T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/718KARAR NO : 2022/702
KARAR TR : 26/12/2022ÖZET:Manavgat Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlıOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi UygulamaOtelinde kadrosuz usta öğretici olarak çalışandavacı tarafından kıdem tazminatı, fazla mesai,yıllık izin ve bayram izin ücret alacaklarınınödenmesi istemiyle açılan davanın ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : M. ÇVekili
: Av. E. ÖDavalı : Milli Eğitim BakanlığıVekili
: Av. Ç. T I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin davalı Bakanlık bünyesinde bulunan Manavgat Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlıOtelcilik ve Turizm Meslek Lisesi Uygulama Otelinde2011-2014 tarihleri arasında hizmet akdi ile kadrosuz usta öğreticiolarak çalıştığını belirterek, görevine son verilmesinin ardından fiilen çalıştığı dönemler için tarafına ödenmeyen kıdemtazminatı alacağı için 2.000 TL, fazla çalışma ücreti alacağı için 1.000 TL, yıllık izin ücreti alacağı için 100 TL, ulusalbayram ve genel tatil çalışmasına ait 100 TL olmak üzere toplamda 3.200 TL işçi alacağının temerrüde düşülen tarihtenitibaren mevduata uygulanan en yüksekfaizi ile birlikte tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Manavgat İş Mahkemesi 19/12/2019 tarihli ve E.2017/909, K.2019/899 sayılı kararı ile, davacının davadilekçesi ile yıllık izin ücreti talebinde bulunduğu, 657 sayılı Kanun'a tabi usta öğretici sıfatında çalıştığı, iş bu kanungereğince davacının çalıştığı statü bakımından yıllık izin hakkının olmadığı, bu nedenle davacının talep ettiği yıllık izin ücretitalebinin reddi gerektiğini belirterek, olay, delil ve gerekçeye dayanılarak, davacının davasının kısmen kabulü ile fazlaçalışma, UBGT ücreti taleplerinin hüküm altına alınmasına, kıdem tazminatı ve yıllık izin ücreti taleplerinin reddine kararvermiş, bu karara karşı taraf vekilleri istinaf isteminde bulunmuştur. 3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 03/02/2022 tarihli ve E.2022/321, K.2022/289 sayılıkararı ile, davacının 657 sayılı Kanun’un 89. maddesinin verdiği yetkiye dayanılarak Valilik makamının onayıyla ustaöğretici olarak ek ders ücreti karşılığında yapılan görevlendirmeler ile çalıştığını, ödenecek ücretinin 657 sayılı Kanun’un176. maddesine göre belirlendiğini, taraflar arasında iş sözleşmesi bulunmadığını, aralarındaki ilişkinin statü hukukuna tabiolduğunu, bununla birlikte, sosyal güvenlik yönünden Sosyal Güvenlik Kurumuna primlerinin yatırılmış olmasının dadavacının iş sözleşmesi ile çalıştığı anlamına gelmeyeceğini belirterek, uyuşmazlığın çözümünün adli yargının görev alanınagirmediği gerekçesiyle, ilk derece mahkemesi kararının HMK'nın 353/1-a-4 maddesi gereğince ortadan kaldırılarakyeniden karar verilmek üzere dosyanın mahkemesine iadesine kesin olarak karar vermiştir. 4. Manavgat İş Mahkemesi 24/02/2022 tarihli ve E.2022/161, K.2022/144 sayılı kararı ile, somutolayda, delil ve gerekçeye dayanılarak, idari yargının görev alanına giren uyuşmazlıkta yargı yolu caiz olmadığındanHMK'nın 115/2 maddesi gereğince dava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiş, bu karara karşıdavacı vekili istinaf isteminde bulunmuştur. 5. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 25/04/2022 tarihli ve E.2022/1363, K.2022/1257sayılı kararı ile, dosyadaki yazılara, hükmün dairelerince debenimsenmiş bulunan yasal ve hukuksal gerekçeleri ile
dayandığı maddi delillere ve özellikle bu delillerin takdirinde bir isabetsizlik görülmemesine göre mahkemenin vakıa vehukuki değerlendirmesinde usul ve esas yönünden hukuka aykırılık bulunmadığının anlaşıldığı gerekçesiyle, HMK'nın353/1-b-l maddesi gereğince istinaf başvurusunun esastan reddine kesin olarak karar vermiştir. 6. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 7. Antalya 5. İdare Mahkemesi 11/10/2022 tarihli ve E.2022/1259 sayılı kararı ile, davacının, idareylearasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarının İş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkatealındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucunavarıldığı gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19. maddesiuyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosya incelemesininbu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. III. İLGİLİ HUKUK 8. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun 2. maddesinde "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaçişveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göre sigortalı sayılırlar…" denilmiş, aynı Kanun'un"Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı 134. maddesinde, "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar,yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür" hükmüne yer verilmiş; 506sayılı Kanun hükümleri 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık SigortasıKanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. 9. 5510 sayılı Kanun'un 3. maddesinde; kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına primödenmesi gereken veya kendi adına prim ödemesi gereken kişi sigortalı olarak tanımlanmış; 79. madde ile başlayan 4.Kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiş; 101. maddesinde "Bu Kanun'da aksine hüküm bulunmayanhallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili ortaya çıkan uyuşmazlıklar İş Mahkemelerinde görülür"denilmiştir. 10. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 1. maddesinde, Kanun'un amacının,işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarakçalıştırılan işçilerin çalışma şartları ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemek olduğu belirtilmiş; "İşSözleşmesi, Türleri ve Feshi" hususuna Kanun'un 8. maddesi ve devamında, kıdem tazminatı, ücretli izin, bildirimsüresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlara ise Kanun'un değişik maddelerinde yer verilmiştir. 11. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliyemahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargıçevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.
(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Budaireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliğidikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir.Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.
(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, oyerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır." 12. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir: " (1)Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işeiade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." 13. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci KısmınınAltıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleriarasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar."
14. 7036 sayılı Kanun'un "Geçici Hükümleri" başlıklı Geçici madde 1 şöyledir:
"(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş işmahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiğitarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olandavalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhiledilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 15. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL'ın başkanlığında, Üyeler Nilgün TAŞ, Doğan AĞIRMAN,Eyüp SARICALAR, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan 26/12/2022tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdare Mahkemesince, anılanKanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasının ekinde adli yargıdosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 16. Raportör-Hakim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü: 17. Dava, davacının davalı bakanlığa bağlı olarak 2011-2014 tarihleri arasında, Manavgat Otelcilik ve TurizmMeslek Lisesi Uygulama Otelinde hizmet akdi ile usta öğretici olarak çalıştığı döneme ilişkin, kıdem tazminatı, ihbartazminatı ve yıllık izin ücreti alacağının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 18. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatın İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 19. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile Manavgat İş Mahkemesinin 24/02/2022 tarihli ve E.2022/161, K.2022/144 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Antalya 5. İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulü ile Manavgat İş Mahkemesinin 24/02/2022 tarihli veE.2022/161, K.2022/144 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 26/12/2022 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Nilgün
Doğan
Eyüp
TOPAL
TAŞ
AĞIRMAN
SARICALAR
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN