T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/708KARAR NO : 2022/241
KARAR TR : 18/04/2022ÖZET: Vakıf Üniversitesi bünyesindeöğretim elemanı olarak görev yapmakta ikenidari işlem niteliğindeki sözleşme feshine bağlıkıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarınıntahsili istemiyle açılan davanın İDARİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı : Ö. BVekili
: Av. H. K. CDavalı
: İstanbul Aydın Üniversitesi RektörlüğüVekili
: Av. Z. A I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı Vakıf Üniversitesinde 2008 - 2013 yılları arasında öğretim görevlisiunvanıyla çalışmaktayken, "ücretlerinin eksik ödenmesi ve fazla mesai ücretlerinin ödenmemesi" nedenleriyle işsözleşmesini tek taraflı feshettiğini, iş sözleşmesini haklı nedenlerle feshetmesine rağmen müvekkilinin işçilik alacaklarınınödenmediğini ifade ederek kıdem tazminatı ile fazla çalışma ve tatil ücreti alacaklarının tahsili istemiyle idari yargı yerindetam yargı davası açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 2. İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 21/05/2015 tarihli ve E.2015/679, K.2015/939 sayılı kararı ile,"iş sözleşmesinden kaynaklı alacak davasının görümünde iş mahkemesinin görevli olduğu" gerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine karar verilmiştir. Bu karar, temyiz edilmeksizin 13/07/2015 tarihinde kesinleşmiştir. 3. Davacı vekili, bunun üzerine adli yargı yerinde alacak davası açmıştır. A. Adli Yargıda 4. Bakırköy 10. İş Mahkemesinin 07/02/2018 tarihli ve E.2015/418, K.2018/37 sayılı kararı ile, davanınkısmen kabulüne karar verilmiştir. 5. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukuk Dairesinin 27/03/2019 tarihli ve E.2018/1571,K.2019/630 sayılı kararı ile, "uyuşmazlıkta idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle istinaf başvurusununesastan reddine, re'sen kararın kaldırılmasına ve yargı yolu caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine kararverilmiştir.6. Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 05/09/2020 tarihli ve E.2019/5198, K.2020/15278 sayılı kararı ile, temyizekonu karar kesin olarak onanmış ve böylelikle adli yargı yerinde verilen yargı yoluna ilişkin görevsizlik kararıkesinleşmiştir. 7. Davacı vekili, 04/10/2019 havale tarihli dilekçesi ile olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için başvurusuüzerine dosya sehven temyiz merciine gönderilmiş, Yargıtay 9. Hukuk Dairesinin 30/06/2021 tarihli ve E.2021/6540,K.2021/11079 sayılı kararı ile, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmek üzere Bakırköy 10. İş Mahkemesineiadesine karar verilmiştir. 8. Bakırköy 10. İş Mahkemesinin 18/10/2021 tarihli ve 2015/418 Esas sayılı üst yazısı ile adli yargı yeri davadosyası Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiş; Uyuşmazlık Mahkemesince de idari yargı dava dosyasına UYAP sistemiüzerinden erişim sağlanmıştır. III. İLGİLİ HUKUK
9. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fıkralarışöyledir: “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uyguninsan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma,yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur....Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflartarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir....Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." 10. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’na 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacakyükseköğretim kurumları ile ilgili düzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir:“Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademikçalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas veusullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birdenfazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaçduyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesindekalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup,Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitimbölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..." 11. Aynı Kanun'unEk 5. maddesi şöyledir: “Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişidenoluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl içinseçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devletmemuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenimgörmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelliheyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğüölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretimelemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar,yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelikhükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 incimaddesi hükmü uygulanır.” 12. Aynı Kanun'un Ek 8. maddesi şöyledir: “ Vakıfca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretimkurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir. Öğretimelemanlarının nitelikleri Devlet yükseköğretim kurumlarındaki öğretim elemanlarının niteliklerininaynıdır. Devlet yükseköğretim kurumlarında çalışmaları yasaklanmış veya disiplin yoluyla bukurumlardan çıkarılmış kişiler, vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alamazlar.Vakıf yükseköğretim kurumlarında çalışan öğretim elemanlarına, unvanlarına göre Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen ücret tutarından az ücret verilemez. Bu fıkra kapsamında Devletyükseköğretim kurumlarında ödenen emsal ücretin hesaplanmasında ilgili mevzuat uyarınca aylıklarailişkin hükümlerin uygulandığı kadroya bağlı ödemeler dikkate alınır." 13. Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği’nin “Öğretim elemanları” başlıklı 23. maddesi şöyledir: “Öğretim elemanlarının seçimi, değerlendirilmesi, seçilenlerin uygun görülen akademik unvanlarlagörevlendirilmeleri ve yükseltilmeleri yürürlükteki kanun ve yönetmelik hükümlerine uyularak vakıfyükseköğretim kurumunun yetkili akademik organlarınca yapılır. Öğretim elemanlarının atamalarında,devlet yükseköğretim kurumlarındaki atamalarda aranan şartlara ilaveten vakıf yükseköğretimkurumunun akademik yönden gerekli gördüğü şartlar da aranabilir. Vakıf meslek yüksekokullarındaözellikle uygulamalı derslerde görevlendirilecek öğretim elemanlarının atanmasında çalışma deneyiminesahip olması gözetilir.Vakıf yükseköğretim kurumlarında görev alacak olan akademik ve idari personelin çalışma esasları2547 sayılı Kanunda devlet üniversiteleri için öngörülen hükümlere tabidir. Bu personelin aylık ve diğerözlük hakları bakımından ise 4857 sayılı İş Kanunu hükümleri uygulanır.”
IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, ÜyelerBirol SONER, Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 18/04/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 14. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, son görevsizlik kararını veren İstanbul Bölge AdliyeMahkemesi 26. Hukuk Dairesince adli ve idari yargı yerlerine ait dava dosyalarının gönderilmesi gerekirken usulen hatalıyol izlendiği ve başvurunun incelenmesinin geciktiği hususu eleştirilerek, usule ilişkin başkaca bir noksanlık bulunmadığıanlaşılmakla, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 15. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonragereği görüşülüp düşünüldü: 16. Dava, İstanbul Aydın Üniversitesi bünyesinde öğretim üyesi olarak görev yapmakta iken sözleşmesinifesheden davacının,sözleşmesinin haklı olarak feshedildiğinin tespiti ile kıdem tazminatı veyıllık ücretli izin alacağının yasalfaiziyletahsili istemiyle açılmıştır. 17. Davalı İstanbul Aydın Üniversitesi, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı“Yükseköğretim Kurumları Teşkilatı Kanunu”nun Ek 136. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkinhükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur. 18. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargınıngörev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklıkamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de personeli kamuhukukuna tabidir. 19. Kanunla kurulma ve kamu tüzel kişiliğine sahip olmanın yanı sıra, Devlet Üniversitelerinde olduğu gibi VakıfÜniversitelerinin de anayasal güvence altına alınmış olan "Bilimsel Özerkliğe sahip olmaları” bir diğer ayrıcalığıdır.Üniversitelerde bilimsel özerklik ilkesi benimsenirken güdülen amaç, yükseköğretimin çeşitli siyasal çevre ve baskıgrupları ile düşünce kümelerinin etkisinin dışında tutarak, bilimsel amaç, hedefler ve gereksinimlerine bağlı olmalarınısağlamaktır. Bu nedenle de, bilimsel faaliyetin asli unsurları olan yükseköğretim elemanlarının, görevleri, unvanları, atama,yükselme ve emeklilikleri gibi özlük haklarının kanunla düzenleneceği konusu, anayasal teminat altına alınmıştır. 20. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davalı Üniversitenin, sürekli ve düzenli niteliktekikamu hizmetinde çalıştırdığı davacının; statüsü, göreve alınması, hak ve yetkileri gözetildiğinde, İdare Hukukukapsamında bir kamu personeli olduğu; sözleşmesinin feshinin de 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdariDava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlıklı 2. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde tanımı yapılan iptaldavasına konu edilebilecek idari işlem niteliği taşıdığından; bu işlemin denetimin de idari yargının görev alanındabulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. 21. Bununla birlikte, davacının sözleşmesinin feshinden dolayı talep ettiği kıdem tazminatı ve ücret alacağının da,asıl işleme bağlı bir nitelik taşıdığı,dolayısıyla buişlemden kaynaklanan tazmin isteminin de 2577 sayılı Kanunun 2.maddesinin b fıkrasında belirtilen; "İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlartarafından açılan tam yargı davaları" kapsamında idari yargı yerinde görülmesi gerekmektedir. 22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak;İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 21/05/2015tarihli ve E.2015/679, K.2015/939 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. İstanbul 10. İdare Mahkemesinin 21/05/2015 tarihli ve E.2015/679, K.2015/939 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 18/04/2022 tarihinde, Üye Doğan AĞIRMAN ve Üye Nilgün TAŞ'ın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
KARŞI OY Dava, vakıf yükseköğretim kurumu statüsündeki İstanbul Aydın Üniversitesi bünyesinde öğretim görevlisiolarak görev yapmakta iken 4857 sayılı îş Kanunu'ndaki haklı fesih sebebine dayanarak sözleşmesini feshedendavacının, kıdem tazminatı ve diğer işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılmıştır. Davalı İstanbul Aydın Üniversitesi, yukarıda anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809 sayılı YükseköğretimKurumlan Teşkilatı Kanunu'nun Ek 136. maddesi ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzerekamu tüzel kişiliğine sahip olarak kurulmuştur. Somut olay ve mevzuat hükümleri birlikte irdelendiğinde; davacı ile davalı Vakıf Üniversitesi arasında imzalananiş sözleşmesi, davacının bu iş sözleşmesine aykırılıktan bahisle 4857 sayılı Kanun hükümleri gereğince sözleşmeyi haklınedenle feshetmiş olması, uyuşmazlığın üniversitedeki çalışma esaslarına ilişkin olmayıp aylık ve diğer özlük haklarınailişkin olması hususları dikkate alınarak, davacının kıdem tazminatı ile diğer işçilik alacaklarının tahsiline ilişkinuyuşmazlığın adli yargının görev alanında bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yukarıda anılan Yargıtay içtihadında da belirtildiği üzere, 2547 sayılı kanunu kapsamındaki kamu hizmetiniyürüten davacı öğretim görevlisinin ders yükü, disiplin gibi çalışma esasları yönünden aynı kanun'a tabi olduğu tartışmasızise de, kendisinin iş sözleşmesi ile çalıştığı ve uyuşmazlık konusunun işçilik alacakları olduğu gözetildiğinde kamu hizmetiniteliğindeki görevin özel hukuk ilişkisini ortadan kaldırmayacağı, ilgili Yönetmelik'te düzenlendiği gibi aylık ve diğer özlükhakları bakımından 4857 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanacağı, 7036 sayılı kanun'un 5/a maddesi uyarınca da işmahkemelerinin görevli olduğu anlaşılmıştır. Yukarıda belirtilen hususlar göz ününde bulundurularak; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 26. Hukukdairesinin yargı yoluna ilişkin görevsizlik kararının kaldırılması gerektiğini ve adli yargının görevli olduğunudüşündüğümüzden sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Üye
ÜyeDoğan AĞIRMAN
Nilgün TAŞ