T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/109KARAR NO : 2022/177
KARAR TR : 21/03/2022ÖZET: 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesinindördüncü fıkrası uyarınca verilen idari paracezasının iptali istemiyleaçılan davanın ADLİYARGI YERİNDE çözümlenmesi gerektiğihk.
KARAR Davacı : E. SVekili
: Av. A.PDavalı
: Antalya ValiliğiVekili
: Av. S. K.KI. DAVA KONUSU OLAY1. Antalya Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 17/10/2018 tarihli ve …410.08-E.19463948 sayılı kararı ile,davacıya aitbinada, kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı alınmadan öğrenci barındırma faaliyetindebulunulduğundan bahisle, davacı adına 5661 sayılı Yüksek ÖğrenimÖğrenci Yurtları ve Aşevleri HakkındakiKanuna EkKanun'un 1. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca 40.590 TL idari para cezası verilmiş,16/10/2018 tarihli ve …410.08-E.19453344 sayılı karar ile izinsiz olarak faaliyette bulunduğu nedeniyle apartınkapatılmasına da karar verilmiştir.2. Davacı vekili, kapatma kararı ile idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Serik Sulh Ceza Hâkimliği 19/10/2020 tarihli ve D.İş No. 2019/399 sayılı kararı ile, öngörülen idaripara cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 5661 sayılıKanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, ancak idari para cezasına konuişlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak kapatma kararı da verildiği anlaşıldığından, idari para cezasına ilişkin kararınhukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğini belirterek, başvurunun çözümünün idari yargı yerine aitolduğu gerekçesiyle başvurunungörevsizlik nedeniyle usulden reddine karar vermiş, davacı vekili tarafından yapılan itirazManavgat 2. Sulh CezaHâkimliğinin 17/11/2020 tarihli ve D.İş No. 2020/2843 sayılı kararı ile kesin olarakreddedilmiştir.4. Davacı vekili, bu kez idarenin kapatma kararını iptal ettiğini belirterek,idari para cezasının iptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda5. Antalya 2. İdare Mahkemesi 05/08/2021 tarihli ve E.2021/425, K.2021/536 sayılı kararı ile, davanın süreaşımı yönünden reddine karar vermiş, verilen karara davacı vekilince yapılan istinaf başvurusunun Konya Bölge İdareMahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin 09/11/2021 tarihli ve E.2021/1578, K.2021/1897 sayılı kararı ile kabulüne,Antalya 2. İdare Mahkemesinin 05/08/2021 tarihli ve E.2021/425, K.2021/536 sayılı kararının kaldırılmasına kesinolarak karar verilmiştir.6. Antalya 2. İdare Mahkemesi 23/12/2021 tarihli ve E.2021/1346 sayılı kararı ile, 5661 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın 5326 sayılı Kanun'un 27. maddesiuyarınca çözümünün adli yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir.III. İLGİLİ HUKUK
7. 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesi şöyledir:“Gerçek ve tüzelkişiler tarafından yemekli ve yemeksiz öğrenci yurtları ve buna benzer kurumlaraçılması ve işletilmesi ortaokul ve ortaöğrenim düzeyinde Millî Eğitim Bakanlığının, yükseköğrenimdüzeyinde Gençlik ve Spor Bakanlığının iznine bağlıdır. İlgili Bakanlıklar bu yurt ve kurumları tespitedecekleri esaslara göre denetler.(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve benzerikurumların kurucularında, kurucu temsilcilerinde ve personelinde; 26/9/2004 tarihli ve 5237 sayılı TürkCeza Kanununun 53 üncü maddesinde belirtilen süreler geçmiş olsa bile kasten işlenen bir suçtan dolayıbir yıl veya daha fazla süreyle hapis cezası ya da affa uğramış olsa bile Devletin egemenlik alametlerineve organlarının saygınlığına karşı suçlar, Devletin güvenliğine karşı suçlar, Anayasal düzene ve budüzenin işleyişine karşı suçlar, milli savunmaya karşı suçlar, Devlet sırlarına karşı suçlar ve casusluk,zimmet, irtikâp, rüşvet, hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, güveni kötüye kullanma, hileli iflas, ihaleyefesat karıştırma, edimin ifasına fesat karıştırma, suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama,kaçakçılık suçları, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve 11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı SuçGelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçlardan ceza almamışolması veya haklarında bu suçlardan dolayı kovuşturma bulunmaması, terör örgütlerine ya da MillîGüvenlik Kurulunca Devletin millî güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşumveya gruplara üyeliği, mensubiyeti ya da iltisakı yahut bunlarla irtibatı olmaması şartı aranır.(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yapılan inceleme,soruşturma ve denetimlerle yurt ve benzeri kurumun;a) Bakanlıkça onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması,b) Mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması,c) Barınma hizmetine ilişkin yükümlülük veya taahhütlerini yerine getirmemesi,ç) Sözleşme veya taahhütnamelerinde usulsüzlük yapması,d) Bu Kanun ve buna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik, yönerge ve genelge hükümlerineaykırı fiillerde bulunması,e) Kurum açma izninde belirlenen öğrenim düzeyi ve cinsiyetine aykırı öğrenci barındırması,f) Kayıt dışı öğrencileri veya öğrenci olmayan kişileri barındırması,g) Kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi,ğ) Kurum açma izninde belirlenen amaç dışında kullanılması,h) Yönetmelikle düzenlenen şartları yerine getirmeden kapatılması,hâllerinin tespitinde;(a), (b), (c), (ç) ve (d) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin iki katı; (e), (f)ve (g) bentlerindeki fiiller için brüt asgari ücretin üç katı; (ğ) ve (h) bentlerindeki fiiller için brüt asgariücretin beş katı idari para cezası uygulanır ve (ğ) ve (h) bentlerindeki fiilleri işleyen kurumların kurumaçma izni ile işyeri açma ve çalışma ruhsatları iptal edilir. (ğ) ve (h) bentlerindeki fiillerin dışındakifiillerin tekrarı halinde idari para cezası miktarı ilgili bentler için belirlenen para cezası miktarlarının beşkatı olarak uygulanır ve bu bentlerdeki fiillerin üçüncü kez tekrarlanması halinde ise kurum açma izni ileişyeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilir. Bu fıkranın (ğ) ve (h) bentlerinin dışındaki bentlerde belirtilenfiiller nedeniyle idari para cezası verilmesi hâlinde ceza tebliğ edilir ve idari para cezasına neden olanhususun giderilmesi için ilgili kuruma en fazla üç ay süre verilir. Bu süre sonunda idari para cezasınaneden olan hususların devam ettiğinin tespiti halinde ise yeniden kanuni işlem yapılır.(Ek fıkra: 15/8/2017-KHK-694/19 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7078/19 md.) Yurt ve benzerikurumlar, ortaokul, ortaöğrenim ve yükseköğrenim öğrencilerine barınma hizmeti vermek amacıyla açılırve bu Kanun ile 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri HakkındaKanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü maddesine göre işyeri açma ve çalışma ruhsatı alırlar.Öğrenim düzeyine göre barınma hizmeti verilecek öğrenciler ile bu hizmetin verilebileceği kurumlar ve buhizmeti sunacak gerçek ve tüzel kişilerin nitelikleri yönetmelikle belirlenir. Her ne ad altında olursaolsun, öğrenci barınma hizmetlerine ilişkin faaliyetlerin ruhsatsız yürütülmesi halinde brüt asgari ücretinyirmi katı idari para cezası uygulanır ve bu yerler valilikçe kapatılır.……..”8. 5661 sayılı Kanun’da davacının işlediği ileri sürülen kabahate ilişkin idari yaptırımlar düzenlenmiş, ancak buidari yaptırımlara karşı kanun yoluna ilişkin bir düzenlemeye yer verilmemiştir.9. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu'nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006 tarihli, 5560sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:“ (1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”10. Aynı Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari paracezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış;“Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezası vemülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihindenitibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış
olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 21/03/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi12. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:13. Dava, 5661 sayılı Kanun’un 1. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açılmıştır.14. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.15. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.16. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundakigörev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.17. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.18. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 5661 sayılı Kanun’da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde, buKanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmamasıhalinde uygulanacağı belirtildiğinden, dava konusu idari para cezasınakarşı açılan davanın görüm ve çözümünde, 5326sayılı Kanun’un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 2. İdare Mahkemesince yapılanbaşvurunun kabulü ile Serik Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 19/10/2020 tarihli ve D.İş No. 2019/399 sayılı görevsizlikkararının idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden verilen kısmının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Antalya 2. İdare Mahkemesince yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile Serik Sulh Ceza Hâkimliğinceverilen 19/10/2020 tarihli ve D.İş No. 2019/399 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ idari para cezasının iptaliistemiyle açılan dava yönünden verilen kısmının KALDIRILMASINA,21/03/2022 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN