T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2024/274KARAR NO : 2024/444
KARAR TR : 07/10/2024ÖZET: 5510 sayılı Kanun uyarınca tespit edilen farkişçilik prim borcunun iptali ve ihtirazi kayıtla ödenenmiktarın iadesi istemiyle açılan davanın, anılan Kanun'un85. ve 101. maddeleri uyarınca, ADLİ YARGIYERİNDE görülmesi gerektiği hk. K A R A R Davacı : ... Anonim Şirketi (A.Ş.)Vekili
: Av. M.A.Ü - Av. B. ADavalı : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı (Tokat Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü)Vekili
: Av. S. A.E I. DAVA KONUSU OLAY
1. Davacı vekilleri, Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından tespit edilen fazla çalışma ücretine ilişkin10.905,98 TL idari para cezasının resen tahakkuk ettirildiğini, 15/05/2023 tarihinde davalı Kuruma yapılan itirazınsonuçsuz kaldığını belirterek, müvekkili Bankanın kapanan Erbaa Şubesi için uygulanan idari para cezasınınkaldırılması/iptal edilmesi ve cebri icra tehdidi altında ihtirazi kayıtlı olarak davalı Kuruma 14/04/2023 tarihinde ödenen10.905,98 TL'nin, ödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte davalı Kurumdan tahsil edilerek müvekkilBankaya ödenmesi istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Tokat 1. İş Mahkemesi 11/07/2023 tarih ve E.2023/183, K.2023/167 sayılı kararı ile, dava dilekçesininyetki yönünden usulden reddine, Mahkemelerinin yetkisizliğine, kararın kesinleştiği tarihten itibaren iki haftalık süreiçerisinde talep halinde dosyanın görevli ve yetkili Erbaa Asliye Hukuk (İş Mahkemesi sıfatıyla) Mahkemesinegönderilmesine karar vermiştir. 3. Erbaa 1. Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesi 07/11/2023 tarih ve E.2023/280,K.2023/558 sayılı kararı ile, uyuşmazlığın çözümü idari yargının görev alanına girdiğinden HMK 114/1-b maddesigereği dava şartı olan yargı yolunun caiz olmaması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Karara karşı istinafyoluna başvurulması üzerine, Samsun Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesinin 26/02/2024 tarih ve E.2024/158,K.2024/439 sayılı kararı ile, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 341/2 ve 352. maddesi gereğince davacı vekilinin istinafkanun yolu başvurusunun kararın miktar itibarıyla kesin olması nedeniyle usulden reddine kesin olarak karar verilmiş vebu karar kesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "... Dava konusu uyuşmazlığın, davalı kurum tarafından tespit edilen fazla çalışma ücretineilişkin10.905,98 TL idari para cezasına 15.05.2023 tarihinde itiraz edildiği, kurumun 30 günlük cevapverme süresi içinde herhangi bir cevap verilmediğinden zımni ret sayılacağı, davalı kurumunkapananErbaa şubesi için uygulanan idari para cezasının iptal edilmesi ve davalı kuruma ödemek zorundakalınan 10.905,98 TL 'nin iadesi talebi olduğu tespit edilmiştir.
İdari para cezaları ile ilgili 5510 sayılı Yasa 102. maddede (506 sayılı Kanun m.140) özel birdüzenleme getirilmiştir. Buna göre “İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihindenitibaren onbeş gün içinde Kuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içindeKuruma itiraz edilebilir. İtiraz takibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğtarihinden itibaren otuz gün içinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurununyapılmamış olması halinde, idari para cezası kesinleşir.”İdari para cezalarının tahakkuk aşamasında yapılacak itirazlar idari yargının görevine girer. İdaripara cezasına karşı süresi içinde kuruma itiraz edilmemesi veya itirazın reddine karar verilip de yinesüresi içinde ilgili mahkemeye başvurulmaması halinde idari para cezası kesinleşir. Kurumca çıkarılanidari para cezası borç yazısı üzerine veya Kurumca idari para cezasına itirazın reddi halinde, işmahkemesinden idari para cezasının iptali istenmiş ise görevli mahkeme idare mahkemesi olduğundanyargı yolu yanlışlığı nedeniyle görevsizlik kararı verilmelidir.(Yarg.10.Huk.Dairesi 2022/1912 -10164 E.-K.)6183 sayılı Kanunun 55. maddesinde, vadesinde ödenmeyen kamu alacaklarının tahsili amacıylaödeme emri düzenlenmesi olanağı öngörülmüştür. İdari para cezası da 5510 sayılı Kanunun 102.
maddesinde öngörülen prosedür çerçevesinde kesinleşirse Kurumca ödeme emrine konu yapılabilir.Kesinleşip Kurum alacağına dönüşerek ödeme emrine konu olan idari para cezalarına karşıitirazlarda görevli mahkeme iş mahkemesidir.Somut uyuşmazlıkta; davalı kurum tarafından davacıya tahakkuk ettirilen idari para cezası üzerinedavacı tarafça komisyona itiraz edilmiş ve itiraz komisyon tarafından zımni olarak reddedilmiştir.Kesinleşip kurum alacağına dönüşerek ödeme emrine konu olan idari para cezalarına karşı itirazdagörevli mahkeme iş mahkemesi olup, somut dosyada ödeme emrine konu olmuş idari para cezasıolmadığından davaya bakmakla idari yargı görevli olduğundan HMK 114/1-b maddesi gereğince yargıyolunun caiz olmaması nedeniyle davanınreddine..." 4. Davacı vekili, bu kez Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezi tarafından, müfredat kartı ile tespit edilen fazla çalışmaücretine ilişkin resen tahakkuk ettirilen 10.905,98 TL prim tahakkuk işlemine ilişkin itiraza davalı Kurumca 30 gün içindecevap verilmediğinden, müvekkili Bankanın kapanan Erbaa Şubesi için uygulanan prim tahakkuk işlemininkaldırılması/iptal edilmesi ve ödemek zorunda kalınan 10.905,98 TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek faiziylebirlikte tahsil istemiyle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 5. Tokat İdare Mahkemesi 30/04/2024 tarih ve E.2024/278 sayılı kararı ile, davanın adli yargının görevalanına girdiği gerekçesiyle, 2247 sayılı Kanunun 19. maddesine istinaden görevli yargı kolunun belirlenmesi içinUyuşmazlık Mahkemesine başvurulmasına, Uyuşmazlık Mahkemesince bir karar verilinceye kadar davanınbekletilmesine karar vermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Dava dosyasının incelenmesinden; davacı tarafından , fazla çalışma ücretine ilişkinolarak10.905,98 TL prim tahakkuk ettirilmesine dair davalı idare işleminin iptali ile cebri icra tehdidi altındaihtirazi kayıtlı olarak 14.04.2023 tarihinde ödenen 10.905,98 -TL'nin ödeme tarihinden itibaren işleyecekyasal faiziyle birlikte tarafına ödenmesine karar verilmesi istemiyle işbu davanın açıldığı; davacıtarafından aynı konuya ilişkin olarak daha önce adli yargıda açılan davanın Erbaa1. Asliye HukukMahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E:2023/280, K:2023/558 sayılı kararıyla görevsizlik nedeniyleusulden reddedildiği ve anılan karara karşı istinaf yoluna başvurulması sonucunda Samsun Bölge AdliyeMahkemesi8. Hukuk Dairesinin 26/02/2024 tarih veE:2024/158, K:2024/439 sayılı istinaf başvurusununreddine ilişkin kararıyla kesinleştiği anlaşılmaktadır.Dosya kapsamı ve yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, davakonusu uyuşmazlığın davacının 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunkapsamında davacı şirket adınaprim tahakkuk ettirilmesi ve bu bedelin iadesine ilişkin olduğu, yukarıdayer verilen 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesi uyarınca bir idari para cezasının iptali istemindenkaynaklanmayan dava konusu uyuşmazlığın 5510 sayılı Kanun'un 101. maddesi uyarınca özel hukukhükümlerine göre görüm ve çözümünde adli yargı yerinin (İş Mahkemesi) görevli olduğu sonucunavarılmıştır... 6. Tokat İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dava dosyaları Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK 7. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Asgari işçilik uygulaması veuzlaşma" başlıklı 85. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "İşverenin, işin emsaline, niteliğine, kapsam ve kapasitesine göre işin yürütümü açısından gerekliolan sigortalı sayısının, çalışma süresinin veya prime esas kazanç tutarının altında bildirimdebulunduğunun tespiti halinde, işin yürütümü açısından gerekli olan asgarî işçilik tutarı; yapılan işinniteliği, kullanılan teknoloji, işyerinin büyüklüğü, benzer işletmelerde çalıştırılan sigortalı sayısı, ilgilimeslek veya kamu kuruluşlarının görüşü gibi unsurlar dikkate alınarak tespit edilir. Söz konusu tespitler,Kurumun denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurları tarafından yapılır..." 8. 5510 sayılı Kanun'un "Primlerin ödenmesi" başlıklı 88. maddesinin ondokuzuncu veyirmiikinci fıkrasışöyledir: "...Kurumun prim ve diğer alacaklarının tahsilinde, 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil UsûlüHakkında Kanunun uygulamasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde Kurumun alacaklıbiriminin bulunduğu yer iş mahkemesi yetkilidir. Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip vetahsilini durdurmaz....(Ek fıkra: 10/9/2014-6552/52 md.) Sigortalılar ile tüzel kişilerin kasıt, kusur, hata veya yanıltıcıbeyanından kaynaklanmaması şartıyla, sigortalılarca ödenen prim ve prime ilişkin borcun noksantahakkuk ettirildiğinin Kurumca sonradan tespit edilmesi hâlinde tespit edilen fark prime ilişkin borçaslına, tebliğ tarihinden itibaren 89 uncu maddenin ikinci fıkrasına göre gecikme cezası ve gecikmezammı uygulanır..."
9. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." 10. 5510 sayılı Kanun'un “Kurumca verilecek idarî para cezaları” başlıklı102. maddesinin ilgili kısmışöyledir: “(Değişik: 17/4/2008-5754/60 md.)... İdarî para cezaları ilgiliye tebliğ ile tahakkuk eder. Tebliğ tarihinden itibaren onbeş gün içindeKuruma ya da Kurumun ilgili hesaplarına yatırılır veya aynı süre içinde Kuruma itiraz edilebilir. İtiraztakibi durdurur. Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden itibaren otuz güniçinde yetkili idare mahkemesine başvurabilirler. Bu süre içinde başvurunun yapılmamış olması halinde,idari para cezası kesinleşir...” IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 11. Uyuşmazlık MahkemesininKenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ın katılımlarıyla yapılan07/10/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosyası ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 12. Raportör-Savcı Dr. Berrak YILMAZ'ın davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundaki raporuile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ ile Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın davada adli yargının görevli olduğu yolundaki sözlü açıklamaları dadinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü: 13. Dava, davacının fazla çalışma ücretine ilişkin olarak 10.905,58 TL prim tahakkuk ettirilmesine ilişkin, davalıidare işleminin iptali ile cebri icra tehdidi altında ihtirazi kayıtlı olarak 14/04/2023 tarihinde ödenen 10.905,58 TL'ninödeme tarihinden itibaren işleyecek yasal faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 14. Dava dosyasının incelenmesinden; Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı, Tokat Sosyal Güvenlik İlMüdürlüğü, Erbaa Sosyal Güvenlik Merkezinin Tokat İdare Mahkemesine hitaben yazdığıve gönderdiği 17/4/2024 tarihve ...93490850 sayılı yazısında; Bakanlığın İş Teftiş Ankara Grup Başkanlığı İş Başmüfettişi tarafından "BankacılıkSektöründe Çalışanların Çalışma Koşullarının İyileştirilmesi Programlı Teftişi" kapsamında davalı bankahakkında 24/02/2015 tarihinde rapor düzenlendiğini, bu rapora istinadendavacı bankada 2013/Nisan- 2013/Eylüldönemleri arasında bildirimleri yapılan sigortalılara ait fazla çalışma ücretine ilişkin prime esas kazançlar için belgenintalep edildiğini, bir ay içinde söz konusu belgelerin tanzim edilerek verilmediğini, bu sebeple 2013/04,05,06,07,08,09.aylara ait aylık prim ve hizmet belgelerinin Merkezce tanzim edilerek işleme alındığı, 3.063,57 sigorta primi ve14/04/2023 itibariyle gecikme zammı dahil 10.905,58 TL borç tahakkuk ettirildiğinin ifade edildiği tespit edilmiştir. 15. Davacının adli yargı yerinde verdiği dava dilekçesinde, resen tahakkuk ettirilen 10.905,98 TL idari paracezasının iptalini talep ettiği görülmekte ise de idari yargı yerinde verdiği dilekçede de ifade edildiği gibi dava konusuuyuşmazlığın idarece 5510 sayılı Kanun kapsamında davacı adına resen tahakkuk ettirilen prim borcunun iptali ileödenen primin iadesine ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, taraflar arasındaki uyuşmazlık 5510 sayılı Kanun'un85. maddesinde belirtilen fark prim borcunun hesaplanmasına ilişkin olduğundan, uyuşmazlığın çözümünde, anılanKanun'un 85. ve 101. maddeleri uyarınca adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 16. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak, Tokat İdare Mahkemesinin başvurusunun kabulüile Erbaa 1. Asliye Hukuk (İş Mahkemesi Sıfatıyla) Mahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E.2023/280, K.2023/558 sayılıgörevsizlik kararının kaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A. Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Tokat İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile Erbaa 1. Asliye Hukuk (İş MahkemesiSıfatıyla) Mahkemesinin 07/11/2023 tarih ve E.2023/280, K.2023/558 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININKALDIRILMASINA,
07/10/2024 tarihinde OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Doğan
Eyüp
Seyfi
YAŞAR
AĞIRMAN
SARICALAR
HAN
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN