T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/108KARAR NO : 2022/182
KARAR TR : 21/03/2022ÖZET: 6749 sayılı Kanun'un 3. maddesiuyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığınave meslekten çıkarılmasına karar verilendavacının, hakkında açılan kamu davasındaberaat etmiş olması nedeniyle soruşturmasırasında el konulan ve mülkiyeti kamuyageçirilen silahınınbedelinin ödenmesi istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR Davacı
: K.KVekili
: Av. N.TDavalılar
: Kocaeli Valiliği
(İdari Yargıda)
1-Kocaeli Valiliği (Adli Yargıda)
2- Maliye Hazinesi
I. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı vekili, davacının, Kocaeli 2. İdare Mahkemesi hakimi olarak görev yapmakta iken, KocaeliCumhuriyet Başsavcılığının 2016/13913 sayılı soruşturma dosyasına istinaden davacıya ait ... marka .. mm.çap ..... serinumaralı tabanca, 2 adet şarjör ile 92 adet merminin soruşturma kapsamında emniyet görevlileri tarafından teslimalındığını, davacı hakkında açılan davada İstanbul 24. Ağır Ceza Mahkemesinin E.2017/209, K.2019/276 sayılıkararıylaberaat kararı verildiğini, davacıyaait olan ve el konulan dijital materyallerin beraat kararı üzerine teslimedilmesine rağmen silahın ve silaha ait şarjör ve mermilerin verilmediğini, beraat kararından sonra avukatlık ruhsatı alanve avukatlık faaliyetine başlayan davacının Kocaeli Valiliğine başvurarak, idarelerince soruşturma kapsamında el konulanşahsı tarafından ücreti ödenerek satın alınan tabancanın ve şarjörlerin, ruhsatı iptal edildiğinden kendisine iadesi halindedevir işleminin yapılacağını belirterek tarafına verilmesini talep ettiği dilekçesine davalı tarafından, kamu görevine iadeedilmesi durumunda mülkiyeti kamuya geçirme işlemi yapılan silahın rayiç bedelinin davacıya ödenebileceğinindeğerlendirileceği bildirilerek talebinin reddedildiğini,mülkiyet hakkının gerek Anayasamızda gerekse Avrupa İnsanHakları Sözleşmesi'nin özel düzenlemelerle koruduğu temel haklardan olduğunu, yargılama sonucunda davacıya ait olantabancanın herhangi bir suçta kullanılmadığı veya herhangi bir suçtan elde edilmediği de açık olarak ortayakonulduğundan müsadere edilmesinin de mümkün olmadığını, her halde el konulan malın karşılığının davalı tarafındanödenmesinin gerektiğini, davalının verdiği cevaba yönelik kanun veyayönetmelikte bu yönde bir düzenleme olsa dahimülkiyet hakkının anayasal bir hak olup keyfi bir şekilde ortadan kaldırılamayacağını, davacının, silahın mülkiyetinin hiçbirbedel ödenmeden kamuya geçirilme işleminden kaynaklı olarak zararının bulunduğunu belirterek, ileride ıslah edilmeküzere şimdilik 1.000 TL'ninidareye başvuru tarihi olan 23/06/2020 tarihinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birliktedavalıdan alınarak davacıya ödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. İdari Yargıda2. Kocaeli 1. İdare Mahkemesi 29/09/2020 tarihli ve E.2020/1204, K.2020/791 sayılı kararı ile, davakonusu edilen tazminata ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözüm yerinin, 5271 sayılı Kanun'un 141 ve 142. maddeleriuyarınca adli yargı yeri olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, davacı vekili tarafındanyapılan istinaf başvurusunun İstanbul Bölge İdare Mahkemesi 10. İdare Dava Dairesinin14/01/2021 tarihli veE.2020/2166, K.2021/118 sayılı kararı ile incelenmeksizin kesin olarak reddedilmesi üzerine davacı vekilinintemyiztalebi Danıştay Onuncu Dairesinin 07/07/2021 tarihli ve E.2021/3151, K.2021/3899 sayılı kararı ile reddedilmiştir.3. Davacı vekili, bu kez aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.B.Adli Yargıda4. Kocaeli 5. Ağır Ceza Mahkemesi 01/06/2021 tarihli ve E.2021/89, K.2021/205 sayılı kararı ile,davaya konu silahın Kocaeli Valiliği tarafından alınan idari bir kararlamülkiyetinin kamuya geçirildiği, bu kararın idariişlem olduğu, talebin bu işlemden kaynaklandığı, bu nedenle davanın çözümünün idari yargı yerineait olduğu gerekçesiyle
görevsizlik kararı vermiş,davacı vekili tarafından yapılan istinaf başvurusu Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 2. CezaDairesinin 09/12/2021 tarihli ve E.2021/1953, K.2021/1374 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK5.Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrası şöyledir:“İdare, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlüdür.”6. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesi şöyledir:"1. (Değişik: 10/6/1994-4001/1 md.) İdari dava türleri şunlardır:a) (İptal: Anayasa Mahkemesinin 21/9/1995 tarihli ve E:1995/27, K:1995/47 sayılı kararı ile;Yeniden Düzenleme: 8/6/2000-4577/5 md.) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksatyönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenlertarafından açılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davaları,c) (Değişik: 18/12/1999-4492/6 md.) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerindendoğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idarisözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.2. İdari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır. İdarimahkemeler; yerindelik denetimi yapamazlar, yürütme görevinin kanunlarda ve Cumhurbaşkanlığıkararnamelerinde gösterilen şekil ve esaslara uygun olarak yerine getirilmesini kısıtlayacak, idari eylemve işlem niteliğinde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremezler."7. 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanunu'nun "Görevden uzaklaştırma" başlıklı 77. maddesi şöyledir: " Hakkında soruşturma yapılan hakim ve savcının göreve devamının, soruşturmanın selametineyahut yargı erkinin nüfuz ve itibarına zarar vereceğine kanaat getirilirse, Hakimler ve Savcılar YüksekKurulunca geçici bir tedbir olarak görevden uzaklaştırılmasına veya soruşturmanın sonuçlanmasınakadar geçici yetki ile bir başka yargı çevresinde görevlendirilmesine karar verilebilir......."8. "Süre"başlıklı 81. maddesi şöyledir:" Görevden uzaklaştırma, bir disiplin soruşturması gereği olarak en çok üç ay devam edebilir. (Ekcümle: 22/12/2005 - 5435/31 md.) İşin niteliğinin gerektirmesi hâlinde Hâkimler ve Savcılar YüksekKurulunca bu süre iki ay daha uzatılabilir.Bu süre sonunda, hakkında bir karar verilmediği takdirdeilgili göreve başlatılır.Görevden uzaklaştırma, bir ceza soruşturması veya kovuşturması gereği olduğu takdirde, Hakimlerve Savcılar Yüksek Kurulu iki ayı aşmayan süreler içinde ilgilinin durumunu inceleyerek görevine dönüpdönmemesi hakkında bir karar verir. Bu karar ilgiliye tebliğ olunur."9. 6749 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde KararnameninDeğiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanun'un "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir:" (1) Bu Kanunun amacı, 20/7/2016 tarihli ve 2016/9064 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla ülkegenelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında, darbe teşebbüsü ve terörle mücadele çerçevesindealınması zaruri olan tedbirler ile bunlara ilişkin usul ve esasları belirlemektir."10. "Yargı mensupları ile bu meslekten sayılanlara ilişkin tedbirler" başlıklı 3. maddesi şöyledir:" (1) Terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyettebulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarlairtibatı olduğu değerlendirilen ....... hâkim ve savcılar hakkında Hâkimler ve Savcılar Yüksek KuruluGenel Kurulunca, ....... meslekte kalmalarının uygun olmadığına ve meslekten çıkarılmalarına kararverilir. Bu kararlar, Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımı tarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır.Meslekten çıkarma kararlarına karşı ilgili kanunlarda yer alan hükümler uyarınca itiraz edilmesi veyayeniden inceleme talebinde bulunulması üzerine verilen kararlar da Resmî Gazete’de yayımlanır ve yayımıtarihinde ilgililere tebliğ edilmiş sayılır. Görevden uzaklaştırılanlar veya görevlerine son verilenlerinsilah ruhsatları ve pasaportları iptal edilir ve bu kişiler oturdukları kamu konutlarından veya vakıflojmanlarından on beş gün içinde tahliye edilir........"11. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu'nun Ek4. maddesi şöyledir:" (Ek: 25/7/2018-7145/12 md.)26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun İkinci Kitap Dördüncü Kısım Dördüncü,Beşinci, Altıncı ve Yedinci Bölümünde tanımlanan suçlar ile 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunukapsamına giren suçlardan mahkûm olanlar ile Milli Güvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşıfaaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti ve iltisakı yahutbunlarla irtibatı nedeniyle kamu görevinden çıkarılanların silah ruhsatları iptal edilir, bu silahların
mülkiyetinin kamuya geçirilmesine karar verilir ve 10/7/1953 tarihli ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar veBıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanunun ek 8 inci maddesine göre ilgili idarelerce işlem tesis edilir.Müsadere hükümleri saklıdır.Birinci fıkrada belirtilen sebeplerin ortadan kalkması hâlinde, mülkiyeti kamuya geçirilen silahlarsahibine iade edilir. İadesinin mümkün olmaması hâlinde rayiç değeri tespit edilerek sahibine ödenir."12. 6136 sayılı Ateşli Silahlar Ve Bıçaklar İle Diğer Aletler Hakkında Kanun'unEk8. maddesi şöyledir:" (Ek: 12/5/1988-3448/2 md.)
(Değişik birinci fıkra: 20/11/2017-KHK-696/5 md.; Aynen kabul: 1/2/2018- 7079/5 md.)(Değişik cümle:24/10/2019-7190/19 md.) Cumhurbaşkanlığınca temin edilen tabanca ve mermilerCumhurbaşkanlığı Koruma Hizmetleri Genel Müdürlüğündeki koruma personeline ve bunlarınamirlerine; Milli Savunma Bakanlığınca temin edilen tabanca ve mermiler, Türk Silahlı Kuvvetleribünyesindeki subay, astsubay ve uzman erbaşlara; Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil GüvenlikKomutanlığınca temin edilen tabanca ve mermiler, kendi bünyelerindeki subay, astsubay, uzmanjandarma ve uzman erbaşlara; Emniyet Genel Müdürlüğünce temin edilen tabanca ve mermiler, emniyethizmetleri sınıfı personeline; Ticaret Bakanlığınca satın alınan tabanca ve mermiler, Ticaret Bakanlığınınmerkez ve taşra teşkilatında silah taşıma yetkisini haiz personele, görevlerinde kullanmak üzere bedelimukabili zati demirbaş silah olarak satılır. Satılan silahların ayrılma, ihraç ve benzeri sebeplerle gerialınma usul ve esasları ile satılma şekil ve şartları, zayi, hasar, onarım, kadro standardı dışı bırakılması,eğitim ve görevde kullanılan mermilerin bedelli veya bedelsiz temini ve diğer hususlar çıkarılanyönetmeliklerle belirlenir.
(Değişik ikinci fıkra: 14/7/2004-5217/16 md.) Bu Kanuna göre yapılan satışlardan eldeedilen Türk Lirası ve döviz karşılığı tutarlar, bütçeye gelir kaydedilir.(Mülga üçüncü fıkra: 14/7/2004-5217/31 md.)
Bu silahlar ile ilgili muameleler her türlü vergi, resim, harç ve resmi kuruluşlara ait ardiyeücretinden muaftır.
(Değişik beşinci fıkra: 20/11/2017-KHK-696/5 md.; Aynen kabul: 1/2/2018- 7079/5 md.) Busilahlar ve mermilerin satın alınması için gelecek yıllara sari taahhütlere girişmeye Milli SavunmaBakanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Sahil Güvenlik Komutanlığı ve Emniyet Genel Müdürlüğüyetkilidir."IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 21/03/2022 tarihlitoplantısında;2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasındaanılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemeceUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi14. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü: 15. Dava, 6749 sayılı Kanun'un 3. maddesi uyarınca meslekte kalmasının uygun olmadığına ve meslektençıkarılmasına karar verilen davacının, hakkında açılan kamu davasında beraat etmiş olması nedeniyle soruşturmasırasında el konulan ve mülkiyeti kamuya geçirilen silahınınbedelinin ödenmesi istemiyle açılmıştır.16. Dosyanın incelenmesinden, dosyada bulunan bilgi ve belgelerden, davacının, Türk Silahlı Kuvvetleribünyesinde görev yapan, 15/07/2016 tarihinde cebir ve şiddet kullanarak Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının öngördüğüdüzen yerine başka bir düzen getirme amacıyla darbe girişiminde görev alanFETÖ/PDY silahlı terör örgütü mensuplarıaskerler ile aynı fikir istikametinde olup nihai hedeflerinin ortak olduğu ve bu nedenle adı geçen silahlı terör örgütü üyesiolduğu şüphesi altında bulunduğu ileri sürülerek, Hakimler ve Savcılar Kurulu 2. Dairesinin 2016/315 sayılı kararıile,2802 sayılıKanun'un77/1 ve 81/1. maddeleri gereğince 3 ay süre ile görevden uzaklaştırıldığı,Ankara CumhuriyetBaşsavcılığının Emniyet Genel Müdürlüğüne yazdığı 16/07/2016 tarihli ve bila sayılı ve Ankara CumhuriyetBaşsavcılığının tüm il Cumhuriyet Başsavcılıklarına yazdığı 18/07/2016 tarihli ve 2016/21241 B.M. sayılı yazısı ilehakkındasilahlı terör örgütüne üye olma, anayasal düzeni ortadan kaldırmaya teşebbüs etme suçu nedeniyle soruşturmayapıldığı, istenilen hususların yerel Cumhuriyet Başsavcılıklarınca tamamlanarak birleştirilmek üzere dosyasının AnkaraCumhuriyet Başsavcılığına gönderildiği,hakkında açılan davanın yargılaması sonucunda İstanbul 24. Ağır CezaMahkemesinin02/07/2019 tarihli ve E.2017/209, K.2019/276 sayılı kararı ile beraatine karar verildiği, hükümde davakonusu silahla ilgili bir karar verilmediği ve kararın itiraz edilmeden kesinleştiği, Kocaeli Valiliği İl Emniyet Müdürlüğünesilahın teslim edilmesi istemiyle yaptığı başvuru üzerine, silahın mülkiyetinin kamuya geçirildiği, kamu görevine iadeedilmesi durumunda rayiç bedelinin ödenmesinin değerlendirileceğinin bildirildiği, Kocaeli 5. Ağır Ceza Mahkemesine
gönderilen 30/03/2021 tarih ve ....-2021033013540127344 sayılı yazısı ile de, davacının 667 sayılı Olağanüstü HalKapsamında Alınan Tedbirlere İlişkin Kanun Hükmünde Kararnamenin 3. maddesinin birinci fıkrası uyarınca meslektençıkarıldığı, davaya konu silah, şarjör ve mermilerin 3713 sayılı Kanun'un Ek 4. maddesi uyarıncamülkiyetinin kamuyageçirildiğinin bildirildiği anlaşılmıştır.17. Konuya ilişkin mevzuat hükümleri ile somut olay birlikte incelendiğinde, davacı hakkında başlatılansoruşturma ve aynı zamanda Hâkimler ve Savcılar Kurulunca, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletinmilli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakıyahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilendirilerek görevden uzaklaştırılmasına ilişkin olarak alınan kararkapsamındadavacının silahına el konulduğu, daha sonra Hâkimler ve Savcılar Kurulunca meslekten çıkarılmasına kararverildiği için silah ruhsatının iptaline ve silahın mülkiyetinin kamuya geçirilmesinekarar verildiği ve aynı nedenle silahıniadeedilmediği ya da rayiç değerinin tespit edilereködenmediği açık olup, davacının, üzerine atılı suçtan beraat ettiği, davayakonu silahın, suç unsuru ya da suça konu eşya kapsamında olmadığı dakuşkusuzdur. Bu durumda,idarenin tek taraflı birşekilde kamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlemden kaynaklanan zarara ilişkinolduğu değerlendirilenisteminidari yargı yerinde görülmesi gerektiğisonucuna varılmıştır.18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Kocaeli 1. İdare Mahkemesince verilen29/09/2020 tarihli ve E.2020/1204, K.2020/791 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Kocaeli 1. İdare Mahkemesince verilen 29/09/2020 tarihli ve E.2020/1204, K.2020/791sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,21/03/2022tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN