T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/565KARAR NO : 2022/511
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET:Uyuşmazlık Mahkemesince dahaönce "idari yargı yerinin" görevli olduğuyönünde karara bağlanan dava konusu ileilgili olarak, yeniden yapılanBAŞVURUNUN REDDİ hk.
K A R A R
Davacılar
: 1-N. A 2- A. Y 3-H. D
4-R. K, 5-Ş. P 6-M. D
7-M. TVekili
: Av. F. ADavalı
: Konyaaltı Belediye BaşkanlığıVekili
: Av. M. E. H I. DAVA KONUSU OLAY1. Davacılar vekili, müvekkillerinin hissedar olduğu Antalya İli, Konyaaltı İlçesi, ......Mahallesi, .... ada, ....parsel sayılı taşınmazın imar planında semt spor sahası olarak ayrıldığını, davalının bugüne kadar taşınmaz üzerinde işlemtesis etmemek suretiyle taşınmaza kamulaştırmasız el attığını ileri sürerek, şimdilik 10.000 TL tazminatın faizi ile birliktetahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda2. Antalya 6. Asliye Hukuk Mahkemesi 02/05/2014 tarihli ve E.2012/37, K.2014/250 sayılı kararı ile24/02/2014 tarihli bilirkişi raporuna göre fiilen el atılmayan 4279 ada 1 parsel sayılı taşınmaz hakkındaki davanın İmarKanun'u kaynaklı olduğu, bu sebeple idari yargıda görülmesi gerektiği gerekçesiyle yargı yolu nedeniyle davanın usuldenreddine karar vermiş, bu kararın05/03/2015 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.3. Davacılar vekili bu kez benzer istemle idari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda4. Antalya 1. İdare Mahkemesi 27/09/2016 tarihli ve E.2015/512, K.2016/877 sayılı kararıyla, 6745 sayılıKanun'un 33.maddesi ile 2942 sayılı Kanun'a eklenen Ek 1/1 maddesi ile uygulama imar planlarında umumi hizmetlereve resmî kurumlara ayrılmak suretiyle mülkiyet hakkının özüne dokunacak şekilde tasarrufu hukuken kısıtlanantaşınmazlar hakkında, uygulama imar planlarının yürürlüğe girmesinden itibaren beş yıllık süre içerisinde imar programlarıveya imar uygulamaları yapılması ve bütçe imkânları dâhilinde bu taşınmazların ilgili idarelerce kamulaştırılması veya imarplanı değişikliği yapılması/yaptırılması zorunluluğu getirilerek bu konuda vatandaşların karşılaştıkları mağduriyetleringiderilmesi, bu kapsamda kalan taşınmazların bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç beş yıllık süreiçerisinde bütçe imkanları dahilinde ilgili idarelerce kamulaştırılması veya taşınmazların mevcut imar planı bulunupbulunmadığı veya imar planı yapılabilecek yerlerden olup olmadığı durumuna göre imar planı/imar uygulaması/toplulaşmayapılmak/yaptırılmak suretiyle başka yerden mümkün ise müstakil, değilse hisseli parsel verilmesi veyahut taşınmazlarıntahliye edilerek kullanıma imkan verecek biçimde malikine iade edilmesinin amaçlandığını, Kanun'da düzenlenen 5 yıllıksürenin ek 1. madde kapsamında kalan ve bu Kanun'un yürürlüğe girdiği tarihten önce tasarruf hakkı kısıtlanantaşınmazlar hakkında da bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren başlayacağını, bu maddenin yürürlüğe girdiğitarihten önce açılan ancak henüz karara bağlanmayan veya kararı kesinleşmeyen davalara da bu madde hükümlerininuygulanacağı sonucuna ulaşıldığını, bu durumda, yeni yasal düzenleme uyarınca bu aşamada hukuken uyuşmazlığın esasıhakkında karar verme olanağı bulunmadığını belirterek, davanın esası hakkında bir karar verilmesine yer bulunmadığınakarar vermiş, karar temyiz edilmiştir.5. Danıştay Altıncı Dairesi 14/11/2018 tarihli ve E.2018/8366, K.2018/9296 sayılı kararıyla, 2942 sayılıKamulaştırma Kanunu'nun Geçici 11. maddesinin Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmiş olması karşısında, İdareMahkemesince, öncelikle sorumlu idare/idareler belirlenerek, uyuşmazlığa konu taşınmazdaki tasarruf imkanının mülkiyethakkının özüne dokunacak şekilde kısıtlanıp kısıtlanmadığı, kısıtlanmışsa bu kısıtlılığın uygulama imar planından mı yoksa
özel kanundan mı kaynaklandığı, taşınmazın hangi tarih itibariyle edinildiği hususları araştırılarak, uygulama imar planındabelirlenen işlevi nedeniyle mülkiyet hakkının süresi belirsiz bir zaman diliminde kısıtlandığının ve tazminatı gerektirirmağduriyetinin oluştuğunun tespit edilmesi halinde ise; aralarında gayrimenkul değerleme uzmanının da bulunduğu bilirkişikurulunca, taşınmazın dava tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyecek bütün nitelik ve unsurları, herunsurun ayrı ayrı değeri, varsa vergi beyanı, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, taşınmazın mevkii veşartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri, özel amacı olmayan uyuşmazlığa konu taşınmazınçevresinin imar planındaki kullanım biçimi, yapılaşma koşulları ve konumları açısından benzer özellikleri olan taşınmazlararasından emsal seçilmeli, davaya konu taşınmaz kadastro parseli ise; emsal alınacak taşınmaz da kadastro parseli olmalıya da emsal parsel imar parseli ise, emsal taşınmazda kesilen düzenleme ortaklık payı oranı ölçüsünde davaya konutaşınmaz bedeli düşülerek taşınmazın gerçek bedeli belirlenmek suretiyle satışlara göre satış değeri, bedele etki eden tümkanuni veriler, imar verileri, taşınmazın özgün nitelik ve kullanım şekli, değeri etkileyen hak ve yükümlülükleri,gayrimenkul üzerinde ayni ve şahsi ittifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri vb. bedelin tespitinde etkili olacak diğerobjektif ölçülerin belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerek uyuşmazlığın esası hakkında yeniden kararverilmesi, ayrıca hukuki el atma nedeniyle açılan tam yargı davaları, adli yargıdaki fiili el atma nedeniyle açılan davalardanfarklı olarak, 3194 ve 2942 sayılı Kanun'lar kapsamında açılan davalar olduğundan, hükmedilecek faizin; dava açmatarihi itibariyle talep edilen miktar için, dava tarihinden geçerli olmak üzere, ıslah edilen kısım için ıslah tarihi itibariylehesaplanması gerektiği gerekçesiyle, idare mahkemesi kararının oyçokluğuyla bozulmasına ve dosyanın mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.6. Antalya 1. İdare Mahkemesi 04/06/2020 tarihli ve E.2019/1067, K.2020/415 sayılı kararı ile bozmailamındaki gerekçeler doğrultusunda yargılama yaparak davanın reddine karar vermiş, bu karar da temyiz edilmiştir.7. Danıştay Altıncı Dairesi 15/11/2021 tarihli ve E.2021/8924, K.2021/12484 sayılı kararıyla, uyuşmazlığakonu taşınmazın en son yürürlükte olan nazım ve uygulama imar planındaki güncel hali ile davacıların söz konusutaşınmazla mülkiyet ilişkisinin devam edip etmediği tespit edilerek ve sorumlu idare/idareler belirlenerek, taşınmazınuygulama imar planındaki güncel fonksiyonuna göre; yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenenrapor yeterli görülüyorsa bu rapor değerlendirilerek, yeterli görülmüyorsa aralarında gayrimenkul değerleme uzmanınında bulunduğu bir bilirkişi kurulunca, taşınmazın dava tarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyecek bütünnitelik ve unsurları, her unsurun ayrı ayrı değeri, varsa vergi beyanı, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri,taşınmazın mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibi kullanılması halinde getireceği net geliri, özel amacı olmayan emsalsatışlara göre satış değeri, bedele etki eden tüm kanuni veriler, imar verileri, taşınmazın özgün nitelik ve kullanım şekli,değeri etkileyen hak ve yükümlülükleri, gayrimenkul üzerinde ayni ve şahsi ittifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetlerivb. bedelin tespitinde etkili olacak diğer objektif ölçülerin belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerekuyuşmazlığın esası hakkında yeniden karar verilmesi gerektiği"uyuşmazlığa konu taşınmazın en son yürürlükte olan nazımve uygulama imar planındaki güncel hali ile davacıların söz konusu taşınmazla mülkiyet ilişkisinin devam edip etmediğitespit edilerek ve sorumlu idare/idareler belirlenerek, taşınmazın uygulama imar planındaki güncel fonksiyonuna göre;yerinde yaptırılan keşif ve bilirkişi incelemesi sonucu düzenlenen rapor yeterli görülüyorsa bu rapor değerlendirilerek,yeterli görülmüyorsa aralarında gayrimenkul değerleme uzmanının da bulunduğu bir bilirkişi kurulunca, taşınmazın davatarihindeki cins ve nevi, yüzölçümü, kıymetini etkileyecek bütün nitelik ve unsurları, her unsurun ayrı ayrı değeri, varsavergi beyanı, varsa resmi makamlarca yapılmış kıymet takdirleri, taşınmazın mevkii ve şartlarına göre ve olduğu gibikullanılması halinde getireceği net geliri, özel amacı olmayan emsal satışlara göre satış değeri, bedele etki eden tümkanuni veriler, imar verileri, taşınmazın özgün nitelik ve kullanım şekli, değeri etkileyen hak ve yükümlülükleri,gayrimenkul üzerinde ayni ve şahsi ittifak hakları ve gayrimenkul mükellefiyetleri vb. bedelin tespitinde etkili olacak diğerobjektif ölçülerin belirlenmesi suretiyle taşınmaz bedeli tespit edilerek uyuşmazlığın esası hakkında yeniden kararverilmesi gerektiği gerekçesiyle, kararın yeniden bozulmasına hükmetmiştir.8. Antalya 1. İdare Mahkemesi20/09/2022 tarihli ve E.2022/583 sayılı kararı ile, aynı yere ilişkin aynıMahkemenin 2021/1361 esas sayılı dosyasında yapılan keşif sonrası düzenlenen bilirkişi raporuna göre "taşınmazsınırında inşa edilen menfezin yaklaşık 1m2 lik beton imalatının parsel içine taştığının" tespit edildiği, bu sebepledava konusu taşınmaza fiili el atma bulunduğunun tespit edildiği gerekçesi ve uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargıorganlarının görevli olduğu görüşüyle, dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine, Uyuşmazlık Mahkemesincebir karar verilinceye kadar davanın bekletilmesine karar vermiştir.III. İLGİLİ HUKUK9. 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyisi Hakkında Kanun'un "Yargı merciince yapılacakişlemler" başlıklı 12. maddesi şöyledir:"Görev itirazında bulunan kişi veya makam, itirazın reddine ilişkin kararın verildiği tarihten, şayetbu kararın tebliği gerekiyorsa tebliğ tarihinden, itiraz yolu açık bulunan ceza davalarında ise retkararının kesinleştiği tarihten başlayarak onbeş gün içinde, uyuşmazlık çıkarılmasını istemeye yetkilimakama sunulmak üzere iki nüsha dilekçeyi itirazı reddeden yargı merciine verir.
Bu yargı mercii, dilekçenin bir nüshasını ve varsa eklerini yedi gün içinde cevabını bildirmesiiçin diğer tarafa tebliğ eder. Tebligat yapılan taraf, süresi içinde bu yargı merciine cevabını bildirmezse,cevap vermekten vazgeçmiş sayılır.Yargı mercii, itiraz dilekçesi üzerine verdiği itirazı ret kararını kaldırarak görevsizlik kararıvermediği takdirde; yetkili makama sunulmak üzere kendisine verilen dilekçeyi, alınan cevabı vegörevsizlik itirazının reddine ilişkin kararını, dava dosyası muhtevasının onaylı örnekleriyle birlikteuyuşmazlık çıkarma isteminde bulunmaya yetkili makama gönderir.Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilir."
10. "Yargı merciilerinin uyuşmazlık mahkemesine başvurmaları" başlıklı 19. maddesi şöyledir:
"Adli ve idari yargı mercilerinden birisinin kesin veya kesinleşmiş görevsizlik kararı üzerinekendisine gelen bir davayı incelemeye başlayan veya incelemekte olan bir yargı mercii davadagörevsizlik kararı veren merciin görevli olduğu kanısına varırsa, gerekçeli bir karar ile görevli merciinbelirtilmesi için Uyuşmazlık Mahkemesine başvurur ve elindeki işin incelenmesini UyuşmazlıkMahkemesinin karar vermesine değin erteler.
Yargı merciince, önceki görevsizlik kararına ilişkin dava dosyası da temin edilerek,gerekçeli başvuru kararı ile birlikte dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilir."11. "Kararların bildirilmesi" başlıklı 28. maddesi şöyledir:
"Uyuşmazlık Mahkemesi, vereceği bütün kararların sonuçlarını ilgili Başsavcı veBaşkanunsözcüsüne, görev uyuşmazlığının çözülmesi için kendisine başvuran yargı merciine, kararıbeklemesi için yazı yazılmış bulunan yargı merciine veya mercilerine uyuşmazlığın çözülmesi içinbaşvurmuş olan kişilere veya makamlara hemen tebliğ eder.
İlgili yargı mercileri ile bütün makam, kuruluş ve kişiler; mahkeme kararlarına uymak,geciktirmeksizin onları uygulamakla ödevlidirler.Gerekçeli kararın birer örneği de birinci fıkrada yazılı yerlere ve kişilere gönderilir."12. "Kararların kesinliği ve yayınlanması"başlıklı 29. maddesi şöyledir:"Uyuşmazlık Mahkemesinin kararları kesindir. Başkanın uygun göreceği kararlar Resmî Gazete’deyayımlanır."IV. İNCELEME VE GEREKÇE13. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Bilal ÇALIŞKAN, Yüksel NAVDAR ve Ali ÖZGÜR'ün katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; Raportör-Hakim Engin SELİMOĞLU'nun, başvurunun reddi gerektiği yolundakiraporu ve dosyadaki belgeler okunduktan; ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın başvurunun reddine karar verilmesine dair sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, davacıların paydaşı olduğu taşınmazın imar planında önce semt spor sahası daha sonra rekreasyonve tahliyealanı olarak ayrılmasına karşın kullanım amacı doğrultusunda kamulaştırılmaması nedeniyle mülkiyet hakkınınsüresi belirsiz şekilde kısıtlandığından bahisle taşınmazın değerine karşılık maddi tazminatın faiziyle birlikte tazminine kararverilmesi istemiyle açılmıştır.15. Dosyanın incelenmesinden; uyuşmazlığa ilişkin başvuru sürecinde de ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; davakonusu uyuşmazlıkla ilgili olarak davacı vekilince; ilk olarak, adli yargı yerinde açılan davada uyuşmazlığa konu parselyönünden görevsizlik kararı verildiği; aynı istemle davacı vekilince idari yargı yerinde açılan davada da yukarıda ayrıntılıolarak yer verilen aşamalardan sonra adli yargı yerinin görevli olduğu görüşüyle Antalya 1. İdare Mahkemesinin20/09/2022 tarihli ve E.2022/583 sayılı kararıyla Uyuşmazlık Mahkemesine başvurulduğu anlaşılmıştır.16. Antalya 1. İdare Mahkemesinin dava konusu taşınmaz ile ilgili olarak, 2021/1361 esas sayılı dosyasında20/09/2021 tarihli gönderme kararıyla, 2247 sayılı Kanun'un 19.maddesi uyarınca Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurduğu, ancak söz konusu taşınmaza dair Uyuşmazlık Mahkemesinin 01/07/2013 tarihli ve E.2013/1009,K.20213/1166 sayılı ilamıyla idari yargının görevli olduğuna kesin olarak karar verildiği anlaşılmaktadır. Olayda,Uyuşmazlık Mahkemesince, aynı konu ve sebebe ilişkin olarak adli yargı yerinde daha önce açılandava nedeniyle önünegelmiş bulunan görev uyuşmazlığında görevli mahkemenin belirlenerek, idari yargı yerinin görevli olduğuna kesin olarakkarar verildiği; Uyuşmazlık Mahkemesinin kararından sonra, mevzuatta görev konusunu etkileyecek bir değişiklikyapılmadığı görülmüştür. Eğer taraflarca böyle bir değişiklik yapıldığı düşünülüyor ise, idari yargının görevsizlik kararısonrası davacı tarafından adli yargı yerine başvurulmalı ve duruma göre olumsuz görev uyuşmazlığı süreci yenidenbaşlatılmalıdır. Bir davada uyuşmazlık çıkarılması için yalnız bir kez başvurulabilecek olmasına karşın aynı istemlerleyeniden başvurulmasında hukuki ve yasal bir neden bulunmamaktadır.17. Ayrıca Anayasa’nın 141. maddesine göre, davaların, en az giderle ve mümkün olan hızla neticelendirilmesiyargının görevidir. Bu anlamda usul ekonomisi ilkesi Anayasa’da açıkça düzenlenmiş bir ilke olup, adli ve idari yargıayrımı bulunmamaktadır. Ayrıca Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin adil yargılanmayı düzenleyen 6. maddesi,mahkemelerin makul bir sürede yargılamayı neticelendirmeleri gerektiğini düzenlemiştir. İlk dava açıldıktan 10 sene sonraortaya çıkan ve davacıların hissesi ile ilgili olup olmadığı belli olmayan 1 m2 lik taşmaya dayanarak yargı yerinin yenidendeğiştirilmesi Anayasa'nın emredici hükmüne ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine aykırı olup, kamu vicdanını daderinden etkileyecektir. Kaldı ki aynı taşınmazla ilgili aynı konuda iki farklı yargı yerinde yargılama yapılması dadüşünülemez.18. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 1. İdare Mahkemesinin 20/09/2022 tarihlive E.2022/583 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;
A. Antalya 1. İdare Mahkemesinin 20/09/2022 tarihli ve E.2022/583 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Bilal
Yüksel
Ali
ÇALIŞKAN
NAVDAR
ÖZGÜR