T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/724KARAR NO : 2021/661KARAR TR : 27/12/2021ÖZET: Trafik kazasından kaynaklanan ve İcra veİflas Kanunu'nun 67. maddesine göre açılan itirazıniptali davasının, ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : Sompo Sigorta A.Ş.Vekili
: Av.Arb.O. Y.Davalı : Kayseri Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili
: Av. M.D. I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, 24/05/2018 tarihinde dava dışı sürücücün trafikte aracıyla seyir halindeyken, müvekkili şirketesigortalı 38... 537 plakalı araca ve kaldırımda bulunan yaya ışık direğine çarpması sonucu maddi hasarlı trafik kazasımeydana geldiğini; kaza tespit tutanağına göre; Sümer Evlerden Oymak Caddesine çıkış ve Belkiraz CaddesindenOymak Caddesine çıkışta bulunan trafik lambasının sürekli kırmızı, Oymak Caddesinin ise devamlı yeşil yandığının,sinyalizasyondan sorumlu kuruluşun kusurlu, kazaya karışan sürücülerin kusurunun olmadığının tespit edildiğini; ekspertizraporuna göre 13.457,44 TL maddi hasar meydana geldiğini; zararın müvekkil şirket tarafından sigorta poliçesikapsamında ödendiğini; müvekkilinin zarara sebebiyet verenlerden ve bu fiillerden sorumlu olanlardan rücu etme hakkıbulunduğunu, davalı belediyenin hizmet faaliyetinin eksik ve kötü işlemesi sonucu müvekkili şirketin zarara uğradığını,belediyenin bu zararı tazminle yükümlü olduğunu; yapılan ihtara rağmen davalı/borçlunun, müvekkili şirketin zararınıgidermediğini, bunun üzerine Kayseri 1.İcra Müdürlüğünün E.2018/10339 sayılı dosyası ile takibe başlandığını, davalınınsöz konusu takibe itiraz ederek takibin durmasına neden olduğunu ifade ederek; davalı/borçlu Belediyenin Kayseri 1.İcra Müdürlüğünün E.2018/10339 sayılı dosyasına yaptığı itirazın iptali ile takibin kaldığı yerden devamına; davalının %20 den aşağı olmamak kaydıyla müvekkiline icra inkar tazminatı ödemesine karar verilmesi istemiyle 30/10/2018tarihinde adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Kayseri 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 14/01/2020 tarihli ve E.2018/374, K.2020/12 sayılı kararı ileuyuşmazlığın esasını inceleyerek, davacı tarafın kısmen sübut bulan davasının kabulü ile, Kayseri 1. İcra Müdürlüğünün2018/10339 Esas sayılı icra takip dosyasında yapılan itirazının 2.460 TL asıl alacak üzerinden iptaline, takibin 2.460 TLasıl alacak üzerinden kaldığı yerden devamına, fazlaya ilişkin istemin reddine ve tazminat talebinin reddine karar vermiştir. 3. İstinaf yoluna başvurulması üzerine Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 12/11/2020 tarihlive E.2020/823, K.2020/864 sayılı kararı ile,davaya bakma görevinin idari yargıya ait olduğu gerekçesiyle, davanınyeniden görülmesi için dosyanın Kayseri 7.Asliye Hukuk Mahkemesine gönderilmesine kesin olarak karar vermiştir. 4. Kayseri 7. Asliye Hukuk Mahkemesi 08/12/2020 tarihli ve E.2020/279, K.2020/175 sayılı kararıile, 6100 sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2 maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından, dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar vermiştir. Kararın ilgili kısımları şöyledir: " Dava; trafik sinyalizasyon lambalarının arızalı olması nedeniyle meydana gelen trafik kazasısonucu sigortalısının zararını karşılayan davacı sigorta şirketinin TTK'nun 1472. maddesi uyarıncazarar bedelini rücuan davalı belediyeden tahsili talebine ilişkin olmakla davanın esası hizmetkusurundan kaynaklanan tazminat talebine ilişkindir.Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. H.D.'nin 01/09/2020 tarih 2020/823 Esas, 2020/864 Kararsayılı ilamı; "... Yargı yolu kavramı, bir hukuk sistemine dahil yargı kollarından hangisindebakılacağını ifade eder. Uyuşmazlığın, hangi yargı kolunda bakılacağı hususu, davanın genelşartlarından olup mahkemece re'sen dikkate alınması gereklidir. Kamu hizmeti görmekle yükümlü olanbelediye, kamu hizmeti sırasında verdiği zararlardan dolayı özel hukuk hükümlerine tabi değildir.Hizmet kusurundan dolayı açılan davaların İYUK'nun 2. maddesi hükmü uyarınca tam yargı davasıolarak ikame edilmesi gerekmektedir. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, mahkemecekendiliğinden dikkate alınması zorunludur. Esasen 2918 Sayılı KTK'nun hukuki sorumluluğa ilişkin 85.ve onu izleyen maddelerinde araç işletenin sorumluluğu düzenlenmiş olup idarenin hizmet kusurundankaynaklanan sorumluluğu bu Yasa kapsamı dışında tutulmuştur.
Hal böyle olunca, belediyenin hizmet kusuru niteliğindeki eylemi sonucu meydana gelenzararlardan dolayı İdari Yargılama Usulü Yasası'nın 2/1-b maddesi gereğince idareye karşı idari yargıyerinde tam yargı davası açması gereklidir. Bu durumda mahkemece, davaya bakma görevi idariYargıya ait olduğundan, mahkemenin yargı yolu bakımından H.M.K'nun 114 ve 115.maddeleriuyarınca davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın esasına girerekkarar vermiş olması doğru görülmemiştir. (aynı yönde Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2019/5962 E-2019/10853 K sayılı kararı)Yukarıda belirtilen gerekçelerle sonuç olarak yapılan inceleme sonunda,HMK 353/1-a-3 ile 355.maddeleri gereğince görev/yargı yolu hususunun kamu düzenine ilişkin olması nedeniyle resengözetildiğinden davacının ve davalının istinaf başvurusunun kabulüne, HMK'nın 353/(1)-a.3. maddesigereğince, KAYSERİ 7. ASLİYE HUKUK MAHKEMESİ'nin istinafa konu edilen 14/01/2020 tarihli2018/374 E - 2020/12 K sayılı kararın kaldırılmasına, HMK'nın 353/(1)-a.3. maddesi gereğince yargıyolu yönünden bir karar verilmek üzere dosyanın kararı veren mahkemeye gönderilmesine..." kararverilerek mahkememize iade edilmiş.Mahkemece ortadan kaldırma kararı doğrultusunda 6100 Sayılı HMK'nın 114/1-b ve 115/2maddesi gereğince yargı yolu caiz olmadığından davanın dava şartı yokluğundan davanın usuldenreddine..." 5. İstinaf yoluna başvurulması üzerine Kayseri Bölge Adliye Mahkemesi 6. Hukuk Dairesi 28/06/2021 tarihlive E.2021/921, K.2021/1138 sayılı kararı ile,istinaf başvurusunun H.M.K.’nın 353/1-b.l maddesi gereğince esastanreddine kesin olarak karar vermiş ve Mahkemenin görevsizlik kararı kesinleşmiştir. 6. Davacı vekili bu kez, trafik kazası neticesinde doğan zararın sigortalıya ödenmesi sebebiyle, KayseriBüyükşehir Belediyesi'ne karşı başlatılan icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın fazlaya ilişkin hakları saklı kalmakkaydıyla 2.460 TL yönünden iptali ile takibin kaldığı yerden devamına ve davalının %20'den az olmamak üzere icra inkartazminatı ödemesine; bu talebin kabul görmemesi halinde, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla 2.460 TL'nin16/07/2018 tarihinden itibaren işleyecek ticari temerrüt faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesi istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 7. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 11/08/2021 tarihli ve E.2021/1100, K.2021/1143 sayılı kararı ile, "... 2577sayılı Kanun'un 2'inci maddesi gereğince idari yargı yerlerinde açılabilecek dava türlerinin sınırlı sayıda olduğuve başlatılan icra takibine yapılan itirazın reddinin iptaline yönelik bir dava türü bulunmadığından, davadilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 3'üncü maddesine uygun olmadığı..."gerekçesiyle, dava dilekçesinin; aynıKanun'un 15.maddesinin l/d bendi gereğince, belirtilen eksiklikler giderilmek suretiyle 3. maddeye uygun şekildedüzenlenerek yeniden dava açılmakta serbest olmak üzere reddine karar vermiştir. 8. Kayseri 2. İdare Mahkemesi 28/09/2021 tarihli ve E.2021/1222 sayılı kararı ile,2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2., 10., 19.1.2011 tarili Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. ve geçici 21. maddesi hükmüne; ayrıca2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılanitiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptalistemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarih ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra; davanınçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli merciin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına,dava dosyasının ve Kayseri 7. Asliye Hukuk Mahkemesi'nin E.2020/279 sayılı dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, dosyanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesinin karar vermesine değin ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir: "... 2918 sayılı Yasanın 19.01.2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesi’nin işaret edilen kararları gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında,can ve mal güvenliği yönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tümkonularda alınacak önlemleri kapsadığı ve Kanunun, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak veyükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşları ve bunların görev yetki vesorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla karayolunda meydana gelen trafik kazasınedeniyle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesigerektiği sonucuna varılmıştır.Nitekim; Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 26.09.2016 tarih ve E:2016/407, K:2016/439sayılı kararı da bu yöndedir." III. İLGİLİ HUKUK 9. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İlamsız takip” başlıklı Üçüncü Bap, 42-49. maddelerinde takipyöntemleri gösterilmiş; değişik 58. maddesinde, takip talebinin icra dairesine yazı ile veya sözlü olarak veya elektronikortamda yapılacağına işaret edilmiş, değişik 60. maddesine göre, takip talebi üzerine icra müdürünce ödeme emridüzenleneceği ve 62-65. maddelerde itiraza ilişkin hükümlere yer verilmiş olup, değişik 66. maddede, süresi içindeyapılan itirazın takibi durduracağı kurala bağlanmıştır.
10.
Aynı Kanun'un 67. maddesi şöyledir:"Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeyebaşvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir.Bu davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu, takibinde haksız ve kötü niyetligörülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine iki tarafın durumuna, davanın ve hükmolunan şeyintahammülüne göre, red veya hükmolunan meblağın yüzde kırkından aşağı olmamak üzere, uygun birtazminatla mahkûm edilir.İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise, borçlu hakkında tazminat hükmolunması kötü niyetinsübutuna bağlıdır.Birinci fıkrada yazılı itirazın iptali süresini geçiren alacaklının umumi hükümler dairesindealacağını dava etmek hakkı saklıdır ”11. Anılan Kanun'un değişik 1. maddesinin birinci fıkrasında, “Her asliye mahkemesinin yargı çevresindeyeteri kadar icra dairesi bulunur” denilmektedir.12. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinde, idari dava türleri: a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biriile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, b)İdari eylemve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları, c)Tahkim yoluöngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi içinyapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar olarak sayılmıştır.IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, ÜyelerBirol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/12/2021 tarihlitoplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre; İdareMahkemesince,Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Kanun'un 14. maddesine göre olumsuzgörev uyuşmazlığı bulunduğunun ileri sürülebilmesi için davanın “tarafları, konusu ve sebebinin aynı” olması koşulununöngörülmüş bulunması karşısında; adli yargı yerinde aynı somut olay nedeniyle borçlunun itirazının iptali ile takibindevamına karar verilmesi istemiyle; buna karşılık idari yargı yerinde tam yargı davası açılmış ise de; ikinci davanın, ilkdavada verilen karar doğrultusunda oluşturulduğu ve “itirazın iptali ile takibin devamı” istemi yönünden görevuyuşmazlığının doğduğu kanaatine varıldığından ve sonuçta usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, adli ve idari yargı yerleri arasında doğan görev uyuşmazlığının esası incelenmelidir. B. Esasın İncelenmesi 14. Raportör-Hakim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü: 15. Dava, davalı idarenin sorumluluk sahasındaki yolda meydana gelen trafik kazası sebebiyle oluşan hasarbedelinin tahsili amacıyla yürütülen icra takibine yapılan itirazın iptali istemiyle açılmıştır.16. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri uyarınca, itiraz nedeniyle takibin durması üzerine alacaklıya, itirazıniptali için 2004 sayılı Kanun'da iki yola başvurma olanağı tanınmış olup, bunlardan birincisi, 67. maddeye göremahkemeye başvurmak, İkincisi ise 68, ek 68/a ve ek 68/b maddelerine göre tetkik merciinden itirazın kaldırılmasınıistemektir. İncelenen uyuşmazlıkta alacaklı konumundaki davacı tarafından, 67. maddeye göre mahkemeye başvurmaksuretiyle itirazın iptali davası açılmıştır.17. Yukarıda hükmü yazılı 67. maddede sözü edilen mahkeme ile icra dairesinin bulunduğu yargı çevresibakımından bağlı olduğu asliye mahkemesinin anlaşılması ve takip hukukuna özgü bulunan itirazın iptali davasının adliyargı yerinde görülmesi gerektiği açıktır.18. Bu duruma göre, İcra ve İflas Kanunu’nun değişik 67. maddesine göre açılan itirazın iptali davasının görümve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. Kaldı ki davanın idarenin hizmet kusuru sonucuoluşan trafik kazasından kaynaklanan rücuan tazminat davası olarak kabulü halinde de, Uyuşmazlık Mahkemesininyerleşik içtihatları gereği 2918 sayılı Kanun uyarınca açılan her türlü sorumluluk davalarında adli yargı görevlidir.19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Kayseri 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Kayseri 7. Asliye Hukuk Mahkemesinin 08/12/2020 tarihli ve E.2020/279, K.2020/175 sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Kayseri 2. İdare Mahkemesi'nin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Kayseri 7. Asliye HukukMahkemesinin08/12/2020 tarihli ve E.2020/279, K.2020/175 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 27/12/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Celal Mümtaz
Birol
Nilgün
Doğan
AKINCI
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN