T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/313KARAR NO : 2022/549
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET: İdari işlemin iptali veya tam yargıdavası niteliğinde olmayan, motorlu taşıtınmülkiyetinin tespiti ile tescili istemiyle açılandavanın ADLİ YARGI yerindegörülmesigerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: K. TDavalı
: H. Ö
I. DAVA KONUSU OLAY1. Davacı, davalı adına kayıtlı traktörün mülkiyetinin tespiti ile trafik sicilinde adına tescili istemiyle adli yargıyerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2. Çivril Asliye Hukuk Mahkemesi 24/02/2022 tarihli ve E.2021/803, K.2022/94 sayılı kararı ile,"davacının talebinin idari bir işlemle yerine getirilebilir nitelikte olduğu, adli yargıda idareyi işlem yapmayazorlayacak şekilde karar verilemeyeceği, uyuşmazlığın idari yargı yerinde idare hasım gösterilmek suretiyleçözülmesi gerektiği" gerekçesiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar,12/05/2022 tarihinde istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir.3. Davacı, bunun üzerine aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda4. Denizli İdare Mahkemesi 18/05/2022 tarihli ve E.2022/900 sayılı kararı ile; "idari işlemin iptalineyönelik olmayan ve traktörün mülkiyetinin tespiti istemiyle açılan davada adli yargının görevli olduğu"sonucuna varılarak, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin ertelenmesine karar vermiştir.III. İLGİLİ HUKUKA. Mevzuat5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun “İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı”başlıklı 2. maddesinin değişik 1 numaralı bendinde şu düzenlemeye yer verilmiştir:
“a) İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukukaaykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları,
b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafındanaçılan tam yargı davaları,
c) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç,kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflararasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar” B. Yargı Kararları6. Anayasa Mahkemesinin 21/09/1995 tarihli ve E.1995/27, K.1995/47 sayılı kararının "menfaat ihlali"koşuluna dair ilgili kısmı şöyledir:“İptal davaları, kesin ve yürütülmesi zorunlu nitelikteki idarî işlemler hakkında açılabilir. Böyle biridarî işlemin iptalinin istenilebilmesi için davacının menfaatinin ihlâl edilmiş olması gerekir. Yargıkararlarında ve öğretide "menfaat", dâvacı ile iptalini istediği idarî işlem arasındaki bağı, ilgiyi anlatır.
İdarî işlem ile dâva açan kişi arasında meşru, güncel ve ciddî bir ilişki sözkonusu ise dâvada menfaatbağı bulunduğu kabul edilmektedir. Bunun dışında öznel (subjektif) bir hakkın ihlâl edilmesi koşuluaraştırılmaz.Hak, hukukun koruduğu menfaattir. Özel hukukta her menfaat korunmaz. Kamu hukukunda ise iptaldavaları yoluyla her menfaatin korunması zorunludur. Tam yargı davalarının aksine iptal davalarındadavacı olabilmek için menfaat ihlâlinin yeterli sayılması, idarenin hukuka uygun davranmasını sağlamakamacına yöneliktir. Her ne kadar bu amacın tam olarak gerçekleşebilmesi için menfaat ihlâli koşulununaranmaması düşünülebilirse de, bu durumda, idarî işlemlerle ilgisi bulunmayan kişilerin dava açmasısonucu idare devamlı dava tehdidi altında kalır ve böylece idarenin işleyişi olumsuz yönde etkilenir.Dava ehliyeti için aranan "menfaat ihlâli" koşulu, her olaya özgü irdelenmiş ve dava konusu işlemindavacıyı etkilemiş olması idarî yargıda menfaat ihlâlinin varlığı için yeterli sayılmıştır..." 7.Danıştay 8. Dairesinin 07/09/2015 tarihli ve E.2015/4292, K.2015/6730 sayılı kararının "menfaatinniteliklerine" dair ilgili kısmı şöyledir: “2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1/a bendinde, idari işlemler hakkındayetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri içinmenfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari dava türleri arasında sayılmıştır. Anılanhüküm ile idari işlemlerin hukuka uygunluğunun yargı yoluyla denetimini amaçlayan iptal davasınıngörülebilmesi için aranılan ön koşul, dava açanın subjektif ehliyeti olan menfaat ihlali olarakbelirlenmiştir. İptal davası açılabilmesi için gerekli olan menfaat ihlali şartı da ancak, kişisel, meşru vegüncel bir menfaatin bulunması halinde gerçekleşecektir. Diğer bir anlatımla, iptal davasına konu olanişlemin, davacının hukuki, maddi veya manevi durumuna doğrudan veya dolaylı etki etmesigerekmektedir..." IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi9. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü:10. Dava, davalı gerçek şahıs adına kayıtlı 20 FD 827 plakalı traktörün mülkiyetinin tespiti ile davacı adınatescili istemiyle açılmıştır.11. Dosyanın incelenmesinden; ortada iptal talebine konu bir idari işlemin bulunmadığı, yine idari eylem veyaişlemden kaynaklı bir menfaat ihlalinin ve kişisel hakkın doğrudan bozulmasının söz konusu olmadığı, dolayısıyla idariyargı yerinde açılmasını gerektirir bir dava türünün mevcut olmadığı anlaşılmıştır.12. İdari yargıda husumet kamu düzenindendir ve kendisine karşı dava açılan taraf, yani davalı mutlaka idareolmalıdır. Yani idari davalarda davalı her zaman idaredir. Uyuşmazlık konusu davada husumet yöneltilen davalının gerçekşahıs olduğu, idareye husumet yöneltilmesini gerektiren bir konu bulunmadığı ve bu bakımdan da asıl olarak mülkiyetintespitine ilişkin davanın idari yargı yerinde görülmeyeceği açıktır.13. Tüm bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, idari işlemin iptali veya tam yargı davası niteliğinde olmayan,gerçek şahsa karşı açılan ve idareye husumet yöneltilmesini gerektirecek nitelikte olmayan davanın görüm ve çözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu anlaşılmıştır. 14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önüne bulundurularak, Denizli İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Çivril Asliye Hukuk Mahkemesinin 24/02/2022 tarihli ve E.2021/803, K.2022/94 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Denizli İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Çivril Asliye Hukuk Mahkemesinin24/02/2022 tarihli ve E.2021/803, K.2022/94 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA,
31 /10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN