T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2021/751KARAR NO : 2021/664KARAR TR : 27/12/2021 ÖZET: Karayolunda meydana gelen trafikkazasında uğranılan zararın tazmini istemiyleaçılan davanın, 2918 sayılı Karayolları TrafikKanunu'nun 19/01/2011 tarihinde yürürlüğegiren 110. maddesi kapsamında ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı
: B.C.Vekili
: Av. S. N.Y.Davalılar
: 1-Malatya Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVekili
: Av. V. D.
2-E. İmar İnşaat Tic.ltd.Şti.(Adli Yargıda)Vekili
: Av. M.B.İhbar Olunan
: Malatya Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi
Genel MüdürlüğüVekili
: Av.Y.A. I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili dilekçesinde; 19/08/2018 tarihinde müvekkilinin sevk ve idaresinde bulunan 44... 135 plakasayılı araçla seyir halinde iken, Battalgazi İlçesi eski Malatya istikametinden çevre yolu istikametine Selçuklu Mahallesiköprü ağzı caddesi üzerinde Malatya Büyükşehir Belediyesinin yol çalışmaları nedeniyle hiçbir trafik işareti ve levhakonulmaksızın rögar kapağının yüksek tutulması sonucu, aracın altının rögar kapağına çarpması neticesinde maddi hasarlıtrafik kazası meydana geldiğini; yapılan tespit ve bilirkişi raporuna göre araçta toplam 17.614,38 TL hasar oluştuğunu,hava yastığı açıldığından ötürü aracın4.000 TL'lik değer kaybına uğradığını; bu zararın ödenmesi konusunda MalatyaBüyükşehir Belediye Başkanlığına yapılan başvuruya karşılık, sorumluların MASKİ Genel Müdürlüğü ile yol yapım işiniüstlenen E.İmar ve İnşaat ve Ticaret Limited Şirketinin gösterildiğini, bu kuruluşlara yapılan başvurudan da sonuçalınamadığını ifade ederek; fazlaya ilişkin talep ve dava hakları saklı kalmak üzere, trafik kazası sonucu oluşan zararakarşılık toplam 22.214,38 TL.nin, kaza tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte davalılardan tahsiline karar verilmesiistemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 30/01/2020 tarihli ve E.2019/23, K.2020/53 sayılı kararı ile,uyuşmazlığın esasını inceleyerek; davalı Malatya Büyükşehir Belediyesi aleyhine açılan tazminat davasının kabulüne,davalı E. İmar Şirketi aleyhine açılan alacak davasının reddine karar vermiş;istinaf yoluna başvurulması üzerine GaziantepBölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesi 15/06/2020 tarihli ve E.2020/773, K.2020/699 sayılı kararı ile, hizmetkusuruna dayanan davanın idari yargı yerinde görülmesi gerektiğinden bahisle, istinaf başvurusunun kabulü ile, AsliyeHukuk Mahkemesi kararının HMK'nın 353/l-a,4 maddeleri uyarınca kaldırılmasına, dosyanın davanın yeniden görülmesiiçin mahalline iadesine kesin olarak karar vermiştir. 3. Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesi 12/02/2021 tarihli ve E.2020/157, K.2021/50 sayılı kararıile, davada Mahkemelerinin yargı yolu bakımından görevsizliğine, İdari Yargının görevli ve yetkili olduğuna karar vermişve bu karar kesinleşmişti. Kararın ilgili kısımı şöyledir: "Buna göre; 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu gereğince; belediye görev ve yetkileri dahilindekapsamında; Malatya Büyükşehir Belediyesi'nin MASKİ iş birliği ile yol üzerinde yapılan çalışmalardagerekli olan trafik, işaret ve levhalarını gece durumunu gözönünde bulundurularak görünürlüğüartırıcı parlayıcı ışıklı veya çakar lambaların konulmadığı, meydana gelen bu kazanın oluşumundatamamen ve % 100 kusurlu olduğu anlaşılmakla; davacı tarafından davalı Malatya BüyükşehirBelediyesi Başkanlığı aleyhine açılan alacak davasının kabulüne; yine davacı tarafından Esenlik İmarŞirketi aleyhine açılan alacak davasının reddine karar verildiği, mahkememizce verilen 30/01/2020tarih ve 2019/23 Esas 2020/53 sayılı kararın Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 17. Hukuk Dairesinin15/06/2020 tarih ve 2020/773 esas 2020/699 karar sayılı ilamıyla hükmün kaldırılmasına kararverilerek dosyanın mahkememize iade edildiği ve iş bu esasa kaydedilerek yargılamaya devamolunduğu görülmüştür.Kaldırma kararı doğrultusunda dosyanın uyuşmazlık mahkemesine gönderildiği, Uyuşmazlık
Mahkemesinin 28/09/2020 tarih 2020/474 Esas 2020/570 Karar sayılı kararı ile başvurunun reddinedair karar verildiği görülmüştür.Yapılan yargılama neticesinde; kaldırma kararı doğrultusunda yargı yolu bakımından görevsizlikkararı vermek gerekmiştir." 4. Davacı vekili bu kez aynı istemle, yalnızca Malatya Büyükşehir Belediye Başkanlığına karşı,idari yargıyerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 5. Malatya 1. İdare Mahkemesi 21/10/2021 tarihli ve E.2021/955 sayılı kararı ile, 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu'nun 1., 2., 10. ve 110. maddesi hükmüne, ayrıca2918 sayılı Kanun'un 110. maddesininbirinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3.Asliye Hukuk Mahkemesi ve Batman 2.Asliye Hukuk Mahkemesince yapılanitiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesinin, anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmeyerek iptalistemini oy birliğiyle reddettiği 26/12/2013 tarihli ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı kararına yer verdikten sonra; davanınadli yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi HakkındaKanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesinegönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir.Kararın ilgili kısmı şöyledir: “Mahkemelerin görev ve yetkilerinin kanunla düzenleneceği Anayasa'nın 147. maddesindedüzenleme altına alınmıştır. İdari Yargılama Hukuku bakımından görev konusu kamu düzenindenolduğu, dava konusu olayda idarenin yol yapım çalışması esnasında can ve mal güvenliğine ilişkinönlemleri almadığı, gereken uyarı levhası veya trafik işaretlerini bulundurmadığından bahisle davakonusu zararın oluştuğu iddia edildiği görülmektedir.Bu itibarla, yukarıda anılan mevzuat düzenlemeleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birliktedeğerlendirildiğinde, davalı idarenin yol yapım çalışması sırasında gerekli önlemleri almamasınedeniyle oluşan zararın tazmini istemiyle açılan dava bakımından Mahkememizin görevli olmadığısonucuna varılmıştır.Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 28.09.2015 gün ve E:2015/670, K:2015/671sayılı kararı ile Uyuşmazlık Mahkemesi Hukuk Bölümü'nün 29.12.2014 gün ve E:2014/1043,K:2014/1095 sayılı kararında yol çalışmaları esnasında uyarı levhalarının konulmaması nedeniyleoluşan zararın tahsili istemiyle açılan davalarda adli yargının görevli olduğu açıkça ortayakonmuştur." III. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 6. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının karayollarında can ve malgüvenliği yönünden trafik düzenini sağlayacak ve trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleribelirlemek olduğu; “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde, bu Kanun'un trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleribunların uygulamasını ve denetlenmesini ilgili kuruluşları ve bunların görev, yetki ve sorumluluk, çalışma usulleri ile diğerhükümleri kapsadığı ve bu kanunun karayollarında uygulanacağı belirtilmiştir. 7. 2918 sayılı Kanun'un 10. maddesinde, yapım ve bakımdan sorumlu olduğu yolları trafik düzeni ve güvenliğinisağlayacak durumda bulundurmanın, gerekli görülen kavşaklara ve yerlere trafik ışıklı işaretleri, işaret levhaları koymakve yer işaretlemeleri yapmanın Belediye Trafik birimlerinin görev ve yetkileri arasında olduğu ifade edilmiştir. 8. 2918 sayılı Kanun'un “Karayolu trafik güvenliği” başlıklı 13.maddesinde de, karayolunun yapımı, bakımı,işletilmesi ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların, karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumdabulundurmakla yükümlü oldukları belirtilmiştir. 9. 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren 6099 sayılıKanun'un 14. maddesiyle değişik 110. maddesi şöyledir: “İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olan araçların sebebiyet verdiği zararlarailişkin olanları dahil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları, adli yargıda görülür. Zarar göreninkamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez. Hemzemin geçitte meydana gelentren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır.Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir”10. 2918 sayılı Kanun'un Geçici 21. maddesi şöyledir: “Bu Kanunun 110 uncu maddesinin birinci fıkrasının göreve ilişkin hükmü, yürürlüğe girdiğitarihten önce idari yargıda ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinde açılmış bulunan davalarauygulanmaz”
B. Yargı Kararları 11. Anayasa Mahkemesinin 26/12/2013 tarihli ve E.2013/68, K.2013/165 sayılı (R.G. 27.3.2014, Sayı:28954, s.136-147) kararının ilgili kısmı şöyledir: “… Anayasa Mahkemesi’nin daha önceki kimi kararlarında da belirtildiği üzere, tarihsel gelişimeparalel olarak Anayasa’da adli ve idari yargı ayırımına gidilmemiş ve idari uyuşmazlıkların çözümündeidare ve vergi mahkemeleriyle Danıştay yetkili kılınmıştır. Bu nedenle, genel olarak idare hukukualanına giren konularda idari yargı, özel hukuk alanına giren konularda adli yargı görevli olacaktır. Budurumda, idari yargının görev alanına giren bir uyuşmazlığın çözümünde adli yargınıngörevlendirilmesi konusunda kanun koyucunun mutlak bir takdir yetkisinin bulunduğunu söylemekolanaklı değildir. Ancak, idari yargının denetimine bağlı olması gereken idari bir uyuşmazlığın çözümü,haklı neden ve kamu yararının bulunması halinde kanun koyucu tarafından adli yargıya bırakılabilir.İtiraz konusu kural, trafik kazasında zarar görenin asker kişi ya da memur olmasına, aracın askerihizmete ilişkin olmasına veya olayın hemzemin geçitte meydana gelmesi durumlarına göre farklı yargıkollarında görülmekte olan 2918 sayılı Kanun’dan kaynaklanan tüm sorumluluk davalarının adliyargıda görüleceğini öngörmektedir. İtiraz konusu düzenlemenin gerekçesinde de ifade edildiği gibi,askeri idari yargı, idari yargı veya adli yargı kolları arasında uygulamada var olan yargı yolubelirsizliği giderilerek söz konusu davalarla ilgili olarak yeknesak bir usul belirlenmektedir. Aynı türdavaların aynı yargı yolunda çözümlenmesi sağlanarak davaların görülmesi ve çözümlenmesininhızlandırıldığı, bu suretle kısa sürede sonuç alınmasının olanaklı kılındığı ve bunun söz konusudavaların adli yargıda görüleceği yolunda getirilen düzenlemenin kamu yararına yönelik olduğuanlaşılmaktadır. Öte yandan, 2918 sayılı Kanun’da tanımlanan Karayolu şeridi üzerindeki araçtrafiğinden kaynaklanan sorumlulukların, özel hukuk alanına girdiği konusunda bir tartışmabulunmamaktadır. İdare tarafından kamu gücünden kaynaklanan bir yetkinin kullanılması söz konusuolmadığı gibi, aynı karayolu üzerinde aynı seyir çizgisinde hareket eden, bu nedenle aynı tür risk üretenaraçlar arasında özel-kamu ayırımı yapılmasını gerektiren bir neden de yoktur. Açıklanan nedenlerle,itiraz konusu kural Anayasa’nın 2.,125. ve 155. maddelerine aykırı değildir. İtirazın reddi gerekir…” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI'nın başkanlığında, ÜyelerBirol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN'ın katılımlarıyla yapılan 27/12/2021 tarihlitoplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının Mahkemece, ekindeadli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 13. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 14. Dava, karayolunda meydana gelen maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle oluştuğu ileri sürülen maddizararların, davalı idarece tazmin edilmesi istemiyle açılmıştır. 15. 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fıkrasının iptali istemiyle Bursa 3. Asliye Hukuk Mahkemesive Batman 2. Asliye Hukuk Mahkemesince yapılan itiraz başvuruları üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi,yukarıda belirtilen gerekçesi ile anılan kuralı Anayasa'ya aykırı görmemiş ve iptal istemini oy birliğiyle reddetmiştir. 16. Anayasa’nın 158. maddesinin son fıkrasında “Diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındakigörev uyuşmazlıklarında, Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” denilmektedir. Anayasa Mahkemesininyukarıda gerekçesine yer verilen kararı, kanun koyucunun idari yargının görevine giren bir konuyu adli yargının görevineverebileceğine, dolayısıyla 2918 sayılı Kanun'un 110. maddesinin birinci fıkrası ile öngörülen, bu Kanun’dan doğan tümsorumluluk davalarının adli yargıda görülmesi düzenlemesinin Anayasa’ya aykırı bulunmadığına dair olup, esas itibariylegörev konusunda verilmiş bir karardır ve Anayasa’nın 158. maddesi uyarınca, başta Uyuşmazlık Mahkemesi olmaküzere diğer yargı organları bakımından da uyulması zorunlu bir karar mesabesindedir. 17. Bu durumda, 2918 sayılı Kanun'un 19/01/2011 tarihinde yürürlüğe giren 110. maddesi ile AnayasaMahkemesinin işaret edilen kararı gözetildiğinde, bahsi geçen Kanun maddesinin karayollarında, can ve mal güvenliğiyönünden trafik düzeninin sağlanarak trafik güvenliğini ilgilendiren tüm konularda alınacak önlemleri kapsadığı veKanun'un, trafikle ilgili kuralları, şartları, hak ve yükümlülükleri, bunların uygulanmasını ve denetlenmesini, ilgili kuruluşlarıve bunların görev yetki ve sorumlulukları ile, çalışma usullerini kapsadığı, dolayısıyla oluşan trafik kazası nedeniyle
açılacak sorumluluk davalarının görüm ve çözümünde adli yargının görevli olduğu; meydana gelen zararın tazminiistemiyle açılan bu davanın da adli yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Malatya 1. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Malatya 3. Asliye Hukuk Mahkemesinin 12/02/2021 tarihli ve E.2020/157, K.2021/50sayılı görevsizlikkararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B.Malatya 1. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Malatya 3. Asliye HukukMahkemesinin 12/02/2021 tarihli ve E.2020/157, K.2021/50 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 27/12/2021 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAKkarar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Celal Mümtaz
Birol
Nilgün
Doğan
AKINCI
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
KARŞI OY İdarenin kendi kuruluş kanununda belirlenen ve 2918 sayılı Kanun'da tekrarlanan görevlerinden, yani; yolyapım, bakım, işletme, trafik güvenliğini sağlama şeklinde yürütülen kamu hizmetlerinden kaynaklanan hukukisorumluluğunun idare hukuku ilke ve kurallarına göre belirlenmesi; uyuşmazlığın, özel hukuktaki araç işletenin hukukisorumluluğundan değil, davalı idare tarafından görevlerinin tam ve eksiksiz yerine getirilmediği, dolayısıyla yürütülenhizmetlerin kusurlu işletildiği, meydana gelen zararda hizmet kusuru bulunduğu iddiasından kaynaklanması karşısındauyuşmazlığın çözümünün idari yargının görevinde bulunduğu sonucuna ulaşıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyıgörevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyorum. 27/12/2021
ÜYE
Ahmet ARSLAN