T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/159KARAR NO : 2022/207
KARAR TR : 18/04/2022ÖZET: Bulunduğu Kapalı Ceza İnfazKurumunda, ziyaretçileriyle yaptığıgörüşmelerindinlendiği ve kayda alındığı, bu suretlehaberleşmenin gizliliği, özel hayat ve aile hayatınasaygı haklarının ihlaledildiği ileri sürülerek,uğranılan mağduriyetin giderilmesi istemiyleaçılan davanın, ADLİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : Y. AVekili
: Av. S. BDavalı
: Adalet BakanlığıVekili
: Av. A. YI. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı vekili, davacının Silivri 6 Nolu L Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumundatutuklu olarak bulunduğu17/10/2014 - 10/05/2015 tarihleri arasında, kapalı görüşlerde ziyaretçileri ile yapmış olduğu görüşmelerinin kanuni birdayanak olmadan hukuka aykırı bir şekilde teknik araçla dinlendiğini ve kaydedildiğini belirterek, bu şekildehaberleşmenin gizliliği, özel hayat ve aile hayatına saygı haklarının ihlal edildiği nedeniyle 100.000 TL manevi tazminatınödenmesi istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. İdari Yargıda2. İstanbul 12. İdare Mahkemesi 24/09/2021 tarihli ve E.2021/240, K.2021/1344 sayılı kararı ile,Uyuşmazlık Mahkemesinin konuyla ilgili yerleşik kararlarının da bu yönde olduğunu belirterek, davacının tutuklubulunduğu cezaevinde kapalı görüşlerde ziyaretçileri ile yapmış olduğu görüşmelerinin kanuni bir dayanak olmadanhukuka aykırı bir şekilde teknik araçlarla dinlenmesi ve kaydedilmesinin hukuka aykırı olduğu iddiasına dayanan, manevizararın doğmasına sebep olarak gösterilen ziyaretçileri ile yaptığı görüşmenin gizli olması hakkından mahrum bırakılmaihlalinin4675 sayılı Kanun'un 4. maddesinde yer alan "...işlem ve faaliyetlere ilişkin şikâyetleri" karara bağlamanıninfaz hâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konudaki şikâyete bakmakla görevli olan adli yargıyerinin aynı şikâyetten kaynaklanan manevi tazminat istemine de bakmaya görevli olduğunu açıklayarak, uyuşmazlığınniteliği itibariyle çözümünün adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle davanın görev yönünden reddinekarar vermiş,verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.3. Davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır.B. Adli Yargıda4. Silivri 1. İnfaz Hakimliği 01/12/2021 tarihli ve E.2021/2912, K.2021/3216 sayılı kararı ile, kurumdahükümlünün telefon görüşmeleri, ziyaretçi kapalı telefon görüşmeleri ile avukat görüşmelerinin dinlenmesi veya kayıt altınaalınması gibi işlemlerin kurum idaresince görevlendirilen kurum personelince yerine getirildiği, bu haliyle başvuruya konueylemin yapılan idari işleme ilişkin olduğu, idarenin herhangi bir işlemi, eylemi veya ihmali nedeniyle zarara uğrayan kişininmaddi ve manevi zararının tazmini amacıyla idareye karşı açacağı davanın tam yargı davasının konusunu oluşturduğu, butazminat davasının hizmet kusuruna ve özellikle de hizmetin işleyişi noktasında cezaevindeki hatalı işlemlere dayandığınıbelirterek, cezaevinde infaz işlemi sırasında yapılan uygulamaların yargılama faaliyeti kapsamında olmayıp idari bir eylemve işlem niteliğinde olduğu, bu nedenle infaz hakimliğinin talep konusunda herhangi bir görev ve yetkisinin bulunmadığı,ceza infaz kurumunun eylemi nedeniyle manevi tazminat talebine ilişkin davanın çözümününidari yargı yerineaitolduğugerekçesiyle davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir.III. İLGİLİ HUKUK5. 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkındaki Kanun’un "Hükümlüyü ziyaret" başlıklı83.maddesi şöyledir:" (1) Hükümlü, belgelendirilmesi koşuluyla eşi, üçüncü dereceye kadar kan ve kayın hısımları ilevasisi veya kayyımı tarafından haftada bir kez ve ayrıca kuruma kabullerinde, zorunlu hâller dışında birdaha değiştirilmemek üzere, ad ve adreslerini bildirdiği en fazla üç kişi tarafından, yarım saatten az vebir buçuk saatten fazla olmamak üzere çalışma saatleri içinde ziyaret edilebilir. (Ek cümle: 24/1/2013-6411/9 md.) Çocuk hükümlüler için ziyaret süresi bir saatten az, üç saatten fazla olmamak üzere
belirlenir.(2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki kimselerin ziyaretine Cumhuriyet Başsavcılığı tarafındanyazılı olarak izin verilebilir.(3) Görüşler, koşul ve süreleri Adalet Bakanlığınca hazırlanan yönetmelikle kapalı ve açık olmaküzere iki biçimde yaptırılır.(4) (Ek:17/6/2021-7328/8 md.) Önceden bilgilendirilmek suretiyle, kapalı ceza infaz kurumlarındabulunan ve terör suçları, örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak suçları ile örgüt faaliyetikapsamında işlenen suçlardan mahkûm olan veya tehlikeli hâlde bulunan ya da dışarı ile iletişimininkurum güvenliği açısından tehlikeli olabileceği değerlendirilen hükümlülerin birinci ve ikinci fıkrakapsamındaki kişilerle yapacakları görüşmeler, kamu düzeninin korunması ile kişi, toplum ve kurumgüvenliğinin sağlanması veya suç işlenmesinin önlenmesi amacıyla kurum yönetimi tarafından dinlenebilirve elektronik cihazlar da dâhil olmak üzere kaydedilebilir. Bu fıkra uyarınca tutulan kayıtlar, amacıdışında kullanılamaz ve kanunda açıkça belirtilen hâller dışında hiçbir kişi veya kurumla paylaşılamaz.Bu kayıtlar herhangi bir soruşturma ve kovuşturmaya konu edilmemiş ise en geç bir yıl sonunda silinir.Silme işlemi Cumhuriyet savcısı tarafından denetlenir."6. Aynı Kanun’un 116. maddesinde tutuklular hakkında da bu hükümlerin uygulanacağıdüzenlenmiştir.7. 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun “Amaç ve kapsam” başlıklı 1. maddesinde, bu Kanun’un, cezainfaz kurumları ve tutukevlerinde bulunan hükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlereyönelik şikâyetleri incelemek, karara bağlamak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yerine getirmek üzere kurulan infazhâkimliklerine ilişkin hükümleri kapsadığı belirtilmiştir.8. “İnfaz Hâkimliklerinin Görevleri” başlıklı 4. maddesi şöyledir:“ İnfaz hâkimliklerinin görevleri şunlardır:1. Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ve tutukevlerine kabul edilmeleri, yerleştirilmeleri,barındırılmaları, ısıtılmaları ve giydirilmeleri, beslenmeleri, temizliklerinin sağlanması, bedensel ve ruhsalsağlıklarının korunması amacıyla muayene ve tedavilerinin yaptırılması, dışarıyla ilişkileri, çalıştırılmalarıgibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleri incelemek ve karara bağlamak.2. Hükümlülerin cezalarının infazı, müşahadeye tâbi tutulmaları, açık cezaevlerine ayrılmaları, izin,sevk, nakil ve tahliyeleri; tutukluların sevk ve tahliyeleri gibi işlem veya faaliyetlere ilişkin şikâyetleriincelemek ve karara bağlamak. 3. Hükümlü ve tutuklular hakkında alınan disiplin tedbirleri ve verilen disiplin cezalarının kanun,veya diğer mevzuat hükümlerine aykırı olduğu iddiasıyla yapılan şikâyetleri incelemek ve kararabağlamak.4. Ceza infaz kurumları ve tutukevleri izleme kurullarının kendi yetki alanlarına giren ceza infazkurumları ve tutukevlerindeki tespitleri ile ilgili olarak düzenleyip intikal ettirdikleri raporlarıinceleyerek, varsa şikâyet niteliğindeki konular hakkında karar vermek.5. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Cumhuriyet savcısının ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkinverdiği kararlara karşı yapılan şikâyetleri incelemek.6. (Ek:14/4/2020-7242/4 md.) Ceza ve güvenlik tedbirlerinin infazına ilişkin mahsup, cezazamanaşımı ve hükümlünün ölümü hâllerinde verilecek kararlar da dahil olmak üzere hâkim veyamahkeme tarafından verilmesi gerekli kararları almak ve işleri yapmak.7. Kanunlarla verilen diğer görevleri yapmak.Kanunlarda başka bir yargı merciine bırakılan konulara ilişkin hükümler saklıdır.”9. “İnfaz hâkimliğine şikâyet ve usulü” başlıklı 5. maddesinde, ceza infaz kurumları ve tutukevlerindehükümlü ve tutuklular hakkında yapılan işlemler veya bunlarla ilgili faaliyetlerin kanun veya diğer mevzuat hükümlerineaykırı olduğu gerekçesiyle bu işlem veya faaliyetlerin öğrenildiği tarihten itibaren on beş gün, herhalde yapıldığı tarihtenitibaren otuz gün içinde şikâyet yoluyla infaz hâkimliğine başvurulabileceği hükmüne ve “İnfaz Hâkimliğince ŞikâyetÜzerine Verilen Kararlar” başlıklı 6. maddesinin üçüncü fıkrasında, “İnfaz hâkimi, inceleme sonunda şikâyetiyerinde görmezse reddine; yerinde görürse, yapılan işlemin iptaline ya da faaliyetin durdurulmasına veyaertelenmesine karar verir” hükmüne ve son fıkrasında “İtiraz, infaz hâkimliğinin kurulduğu yer ağır cezamahkemesine yapılır. İnfaz hâkimi aynı zamanda bu mahkemenin üyesi olduğu takdirde itirazla ilgili kararakatılamaz.” hükümlerine yer verilmiştir.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme10. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Aydemir TUNÇ, Nurdane TOPUZ ve Ahmet ARSLAN’ın katılımlarıyla yapılan 18/04/2022 tarihlitoplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleri arasındaanılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargı dosyalarının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını veren mahkemeceUyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığındangörev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi11. Raportör-Hâkim Gülten Fatma BÜYÜKEREN’in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğuyolundaki raporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet SavcısıHalil İbrahim ÇİFTÇİ’nin adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra; gereği görüşülüp düşünüldü:12. Dava, davacının tutuklu olarak bulunduğu kapalı ceza infaz kurumunda ziyaretçileri ile yapmış olduğu kapalıgörüşmelerin teknik araçlarla dinlendiği ve kayda alındığı, bu suretle haberleşmenin gizliliği, özel hayat ve aile hayatınasaygı haklarının ihlal edildiği ileri sürülerek uğranılan zararın giderilmesi istemiyle açılmıştır.13. Olayda, davacı iddiasının, yukarıda hükümlerine yer verilen 4675 sayılı İnfaz Hâkimliği Kanunu’nun 4.maddesinde yer alan ...dışarıyla ilişkileri…konusuna ilişkin olup,bu şikayetleri incelemenin ve karara bağlamanın İnfazHâkimliğinin görevinde olduğu düzenlemesine istinaden, bu konulardaki şikayetlere bakmakla adli yargı yerinin görevliolduğu belirlenmiş olup,aynı şikayetten kaynaklanan tazminat istemli davalara da adli yargı yerinde bakılacağı, ancakUyuşmazlık Mahkemesinin adli yargı içerisinde hangi yargı merciinin bu davalara bakmakla görevli olduğu hususundakarar verme yetkisi bulunmadığı gözetildiğinde, bu belirlemenin ilgili yargı kolunun kendi içerisinde yapılması gerektiğisonucuna varılmıştır.14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Silivri 1. İnfaz Hakimliğince verilen 01/12/2021tarihli ve E.2021/2912, K.2021/3216 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Silivri 1. İnfaz Hakimliğince verilen 01/12/2021 tarihli ve E.2021/2912, K.2021/3216 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,18/04/2022 tarihindeÜye Nilgün TAŞ’ın KARŞI OYU ve OY ÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK kararverildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Aydemir
Nurdane
Ahmet
TUNÇ
TOPUZ
ARSLAN
KARŞI OYDosya kapsamına göre, davacının tazminat talebinin dayanağı tutukluluğu sırasında bulunduğu Kapalı Cezaİnfaz Kurumunda ziyaretçileriyle yaptığıgörüşmelerin dinlendiği ve kayda alındığı, bu suretle haberleşmenin gizliliği, özelhayat ve aile hayatına saygı haklarının ihlaledildiği iddiasına ilişkin idari eylem ve işlemlere ilişkin olup; yargısal niteliktaşımayan ve CMK'nın 141. maddesinde düzenlenen suçun soruşturması veya kovuşturması sırasında "hakim veCumhuriyet Savcılarının verdiği (telefon dinleme, mallara el koyma vb. gibi) kararlar ve işlemlere ilişkin" değildir. Bu
haliyle, yargısal nitelik taşımayan, suçun kovuşturması ve soruşturması ile ilgili olmayan, ceza evindeki tutuklununziyaretçileriyle yaptığıgörüşmelerin dinlendiği ve kayda alındığı düzenlemesine ilişkin olan idari eylem ve işlem nedeniyleuyuşmazlığın çözümünde İYUK'nun 2/b maddesi uyarınca idari yargının görevli olduğunu düşündüğümden sayınçoğunluğun kararına katılmıyorum. 18/04/2022
Üye
Nilgün TAŞ