T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/141KARAR NO : 2022/188
KARAR TR : 18/04/2022ÖZET: 4207 sayılı Kanun uyarınca verilenidari para cezasının iptali istemiyle açılandavanın, ADLİ YARGI YERİNDE, 4733sayılı Kanun uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyle açılan davanın,İDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk.
K A R A R Davacı
: B.K.İ. ve Turizm Ltd. Şti.Vekili
: Av. A.C.TDavalı
: BeşiktaşKaymakamlığıVekili
: Av. V. HI. DAVA KONUSU OLAY1. BeşiktaşKaymakamlığı İlçe Sağlık Müdürlüğünün 30/11/2020 tarihli ve 3174 sayılı kararı ile, denetimekiplerince 14/11/2020 tarihinde yapılan denetimlerde, davacı tarafından işletilen R..H. Cafe isimli işletmede, 4207 sayılıTütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un 5. maddesinin ikinci fıkrası gereği kapalıalanda tütün ürünü tüketilmemesine ilişkin yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülüklerin üçüncükez yerine getirilmediğinden bahisle, davacı adına 4207 sayılı Kanun’un 5. maddesinin on altıncı fıkrası uyarınca 7.737TL, ayrıca nargile sunum belgesi olmadan üçüncü kez nargile satışı yapıldığından bahisle, 4733 sayılı Tütün, TütünMamulleri ve Alkol Piyasasının Düzenlenmesine Dair Kanun’un 8. maddesinin beşinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca63.788 TL idari para cezası verilmiştir.2. Davacı vekili, idari para cezalarının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. İstanbul 9. Sulh Ceza Hâkimliği 12/02/2021 tarihli ve D.İş. 2021/179 sayılı kararı ile, başvurununidari yargı yerinin görev alanına girdiğini belirterek, başvurunun görev nedeniyle reddine karar vermiş, verilen karar itirazedilmedenkesinleşmiştir.4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda5. İstanbul 8. İdare Mahkemesi 16/12/2021 tarihli ve E.2021/552 sayılı kararı ile, 4207 sayılı Kanun'un5. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca verilen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun'un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 sayılı Kanun'da da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, bu durumda, Kabahatler Kanunu'nun 3. ve 27. maddeleri uyarınca idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığı gerekçesiyle 2247 sayılı UyuşmazlıkMahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadarertelenmesine karar vermiştir. III. İLGİLİ HUKUK6. 4207 sayılı Tütün Ürünlerinin Zararlarının Önlenmesi ve Kontrolü Hakkında Kanun’un“Ceza hükümleri”başlığı altında düzenlenen 5. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:“(Değişik: 13/2/2011-6111/202 md.) 2. maddenin (a) bendi hariç birinci, üçüncü, dördüncü vebeşinci fıkralarında belirtilen yasakların uygulanması ve tedbirlerin alınması ile ilgili yükümlülükleriniyerine getirmeyen işletme sorumlularına, mahalli mülki amir tarafından bin Türk Lirasından beş bin TürkLirasına kadar idarî para cezası verilir.”;16. fıkrası şöyledir:“(Ek: 13/2/2011-6111/202 md.; Değişik: 24/5/2013-6487/27 md.) Bu maddedeki cezaları gerektirenfiillerin bir yıllık dönemde tekerrürü hâlinde idari para cezası bir kat; ikinci tekerrürü hâlinde iki kat
artırılarak verilir. Aynı dönemdeki üçüncü tekerrürde de iş yeri on günden bir aya kadar kapatılır.”“Tütün ürünlerinin yasaklanması” başlığı altında düzenlenen 2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:“Tütün ürünleri; a) Kamu hizmet binalarının kapalı alanlarında,b) Koridorları dahil olmak üzere her türlü eğitim, sağlık, üretim, ticaret, sosyal, kültürel, spor,eğlence ve benzeri amaçlı özel hukuk kişilerine ait olan ve birden çok kişinin girebileceği (ikametemahsus konutlar hariç) binaların kapalı alanlarında,c) (Değişik: 24/5/2013-6487/26 md.) Hususi araçların sürücü koltukları ile taksi hizmeti verenlerdâhil olmak üzere karayolu, demiryolu, denizyolu ve havayolu toplu taşıma araçlarında,ç) Okul öncesi eğitim kurumlarının, dershaneler, özel eğitim ve öğretim kurumları dahil olmak üzereilk ve orta öğrenim kurumlarının, kültür ve sosyal hizmet binalarının kapalı ve açık alanlarında,d) Özel hukuk kişilerine ait olan lokantalar ile kahvehane, kafeterya, birahane gibi eğlence hizmetiverilen işletmelerde,tüketilemez….. ”7. 4733 sayılı Kanun’un “Amaç” başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:“(Değişik: 20/11/2017-KHK-696/77 md.; Aynen kabul: 1/2/2018-7079/72 md.) Bu Kanunun amacı;tütün, tütün mamulleri ve alkol piyasasının düzenlenmesine, tütün, tütün mamulleri ve alkolün Türkiye’deüretimine, iç ve dış alım ile satımına ilişkin usul ve esasları belirlemektir.”“Cezai hükümler” başlıklı 8. maddesi şöyledir:“(Değişik: 3/4/2008-5752/3 md.) Ticari amaç olmaksızın, kendi ürettiği ürünleri kullanarak şahsitüketimi için elli kilogramı aşmayan sarmalık kıyılmış tütün elde eden veya üç yüze lli litreyi aşmayanfermente alkollü içki imal edenler haricinde, Kurumdan tesis kurma ve faaliyet izni almadan; tütünişleyenler veya tütün mamulleri, etil alkol, metanol ya da alkollü içki üretmek üzere fabrika, tesis veyaimalathane kuran ve işletenler bir yıldan üç yıla kadar hapis ve beş bin günden on bin güne kadar adlîpara cezası ile cezalandırılır. Bu Kanunun 6ncı maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarına aykırı hareketedenler ile tesislerinde izin verilen kategori dışında faaliyette bulunanlara da aynı ceza verilir.(Mülga ikinci fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)(Mülga üçüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)(Mülga dördüncü fıkra: 28/3/2013-6455/31 md.)Tütün, tütün mamulleri, etil alkol, metanol ve alkollü içkiler piyasasında Gıda, Tarım ve HayvancılıkBakanlığından gerekli izinleri alarak veya almadan mal veya hizmet üreten, işleyen, ihraç veya ithaleden, pazarlayan, alan veya satan gerçek ve tüzel kişilere aşağıda yazılı idarî yaptırımlar uygulanır:……..ı) Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığından uygunluk belgesi almadan enfiye, çiğneme, nargiletütünü veya yaprak sigara kâğıdı ya da makaron ile sigara filtresi üretenler ile satan veya satışa arzedenlere, beşbin Yeni Türk Lirası idarî para cezası verilir........."Aynı maddenin dokuzuncu fıkrası ve devamı şöyledir:“Beşinci fıkranın (f), (g), (ı), (j) ve (o) bentlerinde yazılı fiiller hakkında idarî yaptırım uygulamayave bu fiillerin konusunu oluşturan her türlü eşyanın mülkiyetinin kamuya geçirilmesi kararını vermeyemahalli mülkî amirler, diğer bentlerde yazılı fiiller hakkında idarî para cezası vermeye Kurum yetkilidir.Mahalli mülkî amirlerce uygulanan idarî yaptırımlar onbeş gün içinde Kuruma iletilir.Bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 6/1/1982 tarihli ve 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabilir. Ancak, idaremahkemesinde dava, işlemin tebliği tarihinden itibaren on beş gün içinde açılır. İdare mahkemesinde iptaldavası açılmış olması, kararın yerine getirilmesini durdurmaz.İdarî yaptırımlara ilişkin olarak bu Kanunda hüküm bulunmayan hallerde 30/3/2005 tarihli ve 5326sayılı Kabahatler Kanunu hükümleri uygulanır.…….."8. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 1. maddesi şöyledir:“Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumakamacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,e) İdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,Belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.”9. Kanun'unikinci kısmında yer alan 32. ila 43. maddelerinde, Türk Ceza Kanunu kapsamı dışında kalan çeşitlikabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.10. Anılan Kanun’un 2. maddesinde, kabahat deyiminden, kanunun karşılığında idari yaptırım uygulanmasınıöngördüğü haksızlığın anlaşılacağı; 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari para
cezası ve idari tedbirlerden ibaret bulunduğu; idari tedbirlerin de mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yeralan diğer tedbirler olduğu belirtilmiştir.11. 5326 sayılı Kanun’un 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31. maddesiyle değiştirilen 3. maddesişöyledir:“ (1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır”;12. Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin birinci fıkrası ise şöyledir:“İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.” IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/04/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi14. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in,4207 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasınıniptali istemiyle açılan davanın çözümünde adli yargının, 4733 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açılan davanın çözümündeidari yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgiliBaşsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın,4207 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın çözümünde adli yargının, 4733 sayılıKanun uyarınca verilen idari para cezasının iptali istemiyle açılan davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuyolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü:15. Dava, 4207 sayılı Kanun’un 5. maddesinin on altıncı fıkrası ile 4733 sayılı Kanun'un 8. maddesinin beşincifıkrası uyarınca verilenidari para cezasınıniptali istemiyle açılmıştır.16. Olayda, davanın,4207 sayılı Kanun’un 5. maddesinin on altıncı fıkrası ve 4733sayılı Kanun’un 8.maddesinin beşinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca verilen idari para cezasının iptaline ilişkin olarak açıldığı, 4733 sayılıKanun’un 8. maddesinin onuncu fıkrasında bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılıİdari Yargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulacağının, bu Kanun’da hüküm bulunmayanhallerde 5326 sayılı Kabahatler Kanunu hükümlerinin uygulanacağının düzenlendiği, bu durumda 4733 sayılı Kanun’dabuKanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin düzenlemenin yer aldığı, 4207 sayılı Kanun'daisebu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeninbulunmadığı anlaşılmıştır.17. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre, Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.19. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemeningörevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır. 20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir. 21. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının5326 sayılı Kanun’un 16. maddesindebelirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4207 sayılı Kanun’da idari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği, 4733 sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca verilen idarî yaptırım kararlarına karşı 2577 sayılı İdariYargılama Usulü Kanunu hükümlerine göre kanun yoluna başvurulabileceğinin düzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde,bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, anılan Kanun'un 3. ve 27. maddeleriuyarınca4733 sayılı Kanun
uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin,4207 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 8. İdare Mahkemesince4207 sayılı Kanunuyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan dava yönünden yapılan başvurunun kabulü ile, İstanbul 9. Sulh CezaHâkimliğinin 12/02/2021 tarihli ve D. İş. 2021/179 sayılı görevsizlik kararının 4207 sayılı Kanun uyarınca verilen idaripara cezasının iptali istemiyle yapılan başvuru yönünden verilen kısmının kaldırılması, İstanbul 8. İdare Mahkemesince4733 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan dava yönünden yapılan başvurunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. 4207 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde ADLİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,B. İstanbul 8. İdare Mahkemesince bu konuda yapılan BAŞVURUNUN KABULÜ ile, İstanbul 9. Sulh CezaHâkimliğinin 12/02/2021 tarihli ve D.İş. 2021/179 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ 4207 sayılı Kanun uyarıncaverilen idari para cezasının iptali istemiyle yapılan başvuru yönünden verilen kısmınınKALDIRILMASINA,C. 4733 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılan davanın çözümünde İDARİ YARGININGÖREVLİ OLDUĞUNA,D. İstanbul 8. İdare Mahkemesinin 16/12/2021 tarihli ve E.2021/552 sayılı BAŞVURUSUNUNbu konuyönünden yapılankısmının REDDİNE,18/04/2022 tarihindeOY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN