T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/155KARAR NO : 2022/191
KARAR TR : 18/04/2022ÖZET: 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunuuyarınca verilen idari para cezasının iptaliistemiyle açılan davanın,tazminatailişkin kararındaidari yargıda konu yapılması karşısında 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi ve aynıKanun’un 27. maddesinin sekizinci fıkrası hükmübir arada değerlendirildiğinde İDARİ YARGIYERİNDE çözümlenmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : R.TVekili
: Av. E.ÇDavalı
: Tarım ve Orman BakanlığıI. DAVA KONUSU OLAY1. Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Van 14. Bölge Müdürlüğü Hakkari İl ŞubeMüdürlüğünün 19/03/2020 tarihli ve 01 sayılı kararı ile, davacının, koruma altındaki yaban hayvanlarını avladığındanbahisle4915 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının birinci bendini ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılıKanun'un 21. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 628 TL, avlanma süreleri dışında avlandığından bahisle4915 sayılıKanun'un 5. maddesinin ikinci fıkrasını ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılı Kanun'un 21. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 628 TL, merkez av komisyonunca avlanmaya yasaklanan avlaklarda avlandığından bahisle 4915 sayılıKanun'un 12. maddesinin ikinci fıkrasını ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılı Kanun'un 23. maddesi uyarınca 628 TLve avcılık belgesi olmadan avlandığından bahisle, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu'nun14. maddesinin ikinci fıkrasınınikinci bendini ihlal ettiği nedeniyle adına 4915 sayılı Kanun’un 24. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca 947 TL olmaküzere toplam olarak 2.831 TL idari para cezası verilmiş, aynı kurum tarafından düzenlenen tazminat raporuna görebelirlenen 27.777 TL tazminatın da yasal faizi ile birlikte ilgiliden tahsiline karar verilmiştir.2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Hakkari Sulh Ceza Hâkimliği 21/09/2021 tarihli ve D.İş. 2021/801 sayılı kararı ile,idari para cezasıile birlikte tazminat ödenmesine de karar verildiği, bu durumda 5326 sayılı Kanun'un 27/8. madde ve fıkrası uyarıncaidari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararın da verilmişolması nedeniyle idari para cezasına ilişkin karara ilişkin hukuka aykırılık iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğinibelirterek, başvurunun görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, davacı vekilince yapılan itiraz Yüksekova Sulh CezaHakimliğinin 04/11/2021 tarihli ve D. İş. 2021/2566 sayılı kararı ile kesin olarak reddedilmiştir.4.Davacı vekili bu kez, idari para cezası ile tazminatın iptali istemiyle ayrı ayrı dava dilekçeleriyle idari yargıyerinde dava açmış, idari para cezasının iptali istemiyle açtığı davanın Van 4. İdare MahkemesininE.2022/80 sayısına,tazminatın iptali istemiyle açtığı davanın ise Van 1. İdare Mahkemesinin E.2021/1699 sayısına kaydedildiği Mahkeme ileyapılan yazışmalar sonucunda anlaşılmıştır. B. İdari Yargıda5. Van 4. İdare Mahkemesi 01/03/2022 tarihli ve E.2022/80 sayılı kararı ile, idari para cezasının 5326sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda daidari para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği, bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 3.maddesinde bu Kanun'un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksinehüküm bulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümününanılan Kanun'un 27. maddesinin (1) numaralı bendi uyarınca adli yargı yerine ait olduğunu belirterek, 2247 sayılıUyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesiiçin Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir.III. İLGİLİ HUKUK6. 4915 sayılı Kanun’un, “Amaç ve kapsam” başlığı altında düzenlenen 1. maddesi şöyledir:“Bu Kanunun amacı; sürdürülebilir av ve yaban hayatı yönetimi için av ve yaban hayvanlarınındoğal yaşam ortamları ile birlikte korunmalarını, geliştirilmelerini, avlanmalarının kontrol altına
alınmasını, avcılığın düzenlenmesini, av kaynaklarının millî ekonomi açısından faydalı olacak şekildedeğerlendirilmesini ve ilgili kamu ve özel hukuk tüzel kişileri ile işbirliğini sağlamaktır.(Değişik ikinci fıkra: 23/1/2008-5728/505 md.) Bu Kanun av ve yaban hayvanlarını ve yaşamaortamlarını, bunların korunmasını ve geliştirilmesini, av ve yaban hayatı yönetimini, avlakların kurulması,işletilmesi ve işlettirilmesini, avcılığın, av turizminin, yaban hayvanlarının üretiminin, ticaretinindüzenlenmesini, toplumun bilinçlendirilmesini, avcıların eğitimini, av ve yaban hayatına ilişkin suç vekabahatler ile bunların takibi ve cezalarını kapsar.”7. Aynı Kanun’un “Av ve yaban hayvanlarının korunması ve koruma alanları ” başlığı altında düzenlenen4. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Yaban hayvanı türleri içinde yer alan ve Bakanlıkça belirlenen av hayvanlarından, korunmasıgerekenler Merkez Av Komisyonunca, av hayvanlarının dışında kalan yaban hayvanları ile diğer türlergerektiğinde ilgili kuruluşların uygun görüşleri alınarak Bakanlıkça koruma altına alınır. Bu kararResmî Gazetede yayımlanır. Koruma altına alınan yaban hayvanları avlanamaz. Yaban hayvanları üreme,tüy değiştirme ve göç dönemlerinde rahatsız edilemez, yavru ve yumurtaları toplanamaz, yuvalarıdağıtılamaz ve memeliler kış uykusunda rahatsız edilemez. Lüzumu halinde bu yaban hayvanlarınınkendilerinden, yavru ve yumurtalarından, korundukları süre içinde faydalanma ve zararlı olanları ilemücadele ve men edilen avlanma usulleri ile geçici olarak avlanma esasları Bakanlıkça tespit edilir........"8. “Av Sezonu ” başlığı altında düzenlenen 5. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:".....Merkez Av Komisyonunca tespit edilen av miktarları ve avlanma süreleri dışında avlanılamaz......."9. “İzne tâbi, yasak ve serbest av sahaları ” başlığı altında düzenlenen 12. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:".....Özel kanunlarla veya Merkez Av Komisyonunca avlanmanın yasak edildiği yerlerde ve 2ncimaddenin 11, 12 ve 13 üncü bentlerinde tanımlanan saha ve istasyonlarda avlanılamaz. Buralarda,ancak av ve yaban hayvanlarının çoğaldığı ve zararlı olduğu hâllerde avlanmaya Bakanlıkça izinverilebilir. 2 nci maddenin 12 nci bendinde tanımlanan sahalarda ise özel avlanma plânlarına göreBakanlıkça verilecek izinle avlanılabilir......"10. "Avlanma izni" başlıklı 14. maddesinin ikinci fıkrası şöyledir:"....Avlaklarda, avcılık belgesi ve avlanma izni olmadan avlanılamaz. ....."11. "Cezalar” üst başlığı altında düzenlenen “Yasaklara uymama” başlıklı 21. maddesinin birinci fıkrasışöyledir:"4 üncü maddenin birinci, ikinci ve altıncı fıkralarına aykırı hareket edenlere, 5 inci maddeninbirinci ve ikinci fıkraları gereğince tespit edilen av miktarı ve avlanma süreleri dışında avlananlara, 12nci maddenin üçüncü fıkrası gereğince Bakanlıkça getirilecek yasaklara uymayanlara, her bir aykırılıkiçin ayrı ayrı olmak üzere ikiyüz Türk Lirası idarî para cezası verilir.…….";
12. "İzinsiz veya yasak yerlerde avlanma" başlıklı 23. maddesi şöyledir:"Avlaklarda izin almadan avlananlara ve Merkez Av Komisyonunca avlanmanın yasaklandığıavlaklarda avlananlara ikiyüz Türk Lirası, özel kanunlarla avlanmanın yasaklandığı sahalar ile 2 ncimaddenin 11, 12 ve 13 üncü bentlerinde tanımlanan saha ve istasyonlarda avlananlara, üçyüzelli TürkLirası idarî para cezası verilir."13. "Avlanma esaslarına uymama ve belgesiz avlanma" başlıklı 24. maddesinin üçüncü fıkrası şöyledir:".....Bu Kanuna göre alınması gereken avcılık belgesini almadan avlananlara üçyüz Türk Lirası;avlanma izni olmadan avlananlara ise yüzelli Türk Lirası idarî para cezası verilir.……"14. 4915sayılı Kanun’da bu Kanun uyarınca verilen idari para cezasınakarşı kanun yoluna ilişkin birdüzenlemeye yer verilmemiştir.15. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılıKanun’un 31. maddesi iledeğiştirilen 3. maddesi şöyledir:"(1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,
b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”16. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceğikurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerin ortaya çıkardığıbağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.17. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Celal Mümtaz AKINCI’nın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/04/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi19. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:20. Dava, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nun21/1, 23 ve 24/3. madde ve fıkraları uyarınca verilen idaripara cezasının iptali istemiyle açılmıştır.21. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönündenoluşan olumsuz görev uyuşmazlıklarının çözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarakidari yargının görev alanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde davakonusu edildiğinin anlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerindegörüleceği sonucuna varılarak, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.22. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.23. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.24. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir. 25. İncelenen uyuşmazlıkta, öngörülen idari para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idariyaptırım türlerinden biri olduğu, 4915 sayılı Kara Avcılığı Kanunu’nda da idari para cezasına itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterilmediği, ancak; idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak tazminat kararı daverildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiği anlaşıldığından; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığıiddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği kuşkusuzdur.26. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanunun 27.maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 4915 sayılı Kara AvcılığıKanunu uyarınca verilen para cezasına karşı açılan davanın çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarılmıştır.27. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 4. İdare Mahkemesince yapılan 01/03/2022tarihli ve E.2022/80 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;
A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Van 4. İdare Mahkemesince yapılan 01/03/2022 tarihli ve E.2022/80 sayılı BAŞVURUNUN REDDİNE,18/04/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN