T.C.UYUŞMAZLIK MAHKEMESİ ESAS NO
: 2024/280KARAR NO : 2024/324
KARAR TR : 07/10/2024ÖZET: Manisa Çocuk Destek Merkezinde usta öğreticiolarak görev yapmış olan davacı tarafından, emekliliknedeniyle iş akdinin sona ermesi üzerine davalı idaredenfazla çalışma ücreti, yıllık izin, UBGT ücreti ve kıdemtazminatına ilişkin işçilik alacaklarının tahsili istemiyle açılandavanın, ADLİ YARGI YERİNDE görülmesi gerektiği hk.
K A R A R Davacı : N.OVekili
: Av. M. YDavalı : Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler BakanlığıVekili
: Av. A. İ I. DAVA KONUSU OLAY
1.Davacı vekili, müvekkilinin Aralık 2010 tarihinde Manisa Çocuk Destek merkezinde usta öğretici olarakçalışmaya başladığını, emeklililiğe hak kazanarak işten ayrıldığını, 08:00 - 17:00 arasında çalışmasının devam ettiğini,ücretinin eksik ödendiğini, fazla çalışma ücreti ödenmediğini, müvekkiline yıllık izin kullandırılmadığını, UBGT günlerindeçalışmaların karşılığının ödenmediğini, ücret alacağının bulunduğunu ve kıdem tazminatının ödenmesi gerektiğini belirterek,işçilik alacaklarının tahsili istemiyle adli yargı yerinde dava açmıştır. II. UYUŞMAZLIĞA İLİŞKİN BAŞVURU SÜRECİ A. Adli Yargıda 2. Manisa 2. İş Mahkemesi 18/07/2023 tarih ve E.2022/52, K.2023/574 sayılı kararı ile, YargıtayHukuk Genel Kurulunun 30/11/2021 tarih ve 2019/9-786 Esas, 2021/1518 Karar sayılı ilamı doğrultusunda,uyuşmazlığın çözüm yerinin idari yargı olduğu kanaatine varıldığı, idari yargının görev alanına giren işbu uyuşmazlıkta yargıyolu caiz olmadığından, 6100 sayılı HMK'nın 114 ve 115. maddeleri gereğince dava şartı yokluğundan davanın usuldenreddine karar vermiş, bu karara karşı istinaf isteminde bulunulmuş, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 7. Hukuk Dairesi19/10/2023 tarih ve E.2023/2247, K.2023/1606 sayılı kararı ile, istinaf isteminin esastan reddine karar vermiş, bu kararkesinleşmiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Tüm dosya kapsamına göre; Davacıya ait işe giriş çıkış bildirgeleri ve hizmet cetveliincelendiğinde davacının Aralık 2009 da dava dışı Türkiye İş Kurumu Bünyesinde çalışmaya başladığı,25.02.2021 tarihinden itibaren davalı nezdinde çalıştığı ve çalışmasının 30.08.2021 tarihinde emekliliknedeni ile sonlandığı tespit edilmiştir. Davacının davalı nezdinde çalışma süresi 10 yıl olarak olaraktespit edilmiştir.Dava konusu anlaşmazlığın davacının kıdem tazminatı, fazla mesai ücreti, ücret alacağı, yıllık izinücreti, ulusal bayram genel tatil ücreti taleplerine ilişkin olduğu görülmüştür.Görev hususu kamu düzenine ilişkin olup, mahkemece kendiliğinden dikkate alınmalıdır. Bu nedenleöncelikle, işbu davaya bakma görevinin İş Mahkemesine mi (adli yargıya mı) yoksa İdare Mahkemesinemi (idari yargıya mı) ait olduğu hususunun çözüme kavuşturulması gerekmektedir.657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesinde "Her derecedeki eğitim ve öğretimkurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapankurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere,öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir.Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgiliBakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur." hükümleri yer almaktadır.Bu maddeye istinaden çıkarılan T.C. Milli Eğitim Bakanlığı Kurumlarında Sözleşmeli veya Ek DersGörevi ile Görevlendirilecek Uzman ve Usta Öğreticiler Hakkında Yönetmeliğin 5/2. maddesi uyarıncada; Uzman ve Usta Öğreticilerin 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89'uncu maddesi uyarınca02/12/1998 tarihli ve 98/12120 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan T.C. Milli EğitimBakanlığı Öğretmen ve Yöneticilerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Esaslarda belirtilen miktarda ekders görevi verilebileceği belirtilmiştir.İş mahkemelerinin görev alanını hakim, tarafların iddia ve savunmalarına göre değil, 5521 sayılı İş
Mahkemeleri Kanunu'nun 1. maddesini (7036 sayılı kanunun 5. maddesini) esas alarak belirleyecektir.Ayrıca belirtmek gerekir ki; işçinin İş Kanunu kapsamında kalmaması halinde iş mahkemesine açılandavada, davanın esastan reddi usule aykırıdır. Dava dilekçesinin görev nedeni ile reddi ve adli yargıgörevli ise davanın görevli hukuk mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi gerekir. İdari yargınıngörevli olması halinde ise "dava dilekçesinin yargı yolu yanlışlığı nedeni ile reddine" karar verilmesigerekir. İdari yargı görevli ise gönderme kararı verilemez.5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanununun 1. maddesi (7036 sayılı Kanunu'nun 5. maddesi) uyarınca; İşKanununa göre işçi sayılan kimselerle işveren veya işveren vekilleri arasında iş akdinden veya İşKanununa dayanan her türlü hak iddialarından doğan hukuk uyuşmazlıklarının çözüm yeri işmahkemeleridir.Somut dosya içeriği ve taraf beyanları göz önünde bulundurulduğunda; davacının davalı kurumdausta öğretici olarak çalıştığı hususunda bir ihtilaf bulunmamaktadır. Davacının, ücretli usta öğreticiolması sebebiyle, İl Milli Eğitim Müdürlüğünün istemi ve Valiliğin onayı ile görevlendirildiği ve davacıyaücretlerinin 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesine uygun olarak Bakanlar Kuruluncaçıkarılan kararlar uyarınca Maliye Bakanlığınca belirlenen ders ücretleriyle ödendiği anlaşılmaktadır.Davacının sosyal güvenlik hukuku yönünden Sosyal Sigortalar Kurumu kapsamında olması işsözleşmesi ile çalıştığını göstermez.Davacı 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 89. maddesinde belirtilen statü içinde ve Valilikonayı ile görevlendirilmiştir. Davacı ile davalı arasında iş sözleşmesi bulunmamaktadır. Bu nedenletaraflar arasındaki ilişkinin statü hukukuna tabi olduğunun kabulü gerekir. Aralarındaki hukuki ilişki işsözleşmesi, bir başka anlatımla işçi-işveren ilişkisi olarak nitelenemez..." 3. Davacı vekili bu kez, aynı istemle idari yargı yerinde dava açmıştır. B. İdari Yargıda 4. Manisa 2. İdare Mahkemesi 24/04/2024 tarih ve E.2024/335 sayılı kararı ile, uyuşmazlığı çözmekteadli yargı mahkemelerinin görevli olduğu sonucuna ulaşıldığından, 2247 sayılı Kanun'un 19. maddesi uyarınca, olumsuzgörev uyuşmazlığının giderilmesine yönelik olarak görevli mahkemenin belirlenmesi için Uyuşmazlık Mahkemesinebaşvurulması gerektiği gerekçesiyle, Manisa 2. İş Mahkemesinin E.2022/52 sayılı dosyası mahkemesinden teminedildikten sonra olumsuz görev uyuşmazlığının giderilmesi için dosyaların Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmesine kararvermiştir. Kararın ilgili kısmı şöyledir: "...Dava dosyasının incelenmesinden, davacının Manisa Çocuk Destek Merkezinde usta öğreticiolarak görev yaptığı, emeklilik nedeniyle iş akdinin sona ermesi üzerine fazlaya dair hakları saklıkalmak kaydıyla, ücret, yıllık izin, ubgt ücreti ve kıdem tazminatına ilişkin işçilik alacaklarının tahsilitalebiyle Manisa 2. İş Mahkemesinde açılan davada, anılan Mahkemenin 18/07/2023 tarih veE.2022/52,K.2023/574 sayılı kararı ile uyuşmazlığın görüm ve çözümünde idari yargı görevli olduğu gerekçesiyledava şartı yokluğundan davanın usulden reddine karar verildiği, kararın İzmir Bölge AdliyeMahkemesinin 19/10/2023 tarih ve E:2023/2247, K:2023/1606 sayılı kararı ile kesinleşmesi üzerinebakılmakta olan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.Uyuşmazlık konusu olayda, davacının 5510 sayılı Kanun'un 4. Maddesinin birinci fıkrasının (a)bendine tabi olarak çalıştığı, idareyle aralarında hizmet ilişkisi kurulduğu, usta öğretici olarakçalışmakta iken iş akdinin sona ermesi üzerine kıdem tazminatı ve alacaklarının tazmininin istenildiği,talep edilen tazminatların ve diğer işçi alacaklarının 4857 sayılı İş Kanunu’ndan kaynaklananhaklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın görüm ve çözümünde adli yargı yerinin görevliolduğu sonucuna varılmıştır...." 5. Manisa 2. İdare Mahkemesince 2247 sayılı Kanun’un 19. maddesi uyarınca görevli yargı yerinin belirlenmesiiçin dava dosyaları (adli yargının dava dosya sureti) Uyuşmazlık Mahkemesine gönderilmiştir. III. İLGİLİ HUKUK 6. 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu’nun, 01/10/2008 tarihinde yürürlüğe giren 5510 sayılı Sosyal Sigortalarve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun 106. maddesi ile yürürlükten kaldırılan2. maddesinin birinci fıkrası şöyledir: "Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılanlar bu Kanun'a göresigortalı sayılırlar." 7. 506 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların Çözüm Yeri" başlıklı mülga 134. maddesi şöyledir: "Bu Kanun'un uygulanmasından doğan uyuşmazlıklar, yetkili iş mahkemelerinde veya bu davalarabakmakla görevli mahkemelerde görülür." 8. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun "Tanımlar" başlıklı3. maddesinin ilgilikısmı şöyledir: "Bu Kanunun uygulanmasında;
...6) Sigortalı: Kısa ve/veya uzun vadeli sigorta kolları bakımından adına prim ödenmesi gereken veyakendi adına prim ödemesi gereken kişiyi,...ifade eder...." 9. 5510 sayılı Kanun'un 79. madde ile başlayan 4. kısmında, primlere ilişkin hükümlere yer verilmiştir. 10. 5510 sayılı Kanun'un "Uyuşmazlıkların çözüm yeri" başlıklı 101. maddesi şöyledir: "Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, bu Kanun hükümlerinin uygulanmasıyla ilgiliortaya çıkan uyuşmazlıklar iş mahkemelerinde görülür." 11. 4857 sayılı İş Kanunu’nun "Amaç ve kapsam" başlıklı 1. maddesi şöyledir: "Bu Kanunun amacı işverenler ile bir iş sözleşmesine dayanarak çalıştırılan işçilerin çalışma şartlarıve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumluluklarını düzenlemektir.Bu Kanun, 4 üncü Maddedeki istisnalar dışında kalan bütün işyerlerine, bu işyerlerinin işverenleriile işveren vekillerine ve işçilerine faaliyet konularına bakılmaksızın uygulanır.İşyerleri, işverenler, işveren vekilleri ve işçiler, 3 üncü maddedeki bildirim gününe bakılmaksızın buKanun hükümleri ile bağlı olurlar." 12. 4857 sayılı Kanun'un8. maddeyle başlayan "İş Sözleşmesi, Türleri ve Feshi" başlıklı İkinci Bölümündekıdem tazminatı, ücretli izin, bildirim süresinden kaynaklanan yükümlülük ve haklara ilişkin hususlarayer verilmiştir. 13. 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu’nun "İş mahkemelerinin kuruluşu" başlıklı 2. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri, Hâkimler ve Savcılar Kurulunun olumlu görüşü alınarak, tek hâkimli ve asliyemahkemesi derecesinde Adalet Bakanlığınca lüzum görülen yerlerde kurulur. Bu mahkemelerin yargıçevresi, 26/9/2004 tarihli ve 5235 sayılı Adlî Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Bölge AdliyeMahkemelerinin Kuruluş, Görev ve Yetkileri Hakkında Kanun hükümlerine göre belirlenir.(2) İş durumunun gerekli kıldığı yerlerde iş mahkemelerinin birden fazla dairesi oluşturulabilir. Budaireler numaralandırılır. İhtisaslaşmanın sağlanması amacıyla, gelen işlerin yoğunluğu ve niteliğidikkate alınarak, daireler arasındaki iş dağılımı Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından belirlenebilir.Bu kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Daireler, tevzi edilen davalara bakmak zorundadır.(3) İş mahkemesi kurulmamış olan yerlerde bu mahkemenin görev alanına giren dava ve işlere, oyerdeki asliye hukuk mahkemesince, bu Kanundaki usul ve esaslara göre bakılır." 14. 7036 sayılı Kanun'un "Dava şartı olarak arabuluculuk" başlıklı 3. maddesinin (1) numaralı fıkrasışöyledir: "(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ileişe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır." 15. 7036 sayılı Kanun'un "Görev" başlıklı 5. maddesi şöyledir: "(1) İş mahkemeleri;a) 5953 sayılı Kanuna tabi gazeteciler, 854 sayılı Kanuna tabi gemiadamları, 22/5/2003 tarihli ve4857 sayılı İş Kanununa veya 11/1/2011 tarihli ve 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun İkinci KısmınınAltıncı Bölümünde düzenlenen hizmet sözleşmelerine tabi işçiler ile işveren veya işveren vekilleriarasında, iş ilişkisi nedeniyle sözleşmeden veya kanundan doğan her türlü hukuk uyuşmazlıklarına,b) İdari para cezalarına itirazlar ile 5510 sayılı Kanunun geçici 4 üncü maddesi kapsamındakiuyuşmazlıklar hariç olmak üzere Sosyal Güvenlik Kurumu veya Türkiye İş Kurumunun taraf olduğu iş vesosyal güvenlik mevzuatından kaynaklanan uyuşmazlıklara,c) Diğer kanunlarda iş mahkemelerinin görevli olduğu belirtilen uyuşmazlıklara, ilişkin dava veişlere bakar." 16. 7036 sayılı Kanun'un "Geçiş Hükümleri" başlıklı geçici 1. maddesi şöyledir: "(1) Mülga 5521 sayılı Kanun gereğince kurulan iş mahkemeleri, bu Kanun uyarınca kurulmuş işmahkemeleri olarak kabul edilir. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce açılmış olan davalar,açıldıkları mahkemelerde görülmeye devam olunur.(2) Bu Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa ilişkin hükümleri, bu hükümlerin yürürlüğe girdiğitarih itibarıyla ilk derece mahkemeleri ve bölge adliye mahkemeleri ile Yargıtayda görülmekte olandavalar hakkında uygulanmaz.(3) Başka mahkemelerin görev alanına girerken bu Kanunla iş mahkemelerinin görev alanına dâhil
edilen dava ve işler, iş mahkemelerine devredilmez; kesinleşinceye kadar ilgili mahkemeler tarafındangörülmeye devam olunur.(4) İlk derece mahkemeleri tarafından bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce verilen kararlar,karar tarihindeki kanun yoluna ilişkin hükümlere tabidir." IV. İNCELEME VE GEREKÇE A. İlk İnceleme 17. Uyuşmazlık Mahkemesinin Kenan YAŞAR'ın Başkanlığında, Üyeler Doğan AĞIRMAN, EyüpSARICALAR, Seyfi HAN, Ahmet ARSLAN, Mahmut BALLI ve Bilal ÇALIŞKAN’ınkatılımlarıyla yapılan07/10/2024 tarihli toplantısında; 2247 sayılı Kanun'un 27. maddesi uyarınca yapılan incelemeye göre, İdareMahkemesince, anılan Kanun'un 19. maddesine göre başvuruda bulunulmuş olduğu, Mahkemece idari yargı dosyasınınekinde adli yargı dosya sureti ile birlikte Uyuşmazlık Mahkemesine gönderildiği ve usule ilişkin herhangi bir noksanlıkbulunmadığı anlaşıldığından, görev uyuşmazlığının esasının incelenmesine oy birliği ile karar verildi. B. Esasın İncelenmesi 18. Raportör-Hâkim Gülşen AKAR PEHLİVAN'ın, davanın çözümünde adli yargının görevli olduğu yolundakiraporu ile dosyadaki belgeler okunduktan, ilgili Başsavcılarca görevlendirilen Yargıtay Cumhuriyet Savcısı Halil İbrahimÇİFTÇİ'nin davada adli yargının, Danıştay Savcısı Yakup BAL’ın ise davada idari yargının görevli olduğu yolundakisözlü açıklamaları da dinlendikten sonra, gereği görüşülüp düşünüldü: 19. Dava, Manisa Çocuk Destek Merkezinde usta öğretici olarak görev yapan ve daha sonrasında emekliliğeayrılan davacının, kıdem tazminatı ile eksik ödenen ücret alacaklarının ödenmesi istemiyle yapılan başvurunun reddineilişkin Manisa Valiliği Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğünün 18/03/2024 tarihli işleminin iptali ile ödenmeyenalacaklarının faiziyle birlikte ödenmesi istemiyle açılmıştır. 20. Davacının, idareyle arasında bir hizmet ilişkisi kurulduğu, talep edilen tazminat ve alacaklarının İşKanunu’ndan kaynaklanan haklardan olduğu dikkate alındığında, uyuşmazlığın özel hukuk hükümlerine göre görüm veçözümünde adli yargı yerinin görevli olduğu sonucuna varılmıştır. 21. Yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak; Manisa 2. İdare Mahkemesinin başvurusununkabulü ile, Manisa 2. İş Mahkemesinin 18/07/2023 tarih ve E.2022/52, K.2023/574 sayılı görevsizlik kararınınkaldırılması gerekmiştir. V. HÜKÜM Açıklanan gerekçelerle; A.Davanın çözümünde ADLİ YARGININ GÖREVLİ OLDUĞUNA, B. Manisa 2. İdare Mahkemesinin BAŞVURUSUNUN KABULÜ ile, Manisa 2. İş Mahkemesinin18/07/2023 tarih ve E.2022/52, K.2023/574 sayılı GÖREVSİZLİK KARARININ KALDIRILMASINA, 07/10/2024 tarihinde, OY BİRLİĞİ İLE KESİN OLARAK karar verildi.
Başkan Vekili
Üye
Üye
Üye
Kenan
Doğan
Eyüp
Seyfi
YAŞAR
AĞIRMAN
SARICALAR
HAN
Üye
Üye
Üye
Ahmet
Mahmut
Bilal
ARSLAN
BALLI
ÇALIŞKAN