T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/732KARAR NO : 2021/699
KARAR TR : 27/12/2021 ÖZET: 5403 sayılı Toprak Koruma ve AraziKullanımı Kanunu’nun 21. maddesinin ikincifıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılan davanın, ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. KARAR
Davacı
: R.Y.Davalı
: Burdur İl Tarım ve Orman MüdürlüğüI. DAVA KONUSU OLAY1. Gölhisar Kaymakamlığı İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğünün 23/08/2019 tarihli ve 2019/6-İLM 2019/47sayılı kararı ile, Burdur İli Gölhisar İlçesi, Asmalı Köyü, 120 ada, 8 parsel sayılı taşınmazın 4298 m² lik kısmının doğaldurumunun bozulduğu ve izinsiz kullanıldığının tespit edildiğinden bahisle, davacı adına 5403 sayılı Toprak Koruma veArazi Kullanımı Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca 28.397 TL idari para cezası verilmiş, aynıKurumun 02/09/2019 tarihli ve ….-858-E.2633697 sayılı yazısı ile davacıya bildirilmiştir.2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Gölhisar Sulh Ceza Hakimliği 19/03/2021 tarihli ve D.İş 2019/301 sayılı kararı ile, olayda aynı eylemnedeniyle davacıya 3213 sayılı Maden Kanunu uyarınca ayrıca 158.006 TL idari para cezası verildiği ve Burdur SulhCeza Hakimliğine yapılan başvuru sonucunda başvuruyu inceleme görevinin Isparta İdare Mahkemesine ait olduğugerekçesiyle görevsizlik kararı verildiği anlaşıldığından Kabahatler Kanunu'nun 27/8. maddesi gereğince dosyaya konuitirazın da Isparta İdare Mahkemesine ait olduğunu belirterek görevsizlik kararı vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.4. Davacı bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.5. Isparta 1. İdare Mahkemesi 14/10/2021 tarihli ve E.2021/1187 sayılı kararı ile,5403 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın, 5403 sayılı Kanun ve5326 sayılı Kabahatler Kanunu uyarıncagörüm ve çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişiHakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.III. İLGİLİ HUKUK6. 5403 sayılı Kanun’un “Amaç” başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:“Bu Kanunun amacı; toprağın korunması, geliştirilmesi, tarım arazilerinin sınıflandırılması, asgaritarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazi büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerinin önlenmesi,tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin çevre öncelikli sürdürülebilir kalkınma ilkesine uygunolarak planlı kullanımını sağlayacak usul ve esasları belirlemektir.”;7. “Kapsam” başlığı altında düzenlenen 2. maddesi şöyledir:“Bu Kanun; arazi ve toprak kaynaklarının bilimsel esaslara uygun olarak sınıflandırılması,tarımsal arazi ve yeter gelirli tarımsal arazilerin asgari büyüklüklerinin belirlenmesi ve bölünmelerininönlenmesi, arazi kullanım planlarının hazırlanması, koruma ve geliştirme sürecinde toplumsal,ekonomik ve çevresel boyutlarının katılımcı yöntemlerle değerlendirilmesi, amaç dışı ve yanlışkullanımların önlenmesi, korumayı sağlayacak yöntemlerin oluşturulması ile görev, yetki vesorumluluklara ilişkin usul ve esasları kapsar.”8. “Tarım dışı amaçlı arazi kullanımlarına ilişkin cezalar ve yükümlülükler” başlıklı 21. maddesi şöyledir:“Tarım dışı arazi kullanımlarında toprak koruma projelerine uyulması zorunludur.Tarım dışı arazi kullanımına izinsiz başlanılması veya hazırlanan toprak koruma projelerine
uyulmaması halinde, aşağıdaki işlemler gerçekleştirilir ve yaptırımlar uygulanır:a) Arazi kullanımı için izinsiz işe başlanılmış ve çalışmalar devam ediyorsa; valilik işi tamamendurdurur, yapılan iş tamamlanmış ise kullanımına izin verilmez. Kullanılan arazi tarım dışı amaçlıkullanıma uygun yerlerden ise kullanılan alanın her metre karesi için bir Yeni Türk Lirası idarî paracezası verilir ve bu Kanunda öngörülen tedbirlerle birlikte gerekli izinlerin alınması şartıyla işintamamlanmasına veya iş bitmiş ise kullanımına izin verilir.Arazi kullanım plânlarında, tarımsal amaçlı kullanım için ayrılmış arazilerde, izinsiz yapılan bütünyapılar yıkılır ve temizlenir. Arazinin yeniden eski haline gelmesi için yapılan masraflar sorumlulardantahsil edilir. Ayrıca, zarar verilen tarım arazilerinin, her metre karesi için iki Yeni Türk Lirası idarî paracezası verilir. (……)”;9. “İdarî cezalara itiraz ve para cezalarının tahsili” başlıklı 22. maddesinde ise, “(Değişik: 23/1/2008 –5728/577 md.) Bu Kanunda yazılı olan idarî cezalar mahallî mülkî amir tarafından verilir.” hükmü yer almıştır.10. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:“ (1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”11. Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para cezası veidari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğertedbirler olduğu hükme bağlanmış; "Başvuru yolu" başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 27/12/2021 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi13. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:14. Dava, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun 21. maddesinin ikinci fıkrasının (a)bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılmıştır.15. Olayda, davanın, 5403 sayılı Kanun’un 21. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açıldığı, 5403sayılı Kanun’da da idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeyeyer verilmediği, aynı eylem nedeniyle 3213 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasıyla ilgili olarak yargılamanındevam ettiği, 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesinin sekizinci fıkrası kapsamında bulunmayan bu durumun görevli yargıyerince değerlendirileceği anlaşılmıştır.16. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.17. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.18. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.19. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.
20. İncelenen uyuşmazlıkta, 5403 sayılı Kanun’un 21. maddesi uyarınca verilen idari para cezasının,5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5403 sayılı Kanun’da idari para cezasına itirazkonusunda görevli mahkemenin gösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’ladeğişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğerkanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı nedeniyle, görevli mahkemenin belirlenmesinde 5326 sayılıKanun hükümleri dikkate alınacağından, idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde, anılan Kanunun27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Isparta 1. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile Gölhisar Sulh Ceza Hakimliğinin 19/03/2021 tarihli D.İş 2019/301 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Isparta 1. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Gölhisar Sulh Ceza Hakimliğinin19/03/2021 tarihli D.İş. 2019/301 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,27/12/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi. BaşkanCelal MümtazAKINCIÜyeBirolSONERÜyeNilgünTAŞÜyeDoğanAĞIRMAN
ÜyeAydemirTUNÇÜyeNurdaneTOPUZÜyeAhmetARSLAN