T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2024/273KARAR NO : 2024/451
KARAR TR : 07/10/2024ÖZET: TurizmUygulama Otelinde ustaöğretici olarak çalışırkeniş akdinin feshi nedeniyle,İş Kanunu’ndankaynaklananparasalhaklarının ödenmesiistemiyle açılan davanınADLİ YARGIYERİNDE görülmesigerektiği hk.
K A R A R Davacı : A.C.ÖVekili
: Av. M. ADavalı : Manavgat İlçe Milli Eğitim MüdürlüğüVekili
: Av. A. A I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekili, müvekkilinin 02/01/2012-29/01/2020 tarihleri arasında Antalya ili, Manavgat ilçesi, EvliyaÇelebi Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesine bağlı Uygulama Otelinde çalışmakta iken 29/01/2020 tarihinde iştenayrılması sebebiyle, fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere 100 TL kıdem tazminatı, 100 TL yıllık izin ücreti alacağı,100,00 UBGT ücret alacağı, 100 TL teşvik primi ve 100 TL parça başı ücret alacağı tazminatı olarak toplam 500TL'nin davalıdan tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Manavgat İş Mahkemesi 15/11/2023 tarih ve E.2020/472, K.2023/715 sayılı kararı ile, uyuşmazlığınesasını inceleyerek davanın kısmen kabulüne karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuştur. 3. Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesi 21/03/2024 tarih ve E.2024/971, K.2024/814sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olduğundan, istinaf talebinin kabulüne, mahkeme kararınınkaldırılmasına, yargı yolu caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiş, bu karar kesinleşmiştir.Görevsizlik kararının ilgili kısmı şöyledir: "... 657 Sayılı Kanun’un 89. maddesinde “her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversiteve Akademi (Askeri Akademiler dâhil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzerikuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veyadiğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacakders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili Bakanlığın teklifi veBakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur," hükmü yer almaktadır.Bu düzenlemeye istinaden çıkarılan Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek DersGörevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmelik'in 5. maddesinin ikincifıkrasında da, uzman ve usta öğreticilere, 657 Sayılı Kanun'un 89. maddesi uyarınca 02.12.1998 tarihli,98/12120 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı Öğretmen veYöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslar'da belirtilen miktarda, ek ders göreviverilebileceği düzenlenmiştir. 7036 Sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca 4857 Sayılı Kanun'a göre işçi sayılan kimselerle işverenveya işveren vekilleri arasında, iş sözleşmesinden veya 4857 Sayılı Kanun'a dayanan her türlü hakiddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri iş mahkemeleridir.Davacının sosyal güvenlik hukuku yönünden 5510 Sayılı Kanunu'nun 4. maddesinin birincifıkrasının (a) bendi kapsamında gösterilmesi iş sözleşmesi ile çalıştığını göstermez.Dosya içeriğine göre davacının, davalı nezdinde çalışması için 657 Sayılı Kanun'un 89. maddesinde
belirtilen statü içinde ve Kaymakamlık onayı ile görevlendirildiği anlaşılmaktadır. Şu hâlde davacı iledavalı arasında iş sözleşmesi bulunduğundan söz edilemeyecektir. Bu durumda aradaki hukuki ilişki işsözleşmesi, bir başka anlatımla işçi işveren ilişkisi olarak nitelendirilemeyeceğinden taraflar arasındakiilişkinin statü hukukuna tâbi olduğunun kabulü gerekmektedir.Bu maddi ve hukuki olgulara göre uyuşmazlığın çözüm yeri idari yargı olup Mahkemece davanınyargı yolunun caiz olmaması nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerekirken uyuşmazlığın esasıhakkında karar verilmesi hatalı olduğu (Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 2022/17656Esas, 2023/1210Karar; 2023/5976 Esas, 2023/9659Karar; 2023/14833 Esas, 2024/46 Karar Sayılı kararlarının da budoğrultuda olduğu) anlaşıldığından davalı vekilinin istinaf başvurusunun duruşma açılmadan belirtilensebep açısından HMK'nın 353/1-b-2 maddesi gereğince kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdakişekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM : Yukarıda açıklanan gerekçe ve nedenlerle;Davalı vekilinin istinaf başvurusunun kabulü ile, HMK 353/1-b-2 maddesi gereğince ilk derecemahkemesi kararının KALDIRILMASINA,1-Davanın yargı yolu yönünden reddine, ..." 4. Davacı vekili, bu kez aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 5. Antalya 2. İdare Mahkemesi 19/04/2024 tarih ve E.2024/420 sayılı kararı ile, davanın adli yargınıngörev alanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Uyuşmazlık Mahkemesinin Kuruluş ve İşleyişi Hakkında Kanun'un 19.maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesi için dosyanın Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine ve dosyaincelemesinin bu konuda Uyuşmazlık Mahkemesince karar verilinceye kadar ertelenmesine karar vermiştir. Kararın ilgilikısmı şöyledir: "...Dava dosyalarının incelenmesinden; davacının 657 sayılı Kanun’un 89. maddesi uyarınca ek dersücreti karşılığında, davalı idare ile aralarında yapılan ve her yıl yenilenen "Ek Ders Görevi VerilerekGörevlendirilen Usta Öğretici Ferdi Hizmet Sözleşmesi" ile Manavgat İlçesi, Evliya Çelebi Mesleki veTeknik Anadolu Lisesine bağlı Uygulama Otelinde usta öğretici olarak çalıştığı, bu çalışmasının29.01.2020 tarihinde sona erdiği, bunun üzerine davacının (100,00-TL kıdem, 100,00-TL yıllık izin,100,00-TL UBGT ücret alacağı, 100,00-TL teşvik primi ve 100,00-TL parça başı ücret alacağı tazminatı)toplam 500,00-TL'nin tazminine karar verilmesi istemiyle bakılan davayı açtığı anlaşılmıştır.Uyuşmazlıkta, davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminatlarınınİş Kanunu'ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümünün Adli Yargı Makamlarının görevine girdiği sonucuna varılmıştır.Nitekim Uyuşmazlık Mahkemesi'nin 16/09/2022 tarihli ve E:2022/364, K:2022/432 sayılı kararı dabu yöndedir..." 6. Antalya 2. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerininbelirlenmesi için dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK 7. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalarve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göresigortalı sayılırlar." 8. 506 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir: "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalarabakmakla görevli mahkemelerde görülür." 9. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı3. maddesinin ilgilikısmı şöyledir: "Bu Kanunun uygulanmasında;...6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,...ifade eder...." 10. 5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
11. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." 12. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir: "Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartlarıve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleriile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın buKanun hükümleri ile bağlı olurlar." 13. 4857 sayılı Kanun'un 8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklı İkinci Bölümündekıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayer verilmiştir. 14. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliyemahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargıçevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Budaireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliğidikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir.Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, oyerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır." 15. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir: "(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ileişe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." 16. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci KısmınınAltıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleriarasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar." 17. 7036 sayılı Kanun'un "Geçiş Hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir: "(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş işmahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiğitarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olandavalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhiledilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme
18. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan07/10/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, idaremahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, idari yargı dosyasının ekinde adliyargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlık bulunmadığıanlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 19. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ’ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü: 20. Dava, davacının 02/01/2012-29/01/2020 tarihleri arasında Antalya ili, Manavgat ilçesi, Evliya ÇelebiMesleki ve Teknik Anadolu Lisesine bağlı Uygulama Otelinde usta öğretici olarak çalışmakta iken, 29/01/2020 tarihindeişten ayrılması sebebiyle fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak üzere, parasal haklarının yasal faizi ile birlikte tahsili istemiyleaçılmıştır. 21. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen alacaklarının İş Kanunu’ndankaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm ve çözümünde adliyargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 22. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Antalya 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 21/03/2024 tarih ve E.2024/971, K.2024/814 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Antalya 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ İLE,Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 10.Hukuk Dairesinin 21/03/2024 tarih ve E.2024/971, K.2024/814 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA, 08/07/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Doğan
Eyüp
Seyfi
YAŞAR
AĞIRMAN
SARICALAR
HAN
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN