T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/596KARAR NO : 2022/612
KARAR TR : 28/11/2022ÖZET:6458 sayılı Kanun kapsamındaTürkiye'de bulunan davacının, geçici korumakimlik belgesinde yer alan bazı bilgilerininhatalı olduğundanbahisledüzeltilmesiistemiyleaçtığı davanınİDARİ YARGI YERİNDE görülmesigerektiği hk.
K A R A R Davacı : A. AVekili
: Av. D. D
Davalı
: İstanbul Valiliği - Küçükçekmece Nüfus Müdürlüğü I. DAVA KONUSU OLAY 1. Suriye uyruklu davacı, geçici koruma kimlik belgesinde yer alan....A olan soyadının H. C, 01/01/1998 olandoğum tarihinin 12/01/2000 ve....E olan anne adının...Aolarak düzeltilmesine karar verilmesi istemiyle adli yargı yerindedava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. AdliYargıda 2. Küçükçekmece 12. Asliye Hukuk Mahkemesi 16/02/2022 tarih ve E.2022/40, K.2022/54 sayı ile,6100 sayılı Kanun'un 114/1-b ve 115/2 maddeleri uyarınca, yargı yolunun caiz olmaması sebebiyle davanın usuldenreddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir.Kararın ilgili kısımları şöyledir: "Mahkememizce yapılan incelemede davacının, Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlıkbağlarının bulunmadığı, Türk vatandaşı olarak Türkiye’de nüfusa kayıtlı olmadıkları, ilgili idarelertarafından verilen belgelerde hatalı olarak yazılı olan kayıtların düzeltilmesi için eldeki davanın açıldığıanlaşılmıştır. Bu bakımdan dava, nüfus kayıtlarının düzeltilmesi davası niteliğindedir. Nüfus kayıtlarınındüzeltilmesi davaları ancak nüfusta kaydı bulunan kişilerin kayıtları ile alakalı olarak açılabilir. Nüfustakayıtlı olmayan bir kişinin nüfus kaydının düzeltilmesi gibi bir durumdan işin tabiatı gereği söz edilemez.Tespit edilen ihtilafın çözümünün adli yargı mı yoksa idari yargı mercilerinin mi uhdesinde olduğuhususu önem arz eder. Zira, bu husus, kamu düzeni ile ilgili olup göz ardı edilemez.Dava, yurt dışından gelen, göçmen olarak geçici kimlikle ülkede bulunan davacının kendisinin soyisiminin ve anne isminin düzeltilmesine ilişkindir.Somut olayda, davanın göç idaresince düzenlenen geçici kimlikteki isim ve soy isim ve diğer kayıtdüzeltilmesi talebi ile açıldığı, anılan talebin idari iş vasfında olup ve idareye verilmiş bir görev olduğu,bir başka ifade ile davacının talebinin esasen idari nitelikte olduğu, davacının öncelikle, kendisine hatalıolduğunu iddia ettiği belgeyi veren idari makama müracaat ederek bu hatalı kayıtların düzeltilmesinitalep etmesi gerektiği, idareden alacağı cevaba göre idare mahkemesinde dava açma durumunungündeme gelebileceği, Nüfus Kanunun 36.maddesi kapsamında bir nüfus davası olmayıp, idari bir işlemniteliğinde olduğu, bu bakımdan davacının talebi ile ilgili olarak mahkememizin inceleme ve yargılamayapma yetkisinin bulunmadığı ve ayrıca İdarî başvuru yapılmadan açılacak tespit davasında hukukiyararın da bulunmayacağı netice ve kanaatine ulaşılmıştır." 3. Davacıbu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 4. İstanbul 15. İdare Mahkemesi 10/05/2022 tarih ve E.2022/1441, K.2022/1146 sayı ile, 2577 sayılıKanun'un 15/1-a maddesi uyarınca davanın görev yönünden reddine karar vermiş ve bu karar kesinleşmiştir. Kararınilgili kısımları şöyledir:
"Yukarıda aktarılan mevzuat hükümlerinin birlikte değerlendirilmesinden; olayların aile kütüklerinetescili esnasında yapılan maddî hataların nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarakdüzeltileceği; aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden dayanak belgesinde bulunduğu haldenüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayan bilgiler veya mükerrerkayıtların maddî hata kapsamında değerlendirileceği, bu tür maddî hataların Genel Müdürlükçe ya danüfus müdürlükleri tarafından düzeltileceği veya tamamlanacağı, maddi hata kapsamında olmayan hatalıkayıtların düzeltilmesi için ise adli yargı yerinde dava açılması gerektiği sonucuna ulaşılmıştır.Bu durumda; bakılan uyuşmazlığın, Türkiye'de yabancı olarak bulunan ve yukarıda anılan mevzuathükümleri uyarınca geçici kimlik koruma belgesine sahip davacının, söz konusu kimlik belgesindeki....Aolan soyadının H. C, 01.01.1998 olan doğum tarihinin 12.01.2000 ve....E olan anne adının...Aolarakdüzeltilmesine dair bir isteme ilişkin olduğu dolayısıyla herhangi bir maddi hatadan kaynaklanmayan,esaslı nitelikte olan ve Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerine ilişkin kayıt düzeltmeisteminden kaynaklandığı anlaşılmakla, davanın görüm ve çözümünün adli yargı mercilerine ait olduğusonucuna varılmıştır." III. İLGİLİ HUKUK 5. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun "İdari dava türleri ve idari yargı yetkisinin sınırı" başlıklı2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "1. İdari dava türleri şunlardır:a) İdarî işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırıolduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları,b) İdari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tamyargı davalarıc) Tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamuhizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasındaçıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar.
6. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'nun "Kapsam" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "Bu Kanun, Türk vatandaşları, doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türkvatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları ile Türkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinindüzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usûl hükümlerini kapsar."
7. 5490 sayılı Kanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesi şöyledir: "-Aile: Aynı soydan olup, bir aile sıra numarası altında kayıtlı olan kişiler ile onların eş veçocuklarını,-Dayanak belgesi: Aile kütüğüne işlenen nüfus olaylarının dayanağı olan form, tutanak, mahkemekararı, noter senedi, doğum veya ölüm raporu gibi resmî belgeler ile bunların yedeklerini,- Nüfus kaydı: Aile kütüğüne işlenmiş kişisel bilgileri,- Nüfus olayı: Doğum, ölüm, evlenme, boşanma, evlât edinme, tanıma, kayıt düzeltme, soybağınındüzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumlarda değişiklik meydana getiren olayı,- Nüfus hizmetleri: Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa ve yerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinintoplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnif edilerekdeğerlendirilmesine dair iş ve işlemleri,
- Yabancılar kütüğü: Kimlik numarası verilen yabancıların kayıtlarının elektronik ortamda tutulduğukütüğü,- Değerli kâğıtlar: Kimlik kartını, uluslararası aile cüzdanını ve mavi kartı," 8. 5490 sayılı Kanun'un "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8. maddesi şöyledir:
"4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındakiyabancılara kimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlemsebebiyle Türkiye’de bir kamu kurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talepetmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN) vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyonmensupları bu hükmün kapsamı dışındadır.
Yabancı kimlik numarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgelerile diğer hususlar İçişleri Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle belirlenir."
9. 5490 sayılı Kanun'un "Kayıt düzeltilmesi" başlıklı 35. maddesinin birinci fıkrası şöyledir:"Kesinleşmiş mahkeme hükmü olmadıkça nüfus kütüklerinin hiçbir kaydı düzeltilemez ve kayıtlarınanlamını ve taşıdığı bilgileri değiştirecek şerhler konulamaz. Ancak olayların aile kütüklerine tesciliesnasında yapılan maddî hatalar nüfus müdürlüğünce dayanak belgesine uygun olarak düzeltilir." 10. 5490 sayılı Kanun'un "Nüfus davaları" başlıklı 36. maddesi şöyledir:
"Mahkeme kararı ile yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usûllere uyulur:a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyi isteyen şahıslar ile ilgili resmî daireningöstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresinin bulunduğu yerdekigörevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları (..) nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır.b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuya ilişkin düzeltme yapılması hâkimden istenebilir.Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veya ana adına ilişkin kaydı,soyadı değişikliğinde ise eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir.c) Tespit davaları, kaydın iptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder.Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarına ilişkin başvurular Bakanlıkça incelenipsonuçlandırılır." 11. 5490 sayılı Kanun'un "Maddi hatalar" başlıklı 38. maddesi şöyledir: "Bu Kanunun 7 nci maddesinde sayılan aile kütüklerine tescil edilmesi gereken bilgilerden; dayanakbelgesinde bulunduğu halde nüfus kütüklerine hatalı veya eksik olarak tescil edilen ya da hiç yazılmayanbilgiler veya mükerrer kayıtlar maddî hata kapsamında değerlendirilir. Bu tür maddî hatalar GenelMüdürlükçe ya da nüfus müdürlükleri tarafından düzeltilir veya tamamlanır. " 12. 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun"Amaç" başlıklı 1. maddesi şöyledir: "(1) Bu Kanunun amacı; yabancıların Türkiye’ye girişleri, Türkiye’de kalışları ve Türkiye’dençıkışları ile Türkiye’den koruma talep eden yabancılara sağlanacak korumanın kapsamına veuygulanmasına ilişkin usul ve esasları …düzenlemektir." 13. 6458 sayılıKanun'un "Tanımlar" başlıklı 3. maddesinde belirtilen bazı tanımlarşöyledir: "...ı) Göç: Yabancıların, yasal yollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’de kalışını ve Türkiye’den çıkışınıifade eden düzenli göç ile yabancıların yasa dışı yollarla Türkiye’ye girişini, Türkiye’de kalışını,Türkiye’den çıkışını ve Türkiye’de izinsiz çalışmasını ifade eden düzensiz göçü ve uluslararası korumayı,r) Uluslararası koruma: Mülteci, şartlı mülteci veya ikincil koruma statüsünü,ü) Yabancı: Türkiye Cumhuriyeti Devleti ile vatandaşlık bağı bulunmayan kişiyi,v) Yabancı kimlik numarası: 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarıncayabancılara verilen kimlik numarasını,..." 14. 6458 sayılı Kanun'un "Uluslararası koruma statüsü sahibi kimlik belgesi" başlıklı 83. maddesi şöyledir: "(1) Mülteci, şartlı mülteci ve ikincil koruma statüsü verilenlere yabancı kimlik numarasını içerenkimlik belgesi düzenlenir.(2) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Birinci fıkradaki kimlik belgeleri hiçbir harca tabi olmayıpikamet izni yerine geçer.(3) (Değişik:6/12/2019-7196/85 md.) Kimlik belgelerinin şekil, içerik, geçerlilik süresi ileuzatılmasına ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça düzenlenir." 15. 6458 sayılıKanun'un "Geçici koruma" başlıklı 91. maddesi şöyledir: "(1) Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçici koruma bulmakamacıyla kitlesel olarak sınırlarımıza gelen veya sınırlarımızı geçen yabancılara geçici korumasağlanabilir.(2) Bu kişilerin Türkiye’ye kabulü, Türkiye’de kalışı, hak ve yükümlülükleri, Türkiye’dençıkışlarında yapılacak işlemler, kitlesel hareketlere karşı alınacak tedbirlerle ulusal ve uluslararasıkurum ve kuruluşlar arasındaki iş birliği ve koordinasyon, merkez ve taşrada görev alacak kurum vekuruluşların görev ve yetkilerinin belirlenmesi, Cumhurbaşkanı tarafından çıkarılacak yönetmelikledüzenlenir." 16. 6458 sayılı Kanun’un 91. maddesine dayanılarak hazırlanan ve 22/10/2014 tarih ve 29153 sayılı ResmîGazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliğinin 3. maddesinde yer alan bazı tanımlar şöyledir: "Bu Yönetmeliğin uygulanmasında;f) Geçici koruma: Ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçicikoruma bulmak amacıyla kitlesel olarak veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımızagelen veya sınırlarımızı geçen ve uluslararası koruma talebi bireysel olarak değerlendirmeye alınamayanyabancılara sağlanan korumayı,g) Geçici korunan: Geçici koruma sağlanan yabancıyı,ifade eder.”
17. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma sağlanacak yabancılar" başlıklı 7. maddesi şöyledir: " (1) Geçici koruma; ülkesinden ayrılmaya zorlanmış, ayrıldığı ülkeye geri dönemeyen, acil ve geçicikoruma bulmak amacıyla kitlesel veya bu kitlesel akın döneminde bireysel olarak sınırlarımıza gelen veyasınırlarımızı geçen yabancılardan haklarında bireysel olarak uluslararası koruma statüsü belirlemeişlemi yapılamayan yabancılara uygulanır.(2) Geçici koruma, Cumhurbaşkanı tarafından aksi kararlaştırılmadıkça, geçici koruma ilanınıngeçerliliğinden önce, geçici koruma ilanına esas teşkil eden olayların olduğu ülkeden veya bölgedenülkemize gelmiş olanları kapsamaz.(3) Geçici korunanlar, Kanuna göre belirlenen uluslararası koruma statülerinden herhangi birinidoğrudan elde etmiş sayılmaz" 18. Aynı Yönetmeliğin "Sevk merkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesi şöyledir: "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemize gelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıtişlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. İhtiyaç duyulması halinde, valilik tarafından ilgili mevzuatçerçevesinde geçici süreyle personel görevlendirilebilir.(2) Sevk merkezlerinin kapasitesinin yetersiz olması durumunda, bu yabancıların işlemleri valiliklertarafından belirlenecek yerlerde de yürütülebilir.(3) Kayıt sırasında yabancılar, kimlik bilgilerini doğru olarak bildirmek, varsa kimliklerini ispatayarar belgelerini yetkili makamlara teslim etmek ve yetkililerle işbirliği yapmakla yükümlüdür.(4) Üçüncü fıkra kapsamındaki bilgi ve belgelerden gerekli görülenlerin, gizliliğe riayet edilerekilgilinin dosyasında muhafaza edilmek üzere kopyaları alınır ve asılları kendisine teslim edilir.(5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici korumayla ilgili süreç, hak ve yükümlülükleri ilediğer hususlarda anlayabilecekleri dilde bilgilendirilir. İhtiyaç duyulduğu takdirdebilgilendirmeyle ilgilibroşür ve doküman hazırlanabilir."19. Aynı Yönetmeliğin "Kayıt" başlıklı 21. maddesi şöyledir: "(1) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancıların kaydı, yeterli donanıma sahip ve kayıt işlemlerininkesintiye uğramadan tamamlanmasını sağlayacak ayrı bir yerde, kayıt usulleri ve gerekliliklerikonusunda eğitim almış, Genel Müdürlük personeli tarafından yapılır.2) Kayıt işlemleri aşağıdaki şekilde yürütülür.a) Kayıt işlemlerinde gizlilik esas olup, bu amaçla gerekli tedbirler alınır.b) Genel Müdürlük tarafından şekli ve içeriği belirlenecek kayıt formu doldurulur.c) Kimliğine ilişkin belge sunamayan yabancının, aksi ispat edilinceye kadar beyanı esas alınır.ç) Fotoğraf, parmak izi ya da kimlik tespitine elverişli diğer biometrik veriler alınır, merkezi veritabanına kaydedilir, mevcut biometrik verilerle eşleştirilir.d) Kayıt altına alınan yabancıların bilgileri derhal Genel Müdürlüğe iletilir.e) Yabancıların bilgileri ilgili mevzuat kapsamında dosyalanır ve elektronik ortamda da saklanır.3) Geçici korumadan yararlananların Türkiye’de doğan çocuklarının da en kısa sürede kayıtişlemleri yapılır.4) Yabancıların kayıt bilgileri; doğum, ölüm, evlilik, boşanma, gönüllü geri dönüş gibi hallerdegüncellenir.5) Bu Yönetmelik kapsamındaki yabancılar, adres kayıt sist ....Ekaydedilir. Ancak 8 inci maddeninbirinci fıkrası kapsamına girenlerin adres kayıt sist ....Ekayıtlarının yapılmasına Genel Müdürlüktarafından karar verilir." 20. Aynı Yönetmeliğin "Geçici koruma kimlik belgesi" başlıklı22.maddesi şöyledir: "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir. 8inci maddenin birinci fıkrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptaledilir.2) Geçici koruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus HizmetleriKanunu kapsamında yabancı kimlik numarası da verilir.3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belgesüreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir.4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya da kaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklamaistenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptal edilir. Yıpranan ya dakaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir.5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçici koruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder veyabancıdan geri alınır." 21. Aynı Yönetmeliğin "Ülkede kalış hakkı" başlıklı25.maddesi şöyledir: "(1) Geçici koruma kimlik belgesi, Türkiye’de kalış hakkı sağlar. Ancak bu belge Kanundadüzenlenen ikamet izni veya ikamet izni yerine geçen belgelere eşdeğer sayılmaz, uzun dönem ikametiznine geçiş hakkı tanımaz, süresi ikamet izni toplamında dikkate alınmaz ve sahibine Türk vatandaşlığına
başvuru hakkı sağlamaz." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 22. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 28/11/2022tarihli toplantısında; dosya üzerinde 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, adli veidariyargı yerleri arasındaKanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, idari yargıdosyasının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacı vekilinin istemi üzerine son görevsizlik kararını verenmahkemece, adliyargı dosyasının bir örneği ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi birnoksanlık bulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliğiyle karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 23. Raportör-HâkimTaşkın ÇELİK'in, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundaki raporu iledosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahim ÇİFTÇİile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları da dinlendiktensonra gereği görüşülüp düşünüldü: 24. Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesinde yeralan soyadı,doğum tarihi ve anne adına ilişkinbilgilerininhatalı olduğundan bahisledüzeltilmesi istemiyle açılmıştır.25. Dava dosyasının incelenmesinden, Suriye Arap Cumhuriyeti vatandaşı olan ve 6458 sayılı Kanunkapsamında geçici koruma kapsamına alınan davacının 2016 yılında Türkiye'ye geldiği,kendisineverilen geçici korumakimlik belgesindekisoyadı,doğum tarihi ve anne adına ilişkinbilgilerininhatalı olduğundan bahisledüzeltilmesi istemiyle davaaçtığı anlaşılmıştır. 26. Somut olayda, davacının taleplerinin nüfus kütüklerindeki kayıtların düzeltilmesine yönelik olmadığı, GeçiciKoruma Yönetmeliğinin 22. maddesi uyarınca düzenlenen ve nüfus kütüğüyle ilgisi bulunmayan Geçici Koruma KimlikBelgelerindeki bilgilerin düzeltilmesine yönelik olduğu, bu yönüyle taleplerin 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunukapsamında nüfus hizmeti olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı görülmektedir. 27. Bu durumda 6458 sayılı Kanun ve Yönetmelik hükümleri kapsamında söz konusu belgedeki hatalı yazım vedüzeltmenin idari işlem yoluyla davalı idarece yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla davacıtarafından bu amaçla açılandavanın, 2577 sayılı Kanun'un 2. maddesi kapsamında idari yargı yerinde çözümlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. 28. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, İstanbul 15. İdare Mahkemesinin 10/05/2022tarihli ve E.2022/1441, K.2022/1146 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde İDARİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. İstanbul 15. İdare Mahkemesinin 10/05/2022 tarihli ve E.2022/1441, K.2022/1146 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,28/11/2022 tarihinde, Üyeler Eyüp SARICALAR ve Ahmet ARSLAN'ın KARŞI OYLARI ve OYÇOKLUĞU İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN
KARŞI OY Dava, 6458 sayılı Kanun kapsamında Türkiye'de bulunan davacının geçici koruma kimlik belgesinde yer alanbazı bilgilerinin hatalı olduğundan bahisle düzeltilmesi istemiyle
açılmıştır.5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunun, "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde; "Bu Kanun, Türk vatandaşları,doğumla Türk vatandaşı olup da çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenler ve bunların altsoyları İleTürkiye'de bulunan yabancıların nüfus hizmetlerinin düzenlenmesine, yürütülmesine ve geliştirilmesine ilişkin esas ve usülhükümlerini kapsar.", “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde, ",.s)Nüfus hizmetleri; Nüfus olaylarına ve kişinin nüfusa veyerleşim yeri adresine ilişkin bilgilerinin toplanmasına, nüfus kütüklerine geçirilmesine, korunmasına ve gerektiğinde tasnifedilerek değerlendirilmesine dair iş ve işlemleri, ... çç) Yabancılar kütüğü; Kimlik numarası verilen yabancılarınkayıtlarının elektronik ortamda tutulduğu kütüğü, ... ifade eder", "Yabancıların kayıtlarının tutulması" başlıklı 8.maddesinde, "(1) 4/4/2013 tarihli ve 6458 sayılı Yabancılar ve Uluslararası Koruma Kanunu kapsamındaki yabancılarakimlik numarası vermeye, bunları yabancılar kütüğüne kaydetmeye ve herhangi bir işlem sebebiyle Türkiye’de bir kamukurumuna veya dış temsilciliklerimize müracaat eden yabancılara, talep etmeleri hâlinde yabancı kimlik numarası (YKN)vermeye Bakanlık yetkilidir. Diplomatik misyon mensupları bu hükmün kapsamı dışındadır. (2) Yabancı kimliknumarasının geçerlilik süresi, başvuru esnasında ve sonrasında istenilecek belgeler ile diğer hususlar İçişleri Bakanlığıncaçıkarılacak yönetmelikle belirlenir.", "Nüfus Davaları" başlıklı 36. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde; "(1) Mahkemekararı İle yapılan kayıt düzeltmelerinde aşağıdaki usüllere uyulur; a) Nüfus kayıtlarına ilişkin düzeltme davaları, düzeltmeyiisteyen şahıslar İle İlgili resmî dairenin göstereceği lüzum üzerine Cumhuriyet savcıları tarafından yerleşim yeri adresininbulunduğu yerdeki görevli asliye hukuk mahkemesinde açılır. Kayıt düzeltme davaları nüfus müdürü veyagörevlendireceği nüfus memuru huzuru ile görülür ve karara bağlanır, b) Haklı sebeplerin bulunması hâlinde aynı konuyailişkin düzeltme yapılması hâkimden İstenebilir. Ad değişikliği hâlinde, nüfus müdürlüğü bu kişinin çocuklarının baba veyaana adına ilişkin kaydı, soyadı değişikliğinde İse eşin ve ergin olmayan çocukların soyadını da düzeltir, c) Tespit davaları,kaydın İptali veya düzeltilmesi için açılacak davalara karine teşkil eder. (2) Kişilerin başkasına ait kaydı kullandıklarınailişkin başvurular Bakanlıkça İncelenip sonuçlandırılır." hükmüne yer verilmiştir.6458 sayılı Yabancılar Ve Uluslararası Koruma Kanunu'nun 3. maddesinde "Yabancı kimlik numarası;25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca yabancılara verilen kimlik numarasını, İfade eder."tanımı yer almaktadır.20/10/2006 tarih ve 26325 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Türkiye’de OturanYabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmeliğin “Amaç” başlıklı 1. maddesinde, bu Yönetmeliğinamacının; Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli yabancılara mahsus ikamet tezkeresi alan yabancıların kimlikbilgilerinin ve beyan edecekleri nüfus olaylarının yabancılar kütüğünde tutulmasına İlişkin esas ve usulleri düzenlemekolduğu; "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, bu Yönetmeliğin, Türkiye'de herhangi bir amaçla en az altı ay süreli ikameteden yabancıların kayıtlarının tutulmasına ilişkin yabancılar kütüğünün ve bu kütüğe yazılacak bilgilere dayanak olanbelgelerden meydana gelen özel kütüklerin oluşturulmasına ve düzenlenmesine İlişkin hükümleri kapsadığı; “Tanımlar”başlıklı 4. maddesinin (f) bendinde, “Nüfus olayı : Doğum, ölüm. evlenme, boşanma, evlat edinme, tanıma, kayıtdüzeltme, soybağının düzeltilmesi, gaiplik gibi kişisel durumda değişiklik meydana getiren olayı ifade edeceği; “Maddihataların düzeltilmesi” başlıklı 21 .maddesinin 2.fıkrasında, Kütüğe kayıtlı kişilerin kimlik bilgilerinin ilgili kişi veya emniyetmakamlarınca yanlış olduğunun bildirilmesi halinde, yanlış olan kimlik bilgilerinin nüfus mevzuatının öngördüğü usule göreyabancılar veri giriş formu ile düzeltileceği hükmü yer almaktadır.22.10.2014 tarih ve 29153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Geçici Koruma Yönetmeliği'nin; "Sevkmerkezlerinde yapılacak ilk işlemler" başlıklı 19. maddesinde, "(1) Sevk merkezlerinde, geçici koruma amacıyla ülkemizegelen yabancıların kimlik tespiti ve kayıt işlemleri, Genel Müdürlük tarafından yapılır. ...", "Geçici koruma kimlik belgesi"başlıklı 22. maddesinde "(1) Kayıt işlemleri tamamlananlara, valilikler tarafından geçici koruma kimlik belgesi düzenlenir.8 inci maddenin birinci fıkrası kapsamına girenlere geçici koruma kimlik belgesi verilmez, verilmişse iptal edilir. (2) Geçicikoruma kimlik belgesi verilenlere, 25/4/2006 tarihli ve 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu kapsamında yabancı kimliknumarası da verilir. 3) Geçici koruma kimlik belgesinin şekli ve içeriği Genel Müdürlük tarafından belirlenir, bu belgesüreli veya süresiz olarak hiçbir ücrete tabi olmaksızın düzenlenir. (4) Geçici koruma kimlik belgesinin yıpranması ya dakaybedilmesi durumunda ilgiliden açıklama istenir ve bu durum kayıt altına alınır. Belgenin yıpranması halinde belge iptaledilir. Yıpranan ya da kaybedilen belgenin yerine yenisi düzenlenir. (5) Geçici korumanın sona ermesi halinde geçicikoruma kimlik belgesi geçerliliğini kaybeder ve yabancıdan geri alınır", "Hizmetler" başlıklı 26. maddesinde, "... (3) BuYönetmelik kapsamındaki yabancılar, geçici koruma kimlik belgeleriyle elektronik haberleşme hizmeti dâhil diğerhizmetler için abonelik sözleşmesi yapabilir." hükmü; "İş piyasasına erişim hizmetleri" başlıklı 29. maddesinde, "(1) Geçicikorunanların çalışmalarına ilişkin usul ve esaslar. Bakanlığın görüşü alınarak Aile, Çalışma ve Sosyal HizmetlerBakanlığının teklifi üzerine Cumhurbaşkanınca belirlenir. (2) Geçici koruma kimlik belgesine sahip olanlar,Cumhurbaşkanınca belirlenecek sektörlerde, iş kollarında ve coğrafi alanlarda (il, ilçe veya köylerde) çalışma izni almakiçin Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına başvurabilir." hükmü yer almaktadır.Uyuşmazlıkta, davacının Suriye uyruklu olduğu, 6458 sayılı Kanun kapsamında geçici koruma statüsündeülkemize giriş yaptığı, 6458 sayılı Kanun kapsamındaki yabancılara 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu uyarınca
yabancı kimlik numarası verileceği, bunlar için yabancılar kütüğünün tutulacağı; yabancıların adresleri, nüfus kayıtları ileyabancı kimlik bilgilerinin emniyet ve asayiş, çalışma hayatı, eğitim ve sağlık gibi pek çok alanda kullanılıyor olmasınınkamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından hassas bir durum meydana getirdiği, yabancıların kayıtlarına ilişkin hata vedüzeltmelerin basit bir kayıt düzeltme olarak ele alınması halinde kamu düzeni, sağlığı ve güvenliği açısından sakıncalaroluşabileceği gibi Türkiye'de Oturan Yabancıların Nüfus Kayıtlarının Tutulması Hakkında Yönetmelikte de, nüfusolaylarında yapılacak düzeltmeler konusunda uygulanacak usul hususunda 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu'na atıfyapıldığı da dikkate alındığında, 5490 sayılı Kanun'un 36. maddesi uyarınca, kimlik kaydının düzeltilmesine ilişkin işbuuyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğu sonucuna varılmaktadır.Açıklanan nedenlerle, uyuşmazlığın çözümünde adli yargı yerleri görevli olduğundan idari yargı yerlerini görevlikabul eden çoğunluğun kararına katılmıyoruz.28/11/2022
Üye
ÜyeEyüp SARICALAR
Ahmet ARSLAN