T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/294KARAR NO : 2022/458
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET: 3213 sayılı Kanun’un 10., 13., 24.ve 29. maddeleriuyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyle açılandavanın, İDARİ YARGI YERİNDEçözümlenmesi gerektiği hk.
KARAR Davacı
: A. Ş. KVekilleri
: Av. İ. S,Av.C. ÜDavalı
: Enerji ve Tabii Kaynaklar BakanlığıVekili
: Av. F. E I. DAVA KONUSU OLAY1. Van ili, Merkez ilçesi sınırları dahilinde S:200902734 sayılı II-b grubu mermerişletme sahasında yapılandenetim neticesinde, 2011 ve 2012 yılları çevre ile uyum teminatlarının yatırılmadığı, 2010 yılında sahada 350 m3 üretimyapılmasına rağmen Genel Müdürlüğe 100 m3 üretim yapıldığının beyan edildiği, 2011 ve 2014 yılları 29.maddebelgelerinin verilmediği ve sahada 2010 yılından sonra üretim yapılmadığının tespit edildiğinden bahisle, 3213 sayılıMaden Kanunu'nun 10/7, 13, 24/12, 29, 29/4 maddeleri uyarınca davacının toplamda 179.536 TL idari para cezasıylacezalandırılmasına ilişkin Enerji Ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, Maden İşleri Genel Müdürlüğünün 03/03/2016 tarih ve....E.408296 sayılı işlemi tesis edilmiştir.2. Davacı vekili, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvurmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Van 1. Sulh Ceza Hakimliği 12/10/2016 tarih ve Değişik İş No.2016/1494 sayı ileuyuşmazlığın esasınıinceleyerek itirazın reddine karar vermiş, karara karşı yapılan itiraz başvurusu Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin23/11/2016 tarih ve Değişik İş No.2016/3152 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilerek, anılan para cezasıkesinleşmiştir.4. Adalet Bakanlığı Ceza İşleri Genel Müdürlüğü söz konusu Hakimlik kararının kanun yararına bozulmasınınistenilmesi için 11/10/2019 tarihinde Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığından talepte bulunmuş, Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığı 24/10/2019 tarih ve 2019/100021 sayılı ihbarnamesi ile Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/11/2016 tarih veDeğişik İş No.2016/3152 sayılı kararının bozulmasını talep etmiştir.5. Talep üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 19. Ceza Dairesi 08/06/2021 tarih ve E.2019/33950,K.2021/6338 sayı ile, Van 2. Sulh Ceza Hakimliğinin 23/11/2016 tarih ve Değişik iş No.2016/3152 sayılı kararınıbozmuş ve müteakip işlemlerin mahallinde mahkemesince yapılması amacıyla dosyayı Mahkemesine iade etmiştir.6. Van 2. Sulh Ceza Hakimliği11/04/2022 tarih ve Değişik İş No.2022/322 sayı ile, 3213 sayılı MadenKanunu'nun 7164 sayılı Kanun ile Değişik 13. maddesinin 3. fıkrasında, “İdari para cezalarına karşı otuz gün içindeidare mahkemelerinde dava açılabilir.” düzenlemesi gereğince bu Kanuna göre uygulanan idari para cezalarındagörevli Mahkemenin idari yargı yerleri olduğu gerekçesiyle,davacı tarafından yapılan itirazın 5326 sayılı Kanun'un 28/1-bmaddesi uyarınca reddine karar vermiş, verilen karar itiraz edilmedenkesinleşmiştir.7. Davacı vekili, bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda8. Van 2. İdare Mahkemesi 02/06/2022 tarih ve E.2022/1259 sayı ile, davanın görüm ve çözümünün adliyargı yerine ait olduğu gerekçesiyle 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirtilmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, dosya incelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceyekadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir:"Bakılan davada; her ne kadar görev hususunun kamu düzenine ilişkin olduğu ve yargılamanın her
safhasında inceleneceği açık olsa da; 5271 sayılı Kanunda düzenlenen kanun yararına bozmamüesesesinde, 309. maddede belirtildiği şekilde kanun yararına bozma halinde daha önce verilenkararın hukuki sonuçlarını ortadan kaldırarak bozma gerekçesine bağlı olarak yapılacak yargısalmuameleler sonrasında yeni bir karar tesis edilmesi gerektiği, kararı kanun yararına bozma müessesiylebozulan Mahkemenin (Van 2. Sulh Ceza Hakimliği) bozma gerekçesinde belirtilen sebepler ile bağlıkalmak suretiyle karar vereceği, öte yandan; Yargıtay 19. Ceza Dairesinin 08/06/2021 tarih veE:2019/33950, K:2021/6338 sayılı kanun yararına bozma kararında davanın görev yönündenreddedilmesi hususuna değinilmediği gibi hüküm fıkrasında "müteakip işlemlerin mahallindemahkemesince yerine getirilmesine" şeklinde ifadelere yer verilmek suretiyle dava konusu işlemin esasıhakkında karar vermeye Sulh Ceza Hakimliğini görevli gördüğü göz önüne alındığında, Van 2. SulhCeza Hakimliğinin 11/04/2022 tarih ve Değişik İş No:2022/322 sayılı görevsizliği nedeniyle reddineilişkin kararının kaldırılması için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesi'ne gönderilmesi gerektiği sonucunavarılmıştır.Öte yandan, aksi durumun kabulü halinde, Mahkememizce yapılacak yargılamada, uygulanmasıgereken farklı usul kuralları nedeniyle, kanun yararına bozma müessesesinin amacına aykırı birdurumun ortaya çıkması da muhtemel olacaktır." III. İLGİLİ HUKUK 9. 3213 sayılı MadenKanunu’nun“Amaç” başlıklı1. maddesi şöyledir: “Bu Kanun madenlerin milli menfaatlere uygun olarak aranması, işletilmesi, üzerinde hak sahibiolunması ve terk edilmesi ile ilgili esas ve usulleri düzenler.”10. "Beyan Usulü" başlıklı 10. maddesinin yedinci fıkrası şöyledir: "Gerçek dışı veya yanıltıcı beyanda bulunmak suretiyle Kanun hükümlerinin uygulanmasınıengelleyen ve/veya haksız surette hak iktisap eden ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir.Bu fıkranın ikinci kez ihlâli halinde bir önceki ceza katlanarak uygulanır. (Değişik cümle:14/2/2019-7164/10 md.) İlk tespit tarihinden itibaren üç yıl içinde madde hükümlerinin üç kez ihlâl edildiğinin tespitihâlinde ruhsat iptal edilir." 11.10. maddenin sekizinci fıkrasının (e) bendi şöyledir: " Bu Kanuna göre;...e) Ruhsat sahasında yapılan üretim veya satışların beyan edilmemesi,...haksız yere hak iktisabı sayılır. Haksız yere hak iktisabına imkan veren bu hususlarla ilgili yapılmışbeyanlar da gerçek dışı ve yanıltıcı beyanlar olarak kabul edilir....." 12. “Ruhsat bedeli, cezalar ve diğer yaptırımlar” başlıklı 13. maddesinin ilgili kısmı şöyledir:"...(Değişik fıkra:14/2/2019-7164/13 md.) Bu Kanuna göre verilen idari para cezaları tebliğindenitibaren bir ay içinde Genel Müdürlüğün muhasebe birimi hesabına ödenir. İdari para cezalarına karşıotuz gün içinde idare mahkemelerinde dava açılabilir. Verilen idari para cezalarına karşı yargı yolunabaşvurulması takip ve tahsilatı durdurmaz. Genel Müdürlük genel bütçeye gelir kaydedilmek üzere ilgilibedeli en geç on beş iş günü içerisinde Hazine hesabına aktarır. Tahakkuk eden ve ödenmeyen Devlethakları 6183 sayılı Kanun hükümlerine göre takip ve tahsil edilmek üzere ilgili tahsil dairesine bildirilir.İlgili tahsil dairesi idari para cezası tamamen tahsil edildikten itibaren en geç bir ay içerisinde durumuGenel Müdürlüğe bildirir....” 13. "İşletme ruhsatı ve madenin işletilmesi" başlıklı 24. maddenin işlemin tesis edildiği tarihte yürürlükteolan onikincifıkrasının ilk cümlesi şöyledir:
"Beş yıllık sürede mücbir sebepler ve beklenmeyen hâller dışında üç yıldan fazla üretimyapmayan ruhsat sahiplerine 50.000 TL idari para cezası verilir. .."14. "İşletme faaliyeti" başlıklı 29. maddenin dördüncüfıkrası şöyledir:"Ruhsat sahibi, her yıl nisan ayı sonuna kadar bir önceki yıl içinde gerçekleştirdiği işletme faaliyetiile ilgili teknik belgeleri, işletme faaliyet raporunu ve işletme sahasında arama yapmış ise arama ile ilgilibilgileri Genel Müdürlüğe vermekle yükümlüdür. Yükümlülüğün yerine getirilmemesi hâlinde 30.000 TLidari para cezası uygulanır. Yükümlülük yerine getirilinceye kadar üretim faaliyeti durdurulur."15. 30/03/2005 tarih ve 5326 sayılı KabahatlerKanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1.maddesi şöyledir:
“Bu Kanunda; toplum düzenini, genel ahlâkı, genel sağlığı, çevreyi ve ekonomik düzeni korumakamacıyla;a) Kabahatlere ilişkin genel ilkeler,b) Kabahatler karşılığında uygulanabilecek olan idari yaptırımların türleri ve sonuçları,c) Kabahatler dolayısıyla karar alma süreci,d) İdari yaptırıma ilişkin kararlara karşı kanun yolu,e) İdari yaptırım kararlarının yerine getirilmesine ilişkin esaslar,belirlenmiş ve çeşitli kabahatler tanımlanmıştır.”16. Kanun'un"Tanım" başlıklı 2. maddesi şöyledir:"(1) Kabahat deyiminden; kanunun, karşılığında idarî yaptırım uygulanmasını öngördüğü haksızlıkanlaşılır."17.Kanun’un "Genel kanun niteliği" başlıklı, 06/12/2006 tarih ve 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesiyledeğiştirilen 3. maddesi şöyledir:“(1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında, uygulanır” 18. Kanun'un "Yaptırım türleri" başlıklı 16. maddesi şöyledir:"(1) Kabahatler karşılığında uygulanacak olan idarî yaptırımlar, idarî para cezası ve idarîtedbirlerden ibarettir.(2) İdarî tedbirler, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alan diğer tedbirlerdir." 19. Kanun'un “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrası ise şöyledir: “İdari para cezası ve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararınakarşı, kararıntebliği veya tefhimi tarihinden itibaren en geç on beş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir.Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir.”20. Kanunun "Çeşitli Kabahatler" başlıklı ikinci kısmında yer alan 32. ila 43. maddelerinde, Türk CezaKanunu kapsamı dışında kalan çeşitli kabahatler sayılarak, bu eylemlere yaptırımlar öngörülmüştür.IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme21. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi22. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK’in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendikten sonra;gereği görüşülüp düşünüldü:23. Dava, 3213 sayılı Kanun’un 10., 13., 24. ve 29.maddeleriuyarınca verilen idari para cezasının kaldırılmasıistemiyle açılmıştır.24. Yukarıda izah edilen düzenlemelere göre; Kabahatler Kanunu’nun, idarî yaptırım kararlarına karşı kanunyoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı; diğer kanunlarda görevlimahkemenin gösterilmesi durumunda ise uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.25. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.26. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğinyürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.
27. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.28.3213 sayılı Kanun’un 13. maddesinin üçüncü fıkrasında bu Kanun hükümlerine göre verilen idarî paracezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceği hususunun düzenlendiği, bu durumda davaya konu idari paracezasına dayanak olan 3213 sayılı Kanun’dabu Kanun uyarınca verilen idari para cezalarına karşı kanun yoluna ilişkindüzenlemenin yer aldığı anlaşılmıştır.29. İncelenen uyuşmazlıkta, kesilen idari para cezasının 3213 sayılı Kanun uyarınca verildiği, 5326 sayılıKanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırım türlerinden biri olduğu, 3213 sayılı Kanun’da bu Kanun uyarıncaverilen idari para cezalarına karşı idare mahkemesine başvurulabileceği düzenlenmiş olup, itiraz konusunda görevlimahkemenin gösterildiği anlaşılmıştır. Bu durumda,Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde,bu Kanun’un idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde uygulanacağı belirtildiğinden, 3213 sayılı Kanun uyarınca verilen idari para cezasına karşı açılandavanın görüm ve çözümünde idari yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.30. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Van 2. İdare Mahkemesince yapılan 02/06/2022tarihli ve E.2022/1259 sayılı başvurunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Van 2.İdare Mahkemesince yapılan 02/06/2022 tarihli ve E.2022/1259 sayılı BAŞVURUNUNREDDİNE,31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN