T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/397KARAR NO : 2022/581
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET: Yol yapım çalışmaları sırasında dökülenhafriyatın derenin akış yönünü değiştirmesinedeniyle, davacı taşınmazında sürekli şekildesulu tarım yapma imkanı bırakmadığındanbahisle uğranılan zararın tazmini istemiyle açılandavanın İDARİ YARGI YERİNDE görülmesigerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: H. KVekili
: Av. E. ÖDavalı
: Karayolları Genel MüdürlüğüVekili
: Av. F. B I. DAVA KONUSU OLAY 1.Davacı vekili, Artvin İli, Merkez İlçesi,...... Köyü,.... mevkiinde bulunan... ada ...sayılı parselde kayıtlıtaşınmazın maliki olan davacının taşınmazının bulunduğu bölgede yapılan Artvin-Şavşat Ayrım...... İl Yolu yapımçalışmaları sırasında dökülen hafriyatın dere yatağını doldurarak yönünü değiştirmesi sonucu taşkın suyun ve hafriyatıntaşınmazına zarar verdiğini belirterek, sulu tarım ve üretim yapma imkanının sürekli şekilde ortadan kalktığından bahisletaşınmazın kamulaştırılması ya da zararın giderilmesi maksatlı başvurunun reddi üzerine, zararın tazmini istemiyle idariyargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 2. Rize İdare Mahkemesi 27/08/2019 tarihli ve E.2019/370, K.2019/556 sayılı kararı ile, haksız fiildendoğan zararların tazmini davasında özel hukuk hükümlerine göre adliyargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyle davanıngörev yönünden reddine kesin olarak karar vermiştir. Bu karar, istinaf edilmeksizinkesinleşmiştir. 3. Davacı vekili aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır. B. Adli Yargıda 4. Artvin Asliye Hukuk Mahkemesi 12/04/2022 tarihli ve E.2022/184, K.2022/289 sayılı kararı ile,davacıya ait taşınmazda meydana gelen zararın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü eyleminden veyaeylemsizliğinden kaynaklandığı, idari eylem ve işlemlerden kaynaklı zararların tazmininde idari yargının görevli olduğugerekçesiyle, görevsizlik sebebiyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar istinaf edilmeksizin kesinleşmiştir. III. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 5. Anayasa'nın 125. maddesinin son fıkrasında, idarenin kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekleyükümlü olduğu kuralı getirilmiştir. B. Yargı Kararları 6. Yargıtay İçtihadı Birleştirme Kurulunun 11/02/1959 tarihli ve E.1958/17, K.1959/15 sayılı kararının, III.Bölümü şöyledir: “İstimlâksiz el atma halinde amme teşekkülü İstimlâk Kanununa uygun hareket etmeden ferdin malınıelinden almış olması sebebiyle kanunsuz bir harekette bulunmuş durumdadır. Ve bu bakımdan davaMedeni Kanun hükümlerine giren mülkiyete tecavüzün önlenmesi veya haksız fiil neticesinde meydanagelen zararın tazmini davasıdır. Ve bu bakımdan adliye mahkemesinin vazifesi içindedir.
Bundan başka, bir amme teşekkülü tarafından bir tesisin yaptırılması sırasında Devlet malı olmayanyerlerden toprak alınması veya böyle yerlere toprak veya moloz yığılması neticesinde meydana gelenzararların tazmini davası da başkasının malına amme teşekkülünün dilediği gibi el atma hakkıbulunmadığı ve plan ve projelere ve şartnamelere başkasının malına ihtiyaca göre el atılabilmesinigerektirecek esaslar konulamayacağı cihetle, haksız fiilden doğan bir tazminat davası sayılır.Yapılan işlerin plan veya projeye aykırı olarak yapılması hali de idari karara aykırı bir hareketbulunması itibariyle yine idari kararın tatbiki olan bir fiil sayılamaz ve bu bakımdan bu iddia ile açılmışbir dava haksız fiilden doğan bir davadan ibaret olacaktır.Bu bentte anılan davalar, içtihadı birleştirme kararının dışında kaldıklarından kararın bunlaraşümulü yoktur” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 7. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 8. Raportör-Hakim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI'nın davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 9. Dava, davacının maliki olduğu taşınmazının bulunduğu bölgede yapılan Artvin-Şavşat Ayrım...... İl Yoluyapım çalışmaları sırasında dökülen hafriyatın dere yatağını doldurarak yönünü değiştirmesi sonucu taşkın suyun vehafriyatın dere kenarındaki taşınmazına zarar verdiği, sulu tarım ve üretim yapma imkanının sürekli şekilde ortadankalktığından bahisle oluşan zararın tazmini istemiyle açılmıştır. 10. İdarenin yürütmekle yükümlü bulunduğu kamu hizmetine ilişkin olarak uygulamaya koyduğu plan ve projeyegöre meydana getirdiği yol, kanal, baraj, su yolları, su şebekesi gibi tesislerin kurulması, işletilmesi ve bakımı sırasındakişilere verdiği zararların tazmini istemiyle açılacak davaların görüm ve çözümünün, idari eylem ve işlemlerden dolayıkişisel hakları muhtel olanlar tarafından açılacak tam yargı davaları kapsamında yargısal denetim yapan idari yargı yerineait olduğu; idarece bir ayni hakka müdahalede bulunulduğu, özel mülkiyete konu taşınmaza kamulaştırmasız el atıldığıveya plan ve projeye aykırı iş görüldüğü iddiasıyla açılacak müdahalenin men'i ve meydana gelen zararın tazminidavalarının ise mülkiyete tecavüzün önlenmesine ve haksız fiillere ilişkin özel hukuk hükümlerine göre adli yargı yerinceçözümleneceği, yerleşik yargısal içtihatlarla kabul edilmiş bulunmaktadır. 11. Somut olayda, kamulaştırmasız fiilen el atma ve hizmet kusuru hallerinin karşılaştırılması gerekmektedir.Kamulaştırma yapmaya yetkili devlet kamu tüzel kişileri kamu kurumları veya kamu yararı bulunması halinde adlarınakamulaştırma yapılacak gerçek ve özel hukuk tüzel kişileri, hukuka uygun bir kamulaştırma işlemi yapmaksızın, birkimsenin mülkiyetinde bulunan taşınmaz malına sahiplenme kastıyla ve kalıcı olarak el koyup, taşınmazüzerine bir tesisveya bina yapar yahut da o taşınmaz malı bir hizmete tahsis ederek mal sahibinin taşınmaz üzerindeki tasarruf hakkınıengellerse, kamulaştırmasız fiilen el atmış sayılır. Kamu hizmetinin yerine getirilmesi sırasında veya sebebiyle idarenin bellibir görevlisine atıf ve izafe edilmesi mümkün bir kişisel kusur ile ortaya çıkmış olmayan, kamu hizmetinin bizzat kuruluş,işleyiş veya teşkilatlanmasındaki aksaklık bozukluk, düzensizlik, eksiklik ve sakatlık halinde karşımıza çıkan kusurahizmet kusuru denir. 12. Bu durumda, sahiplenme kastıyla el koyma niteliğinde olmayan ve yine müdahalenin önlenmesi talebiniiçermeyen davanın, idarenin görevinde olan kamu hizmetini yürüttüğü sıradaki eyleminden doğan zararın giderilmesineyönelik olarak açıldığının kabulü gerekir. 13. Kamu hizmetinin yöntemine ve hukuka uygun olarak yürütülüp yürütülmediğinin, kamu yararına uygunşekilde işletilip işletilmediğinin, hizmet kusuru ya da başka bir nedenle idarenin sorumluluğu bulunup bulunmadığınınyargısal denetiminin, idari işlem ve eylemlerden dolayı zarara uğrayanlar tarafından açılacak tam yargı davası kapsamındaidari yargı yerlerince yapılacağı açıktır. 14. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Rize İdare Mahkemesinin 27/08/2019 tarihli veE.2019/370, K.2019/556 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM
Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Rize İdare Mahkemesinin 27/08/2019 tarihli ve E.2019/370, K.2019/556 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN