T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/370KARAR NO : 2022/672
KARAR TR : 28/11/2022ÖZET: Tapu sicilinde yapı ruhsatlarının iptaledildiği şerhinin ayni hakka dayanılarakterkini isteğinden kaynaklı uyuşmazlığın, TürkMedeni Kanunu hükümlerine göre ADLİYARGIYERİNDE çözülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: H. KVekili
: Av. O. GDavalı
: Buca Belediye Başkanlığı
Vekili
: Av. E. G
I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, davacının maliki olduğu taşınmaz için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesi düzenlendiğihalde çekme mesafesinden kaynaklı imar durumunun iptali istemiyle idari yargı yerinde açılan dava sonucunda verileniptal kararından bahisle tapu siciline yapı ruhsatlarının iptal edildiğine ilişkin şerhin terkini istemiyle yapılan başvurununreddi üzerine idari yargı yerinde iptal davası açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 2. İzmir 5. İdare Mahkemesi 10/07/2020 tarihli ve E.2020/686, K.2020/744 sayılı kararı ile; "tapusicilinde değişiklik yapılması isteğinden kaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün mülkiyet hukukuna ilişkin yasakuralları çerçevesinde adli yargı yerlerince çözümlenmesi gerektiği" gerekçesiyle davanın görev yönünden reddinekarar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 11/09/2020 tarihinde kesinleşmiştir. 3. Davacı vekili, bunun üzerine "taşınmaz üzerindeki şerhin kaldırılması ve uğranılan zararın tazmini"istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. B. Adli Yargıda 4. İzmir 15. Asliye Hukuk Mahkemesi 29/03/2022 tarihli ve E.2022/39, K.2022/85 sayılı kararı ile;"imar mevzuatından kaynaklı uyuşmazlığın çözümünde idari yargının görevli olduğu" gerekçesiyle, yargı yolununcaiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizin 26/04/2022 tarihindekesinleşmiştir.
5. Davacı vekilinin olumsuz görev uyuşmazlığının çözümü yönündeki başvurusu üzerine, dava dosyalarıUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK 6. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1014. maddesi şöyledir: "Bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerinyazılı beyanı üzerine yapılabilir."
7. 4721 sayılı Kanun'un 1024. maddesi şöyledir: "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş ise, bunu bilen veya bilmesi gereken üçüncü kişi bu tesciledayanamaz.Bağlayıcı olmayan bir hukukî işleme dayanan veya hukukî sebepten yoksun bulunan tescilyolsuzdur.Böyle bir tescil yüzünden aynî hakkı zedelenen kimse, tescilin yolsuz olduğunu iyiniyetli olmayanüçüncü kişilere karşı doğrudan doğruya ileri sürebilir." 8. Aynı Kanun'un 1025. maddesi şöyledir: "Bir aynî hak yolsuz olarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya dadeğiştirilmiş ise, bu yüzden aynî hakkı zedelenen kimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebilir.İyiniyetli üçüncü kişilerin bu tescile dayanarak kazandıkları aynî haklar ve her türlü tazminat istemisaklıdır." 9. Aynı Kanun'un 1027. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "İlgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memuru, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkemekararıyla düzeltebilir." 10. 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun "Taşınmazın aynından doğan davalarda yetki" başlıklı12.maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Taşınmaz üzerindeki ayni hakka ilişkin veya ayni hak sahipliğinde değişikliğe yol açabilecekdavalar ile taşınmazın zilyetliğine yahut alıkoyma hakkına ilişkin davalarda, taşınmazın bulunduğu yer(asliye hukuk) mahkemesi kesin yetkilidir." 11. 4721 sayılı Kanun’un Üçüncü Kısım, İkinci Bölümünde Tapu Sicili başlığı altında; Kanun'un997.maddesinde, "taşınmazlar üzerindeki hakları göstermek üzere tapu sicili tutulacağı, tapu sicilinin, tapukütüğü ve kat mülkiyeti kütüğü ile bunları tamamlayan yevmiye defteri ve belgeler ile plânlardan oluştuğu";1008.maddesinde, "taşınmaza ilişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ve rehin haklarının tapukütüğüne tescil edileceği"; 1013. maddesinde, "tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanıüzerine yapılacağı ve edinen kimse, kanun hükmüne, kesinleşmiş mahkeme kararına veya buna eşdeğer birbelgeye dayanıyorsa, bu beyana gerek olmayacağı"; 1021. maddesinde, "kurulması kanunen tescile tâbi aynîhakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı"; 1027. maddesinde, "ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça,tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği; düzeltmenin, eski tescilinterkini ve yeni bir tescilin yapılması biçiminde de olabileceği, tapu memurunun, basit yazı yanlışlıklarınıCumhurbaşkanınca çıkarılan yönetmelik uyarınca re'sen düzelteceği" hükümleri yer almıştır. 12.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı"başlıklı 2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "1. İdari dava türleri şunlardır:a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davalarıc) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleriarasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 14. Raportör-Hâkim Murat UÇUR'un davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu ile
dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 15. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazın tapu sicil kaydına yargı kararından bahisle konulan yapıruhsatlarının iptaline ilişkin şerhin mülkiyet hakkına dayanılarak terkini istemiyle açılmıştır. 16. Somut olayda, davacının bir ayni hakka dayanarak tapu kaydında terkin sonucunu doğuracak birbaşvuruda bulunduğu, bu hakkın tespiti ile tapu sicilinin düzeltilmesinde mülkiyete ilişkin hükümlerin uygulanacağı, bubağlamda dava öncesinde davalı belediyeye yapılan başvuru ile bunun sonucunun idari nitelikli sayılmayacağı ve ortadaidari yargı yetkisi dahilinde bir uyuşmazlık bulunmadığı anlaşılmakla, uyuşmazlığın Türk Medeni Kanunu'ndaki mülkiyethükümlerine göre adli yargı yerinde çözümünün gerektiği sonucuna varılmıştır. 17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin29/03/2022 tarihli ve E.2022/39, K.2022/85 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. İzmir 15. Asliye Hukuk Mahkemesinin 29/03/2022 tarihli ve E.2022/39, K.2022/85 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28/11/2022 tarihinde, Üye Ahmet ARSLAN, Üye Mahmut BALLI ve Üye Bilal ÇALIŞKAN'ın KARŞIOYLARI ve OY ÇOKLUĞUYLA KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN
KARŞI OY Dava, İzmir İli, Buca İlçesi,..... Mevkii, ....-... a pafta, .... ada, .... sayılı parsel üzerinde bulunan 21/02/2019tarih ve 4835 yevmiye numaralı şerhin kaldırılmasına yönelik 28/02/2020 tarihli başvurunun reddine yönelik 28/05/2020tarih ve E.9048 sayılı işlemin iptali ve işlem nedeniyle uğranılan şimdilik 100,00-TL maddi zararın tazmini istemiyleaçılmıştır.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari Dava Türleri ve İdari Yargı Yetkisinin Sınırı" başlığınıtaşıyan 2. maddesinin değişik (1/a) bendinde, idari dava türleri, "a)İdari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu vemaksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan iptaldavaları olarak İdari dava türleri arasında sayılmış olup, idare tarafından bir kamu hizmetinin yürütülmesi dolayısıyla kamugücü kullanılarak tek taraflı iradeyle tesis edilen kesin ve yürütülmesi zorunlu idari işlemlere karşı açılacak davalarda idariyargı yeri görevli bulunmaktadır.4721 sayılı Türk Medeni Kanunu’nun 1014. maddesinde; bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesi, ancakbu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği, 1025. maddesinde; bir ayni hak yolsuzolarak tescil edilmiş veya bir tescil yolsuz olarak terkin olunmuş ya da değiştirilmiş ise, bu yüzden ayni hakkı zedelenenkimse tapu sicilinin düzeltilmesini dava edebileceği, 1027. maddesinde; ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapumemurunun tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararı ile düzeltebileceği, düzeltmenin eski tescilin terkini ve yeni birtescilin yapılması biçiminde de olabileceği hükmü yer almaktadır.Dosyanın incelenmesinden; davacının maliki olduğu İzmir İli, Buca İlçesi,..... Mevkii, ....-... a pafta, .... ada, ....sayılı parsel üzerinde 13.07.2016 tarih ve 762 ruhsat no ile yeni yapı mesken kullanımlı 484 m2'lik yapı ruhsatı,02.11.2016 tarih ve 1228 ruhsat no ile tadilat amaçlı mesken kullanımlı 497 m2 yapı ruhsatı ve 02.06.2017 tarih ve4012 ruhsat no ile yeni yapı için mesken kullanımlı 497 m2'lik yapı kullanma izin belgesi düzenlendiği, aynı adadabulunan.... parsel sahipleri tarafından, .... Parselde bulunan taşınmaza verilen ruhsatların iptali için idari dava açıldığı,açılan davanın İzmir 4. İdare Mahkemesi'nin 02.10.2018 gün ve 2017/1208 E, 2018/1367 K, sayılı kararıyla davakonusu işlemin iptaline karar verildiği ve tapu kütüğüne ruhsatlarının iptal edildiğine dair 21/02/2019 tarih ve 4835yevmiye numaralı şerh düşüldüğü, taşınmaz üzerinde bulunan şerhin kaldırılması istemiyle davacı vekili tarafından28/02/2020 tarihinde başvuruda bulunulduğu, anılan başvurunun 28/05/2020 tarih ve E.9048 sayılı işlem ile reddedilmesiüzerine bakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.4271 sayılı Türk Medeni Kanunu hükümleri uyarınca, tapu kaydında (sicilinde) değişiklik yapılması isteğindenkaynaklanan uyuşmazlığın çözümünün mülkiyet hukukuna ilişkin yasa kuralları çerçevesinde adli yargı yerlerinceçözümlenmesi gerekeceği açıktır.Olayda, davacının maliki olduğu taşınmaz için yapı ruhsatı ve yapı kullanma izin belgesinin düzenlenmesinerağmen çekme mesafesinden kaynaklı imar durumunun uygun olmadığından bahisle yapı ruhsatının iptali istemiyle açılandavada verilen iptal kararı nedeniyle tapu siciline Buca Belediye Başkanlığınca koydurulan şerhin terkini istemiyle BucaBelediye Başkanlığına yapılan başvurunun reddi üzerine bu başvurunun iptali istemiyle dava açıldığı görülmektedir.
Davanın konusu tapu siciline başka bir mahkeme kararı nedeniyle davalı idarece re'sen koydurulan şerhinidarece kaldırılması istemine ilişkindir.Bu durumda, idari işlemle konulan şerhin kaldırılması istemiyle davalı Buca Belediye Başkanlığına yapılanbaşvurunun reddi üzerine tesis edilen işlemin iptali istemiyle açılan davanın görüm ve çözümünün idari yargının görevindeolduğu sonucuna varıldığından, uyuşmazlığın çözümünde adli yargıyı görevli kabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.
Üye
Üye
Üye
Ahmet ARSLAN
Mahmut BALLI
Bilal ÇALIŞKAN