T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/594KARAR NO : 2022/607
KARAR TR : 28/11/2022ÖZET: 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğegirmesinden sonra 4/1(c) maddesikapsamına alınan davacının, 1991-1995yılları arasında 4/1(a) kapsamındaki sigortalıhizmetlerinin emekliliğe esas aylık vederecesinin tespitinde değerlendirilmemesineilişkin işlemlerin iptali istemiyle açtığıdavanın5510, 5434 ve5754sayılı Kanunhükümlerikapsamında ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R
Davacı
: D. ÖVekili
: Av. E. B. ADavalı
: Sanayi Ve Teknoloji BakanlığıVekili
:Av.N. D. Ö I. DAVA KONUSU OLAY 1. Davacı dilekçesinde, 08/04/1991-01/05/1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalıhizmetinin emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarih ve53997526-903.03.01/67637 sayılı yazıya konu edilen; " davacı D. Ö'in "30/07/2012 tarih, 429 sayılı onay eki listenin25. sırasında bulunan hizmet süresi bölümündeki "9 Yıl 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yıl 9 Ay 24 Gün" olarak; KHA,EEA, Ek Gös Bölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950" olarak tashihi ile bu hizmet durumuna göreyasal terfi tarihi olan 18/09/2012 itibariyle de kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylığının 6'ıncı derecenin 1'incikademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013 tarih ve 53997526-903.03.01/778 sayılı onay işleminin, bu işlemindevamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013 tarihlerinde davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esasaylık derece ve kademesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanak onay işleminin; yine bu işlemin devamı niteliğinde olan29/09/2014 tarih, 53997526-903.03.01/30848 sayılı davalı idare Personel Dairesi Başkanlığının yazısına konu29/09/2014 tarih, 2093 sayılı kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/3'e yükseltilmesine konuonay ve eki terfi işlemlerinin, TSE'nin kamu kurumu olduğunu, oradaki çalışmalarının emekliliğe esas aylık ve derecesinintespitinde değerlendirilmesi gerektiğini ileri sürerekiptali istemiyleidari yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. İdari Yargıda 2. Ankara 11. İdare Mahkemesi 06/03/2017 tarih ve E.2014/2288, K.2017/973 sayı ile uyuşmazlığın esasınıinceleyerek, dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle davanın reddine karar vermiş, istinafyoluna başvurulması üzerine Ankara Bölge İdare Mahkemesi 11. İdari Dava Dairesi 28/11/2018 tarih veE.2017/10239, K.2018/4439 sayı ile, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyledavacının istinaf başvurusunun kabulü ile Ankara 11. İdare Mahkemesince verilen kararın kaldırılmasına, belirtilenaçıklamaları doğrultusunda karar verilmek üzere dava dosyasının mahkemesine gönderilmesine karar vermiştir. 3. Ankara 11. İdare Mahkemesi 18/04/2019 tarih ve E.2019/415, K.2019/837 sayı ile, uyuşmazlığınçözümündeadli yargı yerinin görevli olduğu gerekçesiyledavanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu kararkesinleşmiştir. Görevsizlik kararının ilgili kısımları şöyledir: "...mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birlikte değerlendirilmesinden, 5510sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmakta olanlariçin, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerinin uygulanmaya devam edileceği; ancak,5434 sayılı Kanun haricindeki mülga 506, 1479, 2925, 2926 sayılı Kanunlara tabi sigortalılar için 5510sayılı Kanunun öngördüğü kural ve esasların uygulanacağı, dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerindeçözümlenmesi gerekeceği açıktır.Olayda; davacının, 5510 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce 5434 sayılı Kanuna tabi birgörevde çalışmadığı, 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden (15.10.2008) sonra (30.07.2012tarihinde) ilk defa 5510 sayılı Kanun'un 4/c maddesi kapsamında sigortalı sayıldığı anlaşıldığından08.04.1991-01.05.1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe
esas aylık ve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davanıngörüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli bulunduğu anlaşılmaktadır." 4. Bu kez davacı vekili, aynı istemle adli yargı yerinde dava açmıştır. B. Adli Yargıda 5. Ankara 25. İş Mahkemesi 04/11/2021 tarih ve E.2019/255, K.2021/324 sayı ile, uyuşmazlığınçözümünün idari yargının görev alanına girdiği gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karar istinafedilmeksizin kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmışöyledir: "Tüm dosya kapsamı incelenip değerlendirildiğinde; davacı tarafça 08/04/1991-01/05/1995 tarihleriarasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe esas aylık ve derecesinin tespitindedeğerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarih ve 53997526-903.03.01/67637 sayılı yazısına konuedilen; davacı D. Ö'in "30.07.2012 tarih, 429 sayılı onay eki listenin 25.sırasında bulunan hizmet süresibölümündeki "9 Yıl 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yıl 9 Ay 24 Gün" olarak; KHA, EEA. Ek GösBölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950" olarak tashihi ile bu hizmet durumuna göreyasal terfi tarihi olan 18.09.2012 itibariyle de kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylığının 6'ncı dereceninl'inci kademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013 tarih ve 53997526-903.03.01/778 sayılı onayişleminin; bu işlemin devamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013 tarihlerindedavacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanakonay işleminin; yine bu işlemin devamı niteliğinde olan 29/09/2014, 53997526-903.03.01/30848 sayılıdavalı idare Personel Dairesi Başkanlığı'nın yazısına konu 29/09/2014 tarih, 2093 sayılı davacınınkazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/3'e yükseltilmesine konu onay ve eki terfiişlemlerinin iptalinin talep edildiği, talebin ne 506 sayılı Yasadan ne de 5510 sayılı Yasadankaynaklandığı, davacının talebinin davalı Kurum işleminin iptaline ilişkin olduğu,Kurum işlemininiptalinde idare mahkemelerinin görevli olduğu, iş mahkemelerinin görevli olmadığı anlaşılmakla yargıyolu caiz olmadığından dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verilmiştir." III. İLGİLİ HUKUK A. Mevzuat 6. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar Ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun “Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri”başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." B. Yargı Kararları 7. 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesinde yer alan “…bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortayaçıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür.” bölümünün iptali istemiyle yapılan itiraz başvurusunda, AnayasaMahkemesi 25/01/2012 tarih ve 28184 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 22/12/2011 tarih ve E.2010/65,K.2011/169 sayılı kararıyla davayı redle sonuçlandırmakla birlikte; söz konusu kararını Mahkememiz önündekiuyuşmazlığa ışık tutacak şekilde şu gerekçeye dayandırmıştır: “…5754 sayılı Kanunun yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, evvelce olduğu gibi 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacaklar ve bunlarınemeklileri bakımından da aynı Kanun hükümleri uygulanmaya devam edecek; ancak 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden sonra memur ve diğer kamu görevlileri olarak çalışmaya başlayanlarise 5510 sayılı Kanunun 4/c maddesi uyarınca, bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacak vehaklarında 5434 sayılı Kanun değil, 5510 sayılı Kanun’un öngördüğü kural ve esaslar uygulanacak;ihtilaf halinde de adli yargı görevli bulunacaktır. 5754 sayılı Kanunun yürürlüğüyle birlikte, artık SosyalSigortacılık esasına göre faaliyet gösteren ve yaptığı, tesis ettiği işlem ve muameleler idari işlemsayılamayacak bir sosyal güvenlik kurumunun varlığından söz etmek gerekli bulunmaktadır. 5754 sayılıKanun’un yürürlüğe girmesinden önce iştirakçisi sıfatıyla çalışmakta olan memurlar ve diğer kamugörevlileri ile emekli sıfatıyla 5434 sayılı Kanun’a göre emekli, dul ve yetim aylığı almakta olanlar veayrıca memurlar ve diğer kamu görevlilerinden ileride emekliliğe hak kazanacaklar yönünden ise SosyalGüvenlik Kurumu’nun tesis edeceği işlem ve yapacağı muameleler idari işlem niteliğini korumaya devamedecek, bunlara ilişkin ihtilaflarda da evvelce olduğu gibi idari yargı görevli olmaya devam edecektir…Bu bakımdan 5510 sayılı Kanunun yürürlüğünden sonra, prim esasına dayalı yani sistemin içeriği veKanun kapsamındaki iş ve işlemlerin niteliği göz önünde bulundurulduğunda, itiraz konusu kuralla,yargılamanın bütünlüğü ve uzman mahkeme olması nedeniyle Kanun hükümlerinin uygulanması ile ortayaçıkan uyuşmazlıkların çözümünde iş mahkemelerinin görevlendirilmesinde Anayasa’ya aykırılıkgörülmemiştir. Ancak, yukarıda açıklandığı üzere 5754 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden öncestatüde bulanan memurlar ve diğer kamu görevlileri ile ilgili sosyal güvenlik mevzuatınınuygulanmasından doğan idari işlem ve idari eylem niteliğindeki uyuşmazlıklarda idari yargının görevinin
devam edeceği açıktır…” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 8. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idari ve adli yargı yerleriarasında anılan Kanun’un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari ve adli yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 9. Raportör-Hâkim Taşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü: 10. Dava, davacının 1991-1995 tarihleri arasındageçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin, emekliliğe esas aylıkve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine neden olan davalı idare işlemlerininiptali istemiyle açılmıştır. 11. 31/05/2006 tarih ve 5510 sayılı Kanun, 506, 1479, 2925, 2926 ve 5434 sayılı Kanunlar kapsamındakihizmet akdine göre ücretle çalışanlar (Sosyal Sigortalılar), kendi hesabına çalışanlar (Bağ-Kurlular), tarımda kendi adınave hesabına çalışanlar (Tarım Bağ-Kurluları), tarım işlerinde ücretle çalışanlar (Tarım sigortalıları), devlet memurları vediğer kamu görevlilerini (Emekli Sandığı İştirakçileri), geçici maddelerle korunan haklar dışında, sosyal güvenlik ve sağlıkhizmetleri yönünden yeni bir sisteme tabi tutmuş, beş farklı emeklilik rejimini aktüeryal olarak hak ve hükümlülükleryönünden tek bir sosyal güvenlik sistemi altında toplamıştır. 12. 5510 sayılı Kanun'un iptali amacıyla açılan davada Anayasa Mahkemesi, 15/12/2006 tarih ve E.2006/111,K.2006/112 sayılı kararıyla, anılan Kanun'un birçok maddesi ile birlikte, bu Kanun'un yürürlük tarihinden önce 5434sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine tabi olarak görev yapmakta olan memurlar ve diğer kamu görevlilerinidiğer sigortalılarla aynı sisteme tabi kılan, başta 4/1(c) maddesi olmak üzere, hükümlerin iptaline karar vermiş; bukarardan sonra kabul edilen 17/04/2008 tarih ve 5754 sayılı Kanun'la 5510 sayılı Kanun'da düzenlemeler yapılmış veanılan Kanun'a eklenen Geçici 1. ve Geçici 4. maddelerle, 5754 sayılı Kanun'un yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 tarihindenönce 5510 sayılı Kanun'un 4. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında olanlar yani memurlar ile diğer kamugörevlileri ile bunların dul ve yetimleri hakkında, bu Kanun'la yürürlükten kaldırılan hükümleri de dahil 5434 sayılı Kanunhükümlerine göre işlem yapılacağı hüküm altına alınmıştır. 5754 sayılı Kanun'un bazı hükümlerinin iptali istemiyle açılandava Anayasa Mahkemesinin 30/03/2011 tarih ve E.2008/56, K.2011/58 sayılı kararı ile reddedilmiştir. 13. Yukarıda sözü edilen mevzuat hükümlerinin ve Anayasa Mahkemesi kararının birliktedeğerlendirilmesinden, 5510 sayılı Kanun’un yürürlüğe girmesinden önce memur ve diğer kamu görevlisi olarakçalışmakta olanlar, daha önce olduğu üzere 5434 sayılı Kanun hükümlerine tabi olacakları gibi bunların emeklilikleribakımından da aynı Kanun hükümlerinin uygulanmasına devam edileceği; ancak, bu Kanun'un yürürlüğe girmesindensonra memur ve diğer kamu görevlisi olarak çalışmaya başlayanların ise 5510 sayılı Kanun'un 4/1(c) maddesi uyarınca,bu Kanun hükümlerine tabi sigortalı sayılacağı ve haklarında 5434 sayılı Kanun’un değil 5510 sayılı Kanun’un öngördüğükural ve esasların uygulanacağı dolayısıyla ihtilafların da adli yargı yerinde çözümleneceği açıktır. 14. Kaldı ki; T.C. Anayasası’nın 158. maddesindeki “…diğer mahkemelerle, Anayasa Mahkemesiarasındaki görev uyuşmazlıklarında Anayasa Mahkemesi’nin kararı esas alınır.” hükmü uyarınca AnayasaMahkemesi kararının bu uyuşmazlığın çözümünde esas alınacağı tartışmasızdır. 15. Dava dosyalarının incelenmesinden, davacının 08/04/1991 tarihinde Türk Standartları Enstitüsünde sigortalıolarak uzman kadrosunda göreve başladığı, 01/05/1995 tarihinde istifa ederek bu görevinden ayrıldığı, 18/09/2006tarihinde Milli Prodüktivite Merkezi Uluslararası İlişkiler Bölüm Başkanı kadrosunda idari hizmet sözleşmesi ile adayolarak göreve başladığı, adaylık süresinin sonunda 19/12/2006 tarihli olur ile sözkonusu göreve asaleten atandığı, MilliProdüktivite Merkezi emrinde görev yapmakta iken 12/07/2012 tarih ve 28351 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 6353sayılı Kanun'un 59. maddesi ile 635 sayılı Kanun Hükmünde Kararname'ye eklenen geçici 7. madde hükmü uyarıncaBakanlık makamının 30/07/2012 tarih ve 429 sayılı onayı ile 9 yıl 10 ay 17 gün hizmeti dikkate alınarak Bilim Sanayi veTeknoloji Bakanlığı Verimlilik Genel Müdürlüğündeki 5. dereceli Sanayi ve Teknoloji Uzmanı kadrosuna 5. derecenin 1.kademesi kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık derecesi ve 1300 ek gösterge ile atandığı, davacının 08/04/1991-01/05/1995 tarihleri arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin, emekliliğe esas aylık ve derecesinintespitinde değerlendirilmemesine neden olan 31/07/2013 tarihli yazıya konu edilen; davacı D. Ö'in "30/07/2012 tarih,429 sayılı onay eki listenin 25.sırasında bulunan hizmet süresi bölümündeki "9 Yıl 10 Ay 17 Gün" ibaresinin "5 Yıl 9 Ay24 Gün" olarak; KHA, EEA, Ek Gös. Bölümündeki "5/1, 5/1, +1300" ibaresinin "7/3, 7/3, +950" olarak tashihi ile buhizmet durumuna göre yasal terfi tarihi olan 18/09/2012 itibariyle de kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylığının 6.
derecenin l. kademesine yükseltilmesine" dair 30/07/2013 tarih, 53997526-903.03.01/778 sayılı işlemin tesisi üzerine,söz konusu işlemin ve bu işlemin devamı niteliğinde bir sonraki terfi dönemi olan Eylül/Ekim 2013 tarihlerinde davacınınkazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe ve derecesinin 6/2'ye yükseltilmesine dayanak onay işleminin, yine buişlemin devamı niteliğinde olan 29/09/2014, 53997526-903.03.01/30848 sayılı davalı idare Personel DairesiBaşkanlığının yazısına konu 29/09/2014 tarih, 2093 sayılı davacının kazanılmış hak ve emekliliğe esas aylık kademe vederecesinin 6/3'e yükseltilmesine konu onay ve eki terfi işlemlerinin iptali istemiyle davaların açıldığı anlaşılmaktadır. 16. Bu durumda, davacının 1991-1995 yılları arasında 506 sayılı Kanun'a tabisigortalıolarak 4/1(a)kapsamında çalıştığı, 5510 sayılı Kanun'un yürürlüğe girmesinden sonra 2012 tarihinde 4/1(c) maddesi kapsamınaalındığı gözetildiğinde, 1991-1995 yılları arasında TSE'de geçen 4 yıl 23 günlük sigortalı hizmetinin emekliliğe esas aylıkve derecesinin tespitinde değerlendirilmemesine ilişkin işlemlerin iptali istemiyle açılan davanın 5510, 5434 ve 5754sayılıKanun hükümlerikapsamında adli yargı yerinde görülmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 17. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 25. İş Mahkemesinin 04/11/2021 tarihlive E.2019/255, K.2021/324 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Ankara 25. İş Mahkemesinin 04/11/2021 tarihli ve E.2019/255, K.2021/324 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA, 28/11/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN