T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/704KARAR NO : 2021/709
KARAR TR : 27/12/2021 ÖZET: 6183 sayılı Kanun'un 84.maddesiuyarınca yapılan menkul mal satış ihalesinin iptaliistemiyle Sosyal Güvenlik Kurumuna karşıaçılan davanın 5510 sayılı Kanun'un 88.maddesi gereği ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk
K A R A R Davacı
: S.T.GMBHVekili
: Av. E.E.Davalı
: Sosyal Güvenlik KurumuVekili
: Av. A.E.I. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı vekili; davalı Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından müvekkili hakkında iddia edilen alacak nedeniyle6183 sayılı Kanun uyarınca başlatılan icra takibi sonucu, müvekkiline ait 114 adet menkulün 01/08/2019 tarihindeyapılan ihale ile 710.000 TL bedelle satıldığını, ihalenin kanuna ve usule aykırı bulunduğunu, bu cümleden olarak; satışilanının ve kıymet takdiri raporunun müvekkiline ve diğer tüm ilgililere tebliğ edilmediğini, satış ilanının tirajı 50.000'inüzerinde gazetede ilan edilmediğini, menkullerin vasıfları ve değerlerinin satış ilanında ve satış şartnamesinde uygun birşekilde gösterilmediğini, kıymet takdiri işleminin hukuka aykırı olarak yapıldığını, divanhaneye satış ilanının kanunenasılması zorunlu olan günde asılmadığını, satış ilanında haczedilmeyen menkullerin ihaleye çıkarıldığını, satış ilanınınbelediyede usulüne uygun ve süresi içerisinde ilan edilmediğini, ihalenin ilanda tebliğ edilen saatler içerisinde yapılmamışolduğunu ileri sürerek ihalenin feshi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2.
Bursa 10. İcra Hukuk Mahkemesi E.2020/33, K.2020/261 sayılı dosyada 13/07/2020 tarihinde,"şikâyetin yargı yolu nedeni ile reddine" karar vermiş, karara karşı yapılan istinaf kanun yolu başvurusu, Bursa BölgeAdliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesince 20/01/2021 tarihinde reddedilmiş, temyiz başvurusu üzerine karar Yargıtay 12.Hukuk Dairesinin 01/04/2021 tarihli ve E.2021/2326, K.2021/3896 sayılı ilamıyla onanarak kesinleşmiştir. Kararıngerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"İcra mahkemesinin 6183 sayılı Kanun'dan kaynaklanan görevinin, sadece taşınmaz mallarailişkin ihalenin feshine yönelik olduğu ve taşınır mallar hakkındaki ihalenin feshi şikayetlerinikapsamadığı, kanundaki istisna dışında, ayrı bir idari işlem niteliğinde olan, 6183 sayılı Kanun uyarıncayapılan takibe ilişkin menkul malların haczen satışı ile ilgili uyuşmazlıkların adli yargı yerinceçözümleneceğine ilişkin bir hükme kanunda yer verilmediği, bu durumda gerek Anayasanın, kanunlarınbaşka mercilere bırakmadığı idari karar ve işlemlerin idari yargı yerince çözümleneceğine ilişkinhükmün, gerekse 6183 sayılı Kanunun uygulanmasından doğan uyuşmazlıkları çözümlemekle vergimahkemelerini görevli kılan 2576 sayılı Kanunun 6/b maddesi uyarınca, dava konusu satışla ilgiliuyuşmazlığı çözümlemekle vergi mahkemeleri görevli bulunduğu... "3. Davacı vekili bu kez benzer taleple idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda4. Bursa 4. İdare Mahkemesi, 09/09/2021 tarihli ve E.2021/718 sayılı kararına istinaden, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için 21/10/2021 tarihli ve E.2021/718 sayılı üst yazı ile Uyuşmazlık Mahkemesine başvurmuştur. Kararıngerekçesinin ilgili kısmı şöyledir:"...5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88'inci maddesinin 19' uncufıkrasında "Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının TahsilUsulü Hakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumunalacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin yetkili olduğu... " kurala bağlanmıştır.6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un 77'inci vd. maddelerinde"Menkul malların haczi ve satışına ilişkin düzenlemeler yapılmış; 99'uncu maddesinde ise "Satışkomisyonu tarafından gayrimenkul kendisine ihale edilen alıcı o gayrimenkulün mülkiyetini iktisapetmiş olur. İhalenin feshi gayrimenkulün bulunduğu yerin icra tetkik merciinden şikâyet yoluyla
istenebilir..." hükmüne yer verilmiştir.Dava dosyasının incelenmesinden; davacı şirket hakkında Sosyal Güvenlik Kurumu’na olanborçlarından dolayı Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Osmangazi Sosyal Güvenlik MerkeziMüdürlüğü'nün 2019/16832 sayılı dosyası kapsamında yürütülen icra takibi sonucunda haczedilen 114adet menkulün 1.8.2019 tarihinde yapılan ihalesinin feshi istemiyle açılan davada Bursa 10. İcra HukukMahkemesi'nin 13.7.2020 tarih ve E:2020/33 K:2020/261 sayılı kararıyla "şikayetin yargı yolunedeniyle reddine" karar verildiği, işbu kararın kesinleşmesi üzerine bakılmakta olan davanın açıldığıanlaşılmaktadır.6183 sayılı Kanun'da artırma yoluyla satış, bir paraya çevirme yöntemi olarak öngörülmüştür. Buyöntemin bütün hükümleri; satım akdinin bir türü olarak Borçlar Kanunu’nda düzenlenmiştir.Artırmaya çıkarılan malın taliplerden en yüksek pey sürene ihale edilmesiyle tamamlanan muamelenin,kamu alacağının tahsili için Sosyal Güvenlik Kurumunca yapılması, satışa, idari işlem niteliğikazandırmayan; sadece cebri icra yoluyla malikin mülkiyet hakkının, ihale yapılan kimseye intikalinisağlayan bir işlemdir. İhalenin yapılmasından sonra feshi istenerek açılan davanın gerçek muhatabı daihale olunandır. Zira fesih, kazandığı mülkiyet hakkının ortadan kaldırılması sonucunu doğuracaktır.Bu yüzden ihalenin feshi veya hükümsüzlüğü istenerek açılan davalarda husumetin, ihale makamı ilebirlikte ihale olunana yönetilmesi gerekmektedir. İdari yargılama usulünde ise böyle bir tarafteşekkülüne olanak yoktur.Diğer taraftan, ihalenin feshi ya da hükümsüzlüğüne karar verilse de bu kararın verilmesine değinihaleye konu mal üzerinde ihale olunanla üçüncü kişiler arasında yapılan işlemlerden edinilen haklar dasaklıdır. İdari yargı düzeni, böyle bir koruma sağlayacak hüküm verememektedir.İhalenin feshinin istenebileceği durumlar, bu iddiacı ileri sürebilecek olanlar ve ihalenin feshi veyaiptaline bağlanacak hukuksal sonuçlar değerlendirildiğinde bu davaların; cebri artırmanın 6183 sayılıKanun'a dayanılarak yapılması nedeniyle ve sözü edilen Yasada menkul malları konu edinen ihaleninfeshine ilişkin davaların hangi yargı yerinde görüleceğinin düzenlenmemiş olmasına dayanılarak, idariyargı yerinde çözümleneceği kabul edilemez. Bu halde, davanın bir idari dava olarak incelenmesine deolanak bulunmamaktadır.Yargı sistemimizde adli yargı yerleri genel görevli; idari yargı yerleri ise özel görevli yargı yerleriolarak düzenlenmiştir. İdari davaların görüm ve çözümüyle görevlendirilen özel görevli idari yargıyerlerinin, salt 6183 sayılı Yasada menkul mal ihalesinin feshi davalarının adli yargı yerlerindegörülmesini içeren bir düzenleme yapılmamasına dayanarak görevli saymaya imkân yoktur. Kanunkoyucunun görevli yargı yerini göstermediği durumlarda özel görevli yargı yerinin görevli sayılması içinözel görevinin gerektirdiği bütün ölçütlerin varlığı gerekir. Taşınmaz ihalesinin feshine ilişkin davalarınadli yargı yerinde görülmesini düzenleyen kanun koyucunun, menkul artırması yönünden suskunluğunabakılarak bu davaların, idari yargıda görüleceği yönünde sonuç çıkarılması, yorum yoluyla görevliyargı yeri belirlenmesi anlamı taşımaktadır.Bu durumda, gayrimenkullerin ihalesinin feshine ilişkin görevli mahkemenin münhasıranbelirlediği, bu düzenlemenin menkullerin ihalesinin feshine ilişkin de ortak hüküm niteliğinde olduğu dadikkate alındığında, işbu davanın görüm ve çözümünde adlî yargının görevli olduğu sonucunaulaşılmıştır... "III. İLGİLİ HUKUK5. 2576 sayılı Bölge İdare Mahkemeleri, İdare Mahkemeleri ve Vergi Mahkemelerinin Kuruluş ve GörevleriHakkındaki Kanun'un 5. maddesi şöyledir:"İdare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay’daçözümlenecek olanlar dışındaki:a) İptal davalarınıb) Tam yargı davalarınıc) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklardan hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkanuyuşmazlıklara ilişkin davalarıd) Diğer kanunlarla verilen işleriÇözümler. "6. Aynı Kanun'un 6.maddesi ise şöyledir:"Vergi mahkemeleri:a) Genel bütçeye, il özel idareleri, belediye ve köylere ait vergi, resim ve harçlar ile benzeri maliyükümler ve bunların zam ve cezaları ile tarifelere ilişkin davalarıb) (a) bendindeki konularda 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanununuygulanmasına ilişkin davalarıc) Diğer kanunlarla verilen işleriÇözümler. "7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 88. maddesinin 19. fıkrasında"Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü HakkındaKanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğuyer iş mahkemesinin yetkili olduğu..." düzenlenmiştir.
IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 27/12/2021 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi9. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:10. Dava, Davalı Sosyal Güvenlik Kurumunca 6183 sayılı Kanun'un 84. maddesi uyarınca yapılan menkul malsatış ihalesinin iptali istemiyle açılmıştır.11. Dosya kapsamından, davalı Sosyal Güvenlik Kurumunun davacı şirketten olan alacağı nedeniyle 6183sayılı Kanun uyarınca başlattığı icra takibi sonucu, yine aynı Kanun'un 84. maddesine göre haczedilen 114 adetmenkulün 01/08/2019 tarihinde yapılan satış ihalesinin kanuna ve usule aykırı bulunduğu iddiası ve ihalenin feshi talebiylegörev uyuşmazlığına konu davaların açıldığı anlaşılmaktadır.12. Her ne kadar 6183 sayılı Kanun'da menkul satış ihalesine ilişkin görevli mahkeme belirtilmemiş ise de,yukarıda yer verilen 5510 sayılı Kanun'un 88/19. maddesindeki "Sosyal Güvenlik Kurumunun prim ve diğeralacaklarının tahsilinde 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun uygulamasındandoğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklı biriminin bulunduğu yer iş mahkemesinin" yetkiliolduğuna dair açık düzenleme karşısında dava konusu ihale ile ilgili uyuşmazlığı çözümlemekle adli yargı yeri görevlibulunmaktadır.13.
Belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Bursa 4. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ileBursa 10. İcra Hukuk Mahkemesinin 13/07/2020 tarihli ve E.2020/33, K.2020/261 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılmasına karar verilmesi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan nedenlerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGI YERİNİN GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Bursa 4. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Bursa 10. İcra Hukuk Mahkemesinin13/07/2020 tarihli ve E.2020/33, K.2020/261 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27/12/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanCelal MümtazAKINCIÜyeBirolSONERÜyeNilgünTAŞÜyeDoğanAĞIRMAN
ÜyeAydemirTUNÇÜyeNurdaneTOPUZÜyeAhmetARSLAN