliği sonrası, ilgili personellerin net performans puanlarının14/02/2013 tarih ve 28559 sayılı Ek ödeme Yönetmeliği'nin 10. maddesi ile T.C Sağlık Bakanlığı TürkiyeKamu Hastaneleri Kurumu'nun "Yeni Ek Ödeme Yönetmeliği" konulu 2013/2 sayılı genelgenin 13.maddesine göre, eğitim onayı alınmış ise, ek ödeme hesaplamalarının üçüncü basamak ek ödemehesaplama usullerine göre yapılacağı, üçüncü basamak ek ödeme hesaplamalarının; eğitim kliniği oluşanbirimlerde çalışan tabiplere "bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" için öngörülen formüller üzerinden,eğitim kliniği oluşmamış birimlerde çalışan tabipler için ise" bir kliniğe bağlı çalışmayanlar" için
öngörülen hesaplama formülleri üzerinden yapılacağı belirlenmiştir.Dosya içeriğinden davalının çalıştığı klinikte davaya konu dönemlerde, bir eğitim kliniği oluşmadığıanlaşıldığına göre yönetmeliğe aykırı, hatalı katsayı üzerinden ödeme yapıldığı kabul edilmeli yersiz vehatalı olarak yapılan ödeme miktarı tespit edilmelidir.Dosyaya ibraz edilen bilirkişi raporunda;"17/01/2012 tarihinde imzalanan ve 06/12/2012 tarihinde yürürlüğe konulan Hitit ÜniversitesiRektörlüğü ile Çorum Valiliği arasında imzalanan protokol ile davalının çalıştığı Çorum DevletHastanesi'nin Eğitim ve Araştırma Hastanesi'ne dönüştüğü, yürürlük tarihine nazaran 2012 yılı aralıkayında bu statüye fiilen geçtiği, dosyaya sunulan belgelere göre tıp fakültesi öğretim üyelerinin birkısmının 14/02/2013 tarihinde görevlendirildiği, bu kapsamda 03/04/2013 tarihli liste ile HititÜniversitesi Çorum Araştırma Hastanesi klinik idare sorumluları ve yardımcılarının isimlerininbildirildiğini, (davalının isminin bu listede yer almadığını)Dosya içeriğine göre davalının anesteziyoloji ve reaminasyon kliniğinde çalıştığı ancak bu klinikteuzmanlık eğitiminin hangi tarihte başladığına dair bilgi ve belge bulunmadığı, dolayısıyla davalının fiilenuzmanlık eğitimine başlamadığının kabulünün gerektiği,Davacıya yapılan ödeme tutarına ilişkin asıl alacağın 4.433,45 TL olduğu, davacı talebi ile oluşanfarkın işlemiş faizden kaynaklandığı ancak davalının iş bu davadan önce temerrüde düşürülmemesinedeniyle faiz talep edilemeyeceği" belirtilmiştir.Mahkemece de bu doğrultuda kısmen kabul hükmü kurulmuştur.Her ne kadar davacı vekili istinaf dilekçesinde "mahkemece faizin hesap dışında bırakılmasının usulve yasaya aykırı olduğunu" iddia etmiş ise de, Yargıtay 3. HD'nin 2016/11419 Esas, 2018/2065 Kararnolu 05/03/2018 tarihli ilamında "Sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre borçludan faiz talepedilebilmesi için zenginleşenin bir ihtar ile ya da aleyhine bir takip ya da dava açılmak suretiyletemerrüde düşürülmesi gerekir. Borçlunun temerrüdü, borçluya gönderilen ihtarnamenin tebliğindenveya ihtarnamede ödeme için süre verilmişse bu sürenin bitiminden itibaren oluşur. İade talebindebulunulmadan temerrüt faizi işlemez. TBK 117/1 maddesi anlamında temerrüt yok ise borçlunun davatarihinde temerrüde düştüğü kabul edilmek suretiyle faiz yönünden bir karar verilmelidir." denilmiştir.Somut olayda, davacı idarenin iş bu davadan önce davalıya fazla ödemelerin iadesi hususunda yazıgönderdiği, söz konusu yazıda belirtilen sürenin bitiminde iade gerçekleşmediğinden davalının15/02/2016 tarihinde temerrüde düştüğü, ilk derece mahkemesince de belirlenen asıl alacağa 15/02/2016tarihinden itibaren faiz işletildiği anlaşılmakla davacı vekilinin faize ilişkin istinaf sebebi yerindegörülmemiştir.Ancak, hüküm kısmında "Davacı kurumun harçtan muaf olması nedeni ile harç hususunda kararverilmesine yer olmadığına” karar verilmiş ise de, aleyhine karar tesis edilen davalının harçtan muafolmadığı dikkate alınarak, hüküm altına alınan dava değeri üzerinden davalıdan harç tahsiligerekmektedir.Yine hükümde "vekalet ücreti hususunda hüküm kurulmasına yer olmadığına "karar verilmiş ise de,tarafların dilekçelerinde vekalet ücretine ilişkin taleplerinin bulunduğu gözetilerek hüküm altına alınandava değerine göre davacı lehine, red olunan dava değerine göre davalı lehine vekalet ücretinehükmedilmelidir.Açıklanan nedenlerle:Davacının ve davalının istinaf başvurusunun kabulüne, tespit edilen eksiklikler yeniden yargılamagerektirmediğinden HMK 353/1-b-2 md gereğince, ilk derece mahkemesi kararında harç ve vekaletücretine ilişkin kısmın hükümden çıkarılmasına, karar verilmiştir.KARAR: Yukarıda açıklanan nedenlerle;A- Davalının ve davacının istinaf talebinin kabulüyle HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince kararkaldırılarak yeniden esas hakkında;1-Davanın KISMEN KABULÜ İLE 4.433,45 TL'nin 15/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasalfaizi ile davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, Fazlaya ilişkin istemin reddine..." III. UYUŞMAZLIK MAHKEMESİNDEN İSTEK8. İdari yargı yerinde davacı, adli yargı yerinde davalı olan S. K' un vekili, 12/10/2021 havale tarihli dilekçe ile,İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 14/02/2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311 sayılı kesinleşen kararı ile İstanbulBölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 18/05/2021 tarihli ve E.2019/1487, K.2021/1408 sayılı ve kesinleşenkararı arasında doğan hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi istemiyle, Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvuruda bulunmuştur. 9. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca adli ve idari yargı dosyalarının aslı Mahkemelerinden temin edilmiştir. 10. Uyuşmazlık Mahkemesi Başkanlığınca 2247 sayılı Kanun'un 24. ve 16. maddelerine göre ilgiliBaşsavcıların yazılı düşünceleri istenilmiştir. IV. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİ A. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi 11. Hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararlar ile dava dosyalarının ayrıntılı özetlerine yer verildikten sonra;
“Usule İlişkin İnceleme” başlığı altında; 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24. maddesi kapsamında,hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş veKanun yollarına başvurularak kesinleşmiş kararlar oldukları; her iki kararda da davanın esasının hükme bağlandığınınanlaşıldığı hususlarına yer verdikten sonra; anılan kararlar arasındaki çelişki nedeniyle yersiz ödenen döner sermaye eködeme tutarının iadesinin olanaksız hale gelmesi karşısında, anılan adli ve idari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığıbulunduğunun kabulü gerektiği belirtilmiş;“Hüküm Uyuşmazlığının Esasının İncelenmesi” başlığı altında ise;Parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılmasısuretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilmesi yapılmış;kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun öncesinde olduğu gibi Danıştayİçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiğibelirtilerek; sonuçta İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin kararının kaldırılmasına, İstanbul 8. İdareMahkemesinin kararının kabulüne karar verilerek hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin uygun olacağı yolunda yazılıdüşünce verilmiştir. Yazılı düşüncenin gerekçe ve sonuç kısımları şöyledir: “Olayda; davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının mevzuathükümlerinin yanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açıkhataya düştüğünden söz edilemeyeceği gibi, söz konusu ek ödemenin ödenmesinde, davacının hilesi veyagerçek dışı beyanının da olmadığı açıktır.Bu itibarla; kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında. Danıştayİçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve E: 1968/8, K: 1973/14 sayılı kararının uygulanmasıgerektiği sonucuna ulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyledavacıya yapılan ödemelerde, davacının hilesinin, gerçek dışı beyanı olmadığından davacıya yersizödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarının altmış günlük dava açma süresiningeçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararınhukuka uygun olduğu kanısına varılmıştır.SONUÇ;1-İstanbul 8. İdare Mahkemesi'nin 14/02/2017 gün ve E:2017/309, K:2017/311 sayılı kararı ileİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2021 gün ve E:2019/I487, K:2021/1408sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğuna;2-İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi'nin 18/05/2021 gün ve E:2019/1487,K:2021/1408 sayılı kararının kaldırılmasına;3- İstanbul 8. İdare Mahkemesi'nin 14/02/2017 gün ve E:2017/309, K:2017/311 sayılı kararınınkabulüne,Bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı..." B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi12. Hüküm uyuşmazlığına konu edilen kararların özetine yer verildikten sonra;“Mevzuat Yönünden İnceleme” başlığı altında;2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 24/1. maddesi kapsamındahüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen kararların incelenmesinden; ortada, adli ve idari yargı yerlerince verilmiş veKanun yollarına başvurularak şeklen kesinleşmiş, taraflarından en az birinin aynı olduğu kararların bulunduğu ve tümkararlarda da davanın esasının hükme bağlandığı ve Kanun yollarının tüketildiğinin anlaşıldığı; konuyla ilgili iki karararasında oluşan çelişki nedeni ile hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiği, bu duruma göre, söz konusu adli veidari yargı kararları arasında hüküm uyuşmazlığı bulunduğunun kabul edilmesi gerektiği belirtilmiş;İşin esasına yönelik ise;Parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılmasısuretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılı Kamu MaliYönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönünden değerlendirilme yapılmış,kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alımında Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/12/1973tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği belirtilmiş ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3.Hukuk Dairesi'nin kararının kaldırılmasına, İstanbul 8. İdare Mahkemesinin kararının benimsenmesine karar verilmesisuretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu yolunda yazılı düşünce verilmiştir. Yazılı düşünceningerekçe ve sonuç kısımları şöyledir:“Olayda, davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesinin mevzuatın yanlışyorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, davacının söz konusu ödemeninyapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı, bu sebeple idarenin açık hatayadüştüğünden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.Bu itibarla, kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştayİçtihatları Birleştirme Kurulunun yukarıda zikredilen kararının uygulanması gerektiği, bu sebeplemevzuat hükümlerinin davalı idare tarafından yanlış yorumlanması sebebiyle davacıya yapılanödemelerde, davacının hilesi ve gerçek dışı beyanı olmadığından, yersiz ödendiği tespit edilen dönersermaye ek ödeme tutarının en son ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 60 günlük sürenin
geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilen kararınhukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır.SONUÇ:1)İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 14.02.2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311 sayılı kararı ileİstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 18.05.2021 tarihli ve E.2019/1487, K.2021/1408sayılı kararı arasında hüküm uyuşmazlığının bulunduğunun kabulüne,2)İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 18.05.2021 tarihli ve E.2019/1487,K.2021/1408 sayılı kararının kaldırılmasına;3)İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 14.02.2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311 sayılı kararınınbenimsenmesine,Karar verilmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesinin mümkün olduğu..." V. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Kişisel sorumluluk ve zarar” başlıklı 12. maddesi şöyledir: “(Değişik: 12/5/1982 - 2670/5 md.) Devlet memurları, görevlerini dikkat ve itina ile yerine getirmekve kendilerine teslim edilen Devlet malını korumak ve her an hizmete hazır halde bulundurmak içingerekli tedbirleri almak zorundadırlar.Devlet memurunun kasıt, kusur, ihmal veya tedbirsizliği sonucu idare zarara uğratılmışsa, bu zararınilgili memur tarafından rayiç bedeli üzerinden ödenmesi esastır.Zararların ödettirilmesinde bu konudaki genel hükümler uygulanır. Ancak fiilin meydana geldiğitarihte en alt derecenin birinci kademesinde bulunan memurun brüt aylığının yarısını geçmeyen zararlar,kabul etmesi halinde disiplin amiri veya yetkili disiplin kurulu kararına göre ilgili memurca ödenir.” 14. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71. maddesi şöyledir: “(Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veyaihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağındaartışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.Kamu zararının belirlenmesinde;a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,c) Transfer niteliğindeki giderlerde, fazla veya yersiz ödemede bulunulması,d) İş, mal veya hizmetin rayiç bedelinden daha yüksek fiyatla alınması veya yaptırılması,e) İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmaması,f) (Mülga:22/12/2005-5436/10 md.)g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,Esas alınır.(Değişik üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Kontrol, denetim, inceleme, kesin hükme bağlamaveya yargılama sonucunda tespit edilen kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren ilgili mevzuatınagöre hesaplanacak faiziyle birlikte ilgililerden tahsil edilir.Alınmamış para, mal ve değerleri alınmış; sağlanmamış hizmetleri sağlanmış; yapılmamış inşaat,onarım ve üretimi yapılmış veya bitmiş gibi gösteren gerçek dışı belge düzenlemek suretiyle kamukaynağında bir artışa engel veya bir eksilmeye neden olanlar ile bu gibi kanıtlayıcı belgeleri bilerekdüzenlemiş, imzalamış veya onaylamış bulunanlar hakkında Türk Ceza Kanunu veya diğer kanunların bufiillere ilişkin hükümleri uygulanır. Ayrıca, bu fiilleri işleyenlere her türlü aylık, ödenek, zam, tazminatdahil yapılan bir aylık net ödemelerin iki katı tutarına kadar para cezası verilir.(Değişik son fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararının, bu zarara neden olan kamugörevlisinden veya diğer gerçek ve tüzel kişilerden tahsiline ilişkin usûl ve esaslar, Maliye Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” (2/7/2018 tarihli ve 703sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 213 üncü maddesiyle bu fıkrada yer alan “Maliye Bakanlığınınteklifi üzerine Bakanlar Kurulu tarafından çıkarılacak” ibaresi “Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılan”şeklinde değiştirilmiştir.) 15. 14 Şubat 2013 tarih ve 28559 (Mükerrer)sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan “Türkiye KamuHastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına DairYönetmelik”in“Amaç” başlıklı 1.maddesi şöyledir: “ (1) Bu Yönetmeliğin amacı, Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca belirlenen hizmet sunum şartlarıve kriterleri dikkate alınmak suretiyle personelin unvanı, görevi, çalışma şartları ve süresi, hizmetekatkısı, performansı, tetkik, eğitim, öğretim ve araştırma faaliyetleri, yapılan muayene, ameliyat, anestezive girişimsel işlemler ile özellik arz eden birimlerde çalışma gibi unsurlar esas alınarak, dönersermayeden yapılacak ek ödemenin oran, usul ve esaslarını belirlemek, sağlık hizmetlerini iyileştirmek,kaliteli ve verimli hizmet sunumunu teşvik etmektir.”
16. Aynı Yönetmeliğin “Üçüncü basamak sağlık tesislerinde net performans puanının hesaplanması”başlıklı 10.maddesi şöyledir: “ (1) Mesai içi çalışan personelin net performans puanları aşağıdaki şekilde hesaplanır.a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistan ve uzman tabipler, acil kliniklerde ise pratisyentabipler: Net performans puanı = [((Klinik hizmet puan ortalaması x 0,75) + (Mesai içi sağlık tesisi puanortalaması x 0,25)) x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı] +Bilimsel çalışma destek puanı + [(Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı – (Klinik hizmet puanortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5] + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan günkatsayısı).2) Asistanlar: Net performans puanı = [((Klinik hizmet puan ortalaması x 0,25) + (Mesai içi sağlıktesisi puan ortalaması x 0,75)) x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan günkatsayısı] + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).3) Yan dal asistanları: Net performans puanı = [((Klinik hizmet puan ortalaması x 0,60) + (Mesai içisağlık tesisi puan ortalaması x 0,40)) x Hizmet alanı- kadro-unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılangün katsayısı] + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).4) Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde çalışan eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar veuzman tabipler: Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı xHizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ekpuan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).5) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan, biyokimya ve mikrobiyoloji kliniklerindeçalışan eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistan, uzman tabipler ve tıpta uzmanlık mevzuatına göreuzman olanlar ile ÜYTE merkezlerinde çalışan tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanları: Net performanspuanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı xMesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktifçalışılan gün katsayısı).6) Asistanlar (Enfeksiyon hastalıkları kliniklerinde ve laboratuvar hizmetlerinde çalışanlar): Netperformans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı xMesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktifçalışılan gün katsayısı).b) Bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar:1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diştabipleri:Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvankatsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + [(Tabip muayene ve girişimsel işlem puanı– (Mesai içisağlık tesisi puan ortalaması x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5] + Bilimsel çalışma destekpuanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).2) Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans puanı = (Mesai içisağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktifçalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan günkatsayısı).3) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji gibilaboratuvar hizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar veÜremeye Yardımcı Tedavi (ÜYTE) merkezlerinde görev yapan tıbbi histoloji ve embriyoloji uzmanları:Netperformans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadrounvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan xMesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).4) Sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler:Net performans puanı = (Mesai içisağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan günkatsayısı) + Bilimsel çalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).5) Ek-4 sayılı tablonun (C) bölümü kapsamında sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacaktabipler:Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puan ortalamasının Ek-4/C’de belirtilen oranı xHizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimsel çalışma destekpuanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).c) Diğer personel (tabip dışı personel):Net performans puanı = (Mesai içi sağlık tesisi puanortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı) + Bilimselçalışma destek puanı + (Ek puan x Mesai içi aktif çalışılan gün katsayısı).(2)Mesai dışı çalışan personelin net performans puanları aşağıdaki şekilde hesaplanır.a) Bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar:1) Eğitim sorumlusu, eğitim görevlisi, başasistanlar ve uzman tabipler: Net performans puanı =[((Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x 0,75) + (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x 0,25)) xHizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı] + [(Mesai dışı tabipmuayene ve girişimsel işlemler puanı – (Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x Mesai dışı aktifçalışılan gün katsayısı)) x 0,5].2) Asistanlar (laboratuvar hizmetlerinde çalışan asistanlar hariç): Net performans puanı =[(Mesaidışı klinik hizmet puan ortalaması x 0,25) + (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x 0,75)] x Hizmetalanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.3) Yan dal asistanları:Net performans puanı = ((Mesai dışı klinik hizmet puan ortalaması x 0,60) +
(Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x 0,40)) x Hizmet alanı- kadro-unvan katsayısı x Mesai dışı aktifçalışılan gün katsayısı.b) Bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar:1) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunan uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi ve diştabipleri:Net performans puanı = (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvankatsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı) + [((Mesai dışı tabip muayene ve girişimsel işlempuanı – (Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı)) x 0,5].2) Sağlık tesisi puan ortalamasından ek ödeme alacak tabipler:Net performans puanı = Mesai dışısağlık tesisi puan ortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan günkatsayısı.3) Enfeksiyon hastalıkları ve klinik mikrobiyoloji uzmanları: Net performans puanı = Mesai dışısağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktifçalışılan gün katsayısı.4) Tabip muayene ve girişimsel işlemler puanı bulunmayan biyokimya ve mikrobiyoloji laboratuvarhizmetlerinde çalışan uzman tabipler ile tıpta uzmanlık mevzuatına göre uzman olanlar: Net performanspuanı = Mesai dışı sağlık tesisi puan ortalaması x Kriter katsayısı x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı xMesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.c) Diğer personel (tabip dışı personel): Net performans puanı = Mesai dışı sağlık tesisi puanortalaması x Hizmet alanı-kadro unvan katsayısı x Mesai dışı aktif çalışılan gün katsayısı.” B. Yargı Kararları 17. Danıştay İçtihadı Birleştirme Kurulu’nun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8 K.1973 /14 sayılı kararındaözetle; İdarenin, hatalı terfi veya intibak işlemine dayanarak ödediği meblağın istirdadına, bir mahkeme kararına lüzumolmadan karar verilebileceği ve bu karara karşı açılacak davaların çözümünün Danıştay’ın görevi içinde olduğu; İdarenin,yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde, süre aranmaksızın terfi veya intibaka dayanaraködediği meblağı her zaman geri alabileceği; belirtilen istisnalar dışında kalan ödemelerin istirdadının, hatalı ödemeninyapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde kabil olduğu ve dava açma süresi geçtikten sonra istirdatedilemeyeceği kabul edilmiştir. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kararı uyarınca; idarece memura yapılan haksızödemelerin dava açma süresi içerisinde istenebileceği, bu süre geçtikten sonra ise ancak yokluk, açık hata, memurungerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde ödemenin geri alınabileceği kabul edilmiş ve yerleşik idari yargı kararları da budoğrultuda istikrar bulmuştur. 18. Benzer konudaki bir Yargıtay İçtihadı Birleştirme kararına da değinmekte yarar görülmektedir. 27/01/1973tarih ve E.1972/6, K.1973/2 sayılı İçtihadı Birleştirme kararının sonuç kısmı şöyledir:“ 1- Yokluk ile mutlak butlan halleri hariç ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile de sebebiyetvermemiş olmak kaydıyla idarenin yanlış şart tasarrufunu (özellikle yanlış intibak işlemini), ancak iptaldavası süresi veya kanunlarda özel bir süre varsa bu süre içinde yahut iptal davası açılmışsa davasonuna kadar, geriye yürür şekilde geri alabileceğine,2-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geriye yürür şekilde geri alınamayacağına,3-Bu süreler geçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuşdurumların, parasal sonuçları da dahil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınmasıgerektiğine,4-Bu nedenle yanlış işlemin (intibakın) bu süreler geçtikten sonra geri alınması durumunda, gerialma gününe kadar ödenmiş bulunan fazla paraların (aylıkların) hukuken geçerli bir nedenle ödenmişbulunduğunun kabulü gerekmesi karşısında, artık sebepsiz zenginleşme söz konusu olamayacağından,sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarak geri istenemeyeceğine ve içtihadların bu yoldabirleştirilmesine…” 19. Anılan kararın gerekçesinde, şu değerlendirmelerde bulunulmaktadır:“… Yukarıdan beri yapılanaçıklama ve incelemelerden anlaşılacağı gibi, yanlış bir şart tasarrufun idare tarafından geri alınmasındandolayı ödenmiş fazla paraların geri istenmesi davalarında, kamu yararı ile kişisel yararı uzlaştıracak, kamu vehukuk düzenini sarsmayacak, aksine, bunlara güven ve devamlılık sağlayacak nitelikte en adil ve hukuki birnorm olarak iptal davası süresini, genel olarak yanlış şart tasarrufu, geriye yürür şekilde geri almak için birsınır olarak kabul etmek, bu süre geçtikten sonra tasarrufun ancak ilerisi için hüküm ifade edecek şekilde gerialınabileceği, daha doğrusu ilerisi için değiştirilebileceği, tarzında bir sonuca varmak gerekir. Belirtilen sürelergeçtikten sonra idare yanlış tasarrufunu geri alsa bile, geçmişteki durumlar artık kazanılmış durum niteliğindeolacağından, yanlış işleme dayanılarak yapılmış ödemelerin sebepsiz olduğu da ileri sürülemeyecek ve geriistenmesi mümkün olmayacaktır…” VI. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 20. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 21/03/2022 tarihlitoplantısında; dosyanın usul yönünden incelenmesi sonunda;
21. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un “Mahkemenin görevi”başlığını taşıyan 1. maddesi şöyledir: “Uyuşmazlık Mahkemesi; Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile görevlendirilmiş, adli ve idari yargımercileri arasındaki görev ve hüküm uyuşmazlıklarını kesin olarak çözmeye yetkili ve bu kanunlakurulup görev yapan bağımsız bir yüksek mahkemedir.(…)” 22. Aynı Kanun'un 24. maddesi şöyledir: "(Değişik birinci fıkra: 21/1/1982 - 2592/7 md.)(Değişik birinci fıkra: 02.07.2018 - KHK – 703/183 - i md.)1nci maddede gösterilen yargı mercileri[20] tarafından, görevle ilgili olmaksızın kesin olarakverilmiş veya kesinleşmiş, aynı konuya ve sebebe ilişkin, taraflarından en az biri aynı olan ve kararlararasındaki çelişki yüzünden hakkın yerine getirilmesi olanaksız bulunan hallerde hüküm uyuşmazlığınınvarlığı kabul edilir.(Mülga ikinci fıkra: 02.07.2018 - KHK – 703/183 - i md.)İlgili kişi veya makam Uyuşmazlık Mahkemesine başvurarak hüküm uyuşmazlığının giderilmesiniisteyebilir. Bu halde olumsuz görev uyuşmazlığının çıkarılması ile ilgili 15 ve 16ncı maddelerdeki usulkuralları uygulanır" 23. Anılan hükme göre, hüküm uyuşmazlığının varlığı için:a) Uyuşmazlık yaratan hükümlerin, adli ve idari yargı mercileri tarafından verilmesi,b) Konu, dava sebebi ve taraflardan en az birinin aynı olması,c) Her iki kararın da kesinleşmiş olması,d) Kararlarda davanın esasının hükme bağlanması,e) Kararlar arasındaki çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunması koşullarının birliktegerçekleşmesi aranmaktadır. 24.Hüküm uyuşmazlığı bulunduğu ileri sürülen idari yargı ve adli yargı kararlarının incelenmesinden; ortada idari(İstanbul 8. İdare Mahkemesi'nin 14/02/2017 gün ve E:2017/309, K;2017/311 sayılı) ve adli İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 18/05/2021 gün ve E:2019/1487, K:2021/1408 sayılı) yargı yerlerince verilmiş vekesinleşmiş kararlar bulunduğu; davanın taraflarının aynı olduğu anlaşılmıştır.
25. Uyuşmazlık, Anestezi ve Reanimasyon Uzmanı olarak görev yaptığı dönemde S. K'a Şubat 2013- Haziran2014 tarihleri arasında sehven fazla ödenen 5.446,18 TL ek ödemenin geri istenilmesine ilişkin idare işlemi sonrasındabaşlamıştır. 26.S. K'un vekilince, fazla ödenen ek ödemenin geri istenmesine ilişkin işlemin iptali istemiyle idari yargıda davaaçılırken, idare vekilince, fazla ödemenin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca tahsili istemiyle adli yargıda davaaçıldığı görülmektedir. 27. Dava sebebi; talep sonucunu haklı göstermeye yarayan maddi vakıalar iken dava konusu; netice-i taleptir.Olayımızda her iki davanın sebebi Hitit Eğitim ve Araştırma Hastanesinde Anestezi ve Reanimasyon Uzmanı olarakgörev yaptığı dönemde
S. K'a Şubat 2013- Haziran 2014 tarihleri arasında sehven fazla verilen 5.446,18 TL eködemenin hukuka aykırı olarak ödenip ödenmediğine ilişkindir. Bir taraf söz konusu ödemenin hukuka uygun olarakyapıldığı iddiası ile geri istenemeyeceği iddia ve savunmasında bulunurken diğer taraf tam aksine yapılan ödemeninhukuka aykırı olduğundan geri istenebileceği iddia ve savunmasında olduğundan, her iki dava sebebi yani maddi vakıalaraynıdır. 28. Dava konusuna gelince; idari yargıda davanın konusu, ek ödemenin geri ödenmesine ilişkin idari işleminiptali ve idari işlem nedeniyle yapılan ödemelerin iadesi olarak belirlenirken, adli yargıda da haksız yapıldığı iddiası ileyapılan ödemenin idareye geri ödenmesine ilişkin olması nedeniyle hüküm uyuşmazlığı olduğu iddia edilen kararlararasında dava konuları da aynıdır.
29. Sağlık Bakanlığı vekili tarafından adli yargıda açılan dava sonunda; herhangi bir şart tasarrufa dayanmayansalt hatalı ödemenin, borçlar hukukunun sebepsiz zenginleşme hükümleri çerçevesinde istenebileceği gözetilerek, davanınkısmen kabulü ile 4.433,45-TL'nin 15/02/2016 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile davalıdan alınarak davacıyaödenmesine fazlaya ilişki talebin reddine karar verildiği; Başvurucu vekili tarafından idari yargıda açılan dava sonunda da;davacı adına davaya konu işlemin; ihtilaf konusu ödemenin, ödendiği tarihten itibaren ancak 2577 sayılı Kanun'da davaaçma süresi olarak öngörülen 60 gün içinde geri alınabilecek iken, bu süre içinde istenilmediği görüldüğünden davakonusu işlemde bu yönüylehukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşıldığı gerekçesiyle iptaline karar verildiği anlaşılmaktadır. Bu durumda her ikikararda da işin esasının hükme bağlandığı açıktır. 30.
Hüküm uyuşmazlığının kabul edilebilmesi için öngörülen bir diğer husus ise; kararlar arasındaki çelişkinedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız bulunmasıdır. İdari yargıda yapılan yargılama sonucu idari işlemin iptalinekarar verilirken, adli yargıda idari işlemin hukuka uygun olduğu ve idarece istenen alacağın tahsiline karar verilmiş,busuretle kararlar arasındaki oluşan çelişki hakkın yerine getirilmesini olanaksız hale getirmiştir. Bu durumda, 2247 sayılı
Kanun’un 24. maddesinde açıklandığı üzere; tarafları, konusu ve dava sebebi aynı olan ve kesinleşmiş kararlar arasındahüküm uyuşmazlığı doğmuş ve kararlar arasında çelişki nedeniyle hakkın yerine getirilmesinin olanaksız hale geldiğideğerlendirilmiştir. 31. Belirtilen nedenlerle, İstanbul 8. İdare Mahkemesi ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. HukukDairesinin kararları arasında, 2247 sayılı Kanun’un 24. maddesinde öngörülen koşulların gerçekleştiği anlaşıldığındanhüküm uyuşmazlığı bulunduğuna,32. 2247 sayılı Kanun'un 25. maddesi hükümleri uyarınca:a) İdari Yargılama Usulü Kanunu gözetilerek Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe veeklerinin 30 gün içinde cevap verilmek üzere Sağlık Bakanlığı vekiline bildirilmesi, verilen cevapların karşı tarafa tebliğisuretiyle dosyanın tekemmülünün sağlanmasına,b) Usulü işlemler tamamlandıktan ve esas hakkındaki rapor yazıldıktan sonra Başkanlıkça belirlenecek gündeişin esasının görüşülmesine oy birliği ile karar verilmiştir. 33. Bunun üzerine Uyuşmazlık Mahkemesine yapılan başvuruya ait dilekçe karşı tarafa tebliğ edilmiş; yasalsüresi içerisinde Sağlık Bakanlığı vekilince verilen cevap dilekçesinde, hüküm uyuşmazlığı talebinin reddine kararverilmesi talep edilmiştir.B. Esasın İncelenmesi34. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 20/06/2022tarihli toplantısında; başvuru dilekçesi ve ekleri, uyuşmazlığa konu edilen kararlara ilişkin dava dosyaları, ilgiliBaşsavcıların düşünce yazıları, dayanılan Kanun kuralları, taraflarca verilen dilekçe ve ekleri ile Raportör-Hakim TaşkınÇELİK’in hazırladığı rapor okunup incelendikten ve ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıRecep KALKAN ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın sözlü düşünceleri doğrultusundaki açıklamaları alındıktan sonragereği görüşülüp düşünüldü:35. Hüküm uyuşmazlığına ilişkin olayın, Çorum Valiliği ile Hitit Üniversitesi Rektörlüğü arasında 07/01/2012tarihinde imzalanan ve 06/12/2012 tarihinde yürürlüğe konulan Protokol ile Çorum Devlet Hastanesinin, Hitit ÜniversitesiÇorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi adıyla üçüncü basamak eğitim ve araştırma hastanesine dönüştürülmesisonrasında; idari yargıda davacı adli yargıda davalı uzman doktor olan S. K'a Türkiye Kamu Hastaneleri KurumunaBağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Yönetmelik kapsamında 2013 Şubat - 2014Haziran aylarını kapsayan ek ödeme işlemlerinde, "bir kliniğe bağlı olarak çalışmayanlar" maddesine görehesaplanması gerekirken, "uzmanlık eğitimine başlayan bölümlerde bir kliniğe bağlı olarak çalışanlar" içinöngörülen formüller üzerinden hesaplanarak ödeme yapıldığının tespit edildiğinden bahisle adıgeçene yersiz ödendiğibelirlenen 5.446,18 TL'nin yasal faiziyle birlikte ödenmesinin istenilmesinden kaynaklandığı görülmektedir.36. Dava dosyalarının incelenmesinden, idari yargıda davacı adli yargıda davalı olan S. K'a Şubat 2013 -Haziran 2014 tarihleri arasında hataya düşülerek döner sermaye ek ödemesinin yapıldığı, adıgeçenin söz konusuödemelerin yapılması konusunda hilesi veya gerçek dışı beyanının bulunmadığı anlaşılmıştır. 37. Bu bakımdan, parasal hak ödemesini düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazlaödeme yapılması suretiyle oluşan kamu zararının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesi ile 5018 sayılıKamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun 71. maddesi kapsamında sayılıp sayılamayacağı yönündendeğerlendirilmesi gerekmektedir. 38. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 12. maddesindeki düzenleme ile, devlet memurlarının görevlerisırasında sebebiyet verdikleri zararlardan dolayı sorumlulukları ile zararın nasıl tahsil edileceği açıklanmış olmakla birlikte;mali hakları düzenleyen mevzuatın yorumunda hataya düşülerek memurlara fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan kamuzararının, münhasıran kamu mallarına verilen zararın tahsilini düzenleyen bu madde ile çözümlenmesi mümkünbulunmamaktadır. 39. Devlet memurlarına sehven ya da mevzuatın yorumunda hataya düşülerek yapılan aylık ve ücret farkıödemelerinin, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu kapsamında tahsil edilip edilemeyeceği hususunagelince; 5018 sayılı Kanun'un yukarıda açıklanan 71. maddesinde öncelikle kamu zararının tanımı yapılmış, sonrasındakamu zararının belirlenmesindeki kriterler sayılarak kapsam belirlenmiştir. Somut uyuşmazlığa bakıldığında ise, bu maddekapsamında oluşan bir kamu zararından söz etmek mümkün bulunmamaktadır. Ortada mevzuatta olmayan bir ödemeninyapılması değil mevzuatta öngörülen bir ödemenin yapılması sırasında idarece hataya düşülmesi söz konusu olduğundan,uyuşmazlığın 5018 sayılı Kanun kapsamında çözümlenmesi mümkün değildir. 40. Bu durumda kamu görevlilerine sehven yapılan ödemelerin geri alımında 5018 sayılı Kanun öncesindeolduğu gibi Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu'nun 22/12/1973 tarihli, E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararınınuygulanması gerektiği açıktır. 41. Söz konusu İçtihadı Birleştirme Kurulu Kararı hatalı ödemelere ilişkin olmakla beraber getirdiği ilkelerinidari işlemlerin geri alınmasına dair genel ilkeler olduğu kuşkusuzdur. Dolayısıyla idare yokluk, açık hata, memurungerçek dışı beyanı veya hilesinin olması hallerinde süre aranmaksızın hatalı işlemini her zaman geri alabilecek, ancak
bunun dışında kalan hallerde hatalı işlemini sadece dava açma süresi içinde geri alabilecek, bu süre geçtikten sonra idariistikrar ve hukuki güvenlik ilkesi gereği geri alamayacaktır. 42. Olayda; davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödeme tutarının mevzuat hükümlerininyanlış yorumlandığından bahisle geri alınmak istenildiği dikkate alındığında, idarenin açık hataya düştüğünden sözedilemeyeceği gibi, söz konusu ek ödemenin yapılmasında, davacının hilesi veya gerçek dışı beyanının da olmadığıgörülmektedir. 43. Bu itibarla: kamu görevlilerine sehven yapılan fazla ödemelerin geri alınmasında, Danıştay İçtihatlarıBirleştirme Kurulunun 22/12/1973 tarihli ve E.1968/8, K.1973/14 sayılı kararının uygulanması gerektiği sonucunaulaşılmakla, mevzuat hükümlerinin davalı idarece yanlış yorumlanması nedeniyle davacıya yapılan ödemelerde, davacınınhilesi veya gerçek dışı beyanı olmadığından davacıya yersiz ödendiği tespit edilen döner sermaye ek ödemesi tutarınınidari dava açma süresinin geçirilmesinden sonra talep edildiği gerekçesiyle dava konusu işlemin iptali yönünde verilenkararın hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. 44. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. HukukDairesinin 18/05/2021 tarihli ve E.2019/1487, K.2021/1408 sayılı kararının kaldırılmasına, İstanbul 8. İdareMahkemesinin 14/02/2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311 sayılı kararının benimsenmesi suretiyle hükümuyuşmazlığının giderilmesine karar verilmiştir. VII. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle:A. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesinin 18/05/2021 tarihli ve E.2019/1487, K.2021/1408sayılı kararının KALDIRILMASINA,B. İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 14/02/2017 tarihli ve E.2017/309, K.2017/311sayılı KARARININKABULÜNE,Bu suretle HÜKÜM UYUŞMAZLIĞININ GİDERİLMESİNE, 20/06/2022 tarihinde, Üyelerden BirolSONER, Nilgün TAŞ ve Doğan AĞIRMAN'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Nurdane
Ahmet
Mahmut
TOPUZ
ARSLAN
BALLI
KARŞI OY
Uyuşmazlık, Çorum Devlet Hastanesinin, Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi adıyla üçüncübasamak eğitim ve araştırma hastanesine dönüştürülmesi sonrasında, Uzman Doktor olan S. K'a, 2013 Şubat - 2014Haziran ayları arasında Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumuna Bağlı Sağlık Tesislerinde Görevli Personele Ek Ödeme
Yapılmasına Dair Yönetmelik'e aykırı olarak ödendiği iddia edilen 5.446,18 TL döner sermaye ek ödemesinin geriistenilmesine ilişkindir.Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun benzer konuda verdiği kararında "İdarenin, yokluk, açık hata,memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği,bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açmasüresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararıngerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenleringerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise,hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdaretmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler içinsüre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memuruniyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalıödemelerin ancak dava süresi içinde geri alınabileceği" vurgulanmıştır (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu 22.12.1973tarih ve E., 1968/8, K. 1973/14).Daha önce Yargıtay Hukuk Genel Kurulu benzer bir davada vermiş olduğu kararında; "Burada çözümebağlanan sorun; intibak ve hatalı terfi işlemi gibi bir şart tasarrufun sonradan idare tarafından geri alınması halinde, dahaönce bu şart tasarrufa dayanılarak memura yapılmış olan fazla ödemelerin sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca geriistenmesinin idare hukuku ilkelerine göre mümkün olup olmadığı konusu ile ilgili olup, sonuçta yokluk ile mutlak butlandurumları ayrık olmak ve kişinin gerçek dışı beyanı veya hilesi ile sebebiyet vermemiş olması kaydıyla, idarenin yanlış şarttasarrufu (özellikle yanlış intibak işlemini) ancak iptal davası süresi içinde geriye yürür şekilde geri alabileceği, bu süregeçtikten sonra yanlış tasarrufun geri alınması halinde geri alma gününe kadar doğmuş durumların, parasal sonuçları dadâhil olmak üzere, hukuken kazanılmış durum olarak tanınması gerektiği, sebepsiz zenginleşme hükümlerine dayanılarakgeri istenemeyeceği içtihat edilmiştir. Bu içtihadı birleştirme kararının, idare tarafından yapılan bütün ödemelereuygulanması halinde, idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması ve memurların yapmış olduklarıbütün hatalı ödemelerin idare tarafından gerek Ödeme yapılan kişilerden gerekse ödemeyi yapan görevlilerden gerialınamaması gibi bir sonuç doğurur ki, idareyi işlemez ve iş göremez bir duruma sokacak olan böyle bir sonucunhukukça savunulması mümkün değildir. Bu nedenle içtihadı birleştirme kararının kapsamı dışında kalan ve herhangi birşart tasarrufa ayartmayan salt hatalı ödemelerin idare tarafından Borçlar hukukunun haksız iktisap kurallarına dayanılarakgeri istenebileceğinin kabulü gerekir" gerekçesiyle direnme hükmünün bozulmasına karar vermiştir (Yargıtay HukukGenel Kurulu 5.12.1984 tarih ve 1982/ 13 - 387 E, 1984/997 Karar sayı ilamı).Yine benzer konuda Yargıtay 3. Hukuk Dairesi verdiği emsal kararında; "Dava konusu fazla ödemenin, idareninbir şart tasarrufuna dayanmadığı, salt hatalı ödemeden kaynaklandığı anlaşılmaktadır. TBK. m. 77/1' e göre; zenginleşen başkasının malvarlığından veya emeğinden haklı bir sebep olmaksızın eldeettiği zenginleşmeyi geri vermek zorundadır. Geri verme borcunun konusu ve kapsamı; TBK. m. 79 ve 80' de "aynengeri verme ilkesi" ne göre düzenlenmiştir.Sebepsiz zenginleşme; geçerli olmayan ve tahakkuk etmemiş yahut varlığı sona ermiş bir nedene ya da borçluolunmayan şeyin hataen verilmesine dayalı olarak gerçekleşebilir. Sebepsiz zenginleşme bunlardan hangisi yoluylagerçekleşmiş olursa olsun, sebepsiz zenginleşen, aleyhine zenginleştiği tarafa karşı geri verme borcu altındadır.Borç olmayanı rızası ile ödeyen kimse yanlışlığa düştüğünü ispat ettiği takdirde ödediğini geri isteyebilir. Yanlışlıkeda ile ilgili olup, edada bulunanda bağışlama irade ve arzusunun bulunmadığını gösteren bir yanılmadır.HGK' nun 05.12.1984 tarih ve 1982/13 - 387 E. - 1984/997 K.sayılı kararı ile herhangi bir salt tasarrufadayanmayan salt hatalı ödemenin idare tarafından BK' nun sebepsiz zenginleşme kurallarına göre geri istenebileceğiaçıklanmıştır.…………. İdare Mahkemesinin ………….. tarihli ve ………. esas, ………….. sayılı kararı ile idare işlemiödeme tarihinden itibaren 60 günlük yasal süre geçtikten sonra istenemeyeceği gerekçesiyle iptal edilmiş olup, yukarıdayazılı olduğu üzere şart tasarrufa dayanmayan dava konusu ödeme için sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarıncaaraştırma ve inceleme yapılarak sonucuna göre hüküm kurulması gerekirken yanılgılı gerekçe ile davanın reddi doğrugörülmemiştir" gerekçesiyle ilk derece mahkemesi kararı bozulmuştur (Yargıtay 3. Hukuk Dairesi 18.5.2017 tarih, EsasNo: 2016/458, Karar No: 2017/7568).Sebepsiz zenginleşme hükümleri Borçlar Kanununda düzenlenmiştir.Uyuşmazlığın ortaya çıktığı tarihte yürürlükte olan mülga 818 sayılı Borçlar Kanununun 61. maddesine göre;"Madde 61 - Haklı bir sebep olmaksızın aharın zararına mal iktisap eden kimse, onu iadeye mecburdur.Hususiyle muteber olmayan veya tahakkuk etmemiş bulunan bir sebebe yahut vücudu nihayet bulmuş olan bir sebebemüsteniden ahzolunan şeyin, iadesi lazımdır".Bu maddenin karşılığı olarak düzenlenmiş 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun 77. maddesine göre;"Madde 77 - Haklı bir sebep olmaksızın, bir başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşen, buzenginleşmeyi geri vermekle yükümlüdür.Bu yükümlülük, özellikle zenginleşmenin geçerli olmayan veya gerçekleşmemiş ya da sona ermiş bir sebebedayanması durumunda doğmuş olur".Bu maddelere göre, haklı bir sebep olmaksızın başkasının malvarlığından veya emeğinden zenginleşmeye"sebepsiz zenginleşme" denir. Sebepsiz zenginleşen kimse, bu zenginleşmeyi, aleyhine zenginleştiği kimseye geri vermekzorundadır. Dolayısıyla sebepsiz zenginleşme bağımsız bir borç kaynağıdır (Fikret Eren - Borçlar Hukuku GenelHükümler - Ankara 2018 - Sayfa 864 vd., Haluk. N. Nomer - Borçlar hukuku Genel Hükümler - İstanbul 2013 -Sayfa 201 vd.).Bu açıklamalar ışığında somut uyuşmazlığa baktığımızda, idarece yapılan yersiz ödemenin Borçlar Hukukuçerçevesinde sebepsiz zenginleşme hükümleri uyarınca çözümlenmesi gerektiğinde tereddüt bulunmamaktadır
Buna göre Şubat 2013 - Haziran 2014 tarihleri arasında, yukarıda açıklanan mevzuat hükümlerinin aksine,döner sermaye ek ödemesinin hataen yapıldığı konusunda tereddüt bulunmadığından, ödenen miktarın geri istenilmesininkoşullarının mevcut olduğu görülmektedir.Açıklanan tüm bu nedenlerle, Hitit Üniversitesi Çorum Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nde Anestezi veReanimasyon Uzmanı olarak görev yapanS. K'a 2013 Şubat - 2014 Haziran tarihleri arasında yersiz olarak ödenendöner sermaye ek ödemesinin geri istenilmesine ilişkin idari işlemin hukuka uygun olduğunun saptanması karşısında;yersiz ödemenin geri alınmasına ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanın sonunda işlemin iptaline karar veren İstanbul8. İdare Mahkemesi'nin kararının kaldırılmasına; hukuk ve usule uygun bulunan Adli Yargıya ait İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 3. Hukuk Dairesi kararının kabulü ve bu surette hüküm uyuşmazlığının giderilmesine karar verilmesi gerektiğikanaatiyle sayın çoğunluğun idari yargı kararının benimsenmesi suretiyle hüküm uyuşmazlığının giderilmesi yolundakikararına katılmıyoruz.20/06/2022
Üye
Üye
Üye
Birol SONER
Nilgün TAŞ
Doğan AĞIRMAN