T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/339KARAR NO : 2022/437
KARAR TR : 16/09/2022ÖZET: Halk Eğitim Müdürlüğünde ustaöğretici olarak çalışırken emeklilik nedeniyle işakdini sonlandıran davacının,İş Kanunu’ndankaynaklanan parasal haklarının ödenmesiistemiyle açtığı davanın ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı :F .YVekili
: Av. İ. EDavalı : Milli Eğitim BakanlığıVekili
: Av. E. S I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlık bünyesinde bulunan Tonya Halk Eğitim Merkezine bağlı olarak1991-2021 tarihleri arasında hizmet akdi ile işçi statüsünde usta öğretici olarak çalıştığını, belirtilen tarihler arasındasigortasının ödendiğini, tatil dönemlerinde usta öğreticilerin sigortası ödenmediğinden müvekkilinin dışarıdan sigorta primiödeyerek emekli olduğunu, SGK'dan emekli olmasına rağmen fiilen çalışmış olduğu günler için kıdem tazminatıalamadığını belirterek, şimdilik 3.000 TL kıdem tazminatının dava tarihinden itibaren yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyleadli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Tonya Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 28/09/2021 tarih ve E.2021/11, K.2021/95 sayıile, Mahkemelerince denetime elverişli, usul ve yasaya uygun bulunarak hükme esas alınan bilirkişi raporuna göredavacının kıdem tazminatı alacağının brüt 26.987 TL olduğunun belirlendiği anlaşılmakla, idareyle arasında bir hizmetilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatın İş Kanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu, bu sebeple yargı yolunun caizolduğu gerekçesiyle, davacının kıdem tazminatı alacağının davacı vekilinin ıslah dilekçesi de nazara alınarak taleplebağlılık ilkesi gereği dava tarihinden itibaren faiz uygulanmak suretiyle davanın kabulüne karar vermiş, bu karara karşıdavalı idare vekili istinaf isteminde bulunmuştur. 3. Trabzon Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi 05/01/2022 tarih ve E.2021/2727, K.2022/31 sayı ile,uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu, mahkemece, 6100 sayılı HMK’nın 114/1-b ve 115. maddeleri uyarınca,yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi gerekirken, aksiyönde kabul ile esasa girilerek karar verilmesinin hatalı olduğu gerekçesiyle, incelenen mahkeme kararının kaldırılmasına,dosyanın HMK'nın 353/1-a-3 maddesi uyarınca davanın yeniden görülerek yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davaşartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmesi için mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir. 4. Tonya Asliye Hukuk Mahkemesi (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 08/03/2022 tarih ve E.2022/5,K.2022/20 sayı ile, bozma kararına uyularak, uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu gerekçesiyle, 6100 sayılıHMK’nun 114/1 -b ve 115. maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle dava şartı yokluğundan davanınusulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir. 5. Davacı vekili bu kez 1.000 TL kıdem tazminatının emekli olduğu tarihten itibaren yasal faizi ile birlikte tahsiliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 6. Trabzon İdare Mahkemesi 17/05/2022 tarihli ve E.2022/404 sayı ile, davacının, idareyle arasında birhizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında,uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varıldığıgerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesi uyarıncagörevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesinin bu
konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. III. İLGİLİ HUKUK 7. 506 Sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar…" denilmiş, aynı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiş; 506sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 8. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde "Bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayanhallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür"denilmiştir. 9. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının,işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususuna Kanun'un 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yer verilmiştir. 10. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliyemahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargıçevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Budaireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliğidikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir.Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, oyerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır." 11. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir: " (1)Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işeiade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." 12. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci KısmınınAltıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleriarasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar."
13. 7036 sayılı Kanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklı Geçici madde 1 şöyledir: "(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş işmahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiğitarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olandavalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhiledilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir."
IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 14. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ,Doğan AĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI'nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi 15. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 16. Dava, davacının davalı bakanlığa bağlı olarak 1991-2021 tarihleri arasında,Halk Eğitim Merkezinde hizmetakdi ile kadrosuz mevsimlik işçi statüsünde usta öğretici olarak çalıştığı döneme ilişkin, kıdem tazminatının faiziyle birlikteödenmesi istemiyle açılmıştır. 17. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatının İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Trabzon İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Tonya Asliye Hukuk Mahkemesinin (İş Mahkemesi Sıfatıyla) 08/03/2022 tarih ve E.2022/5, K.2022/20 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Trabzon İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Tonya Asliye Hukuk Mahkemesinin (İşMahkemesi Sıfatıyla) 08/03/2022 tarih ve E.2022/5, K.2022/20sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 16/09/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Nurdane
Ahmet
Mahmut
TOPUZ
ARSLAN
BALLI