T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/377KARAR NO : 2022/579
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET: 5510 sayılı Kanun'un 4/1(a) bendinetabi olarak geçen hizmetlerin, emeklilikikramiyesi hesabında dikkate alınması veemeklilik ikramiyesinin yeniden hesaplanmaksuretiyle eksik tahakkuk ettirilenikramiyelerin ödenmesi istemiyle açılandavanın ADLİ YARGI YERİNDEgörülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı
: N. G. ÖVekili
: Av. O. GDavalı
: Sosyal Güvenlik Kurumu BaşkanlığıVekili
: Av. A. C. F I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı vekili, müvekkilinin 27/04/2005 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesine bağlı İzbelcom A.Ş.'ndeendüstri mühendisi olarak çalışmaya başladığını, 15/02/2013 tarihinde 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49. maddesikapsamında kurum içi statü değişikliği yapılarak İzsu Genel Müdürlüğüne sözleşmeli personel olarak geçirildiğini,15/10/2013 tarihinde ise 657 sayılı Kanun'a eklenen Geçici 41. madde kapsamında kadrolu statüye geçirildiğini,05/05/2018 tarihinde emekliliğe sevk edildiğini, 5510 sayılı Kanun'un 4/1(a) bendine tabi olarak geçen hizmetlerininemeklilik ikramiyesi hesabında dikkate alınması, emeklilik ikramiyesinin fiili hizmet zamları da dahil edilerek yenidenhesaplanmak suretiyle eksik tahakkuk ettirilen emekli ikramiyelerinin ödenmesinin davalı idareden talep edildiğini,başvurunun zımnen reddedildiğini ileri sürerek, bu red işleminin iptali talebiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 2. Ankara 4. İdare Mahkemesi 07/07/2021 tarihli ve E.2021/1216, K.2021/1292 sayılı kararı ile,uyuşmazlıkta 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca iş mahkemelerinin görevli olduğu gerekçesiyle, davanın görevyönünden reddine karar vermiştir. Davacı tarafından istinaf yoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi11. İdari Dava Dairesi 15/09/2021 tarihli ve E.2021/3259, K.2021/3580 sayılı kararı ile istinaf başvurusunun reddinekarar vermiştir. Karar kesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir: "...5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 101. maddesinde; buKanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkanuyuşmazlıkların iş mahkemelerinde görüleceği, 108. maddesinde ise, bu Kanunun, sayma yoluylabelirtilen maddeleri dışındaki diğer hükümlerinin 2008 yılı Ekim ayı başında yürürlüğe gireceği kuralınayer verilmiştir.5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 101. maddesinin iptali istemiyleaçılan davada, Anayasa Mahkemesine verilen 22.12.2011 tarih ve E:2010/65, K:2011/169 sayılıkararda; 5510 sayılı Kanuna 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girmesindenönce 5434 sayılı Kanun kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlikmevzuatının uygulanmasından doğan idari işlem ve eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargınıngörevinin devam edeceği belirtilmiş; 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, bu Kanun hükümlerininuygulanmasıyla ilgili olarak ortaya çıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemeleriningörevlendirilmesinde Anayasaya aykırılık görülmemiştir.Görüleceği üzere, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce memur vediğer kamu görevlileri ile bunların hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilen işlemlerden kaynaklananuyuşmazlıkların idari yargı yerinde, bunlar dışında kalan sigortalılar ve bunların hak sahipleri hakkındatesis edilen işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların ise adli yargı yerinde bulunan yetkili işmahkemelerinde çözümleneceği anlaşılmaktadır.Dolayısıyla, davanın idari yargı yerinde görülebilmesi için, dava konusu edilen işlemin, 5510 sayılıKanuna 5754 sayılı Kanun ile eklenen Geçici 4. maddenin yürürlüğe girdiği 01.10.2008 tarihinden önce,5434 sayılı Emekli Sandığı Kanunu kapsamında bulunan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile bunların
hak sahiplerine ilişkin olarak tesis edilmiş olması gerekmektedir.Dava dosyanın incelenmesinden; Davacı tarafından, İzmir Büyükşehir Belediyesi İzsu GenelMüdürlüğü bünyesinde (İzbelcom Anonim Şirketi'nde) 5510 Sayılı Kanun'un 4/1(a) bendine tabi olarakgeçen hizmetlerinin emeklilik ikramiyesi hesabında dikkate alınması, emeklilik ikramiyesinin (fiili hizmetzamları da dahil edilerek) yeniden hesaplanmak suretiyle eksik tahakkuk ettirilen emekli ikramiyelerininödemesinin yapılması istemine ilişkin 19.04.2021tarihli başvurusunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptaliistemiyle bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Uyuşmazlıkta;davacının 27.04.2005 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesi'ne bağlı İzbelcom AnonimŞirketi'nde endüstri mühendisi olarak çalışmaya başladığı, 15.02.2013 tarihinde 5393 sayılı BelediyeKanunu'nun 49. Maddesi kapsamında kurum içi statü değişikliği yapılarak İzsu Genel Müdürlüğünesözleşmeli personel olarak geçirildiği,15.10.2013 tarihinde ise; 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununaeklenen Geçici 41. Madde kapsamında kadrolu statüye geçirildiğiİzsu Genel Müdürlüğü'nde mühendisolarak görev yapmakta iken 05.05.2018 tarihinde yaş haddinden emekliliğe sevk edildiği görülmektedir.Bu durumda , yukarıda yer verilen Kanun hükümleri ve Anayasa Mahkemesi kararı birliktedeğerlendirildiğinde, 5510 sayılı Kanun yürürlüğe girmeden önce 5434 sayılı Kanuna tabi hizmetibulunmayan davacının eksik tahakkuk ettirilen emekli ikramiyelerinin ödemesinin yapılması talebiyleyapmış olduğu başvurunun reddine ilişkin işlemin iptali isteminden kaynaklanan uyuşmazlıkta 5510 sayılıKanunun 101. maddesi uyarıncaiş mahkemeleri görevli bulunmaktadır. " 3. Bu kez davacı vekili, eksik ödenen emekli ikramiyesinin faizi ile birlikte tahsili talebiyle adli yargı yerindedava açmıştır. B. Adli Yargıda 4. İzmir 12. İş Mahkemesi 19/04/2022 tarihli ve E.2021/360, K.2022/127 sayılı kararı ile, uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karar istinafedilmeksizin kesinleşmiştir. III. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 5. T.C. Anayasası’nın 158. maddesinde “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesi arasındaki görevuyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır ” hükmü bulunmaktadır 6. 31/05/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu 506, 1479, 2925,2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındaki hizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabınaçalışanlar (Bağ-Kurlular), tarımda kendi adına ve hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kurlular), tarım işlerinde ücretleçalışanlar (Tarım sigortalıları), devlet memurları ve diğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı iştirakçileri), geçicimaddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlık hizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklıemeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükler yönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 7. 5510 sayılı Kanun'un 4/1(a) maddesinde, “Bu Kanunun kısa ve uzun vadeli sigorta kollan uygulamasıbakımından; a) Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar... sigortalı sayılırlar”denilmiştir. 8. 5510 sayılı Kanun'un"Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir;
"Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." 9. 17/04/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış ve anılan Kanun'aeklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihinden önce 5510sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar yani memurlar ile diğer kamu görevlileri ilebunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanun hükümlerinegöre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 10. 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu'nun 17/04/2008 tarihli ve 5754 sayılı Kanun'un 75maddesiyle değişikEk 81. maddesinin ilgili kısmı şöyledir: "Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından, 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (21)numaralı bendinde belirtilen kamu idarelerinde aynı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) ve(c) bentleri kapsamında geçen uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süreleri esas alınarakemekli ikramiyesi; anılan Kanunun geçici 4 üncü maddesine göre aylığa veya toptan ödemeye hakkazanan sigortalıların emeklilik ikramiyesine ilişkin azami süre, hesap yöntemi, emekli ikramiyesininhesabında kullanılan ödeme unsurları ile bu ödeme unsurlarına hak kazanma şartlarına ilişkin esas veusûller, ödeme unsurlarının ikramiye hesabına esas alınan oran ve/veya miktarları dikkate alınaraködenir. Ancak, 5510 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendikapsamındageçen
uzun vadeli sigorta kolları bakımından sigortalılık süreleri esas alınarak emekli ikramiyesi ödenebilmesiiçin; iş kanunlarına tabi olarak çalışmış olanların iş sözleşmelerinin kıdem tazminatı ödenmesinigerektirecek şekilde sona ermiş olması, sözleşmeli personel statüsünde çalışmış olanların ise hizmetsözleşmelerinin ilgili mevzuatına göre iş sonu tazminatı veya aynı mahiyette olmakla birlikte başka biradla ödenen tazminata hak kazanılmasını gerektirecek şekilde sona ermiş olması şarttır. Ayrıca, bukişilerin, her ne suretle olursa olsun evvelce iş sonu tazminatı veya bu mahiyette olmakla birlikte başkabir adla tazminat ödenen süreleri ile kıdem tazminatı ya da emekli ikramiyesi ödenmiş olan süreleri,emekli ikramiyesinin hesabında dikkate alınmaz." B. Yargı Kararları 11. Anayasa Mahkemesi, 22/12/2011 tarihli ve E.2010/65, K.2011/169 sayılı kararıyla, 5510 sayılı Kanun'un101. maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İşMahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemini redle sonuçlandırmıştır. Söz konusu kararın Mahkememizönündeki uyuşmazlığa ışık tutacak gerekçesi şöyledir: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunlarınemeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlarise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak vehaklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık SosyalSigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlemsayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamugörevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar veayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise SosyalGüvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devamedecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir. Bubakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yeni sistemin içeriği ve Kanunkapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortayaçıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılıkgörülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden öncestatüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatınınuygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinindevam edeceği açıktır…” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.B. Esasın İncelenmesi 13. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 14. Dava, İzsu Genel Müdürlüğünden emekli olduktan sonra, 5510 sayılı Kanun'un 4/1(a) bendine tabi olarakgeçen hizmetlerinin, emeklilik ikramiyesi hesabında dikkate alınması ve emeklilik ikramiyesinin yeniden hesaplanmaksuretiyle eksik tahakkuk ettirilen ikramiyelerin ödenmesi istemiyle açılmıştır. 15. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birliktedeğerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleribakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesindensonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun’un değil 5510 sayılı Kanun’un öngördüğükural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır.
16. Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158. maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır. 17. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının 27/04/2005 tarihinde İzmir Büyükşehir Belediyesine bağlıİzbelcom Anonim Şirketinde 4/1(a) kapsamında sigortalı endüstri mühendisi olarak çalışmaya başladığı, 15/02/2013tarihinde 5393 sayılı Kanun'un 49. maddesi kapsamında kurum içi statü değişikliği yapılarak İzsu Genel Müdürlüğünesözleşmeli personel olarak geçirildiği, 15/10/2013 tarihinde ise 657 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi kapsamına alındığı,05/05/2018 tarihinde emekliliğe sevk edildikten sonra 5510 sayılı Kanun'un 4/1(a) bendine tabi olarak geçenhizmetlerinin emeklilik ikramiyesi hesabında dikkate alınması, emeklilik ikramiyesinin fiili hizmet zamları da dahil edilerekyeniden hesaplanmak suretiyle eksik tahakkuk ettirilen emekli ikramiyelerinin ödenmesinin davalı idareden talep edildiği,başvurunun zımnen reddi üzerine adli ve idari yargı yerlerinde dava açıldığı anlaşılmıştır. 18. Bu durumda, davacının 506 sayılı Kanun'a tabisigortalı işçi statüsünde hizmet akdine dayalı olarak 4/1(a)kapsamında çalıştığı, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra da 15/10/2013 tarihine kadar 4/1(a)kapsamında görevini sürdürdüğü, 15/10/2013 tarihinde ise 657 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi kapsamına alındığıgözetildiğinde; çalıştığı süreler dikkate alınarak kendisine ikramiyesinin ödenmesi istemiyle açtığı davanın 5510, 5434ve5754sayılı Kanun hükümlerikapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İzmir 12. İş Mahkemesinin 19/04/2022 tarihli veE.2021/360, K.2022/127 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. İzmir 12. İş Mahkemesinin 19/04/2022 tarihli ve E.2021/360, K.2022/127 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN