T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/584KARAR NO : 2022/645
KARAR TR : 28/11/2022ÖZET:2918 sayılı Kanun’un Ek 2/3.maddesi uyarınca verilen idari para cezasınailişkin kararın iptal edilmesi istemiyle açılandavanın, araç trafikten men işleminin de idariyargıda konu yapılması karşısında 5326sayılı Kabahatler Kanunu’nun 3. maddesi veaynı Kanun’un 27. maddesinin sekizincifıkrası hükmü bir arada değerlendirildiğindeİDARİ YARGI YERİNDE çözümlenmesigerektiği hk. K A R A R Davacı
: S. ÇDavalı
: Ankara Valiliği I. DAVA KONUSU OLAY1. Ankara Valiliği Bölge Trafik Denetleme Şube Müdürlüğünce yapılan denetim sırasında, ....DR .... plakasayılı aracın ilgili belediyeden çalışma izni/ruhsatı almadan yolcu taşıdığının tespit edildiğinden bahisle, araç sürücüsüdavacı adına 18/11/2021 tarihli ve MA-82497703 seri-sıra sayılı Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı düzenlenerek,davacıya 2918 sayılıKarayolları Trafik Kanunu’nun Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca 6.700 TLidari para cezası verilmiş, düzenlenen Araç Trafikten Men Tutanağı ile araç trafikten men edilerek muhafaza altınaalınmıştır.2. Davacı, idari para cezasının iptali istemiyle adli yargı yerine başvuruda bulunmuştur.II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİA. Adli Yargıda3. Ankara 1. Sulh CezaHâkimliği06/12/2021 tarihli ve D.İş. No. 2021/13889, K. 2021/13889 sayılıkararı ile, Uyuşmazlık Mahkemesinin konu ile ilgili emsal kararını göstererek, araç men tutanağı ile ilgili olarak idariyargı yerinde dava açıldığını belirterek,5326 sayılı Kanun'un27/8. maddesi uyarınca başvurunun çözümünün idari yargıyerine ait olduğu gerekçesiyle başvurunun görevsizlik nedeniyle reddine karar vermiş, verilen karar itiraz üzerinekesinleşmiştir.4. Bu defa davacı idari para cezasının iptali için araç sahibi ise trafikten men tutanağının iptali istemiyle ayrı ayrıidari yargı yerinde dava açmıştır.B. İdari Yargıda5. Ankara 15. İdare Mahkemesi 05/01/2022 tarihli ve E.2021/2635 sayılı kararı ile, trafik para cezasının iptalitalebiyle açılan dava ile Ankara 5. İdare Mahkemesinin E.2021/2294 sayılı dosyasında trafikten men cezasının iptaliistemiyle açılan dava arasında bağlantı bulunduğundan bahisle dosyanın Ankara Bölge İdare Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir.6. Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesi 27/01/2022 tarihli ve E.2022/48, K.2022/127 sayılıkararı ile, bağlantı isteminin kabulüne, bağlantılı dosyaların birlikte incelenerek görüm ve çözümüne esas olmak üzereAnkara 5. İdare Mahkemesinin yetkili kılınmasına karar vermiştir.7. Ankara 5. İdare Mahkemesi 29/09/2022 tarihli ve E.2022/453 sayılı kararı ile, 5326 sayılı Kanun’un5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesinde belirtildiği üzere, idari yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkinhükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı ve görevli mahkemenin belirlenmesinde5326 sayılı Kanun hükümlerinin dikkate alınacağının anlaşıldığını, anılan aracın maliki ile sürücüsünün farklı kişilerolduğunu belirterek, araç sürücüsü adına idari para cezası uygulanmasına ilişkin uyuşmazlığın görüm ve çözümünün, anılanKanun'un 27. maddesi uyarınca adli yargı yerine ait olduğu gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluşve İşleyişi Hakkında Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulmasına ve davanın incelenmesinin Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine kararvermiştir.III. İLGİLİ HUKUK8. 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun “Araçların tescil edildikleri amacın dışında kullanılması”başlığı altında düzenlenen Ek 2. maddesi şöyledir:
“(Ek: 17/10/1996-4199/43 md.) (Değişik:18/10/2018-7148/26 md.)Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesineizin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır.(Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir.10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılıBelediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden;a) Çalışma izni/ruhsatı almadan,b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında,c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışındabelediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türklirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası,(c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari paracezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkradayer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncüfıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmaklayükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının;a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün,b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün,c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş günsüreyle trafikten menedilir.İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışmaizninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirasıidari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir.Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da334 Türk lirası idari para cezası uygulanır.” 9. Uyuşmazlık Mahkemesi, 2918 sayılı Kanun'un 116. maddesi kapsamında araç tescil plakasına göredüzenlenenler dışında trafik zabıtasınca uygulanan idari para cezalarına karşı açılan davaları; bu uygulamanın idari cezakapsamında bulunması; kanunda idari cezalarla ilgili davalarda görevli yargı yerini açıkça belli eden bir hükme yerverilmemesi; bu Kanun'da gösterilen adli cezalara hükmetmekle görevli mahkemeye işaret eden 112. maddeye deherhangi bir atıfta bulunulmamış olması karşısında ve göreve ilişkin genel ilkelere göre idari yargının görev alanındagörmüştür.10. 30/03/2005 tarihli ve 5326 sayılı Kabahatler Kanunu’nun 06/12/2006 tarihli ve 5560 sayılı Kanun'un 31.maddesiyle değişik3. maddesi ise şöyledir:“(1) Bu Kanunun;a) İdarî yaptırım kararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümleri, diğer kanunlarda aksine hükümbulunmaması halinde,b) Diğer genel hükümleri, idarî para cezası veya mülkiyetin kamuya geçirilmesi yaptırımınıgerektiren bütün fiiller hakkında,uygulanır.”IV. İNCELEME VE GEREKÇEİlk İnceleme11. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, idari para cezasının iptali istemiyle açılan dava yönünden oluşan görev uyuşmazlığının esasınınincelenmesine oy birliği ile karar verildi.12. Raportör-Hâkim Arzu ÇETİNDERE ŞAŞI’nın, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra; gereği görüşülüp düşünüldü:13. Dava, 2918 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca verilen idari paracezasının kaldırılması istemiyle açılmıştır.14. Kabahatler Kanunu’nun 27. maddesine, 5560 sayılı Kanun ile eklenen sekizinci fıkrasında; idari yaptırımkararının verildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması
halinde; idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği kurala bağlanmış, bu maddenin gerekçesinde de bu hükümle, Kabahatler Kanunu'ndaki düzenlemelerinortaya çıkardığı bağlantı sorununa çözüm getirilmesinin amaçlandığı ifade edilmiştir.15. 19/12/2006 tarihinde yürürlüğe giren bu düzenlemeye göre, Kabahatler Kanunu’nun; idari yaptırımkararlarına karşı kanun yoluna ilişkin hükümlerinin, diğer kanunlarda aksine hüküm bulunmaması halinde uygulanacağı;diğer kanunlarda görevli mahkemenin gösterilmesi durumunda iseuygulanmayacağı ancak; idari yaptırım kararınınverildiği işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararların da verilmiş olması halinde;idari yaptırım kararına ilişkin hukuka aykırılık iddialarının, bu işlemin iptali talebiyle birlikte idari yargı merciindegörüleceği anlaşılmaktadır.16. Uyuşmazlık Mahkemesince de, idari para cezası yönünden oluşan olumsuzgörev uyuşmazlıklarınınçözümünde, idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak idari yargının görev alanına giren kararında verilmiş olması ve dosya içeriğinden bu kararın idari yargı yerinde dava konusu edildiğinin anlaşılması halinde; idaripara cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceği sonucuna varılarak, idari yargıyerince verilen görevsizlik kararlarınınkaldırılmasına karar verilmiştir.17. Dosyanın incelenmesinden, davacı ve araç sahibi tarafından ayrı ayrı idari yargı yerinde açılan davalarda,Ankara Bölge İdare Mahkemesi 9. İdari Dava Dairesinin 27/01/2022 tarihli ve E.2022/48, K.2022/127 sayılı kararı ile,dosyalar arasında bağlantı bulunduğu gerekçesiyle, dosyaların birlikte incelenerek görüm ve çözümüne karar verildiği,halihazırda idari para cezasının iptali ile trafikten men cezasının iptaline ilişkin uyuşmazlığın eldeki idari dava dosyasındagörülmekte olduğu anlaşılmıştır.18. Görev kuralları kamu düzenine ilişkin olduğundan, görev konusunda taraflar için bir müktesep hakdoğmayacağı; bu nedenle, yeni bir kanunla kabul edilen görev kurallarının, geçmişe de etkili olacağı, bilinen bir genelhukuk ilkesidir.19. Davanın açıldığı andaki kurallara göre görevli olan mahkeme, yeni bir kanun ile görevsiz hale gelmiş ise,(davanın açıldığı anda görevli olan ve fakat yeni kanuna göre görevsiz hale gelen) mahkemenin görevsizlik kararı vermesigerekeceği; ancak, yeni kanundaki görev kuralının, değişikliğin yürürlüğe girmesinden sonra açılacak davalardauygulanacağına dair intikal hükümlerinin varlığı halinde, mahkemece görevsizlik kararı verilemeyeceği açıktır.20. Diğer taraftan, dava görevsiz mahkemede açılmış, bu sırada yapılan bir kanun değişikliği ile görevsizmahkeme o dava için görevli hale gelmiş ise, mahkemenin davaya bakmaya devam etmesi gerekir.21. İncelenen uyuşmazlıkta, uygulanan trafik para cezasının 5326 sayılı Kanun’un 16. maddesinde belirtilenidari yaptırım türlerinden biri olduğu, 2918 sayılı Kanun’da da bu para cezasına itiraz konusunda görevli mahkemeningösterilmediği ancak idari para cezasına konu işlem kapsamında aynı kişi ile ilgili olarak aynı maddi olay nedeniyle, aynıaraç ile ilgili olarak aracın trafikten men edilmesi kararı da verildiği ve idari yargı yerinde dava konusu edildiğianlaşıldığından, idari para cezasına ilişkin kararın hukuka aykırılığı iddiasının da, idari yargı yerinde görüleceğikuşkusuzdur.22. Bu durumda, Kabahatler Kanunu’nun 5560 sayılı Kanun’la değişik 3. maddesi ve aynı Kanun'un 27.maddesine 5560 sayılı Kanun’la eklenen sekizinci fıkra hükmü bir arada değerlendirildiğinde, 2918 sayılı Kanun’un Ek2. maddesinin üçüncü fıkrası uyarıncaverilen para cezasına karşı açılacak davanın çözümünde idari yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır.23. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 5. İdare Mahkemesinin29/09/2022 tarihlive E.2022/453 sayılı başvurusunun reddi gerekmiştir.V. HÜKÜMAçıklanan gerekçelerle;A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,B. Ankara 5. İdare Mahkemesinin 29/09/2022 tarihli ve E.2022/453 sayılı BAŞVURUSUNUN REDDİNE,28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN