T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/118KARAR NO : 2022/663
KARAR TR : 28/11/2022ÖZET: Vakıf Üniversitelerine bağlıhastanelerde kamu hizmeti niteliğinde olantıbbi uygulama sonucu uğranıldığı öne sürülenmaddi ve manevi zararların tazmini istemiyleaçılan davanın İDARİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacılar: 1- A. K,
2- M. A. KVekili
: Av. A. E. TDavalılar: 1- TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi Rektörlüğü,
2- Ufuk Üniversitesi Rektörlüğü I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacılar vekili, davacılardan M. A'e yönelik TOBB ETÜ Tıp Fakültesi Hastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr.Rıdvan Ege Hastanesindeki tıbbi uygulama hatalarından kaynaklı maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Ankara 9. Tüketici Mahkemesi 27/05/2021 tarihli ve E.2021/19, K.2021/339 sayılı kararı ile,"vakıf üniversitesine bağlı hastanedeki kamu hizmetinin görülmesi esnasındaki hizmet kusurundan kaynaklıdavada 2547 sayılı Kanun uyarınca idari yargı yerinin görevli olduğu" gerekçesiyle dava şartı yokluğundandavanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 13/07/2021 tarihinde kesinleşmiştir. 3. Davacılar vekili, bunun üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 4. Ankara 18. İdare Mahkemesi 03/02/2022 tarihli ve E.2021/1540 sayılı kararı ile, "vakıfüniversitesine bağlı hastanedeki sağlık hizmetinin özel hukuk sözleşmesi kapsamında olup, uyuşmazlığın özelhukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle,2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın UyuşmazlıkMahkemesine gönderilmesine, dosya incelemesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine" karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:
"Özel hastane ya da hekimleri ile hastalar arasındaki ilişki bir özel hukuk sözleşmesi olup,tarafların hak ve borçları ve dolayısıyla meydana gelen zarardan sorumluluk bu sözleşme kapsamındadeğerlendirilecektir. Dolayısıyla açılacak tazminat davalarında da adli yargı görevli olacaktır.Tüm bu açıklamalar ile yukarıda değinilen mevzuat hükümlerinin bir arada değerlendirilmesinden;dava konusu olayda, davacıya yönelik teşhis ve tedaviyi yürüten hekimlerin TOBB ETÜ Tıp FakültesiHastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr. Rıdvan Ege Hastanesinde çalıştığı, bu hastanelerin vakıf üniversitesibünyesinde faaliyet gösterdiği, bu itibarla özel hastane/doktor ile hasta arasındaki özel hukukilişkisinden doğan zarar nedeniyle açılan tazminat davasının görüm ve çözümünde adli yargımahkemelerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır." III. İLGİLİ HUKUK 5. Anayasa'nın “Yükseköğretim Kurumları” başlıklı 130. maddesinin birinci, ikinci ve onuncu fıkralarışöyledir: “Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uyguninsan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma,
yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamutüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur....Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflartarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir....Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademikçalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulanyükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir." 6. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 3. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi şöyledir:“Bu Kanunda geçen kavram ve terimlerin tanımları aşağıda belirtilmiştir....Üniversite: Bilimsel özerkliğe ve kamu tüzelkişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim - öğretim, bilimselaraştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerdenoluşan bir yükseköğretim kurumudur.” 7. 2547 sayılı Kanun’a 5772 sayılı Kanun ile eklenen ve vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumları ile ilgilidüzenlemeler getiren Ek 2. maddesi şöyledir: “Vakıflar; kazanç amacına yönelik olmamak şartıyla ve mali ve idari hususlar dışında, akademikçalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden bu Kanunda gösterilen esas veusullere uymak kaydıyla, Yükseköğretim kurumları veya bunlara bağlı birimlerden birini veya birdenfazlasını ya da bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsüne bağlı olmaksızın, ekonominin ihtiyaçduyduğu alanlarda yüksek nitelikli işgücü yetiştirmek amacıyla, bu Kanun hükümleri çerçevesindekalmak şartıyla meslek yüksekokulu kurabilir. Bu meslek yüksekokulu, kamu tüzel kişiliğini haiz olup,Cumhurbaşkanı kararı ile kurulur. Kurulacak meslek yüksekokullarına, meslek ve teknik eğitimbölgesinde gereksinim duyulması esastır. ..." 8. Aynı Kanun'unEk 5. maddesi şöyledir: “Vakıflarca kurulacak yükseköğretim kurumlarının, vakıf yönetim organı dışında en az yedi kişidenoluşan bir mütevelli heyeti bulunur. Mütevelli heyet üyeleri, vakıf yönetim organı tarafından dört yıl içinseçilir, süresi biten üyeler yeniden seçilebilir. Mütevelli heyet üyelerinin yaş sınırlaması hariç Devletmemuru olma niteliklerine sahip bulunmaları ve en az üçte ikisinin lisans düzeyinde yükseköğrenimgörmüş olması gerekir. Mütevelli heyet üyeleri kendi aralarından bir başkan seçer.
Mütevelli heyet vakıf yükseköğretim kurumunun tüzelkişiliğini temsil eder. Vakıfyükseköğretim kurumlarının yöneticileri Yükseköğretim Kurulunun olumlu görüşü alınarak mütevelliheyet tarafından atanır. Mütevelli heyet; vakıf yüksek öğretim kurumu yöneticilerine uygun gördüğüölçüde yetkilerini devredebilir. Yükseköğretim kurumunda görevlendirilecek yöneticiler ve öğretimelemanları ile diğer personelin sözleşmelerini yapar, atamalarını ve görevden alınmalarını onaylar,yükseköğretim kurumunun bütçesini onaylar ve uygulamaları izler, ayrıca vakıfça hazırlanan yönetmelikhükümlerine göre diğer görevleri yürütür.
Mütevelli heyetin toplantı nisabı ve karar alınması ile ilgili hususlarda bu Kanunun 61 incimaddesi hükmü uygulanır.” 9. Davalılardan Ufuk Üniversitesi, anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 4488 sayılı Kanun ile 2547 sayılıKanun'un vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğine sahip olarakkurulmuştur. 10. Davalılardan TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi, yine anılan mevzuat hükümleri çerçevesinde 2809sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun'un vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzelkişiliğine sahip olarak kurulmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 12. Raportör-Hakim Murat UÇUR'undavanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü: 13. Dava, davalı vakıf üniversitelerine bağlı tıp fakültesi hastanelerindeki tıbbi uygulama hatalarından kaynaklımaddi ve manevi zararların tazmini istemiyle açılmıştır. 14. İdari rejime dayalı olarak düzenlenmiş bulunan Türkiye'nin idari yapısında, kamu tüzel kişiliği idari yargınıngörev alanının belirlenmesinde kullanılan ölçütlerden birisidir. Kamu tüzel kişilerinin kuruluş amacı kamu yararı, faaliyetkonuları ise kamu hizmetidir. Bu bağlamda, Kamu Tüzel Kişileri, özel hukuk tüzel kişilerine nazaran üstün ve ayrıcalıklıkamu gücüne sahiptirler ve tek taraflı işlemlerle yeni hukuki durum yaratabilirler. Bu nedenle de kamu hukukunatabidirler. 15. Vakıf üniversiteleri, devlet tarafından, kanunla ve kamu tüzel kişisi olarak kurulmaktadır. Kanunla kurulmazorunluluğunun doğal sonucu olan “kamu tüzel kişiliği” niteliği, üniversitelerin yapısına has bir özellik olduğundan,vakıflar tarafından kurulan üniversitelerin ve bu üniversitelere bağlı kurumların, örneğin tıp fakültesi veya araştırmahastanelerinin de kamu tüzel kişiliğine sahip olduğu açıktır. 16. Davalılar Ufuk Üniversitesi ile TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi de anılan mevzuat hükümleriçerçevesinde ilgili Kanun'ları ile vakıf yükseköğretim kurumlarına ilişkin hükümlere tabi olmak üzere kamu tüzel kişiliğinesahip olarak kurulmuştur. 17. Dosyanın incelenmesinden, davacılardan 2001 doğumlu M. A. K'in 28/06/2019 tarihinde bulantı, kusma vekarın ağrısı şikayetleriyle başvurduğu TOBB ETÜ Tıp Fakültesi Hastanesi ile Ufuk Üniversitesi Dr. Rıdvan EgeHastanesinde hatalı teşhis ve tıbbi uygulamalarda bulunulduğu, buralarda gerçekleştirilen ameliyatlar nedeniyle sağlıkdurumunun olumsuz yönde ilerlediği belirtilerek davalı idarelerin hizmet kusuru bulunduğundan bahisle uğranıldığı ilerisürülen maddi ve manevi zararların tazmini istemiyle davalılardan tahsili istemiyle dava açtığı anlaşılmıştır. 18. Bu duruma göre, vakıf üniversitesi hastanelerinin kamu hizmetini yürüttüğü sırada kişilere verdiği zararıntazmini istemiyle açılan bu davada, kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin,hizmet kusuru veya başka nedenle idarelerin sorumluluğu bulunup bulunmadığının saptanması gerekmektedir. Buhususların saptanması ise idare hukuku ilkelerine göre yapılabileceğinden, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesinin 1.fıkrasının (b) bendi kapsamında bulunan tam yargı davasının görüm ve çözümünde idari yargı yerleri görevlidir. 19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 18. İdare Mahkemesinin başvurusununreddi gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Ankara 18. İdare Mahkemesinin 03/02/2022 tarihli ve E.2021/1540 sayılı BAŞVURUSUNUNREDDİNE, 28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİYLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN