T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/327KARAR NO : 2022/434
KARAR TR : 16/09/2022ÖZET: Maddi hasarlı trafik kazası tespittutanağının iptali istemiyle açılan davanın,ADLİ YARGI YERİNDE görülmesigerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: E.SVekili
: Av. A. KDavalı
: Güngören Kaymakamlığı I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, müvekkilinin23/08/2021 tarihinde.... ES ....plakalı aracı ile seyir halindeyken .... A ..... plakalıpolis ekip aracıyla çarpışması sonucu meydana gelen kazada, Güngören Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğügörevlilerince düzenlenen 23/08/2021 tarihli maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliği 14/12/2021 tarih ve D.İş. No. 2021/8010 sayıile, Sulh CezaHakimliklerine bırakılmış idari yaptırım veya tedbir niteliği de bulunmayan bu belgenin, adli veya idari yargı yerlerindeçözümlenecek uyuşmazlıkların görülmesi sırasında, o mahkemelerce değerlendirilecek bir tutanak olduğundan, maddihasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın iptali isteminin Sulh Ceza Hakimliğinde görülmesi olanağı bulunmadığı,maddi hasarlı trafik kazası tespit tutanağı, ileride görülecek uyuşmazlıklarda bir idari işleme veya adli yargının görevalanına giren konularda bir mahkeme kararına konu edildiği takdirde ilgililerce idari işleme veya adli mercilerce verilenkararın kanun yolu incelemesinde, itiraz edilebilecek belge olduğundan ve maddi hasarlı trafik kazasının iptali veya kusuroranının yeniden belirlenmesi talebinin Sulh Ceza Hakimliğinin görevleri arasında bulunmadığı gerekçesiyle başvuruyakonu kaza tespit tutanağına yapılan itirazın reddine karar vermiş, bu karar itiraz edilmeden kesinleşmiştir. 3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 4. İstanbul 14. İdare Mahkemesi 04/02/2022 tarih ve E.2022/133, K.2022/106 sayı ile, maddi hasarlıkaza tespit tutanağının, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukuki uyuşmazlıkların çözümüne esas olacak vetrafik zabıtasınca düzenlenecek, idari işlem niteliği bulunmayan bir belge niteliğinde olduğu; adli yargı yerlerindekiuyuşmazlıkların çözümü sırasında, mahkemelerce değerlendirilmesi gerektiği nedeniyle maddi hasarlı kaza tespittutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağı bulunmadığı; bu durumda; maddi hasarlı trafik kazasıtespit tutanağının iptali istemine dair uyuşmazlığın görüm ve çözümünün idari yargının görevinde olmayıp, adli yargımerciilerinin görev alanına girdiğinden, davanın görev yönünden reddi gerektiği sonucuna varıldığı gerekçesiyle, davanın2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca görev yönünden reddine karar vermişve bu kararkesinleşmiştir.
III. İLGİLİ HUKUK 5. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Trafik kazalarına el koyma ve bilirkişilik” başlığını taşıyan83. maddesi şöyledir: “Trafik kazalarına;a) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca, b) Kazanın oluş nedenlerini, iz ve delillerini belirleyerek trafik kaza tespit tutanağı düzenlemek üzerede trafik zabıtasınca el konulur.Trafik zabıtasının görevli olmadığı veya bulunmadığı karayollarında meydana gelen kazalarda trafikkaza tespit tutanağı mahalli genel zabıtaca düzenlenir ve bir örneği o yerin trafik zabıtasına gönderilir.Karayollarında meydana gelen ve yalnız maddi hasarla sonuçlanan trafik kazalarında taraflarınanlaşması halinde ve fiil başka bir suç oluşturmuyorsa adli kovuşturma yapılmaz ve Türk CezaKanununun 565 inci maddesi hükmü uygulanmaz.Trafik kazalarında yolun trafiğe kapandığı hallerde; trafik zabıtası veya genel zabıta; iz ve delillerikaybolmayacak şekilde işaretledikten ve gerekli işlemleri yaptıktan sonra, karayolunu trafiğe açmayayetkilidir.Karayolunun trafiğe kapanmasına ölümlü ve hayati tehlike yaratan yaralanmalı kazalar neden olmuşve bu kaza can, mal ve trafik güvenliğini etkiliyor ve başka bir yoldan geçiş verilemiyorsa Cumhuriyetsavcısının gecikeceğinin anlaşılması halinde, gerekli işaretlemeler yapılıp araç ve ölüler kenara alınarakdurum bir tutanakla tespit edildikten sonra yol trafiğe açılır.Trafik zabıtası, usul kanunlarına göre görevlendirilirse, trafik kazalarında bilirkişilik yapar.Trafik kazaları, kaza tahkik memurluğu, bilirkişilik ve bunlarda aranacak şartlar ile diğer esaslaryönetmelikte gösterilir.” 6. “Görevli ve Yetkili Mahkeme” başlıklı 110. maddesi şöyledir: “(Değişik: 11/1/2011-6099/14 md.) İşleteni veya sahibi Devlet ve diğer kamu kuruluşları olanaraçların sebebiyet verdiği zararlara ilişkin olanları dâhil, bu Kanundan doğan sorumluluk davaları,adli yargıda görülür. Zarar görenin kamu görevlisi olması, bu fıkra hükmünün uygulanmasını önlemez.Hemzemin geçitte meydana gelen tren-trafik kazalarında da bu Kanun hükümleri uygulanır. Motorlu araç kazalarından dolayı hukuki sorumluluğa ilişkin davalar, sigortacının merkez veyaşubesinin veya sigorta sözleşmesini yapan acentenin bulunduğu yer mahkemelerinden birindeaçılabileceği gibi kazanın vuku bulduğu yer mahkemesinde de açılabilir.” 7. “Suç ve ceza tutanakları” başlıklı 114. maddesi şöyledir: “– (Değişik: 18/1/1985-KHK 245/13 md.; Değiştirilerek kabul: 28/3/1985-3176/13 md.)(Değişik birinci fıkra: 3/5/2006 - 5495/3 md.) Bu Kanunda yazılı trafik suçlarını işleyenler hakkındayetki sınırları içinde Emniyet Genel Müdürlüğü ve Jandarma Genel Komutanlığı personeli ile UlaştırmaBakanlığının ve Karayolları Genel Müdürlüğünün ilgili birimlerinin il ve ilçe kuruluşlarında görevli veyetkili kılınmış personelince tutanak düzenlenir.Birkaç trafik suçunun bir arada işlenmesi halinde her suç için ayrı ceza uygulanır.(Değişik fıkra: 3/11/1988 - 3493/48 md.) Yargı yetkisine giren suçlarla ilgili tutanağın bir sureti ilgilimahkemeye 7 iş günü içinde gönderilir.(…)Bu maddenin uygulanmasına ait usul ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.(…)” 8. 2918 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nin, “Trafik Kazalarına ElKonulması” başlıklı 154. maddesi şöyledir: “Trafik kazalarına el konulmasında aşağıda gösterilen esas ve usuller uygulanır.a) Trafik kazalarına;1) Adli yönden gereği yapılmak üzere mahalli genel zabıtaca,2) Kaza nedenlerini, iz ve delillerini belirleyecek “Kaza Tespit Tutanağı” düzenlemek üzere de trafikzabıtasınca (polis veya jandarma), el konulur.Trafik zabıtasının görev alanı dışında kalan yerler ile el koyamadığı durumlarda, trafik kaza tespittutanağı, örneğine uygun olarak mahalli zabıta tarafından düzenlenir ve bir örneği o yerin trafikzabıtasına gönderilir.(…)” 9. Aynı Yönetmeliğin, “Trafik Kazalarına ilişkin işlemler” başlıklı 156. maddesi şöyledir: “ (Değişik:RG-21/3/2012-28240)Trafik kazaları ile ilgili olarak yapılacak işlemlerde aşağıdaki usul ve esaslar uygulanır.a) Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi
1) Örneğine uygun olarak; kaza yerinin durumu, iz ve deliller, kazaya karışan sürücüler, varsa ölüveya yaralılar, hasar veya zarar, gün ve saat ile gerekli görülen diğer hususlar belirtilmek üzeredüzenlenir ve olay yerinin durumu bir krokide gösterilir. Tutanağa kazazedelerin olay yerindeki ölümveya yaralanma durumu işlenir.Trafik Kazası Tespit Tutanağı; soruşturma evrakına eklenmek, dosyasında saklanmak ve sayısınagöre taraflara verilmek üzere yeter sayıda düzenlenir.Trafik kazası tespit tutanağının düzenlenmesi ile tutanakta yer alan bilgilerin bir veri tabanındatoplanmasına ve bu bilgilerin ilgili taraflarla paylaşımına ilişkin usul ve esaslar Emniyet GenelMüdürlüğünce belirlenir.2) Trafik kazası tespit tutanağı düzenlemeye 154 üncü maddenin (a) bendi gereğince trafik zabıtasıve genel zabıtanın görevli personeli yetkilidir.Tutanaklar en az iki görevli tarafından düzenlenir. Hafif yaralanmalı veya hasarlı kazalarda tekgörevli tarafından rapor şeklinde de düzenlenebilir. Ancak, Türk Silahlı Kuvvetlerine ait araçların karıştığı trafik kazalarında bir askeri temsilcininbulundurulması mecburidir.3) Tutanak düzenleyenler, tutanakta taraflar için kusur oranı belirtmeksizin sadece kazanınoluşumunda kimin hangi trafik kuralını ihlal ettiğini belirtirler.4) Karayolu üzerinde ölüm veya yaralanma ile sonuçlanıp, olay yerindeki iz ve delillerin tespit vedeğerlendirilmesi sonucunda trafik kazası olduğu anlaşılan durumlarda; kazaya karışan taraf veyaunsurlardan birinin, birkaçının ya da tamamının olay yerinden ayrılmış olması halinde de trafik kazasıtespit tutanağı düzenlenir.5) Önceden meydana gelmiş veya olay yerinden kaldırılmış araçların karıştığı ve yalnız maddihasarla sonuçlanan kazalar için trafik zabıtası ve genel kollukça hasar tespitine dair kazaya karışanlaraverilmek üzere tutanak veya rapor düzenlenmez. Bu durumlarda hasar tespitleri ilgililerin sigortalarınaveya yetkili mahkemelere başvurmaları suretiyle yapılır.Ancak;Can, mal ve trafik güvenliğini etkileyen veya yolun trafiğe kapandığı maddi hasarlı trafikkazalarında, kazaya karışanların kazanın oluşuna göre iz ve delilleri işaretleyerek, mümkün olduğutakdirde olay yerinin fotoğraflarını çekerek araçlarını en yakın ve uygun yerlere çekmeleri,Karayolu üzerinde birden fazla sayıda aracın karıştığı sadece maddi hasarla sonuçlanan vetarafların bu Yönetmelik çerçevesinde Maddi Hasarlı Trafik Kazası Tespit Tutanağı düzenlemediği trafikkazalarında; taraflara ait araçlardan en az birinin olay yerinde bulunması ve olay yerindeki iz vedelillerden kazanın oluşumu ile o yerde meydana geldiğine kanaat getirilmesi,hallerinde görevlilerce trafik kazası tespit tutanağı düzenlenir.b) Kaza istatistikleriKazaların nedenlerini tespit etmek ve alınacak tedbirlerin belirlenmesinde kullanılmak üzere, trafikkazası tespit tutanaklarındaki bilgilerden yararlanılarak, kazaya el koyan birimlerce örneğine uygunistatistik formu düzenlenir.Düzenlenen istatistik formları, her ilde şehiriçi trafik denetleme şube müdürlüklerinde toplanarak, ilgenelinde değerlendirmesi yapıldıktan sonra Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir.” 10. Davacı vekili adli ve idari yargı yerlerince verilmiş olan görevsizlik kararları nedeniyle oluştuğunu ilerisürdüğü olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi istemiyle başvuruda bulunmuştur. IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI’nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli veidariyargı yerleriarasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, usule ilişkinişlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ilekarar verildi. B. Esasın İncelenmesi 12. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ’nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 13. Dava, Güngören Kaymakamlığı İlçe Emniyet Müdürlüğü görevlilerince düzenlenen23/08/2021 tarihli maddihasarlı trafik kazası tespit tutanağının iptali istemiyle açılmıştır. 14. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinde, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep,konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından
açılan iptal davaları idari dava türleri arasında sayılmıştır. 15. Bu düzenlemelere göre, trafik kazası tespit tutanağı, kazaya karışan taraflar arasında çıkabilecek hukukiuyuşmazlıkların çözümüne esas olacak ve trafik zabıtasınca düzenlenecek bir belge olup, idari işlem niteliği debulunmayan bu belgenin, adli yargı yerlerinde çözümlenecek uyuşmazlıkların görümü sırasında o mahkemelercedeğerlendirilecek olduğundan, maddi hasarlı kaza tespit tutanağına yönelik davanın idari yargı yerinde görülmesi olanağıbulunmamaktadır. 16. Bu durumda, davacı tarafından; trafik kazası tespit tutanağına itirazen açılan ve idari yargı yerinde görülmesiolanağı bulunmayan davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen14/12/2021 tarihli ve D.İş. No. 2021/8010 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ görevli olduğuna, B. Bakırköy 4. Sulh Ceza Hâkimliğince verilen 14/12/2021 tarihli ve D.İş.No. 2021/8010 sayılıGÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA 16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Nurdane
Ahmet
Mahmut
TOPUZ
ARSLAN
BALLI