T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/572KARAR NO : 2022/519
KARAR TR : 31/10/2022ÖZET: 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunuuyarınca verilen işletme ruhsatının iptaline ilişkinkararın kaldırılması istemiyle açılan davanınİDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk. K A R A R Davacı
: F. Ş. YVekili
: Av. İ. EDavalı
: Bodrum Belediye BaşkanlığıVekili
: Av. M. U. Y I. DAVA KONUSU OLAY1.Davacı vekili, Muğla ili, Bodrum ilçesi, ....... Mahallesi, ,,,,,,Caddesinde faaliyet gösteren, davacıya ait “D. P”isimli işyerinin işyeri açma ve çalıştırma ruhsatının iptaline ilişkin Bodrum Belediye Başkanlığı Ruhsat ve DenetimMüdürlüğünün 12/07/2021 tarih ve 38281 sayılı işleminin hukuka aykırı olduğu, uyuşmazlık konusu işlemlere dayanaktutanağın tarihsiz olduğu, davacının imzasını da içermediği, yokluğunda keyfi olarak düzenlendiğini ileri sürerek iptaliistemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA.İdari Yargıda2. Muğla 2. İdare Mahkemesi 25/11/2021 tarihli ve E.2021/859, K.2021/1439 sayılı kararı ile, 1774sayılı Kanun uyarınca verilen idari yaptırım kararının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilen idari yaptırımtürlerinden biri olduğu, 1774 sayılı Kanun’da da idari yaptırımlara itiraz konusunda görevli mahkemenin gösterilmediği,bu durumda 5326 sayılı Kanun’un 3. ve 27/1. maddeleri uyarınca davanın görüm ve çözümünün adli yargı yerine aitolduğunu belirterek davanın görev yönünden reddine karar vermiş, verilen karar istinaf edilmeden 05/01/2022 tarihindekesinleşmiştir.3. Davacı vekili, bu kez, aynı istemleadli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.B.Adli Yargıda4. Bodrum 1 Sulh Ceza Hâkimliği 17/02/2022 tarihlive D.İş No. 2022/322 sayılı kararı ile, idariyaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciinde görüleceğikurala bağlandığı dolayısıyla itiraz başvurusuna konu idari yaptırım kararının idare mahkemelerinde dava konusuedilebileceği gerekçesiyle başvurunun görev yönünden reddine karar vermiş, karara yapılan itiraz Bodrum 2. Sulh CezaHâkimliğinin 07/06/2022 tarihli ve D.iş 2022/1546 sayılı kararıyla kesin olarak reddedilmiştir.5. Oluşan görev uyuşmazlığının çözümü için dava dosyaları davacı vekilinin talebi üzerine Bodrum 1. Sulh CezaHâkimliğinin 26/09/2022 tarihli D.İş 2022/322 sayılı üst yazısıyla Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir.III. İLGİLİ HUKUK6. 1774 sayılı Kimlik Bildirme Kanunu’nun 1. maddesi şöyledir:“Bu Kanunda sayılan, özel veya resmi, her türlü konaklama, dinlenme bakım ve tedavi tesisleri veişyerleri ile konutlarda geçici veya sürekli olarak kalanlar, oturanlar, çalışanlar ve ayrılanlar ile araçkiralayan gerçek ve tüzel kişilerin kimliklerinin tespiti ve bildirilmesi bu Kanunun hükümlerine göreyapılır.Askeri konaklama, dinlenme ve kamp tesisleri ile ordu evleri bu Kanunun kapsamı dışındadır.”7. Aynı Kanun'un 2. maddesi şöyledir:"Otel, motel, han, pansiyon, bekar odaları, günübirlik kiralanan evler, kamp, kamping, tatil köyü vebenzeri her türlü, özel veya resmi konaklama yerleri ile özel sağlık müesseseleri, dinlenme ve huzur evleri,dini ve hayır kurumlarının sosyal tesislerinin sorumlu işleticileri, bu yerlerde ücretli veya ücretsiz, gündüzveya gece, yatacak yer gösterdikleri yerli veya yabancı herkesin kimlik ve geliş- ayrılış kayıtlarını,örneğine ve usulüne uygun şekilde günü gününe tutmak, genel kolluk örgütlerinin her an incelemelerinehazır bulundurmak, Devlet İstatistik Enstitüsüne, talebi halinde vermek zorundadırlar.”8. Aynı Kanun'un Ek 1. maddesi şöyledir:“Bu Kanunun uygulanması sırasında genel kolluk kuvvetlerine ait karakollara, il merkezlerinden de
sorgulanabilen bilgisayar terminalleri konulur. Bunun için gerekli giderler İçişleri Bakanlığı bütçesinekonulacak ödenekten karşılanır.Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri tüm kayıtlarınıbilgisayarda günü gününe tutmak, genel kolluk kuvvetlerinin bilgisayar terminallerine bağlanarakmevcut bilgi, belge ve kayıtları genel kolluk kuvvetlerine anlık olarak bildirmek zorundadırlar.İkinci fıkrada belirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmayanlara onbin TürkLirası, anlık veri göndermeyen veya gerçeğe aykırı kayıt tutanlara beşbin Türk Lirası idari para cezası,mülki idare amirlerince verilir. Bu fiillerin tekrarı halinde işletme ruhsatları iptal edilir. Bu maddeye göreverilen idari para cezaları tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir.Bu Kanunun 2 nci maddesinde sayılan özel veya resmi her türlü konaklama tesisleri, ikinci fıkradabelirtilen genel kolluk kuvvetlerinin terminallerine bağlanmak için gerekli işlemleri bu maddeninyürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki ay içinde tamamlar.Bu maddenin uygulanması ile görevi gereği bu verileri kullanan kamu personelinin denetimine ilişkinusul ve esaslar İçişleri Bakanlığı tarafından belirlenir.”9. Öte yandan, 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesini değiştiren 06/12/2006tarihli, 5560 sayılı Kanun’un 31. maddesi şöyledir:“(1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”10. Anılan Kanun'un 16. maddesinde, kabahatler karşılığında uygulanacak olan idari yaptırımların idari paracezası ve idari tedbirlerden ibaret olduğu, idari tedbirlerin ise, mülkiyetin kamuya geçirilmesi ve ilgili kanunlarda yer alandiğer tedbirler olduğu hükme bağlanmış; “Başvuru yolu” başlıklı 27. maddesinin 1. fıkrasında ise “idari para cezasıve mülkiyetin kamuya geçirilmesine ilişkin idari yaptırım kararına karşı, kararın tebliği veya tefhimi tarihindenitibaren en geç onbeş gün içinde, sulh ceza mahkemesine başvurulabilir. Bu süre içinde başvurunun yapılmamışolması halinde idari yaptırım kararı kesinleşir” düzenlemeleri yer almıştır.11. Aynı Kanun’un 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrada ise; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu’ndaki düzenlemelerinortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.12. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.13. Bu hükümler dikkate alınarak, Uyuşmazlık Mahkemesi, idari para cezası yönünden oluşan olumsuz görevuyuşmazlıklarının çözümünde, idari paracezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görevalanına giren kararın da verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğininanlaşılması halinde; idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğisonucuna varmış, idari yargı yerince verilen görevsizlik kararlarının kaldırılmasına karar vermiştir.14. 5326 sayılı Kanun’un “Saklı tutulan hükümler” başlığını taşıyan 19. maddesi ise şöyledir:“(1) Diğer kanunlarda kabahat karşılığında öngörülen belirli bir süre için;a) Bir meslek ve sanatın yerine getirilmemesi,b) İşyerinin kapatılması,c) Ruhsat veya ehliyetin geri alınması,d) Kara, deniz veya hava nakil aracının trafikten veya seyrüseferden alıkonulması,gibi yaptırımlara ilişkin hükümler, ilgili kanunlarda bu Kanun hükümlerine uygun değişiklik yapılıncayakadar saklıdır.”IV. İNCELEME VE GEREKÇEA. İlk İnceleme15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Muharrem ÜRGÜP, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN'ın katılımlarıyla yapılan31/10/2022 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargıyerleri arasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adliyargı dosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararınıveren mahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi16. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU'nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra, gereği görüşülüp düşünüldü:17. Dava, 1774 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi uyarınca verilen işletme ruhsatının iptali ile faaliyetten menkararının iptali istemiyle açılmıştır.18. Olayda, davacınınişletmeciliğini yaptığı otele ilişkin işletme ruhsatının iptali ile işletmenin faaliyetine sonverilmiştir. Yukarıda anlatılan nedenler ile ruhsatın iptali ile iş yerinin belli bir süre için değil sürekli olarak kapatılmasınakarar verildiği hususu dikkate alındığında bu kararın idari davaya konu edilebilecek kesin ve yürütülmesi zorunlu idari birişlem olduğu ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 19. maddesi kapsamında bulunmadığı açıktır.19. İncelenen uyuşmazlıkta, ruhsat iptali ile faaliyete son verilmesine ilişkin kararın idarenin tek taraflı bir şekildekamu gücüne dayanarak, üstün hak ve yetkileri çerçevesinde yaptığı bir idari işlem olduğu, bu durumda 5326 sayılıKanun kapsamında bulunmadığı anlaşıldığından, ruhsatın iptali ile men kararına karşı açılan davanın çözümünde idariyargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır.20. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Muğla 2. İdare Mahkemesinin 25/11/2021 tarihlive E.2021/859, K.2021/1439 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜM Açıklanan nedenlerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Muğla 2. İdare Mahkemesinin 25/11/2021 tarihli ve E.2021/859, K.2021/1439 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,31/10/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Doğan
Eyüp
Muharrem
TOPAL
AĞIRMAN
SARICALAR
ÜRGÜP
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN