T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2022/84KARAR NO : 2022/440
KARAR TR : 16/09/2022ÖZET: İller Bankası İzmir BölgeMüdürlüğünde görev yapmakta ikenErzurum Bölge Müdürlüğüne atanandavacının söz konusu atamanın iptaline kararverilmesi istemiyle açtığı davanın ADLİYARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : Y.ADavalı
: İller Bankası (İlbank) A.ŞVekili
: Av. B. G. G
I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı, İller Bankası Anonim Şirketi İzmir Bölge Müdürlüğünde Teknik Uzman olarak görev yapmakta ikenErzurum Bölge Müdürlüğüne atanmasına ilişkin davalı Banka işleminin iptali istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır.
II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ
A. İdari Yargıda2. Erzurum 2. İdare Mahkemesinin, 24/05/2019 tarihli ve E.2019/724, K.2019/794 sayılı dosyada"Davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Yasasının 15/1-a. maddesi hükmü uyarınca Görev YönündenReddine" dair verdiği kararın istinaf başvurusunun reddedilmesiyle 11/10/2019 tarihinde kesinleştiği anlaşılmıştır.Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir;“6107 sayılı Kanunla yeniden yapılandırılan, hukuki statüsü ve personel yapısı değiştirilen İllerBankasında, banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun’a ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütüleceği kuralabağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir.6107 sayılı Kanun’dan önceki süreçte banka faaliyetlerine ilişkin işlemler 657 sayılı Kanun’a tabiolarak istihdam edilen memurlar ve sözleşmeli personel ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında görev yapanişçiler eliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusu kural ile İller Bankasının personel rejiminin yenidendüzenlendiği anlaşılmaktadır.İller Bankası, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’nin 58.maddesiyle getirilen “istisna” hükmü ile anılan KHK’nin kapsamı dışında bırakılmıştır. Banka, KuruluşKanunu’nun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliği haiz, anonimşirket statüsünde bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.Kanun koyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankası’nın tüm iş ve işlemlerinde özel hukukhükümlerine tabi olarak, olanakları ölçüsünde yerel yönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarını karşılayan vebankacılık işlemlerine aracılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren ve anonim şirketşeklinde yapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na göre örgütlenen, çağdaş bankacılık esaslarına görefaaliyet gösteren ve görev alanlarında uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasına dönüşmesiniamaçladığı görülmektedir.5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukuk hükümleri çerçevesinde, bankacılık sektörüve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilik ve rekabet esaslarına göre çalışması gereken kuruluşlarolduğundan, personel rejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır.Çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan İllerBankasının çalışmalarını etkin, verimli, özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecek personel rejimine debağlı olacaktır. Bu doğrultuda iller Bankası, 6107 sayılı Kanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk TicaretKanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyetyürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmeti Anayasa’nın 128. maddesikapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamaz vepersoneli de aynı madde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez.Buna göre, özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsüne geçirilerek ekonominin gereklerineuygun olarak yeniden yapılandırılan İller Bankasında personel statüsünün değiştirilmesi ve bu doğrultuda
Banka personelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındakihükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdam edilmesi hususu yasa koyucunun takdirindedir.İller Bankasının özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsünde olması ve personelinin deAnayasa’nın 128. maddesi kapsamında yer almaması dikkate alındığında, itiraz konusu kuraldaAnayasa’ya aykırı bir yön bulunmamaktadır." gerekçelerine yer verilmiştir.Bu itibarla, 657 sayılı Kanun’a ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabiolmayan sözleşmeli personel olan davacının, naklen atanmasına ilişkin uyuşmazlığın 6107 sayılı Kanun veilgili Yönetmelikten kaynaklandığı anlaşıldığından, Yasanın yukarıda belirtilen hükümleri ve AnayasaMahkemesi kararı karşısında, davanın görüm ve çözümünde adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu sonuçve kanaatine varılmaktadır."
3. Davacı aynı taleple adli yargı yerinde dava açmıştır.B. Adli Yargıda4. Ankara 26. İş Mahkemesinin 23/112021 tarihli ve E:2020/108, K:2021/350 sayılı dosyada "yargıyolu caiz olmaması sebebi ile HMK 114/1 -b ve 115/11.maddeleri uyarınca davanın usulden reddine" dair verdiğikararın 26/01/2022 tarihi itibarıyla kesinleştiği anlaşılmıştır. Kararın gerekçesinin ilgili kısmı şöyledir;“Somut olayda davanın: davacının İller Bankası A.Ş.'de teknik uzman olarak görev yaptığı veErzurum Bölge Müdürlüğü'ne atanmasına dair atama kararın iptalini ve yürütmenin durdurulmasını talepettiği ve talebinin idari işlemin iptaline yönelik olduğu görülmektedir. Söz konusu işlemin idari bir merciolan davalı kurum tarafından tesis edilmiş olduğu ve işlemin iptaline ilişkin uyuşmazlığın iş akdiyleherhangi bir ilişkisi bulunmadığı, talebin idare tarafından tespit edilen işleme yönelik olduğuanlaşılmaktadır ve çözüm yeri idari yargıdır. Atama işlemine karar verme yetkisi tamamen idarenintasarrufunda olan bir yetkidir ve söz konusu işlem idarenin tek yanlı idaresi ile kamu gücüne dayanılarakyapılan bir işlemdir."5. Davacı Ankara 26. İş Mahkemesine verdiği dilekçesiyle görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyanınUyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesini talep etmiştir.
6. Başkanlığımızca 2247 sayılı Yasanın 16. maddesi uyarınca Danıştay Başsavcılığı ile Yargıtay CumhuriyetBaşsavcılığından görüş istenmiştir.III. BAŞSAVCILIK DÜŞÜNCELERİA. Danıştay Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi7. Danıştay Başsavcısı, davanın görüm ve çözümünün idari yargı yerine ait olduğu yönünde görüş bildirmiştir.Yazılı düşüncenin ilgili kısmı şu şekildedir:
"...6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun’un, 11. maddesinde “(1) Bankahizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ve diğerkanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür.
(2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınmaşekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü üzerine Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik ile düzenlenir.”hükmü yer almaktadır.
Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte olan ve 04/01/2013 günlü, 28518 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren İller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin"Disiplin cezalarına itiraz" başlıklı 89/1. maddesinin son cümlesinde işten çıkarma cezalarına karşıdoğrudan idari yargı yoluna başvurulabileceği hükmüne yer verilmiş; 05/03/2021 günlü, 31414 sayılı ResmiGazetede yayımlanarak yürürlüğe giren iller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin 89.maddesinde de aynı hüküm yer almıştır.
Anayasa Mahkemesi'nin 18/10/2012 günlü, E:2012/29, K:2012/155 sayılı kararında; 6107 sayılıKanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özelişletmecilik esaslarına tabi olarak faaliyet yürüttüğünden özel hukuk hükümlerine tabi olan İllerBankası’nın verdiği hizmetin, Anayasa’nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göreyürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamayacağı ve personelinin de aynı madde kapsamındamemur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği belirtilmiştir.
Ancak, 6107 sayılı Kanunun incelenmesinden; özel hukuk hükümlerine tâbi olarak, anonim şirketstatüsünde kurulan İller Bankası Anonim Şirketi’nin, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ile ilişkilendirildiği;Bankanın ortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğu, sermayesinin, 9.000.000.000 (dokuz milyar)Türk Lirası olarak Kanunla belirlendiği, bu sermayenin Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadarartırılabileceği ve sermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine, 5779 sayılı il Özelİdarelerine ve Belediyelere Genel Bütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ayMaliye Bakanlığı ve İller Bankasınca dağıtılacak vergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarakyüzde iki oranında kesilecek miktarların, Bankanın vergi ve diğer yasal yükümlülükler düşüldükten sonrakiyıllık safi karından yüzde otuz oranında ayrılacak payın ve diğer mevzuat hükümleri ile Banka sermayesineaktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlü yardım ve bağışlarınekleneceği, dolayısıyla sermayesinin ve gelirlerinin kamu gelirlerinden sağlandığı; Bankanın amacının, ilözel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin
finansman ihtiyacını karşılamak, bu idarelerin sınırları içinde yaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerineilişkin projeler geliştirmek, bu idarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projelerile alt ve üst yapı işlerinin gerçekleştirilmesine yardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığıişlevlerini yerine getirmek olduğu; genel müdürünün, Bakanın teklifi üzerine Başbakan tarafından atandığı,genel kurulunun, il özel idarelerini temsil etmek üzere il genel meclisi üyeleri arasından seçilecek yirmi kişi,belediyeleri temsil etmek üzere belediye başkanları arasından her bir ili temsilen seçilecek birer kişi ileİçişleri, Maliye, Bayındırlık ve İskan Bakanlıkları ile Hazine Müsteşarlığını temsil etmek üzeregörevlendirilecek birer kişiden oluştuğu, yönetim ve denetim kurullarının ise ağırlıklı olarak merkezi idaretarafından oluşturulduğu; Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Devlet MemurlarıKanunu’na ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmelipersonel eli ile yürütüldüğü; Kanun ile, yönetim kuruluna, idareye özgü bir düzenleyici tasarruf türü olanyönetmelik çıkarma yetkisi tanındığı; Banka’nın, vadesi gelmiş kredi ve diğer alacaklarını ortak idarepaylarından tahsil etme yetkisinin bulunduğu görülmektedir.
Bu nedenle, her ne kadar Anayasa Mahkemesince; özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarınagöre faaliyette bulunan İller Bankası’nın sunduğu hizmetin, genel idare esaslarına göre yürütülmesigereken asli ve sürekli görevlerden sayılamayacağı ve personelinin de memur ya da diğer kamu görevlisiolarak değerlendirilemeyeceği belirtilmekte ise de, örgütsel yapısı kamu ihtiyaçlarının karşılanmasıamacıyla oluşturulan ve bu örgütsel yapının organları da yine ilgili kamu idarelerinde görevli kamugörevlileri tarafından oluşturulan Banka’nın sahip olduğu yukarıda belirtilen yetki ve ayrıcalıklar dadikkate alındığında, özel bir banka niteliğinde olmadığı, kamu tüzel kişiliği özelliği taşıdığı sonucunaulaşılmaktadır.
Öte yandan, İller Bankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliğinin "Disiplin cezalarınaitiraz" başlıklı 89/1. maddesinin son cümlesinde yer alan işten çıkarma cezalarına karşı doğrudan idariyargı yoluna başvurulabileceği yolundaki hüküm de bu sonucu desteklemektedir.
Bu durumda, kamu kurumu niteliğindeki İller Bankası'nın, kamu personeli niteliğindeki personeliile ilgili olarak idarenin tek taraflı olarak kullandığı kamu gücüne dayanarak tesis ettiği naklen atamaişlemine karşı açılan davanın görüm ve çözümü görevi idari yargı yerine ait bulunmaktadır."
B. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığının Yazılı Düşüncesi
8. Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı davada oluşan uyuşmazlığın çözümünde adli yargının görevli olduğuna dairyazılı düşünce göndermiştir. Görüşün ilgili kısmı şöyledir:
"...6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirket Kanunu'nun “Kuruluş” başlıklı 1.maddesinde; “Bu Kanun ile düzenlenen hususlar dışında, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip,anonim şirket statüsünde “İller Bankası Anonim Şirketi” unvanıyla bir kalkınma ve yatırım bankasıkurulmuştur. Bankanın kısaltılmış unvanı “ÎLBANK”tır ve merkezi Ankara’dadır. Bankanın ilgili olduğuBakanlık, Bayındırlık ve İskân Bakanlığıdır. ”, “Banka Personeli” başlıklı 11. maddesinde; “Bankahizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa ve diğerkanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütülür. /Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınma şekilleri,görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet Personel Başkanlığının görüşüüzerine Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik ile düzenlenir.'”, “Mali ve sosyal haklar”başlıklı 12. maddesinde; “... / ... / Bankada sözleşmeli personel olarak istihdam edilecekler, 5510 sayılıKanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılır. Yönetim Kuruluüyeliği görevi, 5510 sayılı Kanuna göre sosyal sigorta veya genel sağlık sigortası yönünden sigortalıolmayı gerektirmez. Yönetim Kurulu Başkanı ve üyelerine birinci fıkra uyarınca yapılacak ödemeler sigortaprimine esas kazanca dâhil edilmez. / Bankada sözleşmeli statüde çalışan personele, 657 sayılı Kanunun 4üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdam edilenlere ilişkin esas ve usuller çerçevesinde iş sonutazminatı ödenir”, “Çeşitli hükümler” başlıklı 134. maddesinde “Banka, bu Kanunda yer alan hükümlerdışında, 5411 sayılı Kanun, 6762 sayılı Kanun ve diğer kanunların ilgili hükümlerine tabidir.” hükümleridüzenlenmiştir.
6107 sayılı Kanun'un 11. maddesinin iptali istemiyle Danıştay 12. Dairesinceyapılan itiraz başvurusu üzerine konuyu inceleyen Anayasa Mahkemesi: “...Anayasa'nın 123. maddesininbirinci fıkrasında 'İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir.' hükmü yeralmaktadır. Bu maddede yer verilen idarenin kanuniliği ilkesi, idarenin ve organlarının görev veyetkilerinin hiçbir duraksamaya yer vermeyecek şekilde, açık bir biçimde kanunla düzenlenmesini gereklikılar.
Anayasa'nın 128. maddesinde ise Devlet'in, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğerkamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetleriningerektirdiği asli ve sürekli görevlerinin memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle yürütüleceği, bu kapsamagiren personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülüklerinin de kanunladüzenleneceği öngörülmüştür. Anayasa'nın 128. maddesi anlamında bir kamu hizmetinden söz edilebilmesiiçin, söz konusu hizmetin Devlet, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzel kişilerinin yürütmekleyükümlü olduğu kamu hizmeti olması, bu kamu hizmetinin 'genel idare esaslarına göre yürütülmesi ilegörevin 'asli ve sürekli' nitelikte olması şarttır.
6107 sayılı Kanunla yeniden yapılandırılan, hukuki statüsü ve personel yapısıdeğiştirilen İller Bankasında, banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Kanun'a ve diğerkanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile
yürütüleceği kurala bağlanarak farklı bir istihdam politikası benimsenmiştir.
6107 sayılı Kanun'dan önceki süreçte banka faaliyetlerine ilişkin işlemler 657 sayılıKanuna tabi olarak istihdam edilen memurlar ve sözleşmeli personel ile 4857 sayılı İş Kanunu kapsamındagörev yapan işçiler eliyle gerçekleştirilmekteyken, itiraz konusu kural ile İller Bankasının personelrejiminin yeniden düzenlendiği anlaşılmaktadır.
İller Bankası, 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun HükmündeKararnamenin 58. maddesiyle getirilen 'istisna' hükmü ile anılan KHK'nin kapsamı dışında bırakılmıştır.Banka, Kuruluş Kanununun 1. maddesinde de belirtildiği üzere özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğihaiz, anonim şirket statüsünde bir kalkınma ve yatırım bankasıdır.
Kanun koyucunun, 6107 sayılı Kanun ile İller Bankasının tüm iş ve işlemlerindeözel hukuk hükümlerine tabi olarak, olanakları ölçüsünde yerel yönetimlerin her türlü kredi ihtiyaçlarınıkarşılayan ve bankacılık işlemlerine aracılık eden, bunlar için projeler üreten, danışmanlık hizmeti veren veanonim şirket şeklinde yapılanan, 5411 sayılı Bankacılık Kanununa göre örgütlenen, çağdaş bankacılıkesaslarına göre faaliyet gösteren ve görev alanlarında uzmanlaşmış bir kalkınma ve yatırım bankasınadönüşmesini amaçladığı görülmektedir.
5411 sayılı Kanun kapsamındaki bankalar, özel hukuk hükümleri çerçevesinde,bankacılık sektörü ve ekonomik kurallara uygun biçimde verimlilik ve rekabet esaslarına göre çalışmasıgereken kuruluşlar olduğundan, personel rejiminin de bu esaslara uygun olması doğaldır.
Çağdaş bankacılığın ve uluslararası rekabetin gereklerine uygun olarak yenidenyapılandırılan İller Bankasının çalışmalarını etkin, verimli, özerk bir yapıda sürdürebilmesi, belirlenecekpersonel rejimine de bağlı olacaktır. Bu doğrultuda İller Bankası, 6107 sayılı Kanun dışında BankacılıkKanunu ve Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde, özel hukuka ve özel işletmecilik esaslarına tabiolarak faaliyet yürüttüğünden, özel hukuk hükümlerine bağlı tutulan bu bankanın hizmeti Anayasa'nın 128.maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevlerden sayılamazve personeli de aynı madde kapsamında memur ya da diğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemez.
Buna göre, özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsüne geçirilerekekonominin gereklerine uygun olarak yeniden yapılandırılan İller Bankasında personel statüsünündeğiştirilmesi ve bu doğrultuda Banka personelinin, 657 sayılı Kanun ve diğer kanunların sözleşmelipersonel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli statüde istihdam edilmesi hususuyasa koyucunun takdirindedir.
İller Bankasının özel hukuk hükümlerine tabi anonim şirket statüsünde olması vepersonelinin de Anayasa'nın 128. maddesi kapsamında yer almaması dikkate alındığında, itiraz konusukuralda Anayasa'ya aykırı bir yön bulunmamaktadır.” gerekçesiyle 6107 sayılı Kanun'un 11. maddesininanayasaya aykırı olmadığına karar vermiş ve iptal istemini reddetmiştir (Anayasa Mahkemesinin18.10.2012 tarihli veE.2012/29, K.2012/155 sayılı kararı; R.G. 13.02.2013, Sayı: 28558).
Anayasa Mahkemesi yukarıda açıklanan kararında; özel hukuk hükümlerine tabianonim şirket statüsüne sahip İller Bankası personelinin, kanun koyucunun takdirine göre, 657 sayılıKanun ve diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine tabi olmayansözleşmeli statüde istihdam edilmesi hususunun Anayasa'ya aykırı olmadığını açıkça ifade etmiştir.
Öte yandan, 04.01.2013 tarihli ve 28518 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan İllerBankası Anonim Şirketi İnsan Kaynakları Yönetmeliği'nin “7er değiştirme esasları” başlıklı 40.maddesinde; "Yer değiştirme, personelin isteği üzerine veya hizmet gereği olarak aynı veya başka biryerdeki pozisyona atanmasıdır” şeklinde düzenleme yapılmıştır.
Dosyalar kapsamında yapılan incelemede; davacının İller Bankası A.Ş. GenelMüdürlüğü İzmir Bölge Müdürlüğü emrinde teknik uzman yardımcısı olarak görev yapmaktayken01.02.2019 tarihli işlemle Erzurum Bölge Müdürlüğü emrine atandığı, bunun üzerine davacı tarafından sözkonusu işlemin iptali ve işlem nedeniyle uğranıldığı ileri sürülen zararın tazmini için dava açıldığıanlaşılmaktadır.Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ile Anayasa Mahkemesinin konuya ilişkin kararı birliktedeğerlendirildiğinde; İller Bankasının 6107 sayılı Kanun dışında Bankacılık Kanunu ve Türk TicaretKanunu hükümleri çerçevesinde özel hukuka tabi ve özel işletmecilik esaslarına dayanarak faaliyetgösteren, Anonim Şirket statüsünde bir tüzel kişilik olduğu, İller Bankasının yürüttüğü faaliyetinAnayasa'nın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekligörevlerden sayılamayacağı, Banka personelinin Anayasa'nın anılan maddesi kapsamında memur yadadiğer kamu görevlisi olarak değerlendirilemeyeceği, İller Bankası Anonim Şirketi İnsan KaynaklarıYönetmeliği’nin ilgili hükümleri uyarınca davacının Erzurum Bölge Müdürlüğü emrine atanması işlemininbir idari tasarruf olarak kabulünün mümkün bulunmadığı ve yapılan açıklamalar çerçevesinde bu işlemekarşı açılan davanın çözümünün adli yargının görevine girdiği sonucuna varılmıştır."
IV. İLGİLİ HUKUK
9. Anayasa'nın 128. maddesi şöyledir:"Devletin, kamu iktisadi teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekleyükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği asli ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamugörevlileri eliyle görülür.Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları veyükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle: 7/5/2010-5982/12md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.
Üst kademe yöneticilerinin yetiştirilme usul ve esasları, kanunla özel olarak düzenlenir."
10. 6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanun'un 1. maddesi şöyledir: "(1)Bu Kanun ile düzenlenen hususlar dışında, özel hukuk hükümlerine tabi, tüzel kişiliğe sahip, anonimşirket statüsünde 'İller Bankası Anonim Şirketi' unvanıyla bir kalkınma ve yatırım bankası kurulmuştur.Bankanın kısaltılmış unvanı 'İLBANK'tır ve merkezi Ankara’dadır. Bankanın ilgili olduğu Bakanlık,Bayındırlık ve İskân Bakanlığıdır."
11. 6107 sayılı Kanun'un 11. maddesi şöyledir:
"(1) Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevler, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet MemurlarıKanununa ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmelipersonel eli ile yürütülür.
(2) Banka personelinin hizmete alınması, nitelikleri, atanma, ilerleme, yükselme, görevden alınmaşekilleri, görev ve yetkileri, disiplin esasları, yükümlülükleri, unvan ve sayıları Devlet PersonelBaşkanlığının görüşü üzerine Yönetim Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan yönetmelik ile düzenlenir." V. İNCELEME VE GEREKÇE
A. İlk İnceleme
12. Uyuşmazlık Mahkemesinin Muammer TOPAL’ın başkanlığında, Üyeler Birol SONER, Nilgün TAŞ, DoğanAĞIRMAN, Nurdane TOPUZ, Ahmet ARSLAN ve Mahmut BALLI’nın katılımlarıyla yapılan 16/09/2022 tarihlitoplantısında, 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre adli ve idari yargı yerleri arasında2247 sayılı Kanun'un 14. maddesinde öngörülen biçimde olumsuz görev uyuşmazlığı doğduğu, adli ve idari yargıdosyalarının 15. maddede belirtilen yönteme uygun olarak davacının istemi üzerine adli yargı yerince UyuşmazlıkMahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin işlemlerde herhangi bir noksanlık bulunmadığı anlaşıldığından görevuyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi.
B. Esasın İncelenmesi
13. Raportör-Hâkim Engin SELİMOĞLU’nun, davanın çözümünde idari yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise idari yargının görevli olduğu yolundaki sözlüaçıklamaları da dinlendikten sonra gereği görüşülüp düşünüldü:
14. Dava, İller Bankası A.Ş. İzmir Bölge Müdürlüğünde teknik uzman olarak görev yapan davacının, ErzurumBölge Müdürlüğüne atanmasına dair kararın iptali istemiyle açılmıştır.
15.6107 sayılı Kanun'un yukarıda yer verilen hükümlerine göre İller Bankasının 6107 sayılı Kanun dışında 5411sayılı Bankacılık Kanunu ve 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde özel hukuka tabi ve özelişletmecilik esaslarına dayanarak faaliyet gösteren, Anonim Şirket statüsünde bir tüzel kişilik olduğu, İller Bankasınınyürüttüğü faaliyetin Anayasanın 128. maddesi kapsamında genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekligörevlerden sayılamayacağı, Banka personelinin Anayasanın anılan maddesi kapsamında memur ya da diğer kamugörevlisi olarak değerlendirilemeyeceği anlaşıldığından, uyuşmazlık konusu davanın görüm ve çözümü görevinin adli yargıyerine ait olduğu sonucuna varılmıştır.
16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Ankara 26. İş Mahkemesinin 23/11/2021 tarihli veE.2020/108, K.2021/350 sayılı görevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir.
V. HÜKÜM
Açıklanan nedenlerle;
A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA,
B. Ankara 26. İş Mahkemesinin 23/11/2021 tarihli ve E.2020/108, K.2021/350 sayılı GÖREVSİZLİKKARARININ KALDIRILMASINA,
16/09/2022 tarihinde, Üyeler Ahmet ARSLAN ile Mahmut BALLI'nın KARŞI OYLARI ve OY ÇOKLUĞUİLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan
Üye
Üye
Üye
Muammer
Birol
Nilgün
Doğan
TOPAL
SONER
TAŞ
AĞIRMAN
Üye
Üye
Üye
Nurdane
Ahmet
Mahmut
TOPUZ
ARSLAN
BALLI
KARŞI OY Dava İller Bankası A.Ş. İzmir Bölge Müdürlüğünde teknik uzman olarak görev yapan davacının, ErzurumBölge Müdürlüğüne atanmasına dair kararın iptali istemiyle açılmıştır.Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 24.11.2016 gün ve E:2014/4005, K.2016/3115 sayılı kararında dabelirtildiği üzere "6107 sayılı İller Bankası Anonim Şirketi Hakkında Kanunun incelenmesinden; özel hukuk hükümlerinetâbi olarak, anonim şirket statüsünde kurulan İller Bankası Anonim Şirketi’nin, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı ileilişkilendirildiği; Bankanın ortaklarının il özel idareleri ve belediyeler olduğu, sermayesinin, 9.000.000.000 (dokuz milyar)Türk Lirası olarak Kanunla belirlendiği, bu sermayenin Bakanlar Kurulu kararı ile beş katına kadar artırılabileceği vesermaye tavanına ulaşıncaya kadar Bankanın ödenmiş sermayesine, 5779 sayılı İl Özel İdarelerine ve Belediyelere GenelBütçe Vergi Gelirlerinden Pay Verilmesi Hakkında Kanuna göre her ay Maliye Bakanlığı ve iller Bankasınca dağıtılacakvergi gelirleri paylarının toplamı üzerinden aylık olarak yüzde iki oranında kesilecek miktarların, Bankanın vergi ve diğeryasal yükümlülükler düşüldükten sonraki yıllık safi karından yüzde otuz oranında ayrılacak payın ve diğer mevzuathükümleri ile Banka sermayesine aktarılması uygun görülen paralar ile sermayeye eklenmek üzere yapılacak her türlüyardım ve bağışların ekleneceği, dolayısıyla sermayesinin ve gelirlerinin kamu gelirlerinden sağlandığı; Bankanın amacının,il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları ile bunların üye oldukları mahalli idare birliklerinin finansman ihtiyacınıkarşılamak, bu idarelerin sınırlan içinde yaşayan halkın mahalli müşterek hizmetlerine ilişkin projeler geliştirmek, buidarelere danışmanlık hizmeti vermek ve teknik mahiyetteki kentsel projeler ile alt ve üst yapı işlerinin gerçekleştirilmesineyardımcı olmak ve her türlü kalkınma ve yatırım bankacılığı işlevlerini yerine getirmek olduğu; genel müdürünün. Bakanınteklifi üzerine Başbakan tarafından atandığı, genel kurulunun, il özel idarelerini temsil etmek üzere il genel meclisi üyeleriarasından seçilecek yirmi kişi, belediyeleri temsil etmek üzere belediye başkanları arasından her bir ili temsilen seçilecekbirer kişi ile içişleri. Maliye, Bayındırlık ve İskan Bakanlıkları ile Hazine Müsteşarlığını temsil etmek üzeregörevlendirilecek birer kişiden oluştuğu, yönetim ve denetim kurullarının ise ağırlıklı olarak merkezi idare tarafındanoluşturulduğu; Banka hizmetlerinin gerektirdiği görevlerin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na ve diğer kanunlarınsözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmayan sözleşmeli personel eli ile yürütüldüğü; Kanun ile yönetimkuruluna, idareye özgü bir düzenleyici tasarruf türü olan yönetmelik çıkarma yetkisi tanındığı; Banka’nın, vadesi gelmiş
kredi ve diğer alacaklarını ortak idare paylarından tahsil etme yetkisinin bulunduğu görülmektedir.04/01/2013 tarih ve 28518 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren İller Bankası Anonim Şirketiİnsan Kaynaklan Yönetmeliği'nin 89. maddesi; "Disiplin amirleri tarafından verilen uyarma, kınama ve ücretten kesmecezalarına karşı Disiplin Kuruluna, yıllık ücret artışından yararlandırılmama cezasına karşı Yüksek Disiplin Kuruluna itirazedebilir. İşten çıkarma cezalarına karşı doğrudan idari yargı yoluna başvurulabilir." hükmü yer almaktadır.6107 sayılı Kanunla kurulmuş olan İller Bankası A.Ş.'nin, ilgili kanunda yer alan düzenlemeler nazara alındığındaİdarenin bütünlüğü içinde yer aldığı ve bu kapsamda çıkan lan yönetmeliğin banka personeli ile ilgili olduğu açıktır. Sözkonusu Yönetmelik hükümleri uyarınca, işçi statüsünde bulunmayan, kanunla ayrı bir kamu personeli statüsü verilendavacı hakkında düzenlenen işleme ilişkin davada iş hukuku hükümlerinin uygulanmasının mümkün olmadığı açıktır.Bu nedenle, örgütsel yapısı kamu ihtiyaçlarının karşılanması amacıyla oluşturulan ve bu örgütsel yapının organlarıda yine ilgili kamu idarelerinde görevli kamu görevlileri tarafından oluşturulan Banka’nın sahip olduğu yukarda belirtilenyetki ve ayrıcalıklar da dikkate alındığında, özel bir banka niteliğinde olmadığı, kamu tüzel kişiliği özelliği taşıdığısonucuna ulaşılmaktadır.Bu durumda, kamu kurumu niteliğindeki İller Bankası ile kamu personeli niteliğindeki personeli arasında,idarenin tek taraflı olarak kullandığı kamu gücüne dayanarak tesis ettiği idari işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıklarakarşı açılan davanın görüm ve çözümü görevi idari yargı yerine ait bulunduğu oyu ile davanın görüm ve çözümünde adliyargı yerlerinin görevli olduğu yolunda verilen karara katılmıyoruz.16/09/2022
ÜYE
ÜYE
Ahmet
Mahmut
ARSLAN
BALLI