T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/741KARAR NO : 2021/700
KARAR TR : 27/12/2021 ÖZET: 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunuuyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyleaçılan davanın, tazminata ilişkin kararın da idariyargıda konu yapılması karşısında 5326 sayılıKabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynıKanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmübir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGIYERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR Davacı
: M.E.Vekili
: Av. Ö.D.Davalı
: Tarım ve Orman BakanlığıI. DAVA KONUSU OLAY1. Tarım ve Orman Bakanlığı Burdur VI. Bölge Müdürlüğü Antalya Şube Müdürlüğünün 08/03/2021 tarihli ve4 sayılı kararı ile, davacının avcılık belgesi olmadan avlandığından bahisle, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun 14.maddesinin ikinci fıkrasının ikinci bendini ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılı Kanun’un 24. maddesinin üçüncü fıkrasıuyarınca 1.033 TL, koruma altındaki yaban hayvanlarını avladığından bahisle 4915 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birincifıkrasının birinci bendini ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 685 TLolmak üzere toplam olarak 1.718 TL idari para cezası verilmiş, aynı kurum tarafından 08/03/2021 tarihinde düzenlenentazminat raporuna göre belirlenen 27.777 TL tazminatın da yasal faizi ile birlikte ilgiliden tahsiline karar verilmiştir.2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Finike Sulh Ceza Hakimliği 04/05/2021 tarihli ve D.İş No.2021/306 sayılı kararı ile, idari para cezasıyönünden oluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ileilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması halinde, idari para cezasına ilişkin karara ilişkinhukuka aykırılık iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğini belirterek görevsizlik kararı vermiş, verilen karara davacıtarafından yapılan itiraz, Elmalı Sulh Ceza Hâkimliğinin 16/09/2021 tarihli ve D.İş No.2021/1567 sayılı kararı ile kesinolarak reddedilmiştir.4. Davacı vekili bu kez, idari para cezası ile tazminatın iptali istemiyle ayrı ayrı dava dilekçeleriyle idari yargıyerinde dava açmış, idari para cezasının iptali istemiyle açtığı dava Antalya 4. İdare Mahkemesinin E.2021/962 sayısınakaydedilmiş, tazminatın iptali istemiyle açtığı dava Antalya 4. İdare Mahkemesinin E.2019/963 sayısına kaydedilmişolup, davanın halen derdest olduğu Mahkeme ile yapılan yazışmalar sonucunda anlaşılmıştır.B. İdari Yargıda5. Antalya 4. İdare Mahkemesi 16/09/2021 tarihli ve E.2021/962 sayılı kararı ile, 4915 sayılı KaraAvcılığı Kanunu'na muhalefet edildiğinden bahisle söz konusu Kanun'un ilgili maddeleri uyarınca verilen dava konusuidari para cezasına karşı açılacak davada 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 27. maddesi hükmü uyarınca sulh cezahakimliklerinin görevli olduğu, bu itibarla uyuşmazlığa konu idari para cezasına karşı açılan davanın adli yargı yerindeçözümlenmesi gerektiği sonucuna varıldığını belirterek 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dava dosyasının Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve davanın incelenmesinin UyuşmazlıkMahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.III. İLGİLİ HUKUK6. 4915 sayılı Kanun’un "Av ve yaban hayvanlarının korunması ve koruma alanları" başlıklı 4.maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Yaban hayvanı türleri içinde yer alan ve Bakanlıkça belirlenen av hayvanlarından, korunmasıgerekenler Merkez Av Komisyonunca, av hayvanlarının dışında kalan yaban hayvanları ile diğer türlergerektiğinde ilgili kuruluşların uygun görüşleri alınarak Bakanlıkça koruma altına alınır. Bu kararResmî Gazetede yayımlanır. Koruma altına alınan yaban hayvanları avlanamaz. Yaban hayvanlarıüreme, tüy değiştirme ve göç dönemlerinde rahatsız edilemez, yavru ve yumurtaları toplanamaz,
yuvaları dağıtılamaz ve memeliler kış uykusunda rahatsız edilemez. Lüzumu halinde bu yabanhayvanlarının kendilerinden, yavru ve yumurtalarından, korundukları süre içinde faydalanma vezararlı olanları ile mücadele ve men edilen avlanma usulleri ile geçici olarak avlanma esaslarıBakanlıkça tespit edilir.........."7. “Avlanma izni” başlıklı 14. maddesi şöyledir:“Avcılık belgesi sahibi avcılar, avlanmak istedikleri av yılına ait avlanma izin ücretini DönerSermaye İşletmesine yatırmak suretiyle avlanma izni almak zorundadırlar. Avlanma izin ücretiBakanlıkça, hayvan gruplarına, avlanmanın il, bölge veya ülke genelinde yapılmasına göre farklıolarak tespit edilebilir. Avlanma izni bir av yılı içindir.Avlaklarda, avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamaz.Özel avlaklarda üretilip salınan türlerin avlanması için gerekli izin, avlak sahibi veya işletenlerceücreti karşılığı verilir. Bu ücretin %10'u Döner Sermaye İşletmesine yatırılır, aksi takdirde özel avlakkuruluş izni iptal edilir.Avlanma izin ücretlerinin tahsili ve Döner Sermaye İşletmesine yatırılması ile ilgili esaslarBakanlıkça tespit edilir.”8. “Cezalar” üst başlığı altında düzenlenen “Yasaklara uymama” başlığı altında düzenlenen 21. maddesişöyledir: “ (Değişik: 23/1/2008-5728/507 md.)4 üncü maddenin birinci, ikinci ve altıncı fıkralarına aykırı hareket edenlere, 5 inci maddeninbirinci ve ikinci fıkraları gereğince tespit edilen av miktarı ve avlanma süreleri dışında avlananlara, 12nci maddenin üçüncü fıkrası gereğince Bakanlıkça getirilecek yasaklara uymayanlara, her bir aykırılıkiçin ayrı ayrı olmak üzere ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.4 üncü maddenin dördüncü fıkrası gereğince av ve yaban hayvanlarının beslendikleri vebarındıkları ortamı zehirleyenler, iki yıldan beş yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır. Ayrıca, faillerinavcılık belgesi iptal edilir ve kendilerine bir daha belge verilmez.4 üncü maddenin beşinci fıkrası gereğince yaban hayatı koruma ve geliştirme sahaları ile üretmeistasyonları ve benzeri sahalarda, bina ve tesislerin atıklarının arıtılmadan doğal ortama bırakılmasınedeni ile yaban hayatının veya ekosistemin olumsuz yönde etkilenmesine sebebiyet verenlere ve tahripedenlere fiilleri suç oluşturmadığı takdirde 9/8/1983 tarihli ve 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleriuygulanır.Devletin hüküm ve tasarrufu altında olan yerlerdeki yaban hayatı koruma ve geliştirme sahalarınaizinsiz olarak kurulan yapı ve tesisler, masrafı yapı ve tesisi kurana ait olmak üzere, ilgili idaretarafından yıktırılır.Bu Kanunda belirtilen yasak fiillerin fahri av müfettişleri tarafından işlenmesi halinde verilecekcezalar iki misli uygulanır. Yasak avlanma fiilini işleyen veya gerçeğe aykırı tutanak düzenleyen fahriav müfettişlerinin belgeleri iptal edilir ve kendilerine bir daha fahri av müfettişliği görevi verilmez.5 inci maddenin üçüncü fıkrasında belirtilen hükümlere uymayan radyo ve televizyon kuruluşlarıhakkında 13/4/1994 tarihli ve 3984 sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayınları HakkındaKanun hükümleri uygulanır.Avlanmak suretiyle, bir canlı türünün yok olması tehlikesine ya da ekolojik dengenin bozulmasıtehlikesine neden olunması halinde, failler hakkında iki yıldan beş yıla kadar hapis cezasınahükmolunur.”9. “Avlanma esaslarına uymama ve belgesiz avlanma” başlıklı 24. maddesi şöyledir:“ (Değişik: 23/1/2008-5728/510 md.)6 ncı maddenin ikinci ve üçüncü fıkralarında sayılan zehirle avlanma hariç diğer yasaklara veesaslara aykırı hareket edenlere her bir aykırılık için ayrı ayrı olmak üzere yüzelli Türk Lirası idarî paracezası verilir.Zehirle avlananlar, bir yıldan üç yıla kadar hapis ve elli günden az olmamak üzere adlî para cezasıile cezalandırılır. Ayrıca, faillerin avcılık belgesi iptal edilir ve bir daha belge verilmez.Bu Kanuna göre alınması gereken avcılık belgesini almadan avlananlara üçyüz Türk Lirası;avlanma izni olmadan avlananlara ise yüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.Yabancı avcılık belgesi veya geçici avcılık belgesi almadan avlananlara bin Türk Lirası idarî paracezası verilir.Avcılık belgesini ve avlanma izin belgesini yanında taşımadan avlananlara yirmi Türk Lirası idarîpara cezası verilir.”;10. 4915 sayılı Kanun’da hangi hallerde idari para cezası verileceği düzenlenmiş, ancak bu Kanun uyarıncaverilen idari para cezasına karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir. 11. Öte yandan; 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı Kanun’un 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun’un 31.maddesiyle değiştirilen 3. maddesi şöyledir:“ (1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hüküm
bulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”;12. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerinortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.13. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 27/12/2021 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi15. Dava, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun 24/3 ve 21/1.madde ve fıkraları uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyle açılmıştır.16. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerindegörüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar verilmiştir.17. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.18. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.19. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.20. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak tazminat kararıda verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.21. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27.maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 4915 sayılı Kara AvcılığıKanunu uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 4. İdare Mahkemesince yapılan16/09/2021 tarihli ve E.2021/962 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Antalya 4. İdare Mahkemesince yapılan 16/09/2021 tarihli ve E.2021/962 sayılı BAŞVURUNUNREDDİNE,27/12/2021 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
BaşkanCelal MümtazAKINCIÜyeBirolSONERÜyeNilgünTAŞÜyeDoğanAĞIRMAN
ÜyeAydemirTUNÇÜyeNurdaneTOPUZÜyeAhmetARSLAN